Adhyaya 20

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र दाशरथी रामो वनवासाय दीक्षितः । भ्रममाणो धरापृष्ठे सीतालक्ष्मणसंयुतः

スータは語った。「そこにて、ダシャラタの子ラーマは、林住の生に入るため灌頂され、シーターとラクシュマナを伴い、大地の上をさまよい歩いていた。」

Verse 2

समाऽयातो द्विजश्रेष्ठा यत्र सा पितृकूपिका । तृषार्तश्च श्रमार्तश्च निषसाद धरातले

おお婆羅門の最勝者よ、彼はその「ピトリクーピカー」（祖霊の井戸）のある場所に到り、渇きと疲れに悩まされて、地に坐した。

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्दिननायकः । अस्ताचलं जपापुष्पसन्निभो द्विजसत्तमाः

その間に、最勝の婆羅門たちよ、昼の主たる尊き太陽神は、西の山へと沈みに赴き、ジャパーの花（ハイビスカス）のように紅く輝いていた。

Verse 4

ततः प्लक्षनगाधस्तात्पर्णान्यास्तीर्य भूतले । सायंतनं विधिं कृत्वा सुष्वाप रघुनन्दनः

それからプラクシャ樹の下で、地に葉を敷き、夕べの作法を定めのとおりに修して、ラグ族の喜びなる御方は眠りについた。

Verse 5

अथाऽवलोकयामास स्वप्ने दशरथं नृपम् । यद्वत्पूर्वं प्रियाऽलापसंसक्तं हृष्टमानसम्

やがて夢のうちに、彼はダシャラタ王を見た――以前のままに――愛ある語らいに心を寄せ、歓喜に満ちた御姿であった。

Verse 6

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । विप्रानाहूय तत्सर्वं कथयामास राघवः

そして清らかな朝、太陽の円輪が昇ると、ラाघヴァは婆羅門たちを招き、起こったことのすべてを語り聞かせた。

Verse 7

अद्य स्वप्ने मया विप्राः प्रियालापपरः पिता । अतिहृष्टमना दृष्टः श्वेतमाल्यानुलेपनः

「今日、婆羅門たちよ、夢の中で父上を拝した。愛の言葉に心を向け、きわめて歓喜し、白き花鬘と香油の塗香で荘厳されておられた。」

Verse 8

तत्कीदृक्परिणामोऽस्य स्वप्नस्य द्विजसत्तमाः । भविष्यति प्रजल्पध्वं परं कौतूहलं यतः

「おお、最勝のバラモンたちよ。この夢はいかなる結果をもたらすのであろうか。わが好奇心は甚だ大きい、どうか説き明かしてほしい。」

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । पितरः श्राद्धकामा ये वृद्धिं पश्यंति वा नृप । ते स्वप्ने दर्शनं यांति पुत्राणामिति नः श्रुतम्

バラモンたちは言った。「大王よ、我らが聞くところによれば、祖霊（ピトリ）がシュラーダ（供養）を望むとき、あるいは繁栄を見守るとき、彼らは息子たちの夢に姿を現すという。」

Verse 10

तदस्यां कूपिकायां च स्वयमेव गया स्थिता । तेन त्वया पिता दृष्टः स्वप्ने श्राद्धस्य वांछकः

この小さな井戸そのものに、ガヤー（Gayā）が自ずから鎮まっている。ゆえに汝は夢において、シュラーダの儀を望む父君を見たのである。

Verse 11

तस्मात्कुरु रघुश्रेष्ठ श्राद्धमत्र यथोदितम् । नीवारैः शाक मूलैश्च तथाऽरण्योद्भवैस्तिलैः

それゆえ、ラグ族の最勝者よ、ここにて教えのとおりシュラーダを修せよ。野生の米、青菜と根菜、さらに森に生ずる胡麻を用いて。

Verse 12

अथैवामन्त्रयामास तान्विप्रान्रघुसत्तमः । श्राद्धेषु श्रद्धया युक्तः प्रसादः क्रियतामिति

ついでラグ族の最勝者はそのバラモンたちを招き、「シュラーダの儀に信心を具えております。どうかお受け取りくださり、慈しみのご加護をお授けください」と告げた。

Verse 13

बाढमित्येव ते चोक्त्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । गताः सर्वे सुसंहृष्टा स्वकीयानाश्रमान्प्रति व

「然らばそのとおり」と告げて、すぐれたバラモンたちは沐浴のために赴いた。皆は大いに歓喜し、それぞれの庵（アーシュラマ）へと帰って行った。

Verse 14

अथ तेषु प्रयातेषु ब्राह्मणेषु रघूत्तमः । प्रोवाच लक्ष्मणं पार्श्वे विनयावनतं स्थितम्

バラモンたちが去った後、ラグ族の最勝者ラーマは、傍らに控え、恭しく身をかがめて立つラクシュマナに語りかけた。

Verse 15

शाकमूलफलान्याशु श्राद्धार्थं समुपानय । सौमित्रानय वैदेही स्वयं पचति भामिनी

「シュラーダ（供養）のために、青菜と根と果実を急いで持って来い。おおサウミトリよ、運んで来るのだ——高貴なるヴァイデーヒーが自ら調理する。」

Verse 16

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणस्तूर्णं जगामाऽरण्यमेव हि । श्राद्धार्थमानिनायाऽशु फलानि विविधानि च

それを聞くとラクシュマナはただちに森へ赴き、シュラーダのために種々の果実を速やかに持ち帰った。

Verse 17

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

彼はアーマラカの実とマンゴー、スイカとグーダ（黒糖菓子）、カリーラの莢とカピッタ（ウッドアップル）の実、さらに他の品々も豊かに携えて来た。

Verse 18

ततश्च पाचयामास तदर्थे जनकोद्भवा । रामादेशात्स्वयं साध्वी विनयेन समन्विता

そののち、ジャナカの娘シーターは、貞淑にして慎み深く、ラーマの命に従い、そのための供物の調理を自ら行った。

Verse 19

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

やがてクタパの時刻が訪れると、日々の儀礼を終え、ラーマへの信愛に満ちた最勝のバラモンたちが戻って来た。

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता । आत्मानं गोपयामास यथा वेत्ति न राघवः

その間、シーターはプラクシャ樹の枝間に身を潜め、ラाघヴァ（ラーマ）に気づかれぬよう自らを隠していた。

Verse 21

स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः । स्त्रीधर्मिणीति मत्वा तु लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

彼は「シーター、シーター」と幾度も呼びかけ、彼女を女の務め（ストリーダルマ）に堅く立つ者と思い、ついでラクシュマナにこう告げた。

Verse 22

वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम् । पादप्रक्षालनाद्यां त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि

愛しきラクシュマナよ、シュラーダの時には、バラモンたちへの奉仕を法にかなって行うがよい。まず足を洗い、その他の定められた作法を尽くせ。

Verse 23

बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः । चक्रे सर्वं तथा कर्म यथा नारी विचक्षणा

かく告げられると、吉祥の相を具えたラクシュマナは「しかるべし」と答え、識者のごとき慎み深い巧みさをもって、すべての務めを正しく成し遂げた。

Verse 24

ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ । जनकस्य सुता साध्वी तत्क्षणात्समुपस्थिता

やがてシュラーダ（祖霊供養）が法にかなって終わり、バラモンたちが去ると、ジャナカ王の貞淑なる娘シーターがその瞬間に現れた。

Verse 25

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः । प्रोवाच परुषैर्वाक्यैर्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

シーターを見たラाघヴァは、怒りにより眼を赤く染め、荒々しい言葉で幾度も幾度も彼女を叱責した。

Verse 26

आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते । क्व गता वद पापे त्वं मां परित्यज्य दूरतः

「二度生まれの者たちが来て、シュラーダの時が到来したのに、どこへ行っていたのだ。言え、罪深き者よ——我を捨てて遠くへ去ったのか！」

Verse 27

नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने । विहर्तुं दूरतः शून्ये तस्मात्त्याज्याऽसि मैथिलि

「これは良家の女にふさわしくない。ましてこの森で、人けなき所を遠くさまようなど。ゆえにマイティリーよ、汝は捨て置かれるべきだ。」

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा । उवाच वेपमानांगी प्रस्खलंत्या गिरा ततः

彼の言葉を聞いて、ジャナカ王の娘は恐れに包まれた。四肢を震わせ、やがて言葉も途切れがちに、か細い声で語り出した。

Verse 29

न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम । यस्मादहमतिक्रान्ता स्थानादस्माच्छ्रणुष्व तत्

「おお、ラグ族の最勝者よ、このことにおいて私を責めないでください。この場所から身を退いたのには理由があります。どうかそれをお聞きください。」

Verse 30

पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् । ब्राह्मणस्य शरीरस्थो द्वितीयश्च पितामहः

「私はあなたの父君――まさにダシャラタ王ご自身――が、婆羅門の身体の内に宿して我が目の前に顕れたのを見ました。さらにそこに、もう一人の尊き長老――あなたの祖父君――もはっきりと拝しました。」

Verse 31

पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम । त्रयाणां च तथान्येषां त्रयोऽन्ये नृपसंनिभाः

「おおラグーッタマよ、私はあなたの父君の祖父君をも見、また別の者の祖父君をも見ました。ゆえに第三の方もおられたのです。さらにその三方に対して、王のごとき輝きを帯びた別の三方が現れました。」

Verse 32

ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः । मातामहानहं मन्ये तानपि त्रीनहं स्फुटम्

「それらの婆羅門たちの身体の内に、私は彼らが宿しているのを見ました。皆、光り輝き、歓喜に満ちていました。さらに私は、母方の祖父に当たる三人をも、はっきりと見分けたと思います。」

Verse 33

ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान् । येन भुक्तानि भोज्यानि पुरा मृष्टान्यनेकशः

そのとき私は、舅や年長者たちとのあの会合を目にして、恥じ入り身も心も縮みました。かつて彼らは、数多の美味なる食を幾度も幾度も口にしていたのです。

Verse 34

तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः । पिता तव कथं सोऽद्य कषायाणि कटूनि च । भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो

また、噛むべきもの、舐めるべきもの、吸うべきものなど、さまざまな食がとりわけございます。ああ大いなる主よ、今日、あなたの父君は、私がこの手ずから差し上げた渋きもの、辛きものを、いかにして召し上がりましょうか。

Verse 36

तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः । साधुसाध्विति तां प्राह परिष्वज्य मुहुर्मुहुः

それを聞くや、蓮華の眼をもつラーマは歓喜に満たされた。「よくぞ、よくぞ」と称えつつ、彼女を幾度も幾度も抱きしめて語りかけた。

Verse 37

ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः । सायाह्ने समनुप्राप्ते संध्याकार्यं विधाय च

それからラーマは、ラクシュマナを伴いみずから食事をとった。夕べが訪れると、定められたサンディヤー（黄昏の）作法もまた執り行った。

Verse 38

प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले । शय्यां कुरु समानीय पादशौचाय सज्जलम्

彼はラクシュマナに言った。「わが子よ、地に葉を敷いて床を整えよ。さらに足を清めるための水を用意して持って来なさい。」

Verse 39

ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम् । नाहं शय्यां करिष्यामि पादप्रक्षालनं न च

そのとき、怒りに心を奪われたサウミトリ（ラクシュマナ）はラाघヴァに言った。「私は寝床を整えない。あなたの御足も洗わない。」

Verse 40

तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो । त्वां वा त्यक्त्वा गमिष्यामि कुत्रचित्पीडितो भृशम्

「そして他のどんな務めであれ、たとえ些細なことでも、主よ、私はいたしません。さもなくば、あなたを置いてどこかへ去り、深い苦悩に沈むでしょう。」

Verse 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

「ラグ族の最勝者よ、従者として申したことは真実です。あなたが何も授けてくださらぬのに、私はシーターに何を伝えればよいのですか。たとえごく小さなことでもよい、ラーマよ——私にあなたのため何をさせるのですか。」

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः । तूष्णीं बभूव मेधावी हास्यं कृत्वा मनाक्ततः

やや不作法なその言葉を聞くと、賢きラाघヴァは少し微笑み、それから沈黙した。

Verse 43

ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम् । सीतया क्षालितांघ्रिस्तु सुष्वाप तदनंतरम्

それから彼は自ら起き上がり、吉祥なる自分の寝床を整えた。シーターに御足を洗ってもらうと、そののち横たわって眠りについた。

Verse 44

लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः । वृक्षमूलं समाश्रित्य सुप्तश्चित्ते व्यचिंतयत्

ラクシュマナもまた離れた所に留まり、怒りに染まって眼は赤く、木の根元に身を寄せて横たわったが、心はなお絶えず思い巡らしていた。

Verse 45

हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च । किं गच्छामि निजं स्थानं विदेशं वाऽपिदूरतः

「もし眠るラाघヴァを討ち、シーターを妻とするなら、我はどこへ行くべきか――己の地へ帰るのか、それとも遠い異国へ赴くのか。」

Verse 46

एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा । व्यतिक्रांता निशा विप्राः कृच्छ्रेण महता ततः

ラクシュマナがこのように様々に思い巡らしているうちに、ああ婆羅門たちよ、その夜は大いなる苦しみの中で過ぎ去った。

Verse 47

न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन । कोपात्प्रणष्टनिद्रस्य सोष्णं निःश्वसतो मुहुः

その行いについて、彼の内にいかなる決断も生まれなかった。怒りにより眠りは失われ、彼は幾度も熱い息を吐き出した。

Verse 48

ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । रामः सीतां समादाय प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

やがて澄みわたる朝、ラーマは朝の儀礼を終えると、シーターを伴い、南の方角へと旅立った。

Verse 49

लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम् । अनुव्रजति पृष्ठस्थस्तस्य च्छिद्रं विलोकयन्

ラクシュマナもまた弓に弦を張り、矢をつがえて後ろより従い、わずかな隙や油断を見逃すまいと見定めていた。

Verse 50

ततो गोकर्णमासाद्य प्रणम्य च महेश्वरम् । प्रतस्थे राघवो यावत्सौमित्रिस्तावदागतः

それからラाघヴァはゴーカルナに至り、マヘーシュヴァラに礼拝してさらに進んだ。その頃、サウミトリー（ラクシュマナ）もまた到着した。

Verse 51

बाष्पपर्याकुलाक्षश्च व्रीडयाऽधोमुखः स्थितः । प्रणम्य शिरसा रामं ततः प्राह सुदुः खितः

その目は涙に曇り、恥に打たれてうつむいて立っていた。頭を垂れてラーマに礼拝し、ついで深い悲しみのうちに語り出した。

Verse 52

कुरु मे निग्रहं नाथ स्वामिद्रोहसमुद्भवम् । अतिपापस्य दुष्टस्य कृतघ्नस्य रघूत्तम

主よ、我が主君を裏切った罪より生じたこの咎ゆえに、どうか我を罰し給え。ラグ族の最勝者よ、我は甚だ罪深く、邪悪にして恩知らずなり。

Verse 53

उत्तराणि विरुद्धानि तव दत्तानि भूरिशः । मया विनाऽपराधेन वधोपायश्च चिंतितः

我は幾度となく、正しきに背く返答を汝に与えたり。しかも汝に咎なきに、なお汝を殺める策まで思い巡らせたり。

Verse 54

ततश्च तं परिष्वज्य रामोऽपि निजबांधवम् । बाष्पक्लिन्नमुखः प्राह क्षांतं वत्स मया तव

そののちラーマもまた、自らの縁者を抱きしめた。涙に濡れた顔で言った。「わが子よ、汝を赦した。」

Verse 55

न ते त्वन्यः प्रियः कश्चिन्मां मुक्त्वा वेद्म्यहं स्फुटम् । तस्मादागच्छ गच्छामो मार्गं वेलाधिका भवेत्

我は明らかに知っている。われを除いて、汝に他の愛しき者はない。ゆえに来たれ—道を進まん。さもなくば旅の時は限りなく過ぎ去ろう。

Verse 56

लक्ष्मण उवाच । यदि मे निग्रहं नाथ न करिष्यसि सांप्रतम् । प्राणत्यागं करिष्यामि वह्नावात्मविशुद्धये

ラクシュマナは言った。「もし今、主よ、我を戒め給わぬなら、我は自己の魂を清めんがため火中に身を捨て、命を断たん。」

Verse 57

रामलक्ष्मणयोरेवं वदतोस्तत्र कानने । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मार्कंड इति यः स्मृतः

ラーマとラクシュマナがその森でかく語り合っていると、最勝の聖仙が来臨した。名をマールカンデーヤと記憶される者である。

Verse 58

ततः प्रणम्य तं रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । प्रोवाच स्वागतं तेस्तु कुतः प्राप्तोऽसि सन्मुने

そこでラーマは、シーターとラクシュマナを伴い、その聖者に礼拝して言った。「ようこそおいでくださいました、聖なる牟尼よ。いずこより来たり給うたか。」

Verse 59

मार्कंडेय उवाच । प्रभासादहमायातः सांप्रतं रघुनंदन । स्वमाश्रमं गमिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितम्

マールカンデーヤは言った。「私は今しがたプラバーサより来た、ラグ族の歓喜よ。これより、この聖なる地にまさに在る我が庵（アーシュラマ）へ赴こう。」

Verse 60

मया राघव तत्राऽस्ति स्थापितः प्रपितामहः । तस्याऽद्य दिवसे यात्रा बहुश्रेयःप्रदा स्मृता

おおラाघヴァよ、かの地に私はプラピターマハ（太古の大祖父）を安置した。まさに今日、その御方への巡礼は、豊かな安寧と功徳を授けると伝えられている。

Verse 61

तस्मात्त्वमपि तत्रैव तूर्णमेव मया सह । ममाश्रमपदे स्थित्वा पश्य देवं पितामहम्

ゆえに、汝もまた私と共にただちにそこへ行くがよい。我が庵の地に留まり、神なるピターマハ（梵天）を拝せよ。

Verse 62

येन स्याः सर्वशत्रूणामगम्यस्त्वं रघूद्वह । ज्येष्ठपञ्चदशीयोगे ज्येष्ठपुत्रः समाहितः

これによって、ラグ族の最勝者よ、汝はあらゆる敵の及ばぬ者となる。ジェーシュタ月の満月日の結合において、「長子」（インドラ）は心を統一し、清浄となった。

Verse 63

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

かの地で沐浴する者に、いかで死の恐れが残ろうか。今日、ラーマよ、ジェーシュタ月に生じた第十五日（満月日）であり、ジェーシュター宿と相合している。ゆえに汝はそのティールタにて沐浴すべきである。

Verse 64

ततः संप्रस्थितं रामं दृष्ट्वा प्रोवाच लक्ष्मणः । कुरु मे निग्रहं तावद्गच्छ तीर्थं ततः प्रभो

そのとき、ラーマが旅立とうとするのを見て、ラクシュマナは言った。「主よ、しばし私を抑え給え。その後、あの聖なる渡り場ティールタへお向かいください。」

Verse 65

राम उवाच । स्थितेऽस्मिन्मुनिशार्दूले समीपे वत्स लक्ष्मण । अनर्हा निष्कृतिः कर्तुं तस्मादेनं प्रयाचय

ラーマは言った。「愛しきラクシュマナよ、この『聖仙の中の虎』が近くにおられる間は、我らが勝手に贖罪を行うのは相応しくない。ゆえに、彼に願い出て導きを請え。」

Verse 66

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

ラクシュマナは言った。「ブラーフマナよ、もし主君への背信に対する贖罪が定められているなら、身の清浄が生じるよう、その法を私に明らかに説き示してください。」

Verse 67

मार्कंडेय उवाच । ममाऽश्रमसमीपेऽस्ति सुतीर्थं बालमंडनम् । स्वामिद्रोहरताः स्नाता मुच्यंते तत्र पातकैः

マールカンデーヤは言った。「我が庵の近くに、バ―ラマンダナと名づけられた最上のティールタがある。主君への背信に染まった者も、そこで沐浴すれば諸罪より解き放たれる。」

Verse 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

「その地において、シャクラ（インドラ）は昔、ディティの胎児を滅した後、罪を離れて清浄となった――とりわけ母なる女神の信任と恩寵によってである。ゆえに、カクツスタ族の最勝者よ、速やかにそこへ赴き、聖なる沐浴を行いなさい、大いなる心の者よ。」

Verse 69

ततः प्रमुच्यसे पापात्स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । अपरं नास्ति ते दोषो मनसा पातकं कृतम्

そのとき汝は、主君への背信より生じた罪より解き放たれる。汝に他の過失はない——ただ心においてのみ罪がなされたのだ。

Verse 70

मनस्तापेन शुध्येत मतमेतन्मनीषिणाम् । त्वया तु मनसा द्रोहः कृतो रामकृते यतः

心の悔いの熱によって人は清められる——これが賢者の見解である。汝の場合、背信はただ心においてのみなされ、ラーマのゆえに起こったのだ。

Verse 71

ईदृक्षान्मनसस्तापात्तस्माच्छुद्धोऽसि लक्ष्मण । अपरं शृणु मे वाक्यं नास्ति दोषस्तवा नघ

かくのごとき心中の苦悩によって、汝はゆえに清められた、ラクシュマナよ。いまさらに我が言葉を聞け。罪なき者よ、汝に咎はない。

Verse 72

ईदृक्क्षेत्रप्रभावोऽयं सौभ्रात्रेण विवर्जितः । पंचक्रोशात्मके क्षेत्रे ये वसन्त्यत्र लक्ष्मण

この聖域の威力はかくのごとし――ここには兄弟の情が欠けている。ここに住まう者たちよ、ラクシュマナよ、この五クロ―シャの聖なる境内において——

Verse 73

अपि स्वल्पं न सौभ्रात्रं तेषां संजायते क्वचित्

彼らには、兄弟の情はわずかであっても、いかなる時にも決して生じない。

Verse 74

तावत्स्नेहपरो मर्त्यस्तावद्वदति कोमलम् । चमत्कारोद्भवं क्षेत्रं यावन्न स्पृशतेंऽघ्रिभिः

人は、この奇瑞によって現れた聖なる地にまだ足を踏み入れぬ間だけ、情愛を保ち、言葉も柔らかである。

Verse 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

ここに住むほかの生きもの――牛や鳥や鹿でさえ――みな親愛を失い、互いに競い合っている。

Verse 76

कस्यचित्केनचित्सार्धं सौहार्दं नैव विद्यते । तस्मान्नैवास्ति ते दोष ईदृक्क्षे त्रस्य संस्थितिः

ここでは、誰とであれ友情は見いだされない。ゆえに、まことに汝に咎はない――これがこの聖域におけるありさまである。

Verse 77

तथापि यदि ते काचिच्छंका चित्ते व्यवस्थिता । तत्स्नानं कुरु गत्वा तु तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

それでもなお、もし心にいささかの疑いが残るなら、あの麗しきティールタへ赴き、沐浴の行をなせ。

Verse 78

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

まさにその地で、シャクラ（インドラ）は罪を離れた。かつて信を寄せたディティに対し、きわめて苛烈な背信をなし、痛ましい流産を引き起こした後でさえも。

Verse 79

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

かく告げられて、サウミトリはそこへ赴いた、ああ最勝の再生者たちよ。シャクラ（インドラ）がしばしば奉仕するそのティールタで沐浴し、彼は清浄となった。ラーマもまた速やかにそこへ行き、マールカṇḍेयの優れた庵（アーシュラマ）に至った。

Verse 80

स्नानं कृत्वा यथान्यायं ददर्शाऽथ पितामहम् । जगामाऽथ दिशं याम्यां सीतालक्ष्मणसंयुतः

正しい作法に従って沐浴を終えると、彼はピターマハ（梵天ブラフマー）を拝した。ついでシーターとラクシュマナを伴い、南の方角へと進んだ。

Verse 83

तत्प्रभावाज्जघानाऽथ खरादीन्राक्षसोत्तमान् । तथा वै रावणं रौद्रं मेघनादसमन्वितम्

その聖なる威力によって、彼は羅刹の最たる者—カラらを討ち、また同様に、メーガナーダを従えた猛きラーヴァナをも滅した。

Verse 358

एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो । श्राद्धकालेऽपि संप्राप्ते सत्येनात्मानमालभे

このゆえにこそ、私はあなたの御前から姿を消したのです、ああ大いなる主よ。たとえシュラーダ（Śrāddha）の時が来ても、私はただ真実（サティヤ）の誓いによってのみ身を支えます。