Adhyaya 1

Verse 1

श्रीगणेशाय नमः । तर्तुं संहृतिवारिधिं त्रिजगतां नौर्नाम यस्य प्रभोर्येनेदं सकलं विभाति सततं जातं स्थितं संसृतम् । यश्चैतन्यघनप्रमाण विधुरो वेदांतवेद्यो विभुस्तं वन्दे सहजप्रकाशममलं श्रीरामचन्द्रं परम् । दाराः पुत्रा धनं वा परिजनसहितो बंधुवर्गः प्रियो वा माता भ्राता पिता वा श्वशुरकुलजना भृत्यऐश्वर्य्यवित्ते । विद्या रूपं विमलभवनं यौवनं यौवतं वा सर्वे व्यर्थं मरणसमये धर्म एकः सहायः । नैमिषे निमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः । सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत

聖なるガネーシャに礼拝。私は至上のシュリー・ラーマチャンドラに帰命する。三界が壊滅の大海を渡る「舟」となり、その主宰の力によって、この宇宙は生起・存続・輪廻（サンサーラ）の流れにおいて常に輝く。ヴェーダーンタにより知られる遍在の実在、清浄にして自ら光り、汚れなき御方である。妻子、財、親族と仲間、愛しき友、母・兄弟・父、妻の一族、僕、権勢と富、学識、美貌、清らかな住まい、青春と享楽—死の時にはすべて空しい。助けとなるのはただダルマのみ。ナイミシャの聖地ニミシャ・クシェートラにて、シャウナカを首とするリシたちは千年のあいだ座し、世の安寧と天界成就のためサットラ祭会を修した。

Verse 2

एकदा सूतमायांतं दृष्ट्वा तं शौनकादयः । परं हर्षं समाविष्टाः पपुर्नेत्रैः सुचेतसा । चित्राः श्रोतुं कथास्तत्र परिवव्रुस्तपस्विनः

ある時、スータが近づくのを見て、シャウナカらの聖仙たちは大いなる歓喜に満たされ、心を澄ませてその姿を目で「飲む」ように見つめた。妙なる物語を聴かんと望み、苦行の人々はその場で彼の周りに集まった。

Verse 3

अथ तेषूपविष्टेषु तपस्विषु महात्मसु । निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाल्लोमहर्षणिः

やがて大徳の苦行者たちが座に着くと、ローマハルシャナは謙遜ゆえに、示された座を受けてそこに就いた。

Verse 4

सुखासीनं च तं दृष्ट्वा विघ्नांतमुपलक्ष्य च । अथापृच्छंस्त ऋषयः काश्चित्प्रास्ताविकीः कथाः

彼が安らかに座し、障りが鎮まったのを見て、聖仙たちは説話を始めるために、いくつかの序の問いを彼に投げかけた。

Verse 5

पुराणमखिलं तात पुरा तेऽधीतवान्पिता । कच्चित्त्वयापि तत्सर्वमधीतं लोमहर्षणे

「愛しき者よ、昔、汝の父はプラーナ全巻を学び尽くした。おおローマハルシャナよ、汝もまたそのすべてを修めたのか。」

Verse 6

कथयस्व कथां सूत पुण्यां पापनिषूदिनीम् । श्रुत्वा यां याति विलयं पापं जन्मशतोद्भवम्

「語り給え、スータよ、功徳を生み罪を滅する聖なる物語を。これを聞けば、百の生に積もった罪はことごとく消え去る。」

Verse 7

सूत उवाच । श्रीभारत्यंघ्रियुगलं गणनाथपदद्वयम् । सर्वेषां चैव देवानां नमस्कृत्य वदाम्यहम्

スータは言った。「バーラティー（サラスヴァティー）の尊き御足と、ガナナータ（ガネーシャ）の二つの御足、そして一切の神々に礼拝して、今ここに語ろう。」

Verse 8

शक्तींश्चैव वसूंश्चैव ग्रहान्यज्ञादिदेवताः । नमस्कृत्य शुभान्विप्रान्कविमुख्यांश्च सर्वशः

「また、シャクティたち、ヴァスたち、グラハ（天の力）と、供犠（ヤジュニャ）などの儀礼を司る神々に礼拝し、さらにあらゆる形で、吉祥なるバラモンと最勝の聖仙・詩聖に拝礼する。」

Verse 9

अभीष्टदेवताश्चैव प्रणम्य गुरुसत्तमम् । नमस्कृत्य शुभान्देवान्रामादींश्च विशेषतः

自らの選び敬う神々に礼拝し、最勝の師（グル）に五体投地して、吉祥なる諸神、とりわけラーマらに恭しく帰敬した。

Verse 10

यान्स्मृत्वा विविधैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । तेषां प्रसादाद्वक्ष्येऽहं तीर्थानां फलमुत्तमम् । सर्वेषां च नियंतारं धर्मात्मानं प्रणम्य च

彼らを憶念するなら、人はさまざまな罪より解き放たれる—疑いはない。その御加護により、私は聖なるティールタの最上の果報を説き明かそう。さらに、万有を統べる法なる主に礼拝して…

Verse 11

धर्म्मारण्यपतिस्त्रिविष्टपपतिर्नित्यं भवानीपतिः पापाद्वः स्थिरभोगयोगसुलभो देवः स धर्मेश्वरः । सर्वेषां हृदयानि जीवकलया व्याप्य स्थितः सर्वदा ध्यात्वा यं न पुनर्विशंति मनुजाः संसारकारागृहम्

彼はダルマーラニヤの主、天界の統治者、常にバヴァーニーの夫—すなわちダルメーシュヴァラ。堅固なる享受とヨーガの修行によって汝らに容易に得られ、罪を除く神である。常に住し、生命の微光によって万の心に遍満する。彼を観想する者は、再び輪廻（サンサーラ）の牢獄に入らない。

Verse 12

सूत उवाच । एकदा तु स धर्म्मो वै जगाम ब्रह्मसंसदि । तां सभां स समालोक्य ज्ञाननिष्ठोऽभवत्तदा

スータは語った。「ある時、ダルマはまことにブラフマーの सभा（集会）へ赴いた。その御座の会衆を見渡し、彼はそのとき智慧の確信に堅く住した。」

Verse 13

देवैर्मुनिवरैः क्रांतां सभामालोक्य विस्मितः । देवैर्यक्षैस्तथा नागैः पन्नगैश्च तथाऽसुरैः

神々と最勝の聖仙たちで満ちた सभाを見て、彼は驚嘆した。そこには神々、ヤクシャ、またナーガや諸々の蛇身の者、さらにアスラまでもが集っていた。

Verse 14

ऋषिभिः सिद्धगंधर्वैः समाक्रांतोचितासना । ससुखा सा सभा ब्रह्मन्न शीता न च घर्म्मदा

そこはリシ（Ṛṣi）とシッダ（Siddha）、ガンダルヴァ（Gandharva）に満ち、ふさわしい座はことごとく占められていた。おおブラフマンよ、その सभाは安楽に満ち、寒さにも暑さにも悩まされなかった。

Verse 15

ततः पुण्यां कथां दिव्यां श्रावयामास धर्मवित् । कथांते मुनिशार्दूलं वचनं चेदमब्रवीत्

ついでダルマに通じた者は、清らかな天上の物語を聞かせた。物語の終わりに、彼は「牟尼の中の虎」にこの言葉を告げた。

Verse 16

स्तंभैश्च विधृता सा तु शाश्वती न च सक्षया । दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभा

柱に支えられたその殿堂は、常住にして朽ちることがなかった。さまざまな天上の輝きがきらめき、量り知れぬ光明をたたえていた。

Verse 17

अति चन्द्रं च सूर्य्यं च शिखिनं च स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयंतीव भास्करम्

自ら光を放ち、月と太陽と火をも凌いだ。天の高みより燃え輝き、まるで太陽そのものを叱咤しているかのようであった。

Verse 18

तस्यां स भगवाञ्छास्ति विविधान्देवमानुषान् । स्वयमेकोऽनिशं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः

そこにて、福徳なるブラフマーは—ただ独り、絶え間なく—さまざまな देव（神々）と人々を治め、教え導いた。彼こそ万界の祖父、ピターマハである。

Verse 19

न क्षुधं न पिपासां च न ग्लानिं प्राप्नुवन्त्युत । नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सभा वरैः

そこでは、飢えも渇きも、さらには倦み疲れさえも覚えなかった。あの勝れた सभा（集会の殿堂）は、さまざまな形の輝く宝珠で作られたかのように見えた。

Verse 20

भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमोऽथ तथांगिराः । पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव प्रह्लादः कर्द्दमस्तथा

そこにはブリグ（Bhṛgu）、アトリ（Atri）、ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）があり、またガウタマ（Gautama）と同じくアンギラス（Aṅgiras）もいた。さらにプラスタヤ（Pulastya）とクラトゥ（Kratu）、そしてプラフラーダ（Prahlāda）とカルダマ（Kardama）もいた。

Verse 21

अथर्वांगिरसश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः । मनोंऽतरिक्षं विद्याश्व वायुस्तेजो जलं मही

そこにはアタルヴァン（Atharvan）とアンギラス族（Aṅgirases）があり、またヴァーラキリヤ（Vālakhilyas）とマリーチパ（Marīcipas）もいた。さらに、心（マナス）、中空、知、馬、風、火、水、地も、人格化された力として उपस्थितしていた。

Verse 22

शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गंधस्तथैव च । प्रकृतिश्च विकारश्च सदसत्कारणं तथा

そこには音と触、また形と味と香もあった。さらにプラクリティ（Prakṛti）と変化、そして有と無に関わる原因も—これらすべての原理が उपस्थितしていた。

Verse 23

अगस्त्यश्च महातेजा मार्कंडेयश्च वीर्यवान् । जमदग्निर्भरद्वाजः संवर्तश्च्यवनस्तथा

そこには大いなる光輝を具えたアガスティヤ（Agastya）があり、霊威に満ちたマールカンデーヤ（Mārkaṇḍeya）もいた。さらにジャマダグニ（Jamadagni）、バラドヴァージャ（Bharadvāja）、サンヴァルタ（Saṃvarta）、そしてチヤヴァナ（Cyavana）もいた。

Verse 24

दुर्वासाश्च महाभाग ऋष्यश्रृंगश्च धार्मिकः । सनत्कुमारो भगवान्योगाचार्य्यो महातपाः

そこには大いなる名声をもつドゥルヴァーサスがあり、また法にかなう義なるリシヤシュリンガもいた。さらに、偉大な苦行者にしてヨーガの師、バガヴァーン・サナトクマーラも उपस्थितしていた。

Verse 26

चंद्रमाः सह् नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् । वायवस्तंतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च

月はナクシャトラ（星宿）とともにあり、光輝ある太陽もあった。さらに風々と、宇宙の秩序を織りなす糸もあり、サンカルパ（意志）と、まさしく生命の息プラーナもそこにあった。

Verse 27

मूर्तिमंतो महात्मानो महाव्रतपरायणाः । एते चान्ये च बहवो ब्रह्माणं समुपासिरे

身を具えた大いなる魂たち、偉大な誓戒に専心する者らは、これらのみならず多くの者とともに、恭しくブラフマーを礼拝した。

Verse 28

अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तमो दमः । आयांति तस्यां सहिता गंधर्वाप्सरसां गणाः

そこにはアルタ（富）、ダルマ、カーマ（欲）がおり、歓喜と憎しみ、闇と自制もまたあった。さらにその場へ、ガンダルヴァとアプサラスの群れが連れ立って到来した。

Verse 29

असितो देवलश्चैव जैगीषव्यश्च तत्त्ववित् । आयुर्वेदस्तथाष्टांगो गान्धर्वश्चैव तत्र हि

そこにはアシタとデーヴァラがあり、また真理を知るジャイギーシャヴィヤもいた。さらに八支より成るアーユルヴェーダと、ガンダルヴァの学—音楽の聖なる技芸—もそこにあった。

Verse 30

महितो विश्वकर्मा च वसवश्चैव सर्वशः । तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ

そこ、その聖なる境において、ヴィシュヴァカルマン（Viśvakarmā）は崇敬され、またヴァス（Vasus）もあらゆるかたちで礼拝される。さらに一切の祖霊ピトリ（Pitṛ）の群れが敬われ、すべての供犠の供物もまたそこに満ちている。

Verse 31

ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदस्तथैव च । अथर्ववेदश्च तथा सर्वशास्त्राणि चैव ह

そこにはリグ・ヴェーダ（Ṛgveda）、サーマ・ヴェーダ（Sāmaveda）、ヤジュル・ヴェーダ（Yajurveda）があり、またアタルヴァ・ヴェーダ（Atharvaveda）もある。まことに、あらゆるシャーストラ（śāstra）もまたそこに具わる。

Verse 32

इतिहासोपवेदाश्च वेदांगानि च सर्वशः । मेधा धृतिः स्मृतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः समाः

そこにはまたイティハーサ（Itihāsa）とウパヴェーダ（Upaveda）があり、あらゆるヴェーダーンガ（Vedāṅga）も余すところなく備わる。さらに、知性・堅忍・記憶・識別・正しい悟り、そして平等心にかなう名声がそこに宿る。

Verse 33

कालचक्रं च तद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् । यावन्त्यो देवपत्न्यश्च सर्वा एव मनोजवाः

またそこには、常住にして尽きず、壊れず、衰えぬ神なる「時の輪」がある。さらに、思いのごとく迅速なる諸天の妃たちも、みなそこに在る。

Verse 36

पुरंदरश्च देवेंद्रो वरुणो धनदस्तथा । महादेवः सहोमोऽत्र सदा गच्छति सर्वदः

ここには、城砦を砕く帝釈天インドラ、ヴァルナ、そして財宝の主クベーラが絶えず来臨する。さらにマハーデーヴァも、ソーマとともに常にここを巡り、あらゆる恵みを授け給う。

Verse 37

गच्छंति सर्वदा देवा नारायणस्तथर्षयः । ऋषयो वालखिल्याश्च योनिजायोनिजास्तथा

そこには常に神々が来臨し、ナーラーヤナも来たまい、またリシたちも来る――ヴァーラキリヤの聖仙たち、胎生の者も非胎生の者も。

Verse 38

यत्किंचित्रिषु लोकेषु दृश्यते स्थाणु जंगमम् । तस्यां सहोपविष्टायां तत्र ज्ञात्वा स धर्मवित्

三界に見えるものは、動くものも動かぬものも、すべてそこに集う。かの聖地に坐してそれを悟る者は、ダルマを知る者となる。

Verse 39

नागाः सुपर्णाः पशवः पितामहमुपासते । स्थावरा जंगमाश्चापि महाभूतास्तथा परे

ナーガもスパルナも獣たちも、祖父なるブラフマーを礼拝する。動かぬものも動くものも、さらに大元素や他の存在もまた同じである。

Verse 40

तत्र धर्मो महातेजाः कथां पापप्रणाशिनीम् । वाच्यमानां तु शुश्राव व्यासेनामिततेजसा

そこにて大いなる光輝を放つダルマは、罪を滅する聖なる物語を聴いた。それは無量の威光をもつヴィヤーサによって語られていた。

Verse 41

धर्मारण्यकथां दिव्यां तथैव सुमनोहराम् । धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदात्रीं तथैव च

このダルマーラニヤの神聖なる物語は、まことに心を喜ばせ、ダルマ・アルタ・カーマ・モークシャの果報を授ける。

Verse 42

पुत्रपौत्रप्रपौत्रादि फलदात्रीं तथैव च । धारणाच्छ्रवणाच्चापि पठनाच्चावलोकनात्

それはまた、子・孫・曾孫の果報をも授ける。さらに、ただ所持し、聞き、誦し、あるいはひと目拝するだけでも、功徳（プンニャ）が生じる。

Verse 43

तां निशम्य सुविस्तीर्णां कथां ब्रह्मांडसंभवाम् प्र । मोदोत्फुल्लनयनो ब्रह्माणमनुमत्य च

梵卵（ブラフマーンダ）の宇宙の秘奥より生まれた、その広大な物語を聞き終えると、ダルマは歓喜に目を輝かせ、ブラフマーの許しを求めた。

Verse 44

कृतकार्योपि धर्मात्मा गंतुकामस्तदाभवत् । नमस्कृत्य तदा धर्मो ब्रह्माणं स पितामहम्

目的を果たしたとはいえ、法なるダルマはその時、去らんと望んだ。そこでダルマは、祖父神ピターマハたるブラフマーに恭しく礼拝した。

Verse 45

अनुज्ञातस्तदा तेन गतोऽसौ यमशासनम् । पितामहप्रसादाच्च श्रुत्वा पुण्यप्रदायिनीम्

彼に許しを得て、彼はヤマの統治の座へと赴いた。さらに祖父神ピターマハの恩寵により、功徳を授ける物語を聞き終えて、なお前へと進んだ。

Verse 46

धर्मारण्यकथां दिव्यां पवित्रां पापनाशिनीम् । स गतोऽनुचरैः सार्द्धं ततः संयमिनीं प्रति

清らかにして罪を滅する、神聖なるダルマーラニヤの物語を受け、彼は従者らと共に、ヤマの都サンヤミニーへと向かった。

Verse 47

अमात्यानुचरैः सार्धं प्रविष्टः स्वपुरं यमः । तत्रांतरे महातेजा नारदो मुनिपुंगवः

ヤマは大臣と従者を伴い、自らの都へと入った。その折、まばゆい光を放つナーラダ——聖仙の中の最勝者——がそこに到来した。

Verse 48

दुर्निरीक्ष्यः कृपायुक्तः समदर्शी तपोनिधिः । तपसा दग्धदेहोपि विष्णुभक्तिपरायणः

その輝きは目に余るほどでありながら慈悲に満ち、万物を等しく見る、苦行の宝庫であった。タパスにより身は焼かれていても、彼はなおヴィシュヌへのバクティに全身全霊を捧げていた。

Verse 49

सर्वगः सर्वविच्चैव नारदः सर्वदा शुचिः । वेदाध्ययनशीलश्च त्वागत स्तत्र संसदि

遍くを巡り、すべてを知り、常に清浄で、ヴェーダの学修に励むナーラダは、そこなる सभा（集会）へと来臨した。

Verse 50

तं दृष्ट्वा सहसा धर्मो भार्यया सेवकैः सह । संमुखो हर्षसंयुक्तो गच्छन्नेव स सत्वरः

彼を見て、ダルマはたちまち妻と従者を伴い、歓喜に満ちて面前へと進み出、足早に迎えに向かった。

Verse 51

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । अद्य मे सफलो धर्मस्त्वय्यायाते तपोधने

今日、我が生は成就し、今日、我が家系は成就した。今日、我がダルマそのものが成就した——汝、タパスの宝よ、来臨したまうがゆえに。

Verse 52

अर्घ्यपाद्यादिविधिना पूजां कृत्वा विधानतः । दंडवत्तं प्रणम्याथ विधिना चोपवेशितः

規定に従い、アルギャ（供水）やパーディヤ（洗足水）などの作法をもって礼拝を成し遂げ、全身を投げ出して伏して礼拝した。ついで法にかなって、恭しく着座させられた。

Verse 53

आसने स्वे महादिव्ये रत्नकांचनभूषिते । चित्रार्पिता सभा सर्वा दीपा निर्वातगा इव

宝玉と黄金で飾られた、きわめて神妙なる自らの座に就くと、会座のすべては光り澄み、風なき所に立つ灯火のごとく静まり返っていた。

Verse 54

विधाय कुशलप्रश्नं स्वागतेनाभिनंद्य तम् । प्रहर्षमतुलं लेभे धर्मारण्यकथां स्मरन्

安否を問い、しかるべき挨拶をもって迎えたのち、ダルマーラニヤの聖なる物語を想起して、比類なき歓喜を得た。

Verse 55

नारदं पूजयित्वा तु प्रहृष्टेनांतरात्मना । हर्षितं तु यमं दृष्ट्वा नारदो विस्मिताननः

内奥より歓びをもってナーラダを供養すると、ヤマは喜色を現した。ヤマがかくも嬉しげなのを見て、ナーラダの顔には驚きが浮かんだ。

Verse 56

चिंतयामास मनसा किमिदं हर्षितो हरिः । अतिहर्षं च तं दृष्ट्वा यमराजस्वरूपिणम् । आश्चर्यमनसं चैव नारदः पृष्टवांस्तदा

ナーラダは心に思った。「いかなるゆえにハリは歓喜しておられるのか。」そして、ヤマラージャの姿を帯びるその者が並外れた喜悦に満ちているのを見て、驚嘆に打たれたナーラダは、その場で問いかけた。

Verse 57

नारद उवाच । किं दृष्टं भवताश्चर्य्यं किं वा लब्धं महत्पदम् । दुष्टस्त्वं दुष्टकर्मा च दुष्टात्मा क्रोधरूपधृक्

ナーラダは言った。「あなたはどのような驚異を見、あるいはどのような高き境地を得たのですか。あなたは苛烈として知られ、行いも性も苛烈で、憤怒の相を帯びておられる。」

Verse 58

पापिनां यमनं चैवमेतद्रूपं महत्तरम् । सौम्यरूपं कथं जातमेतन्मे संशयः प्रभो

「罪ある者に対して、あなたの制圧する御姿はまことに恐るべきものです。それなのに、いかにしてこの柔和なお姿が現れたのですか。主よ、これが私の疑いです。」

Verse 59

अद्य त्वं हर्षसंयुक्तो दृश्यसे केन हेतुना । कथयस्व महाकाय हर्षस्यैव हि कारणम्

「今日、あなたは歓喜に満ちておられる—その理由は何ですか。語ってください、偉大なる方よ、この喜びのまさに原因を。」

Verse 60

धर्मराज उवाच । श्रूयतां ब्रह्मपुत्रैतत्कथयामि न संशयः । पुराहं ब्रह्मसदनं गतवानभिवंदितुम्

ダルマラージャは言った。「聞きなさい、梵天の子よ。疑いなく語ろう。かつて私は、礼拝して敬意を捧げるため、梵天の御住処へ赴いた。」

Verse 61

तत्रासीनः सभामध्ये सर्वलोकैकपूजिते नानाकथाः श्रुतास्तत्र धर्म्मवर्गसमन्विताः

そこで彼は、あらゆる世界に崇敬される सभा（集会）のただ中に座し、さまざまな語りを聴いた。それらは皆、ダルマの諸部門とその教えに満ちていた。

Verse 62

कथाः पुण्या धर्मयुता रम्या व्यासमुखाच्छ्रुताः । धर्मकामार्थसंयुक्ताः सर्वाघौघविनाशिनीः

これらの物語は聖なるもので、ダルマに満ち、心を喜ばせる—ヴィヤーサ自らの口より聞かれた。ダルマ・カーマ・アルタを具え、あらゆる罪の洪水を滅する。

Verse 63

याः श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यंते ब्रह्महत्यया । तारयंति पितृगणाञ्छतमेकोत्तरं मुने

これらを聞く者は、あらゆる罪より解き放たれ、婆羅門殺しの罪さえも免れる。さらに、聖者よ、祖霊の群れ—百一人—をも救い渡す。

Verse 64

नारद उवाच । कीदृशी तत्कथा मे तां प्रशंस भवता श्रुताम् । कथां यम महाबाहो श्रोतुकामोस्म्यहं च ताम्

ナーラダは言った。「あなたが聞いたとして讃えるその物語は、いかなるものですか。大いなる腕をもつヤマよ、私もまたその物語をこそ聞きたいのです。」

Verse 65

यम उवाच । एकदा ब्रह्मलोकेऽहं नमस्कर्तुं पितामहम् । गतवानस्मि तं देशं कार्याकार्यविचारणे

ヤマは言った。「かつてブラフマローカにおいて、私は祖父神（ピターマハ）ブラフマーに礼拝するため、その地へ赴き、なすべきこととなすべからざることを審議した。」

Verse 66

मया तत्राद्भुतं दृष्टं श्रुतं च मुनिसत्तम । धर्म्मारण्यकथां दिव्यां कृष्णद्वैपायनेरिताम्

そこで私は不思議なるものを目にし、また、最上の聖仙よ、クリシュナ・ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）によって宣説された、ダルマーラニヤの天なる物語を聞いた。

Verse 67

श्रुत्वा कथां महापुण्यां ब्रह्मन्ब्रह्मांडगां शुभाम् । गुणपूर्णां सत्ययुक्तां तेन हर्षेण हर्षितः

宇宙のすみずみにまで行き渡る、功徳きわめて大なる吉祥の物語を、婆羅門よ、徳に満ち真実と結ばれたその語りを聞いて、わたしは深い歓喜に包まれた。

Verse 68

अन्यच्चैव मुनिश्रेष्ठ तवागमनकारणम् । शुभाय च सुखायैव क्षेमाय च जयाय हि

さらにまた、最上の牟尼よ、あなたの来臨にはこの理由もある。まことにそれは吉祥のため、安楽のため、安穏と福利のため、そして勝利のためである。

Verse 69

आद्यास्मि कृतकृत्योऽहमद्याहं सुकृती मुने । धर्मोनामाद्य जातोऽहं तव पद्युग्मदर्शनात्

今日、わたしはまことに成就した。今日、わたしは幸いである、牟尼よ。あなたの両足を拝見したことにより、今日わたしは名においても真においても「ダルマ」となった。

Verse 70

पूज्योऽहं च कृतार्थोहं धन्योहं चाद्य नारद । युष्मत्पादप्रसादाच्च पूज्योऽहं भुवनत्रये

そして今日、ナーラダよ、わたしは礼拝に値する者となり、願いは成就し、祝福を受けた。あなたの御足の恩寵により、三界においても礼拝に値する。

Verse 71

सूत उवाच । एवंविधैर्वचोभिश्च तोषितो मुनिसत्तमः । पप्रच्छ परया भक्त्या धर्मारण्यकथां शुभाम्

スータは言った。かくのごとき言葉により最上の仙人は満ち足り、至上の信愛をもって、吉祥なるダルマーラニヤの物語を問い尋ねた。

Verse 72

नारद उवाच । श्रुता व्यासमुखाद्धर्म्म धर्मारण्यकथा शुभा । तत्सर्वं हि कथय मे विस्तीर्णं च यथातथम्

ナーラダは言った。「ヴィヤーサの御口より、吉祥なるダルマーラニヤの物語を聞きました。どうかそのすべてを、ありのままに、詳しく広くお語りください。」

Verse 73

यम उवाच व्यग्रोऽहं सततं ब्रह्मन्प्राणिनां सुखदुःखिनाम् । तत्तत्कर्मानुसारेण गतिं दातुं सुखेतराम्

ヤマは言った。「ブラフマンよ、私は常に、楽と苦を受ける衆生に携わり、それぞれの業（カルマ）に従って、幸福であれ不幸であれ、相応の行き先を授けている。」

Verse 74

तथापि साधुसंगो हि धर्मायैव प्रजायते । इह लोके परत्रापि क्षेमाय च सुखाय च

「それでも、善き人々との交わりはただダルマのために生じる。ここでも来世でも、安寧と利益と幸福をもたらす。」

Verse 76

सूत उवाच । यमेन कथितं सर्वं यच्छ्रुतं ब्रह्मसंसदि । आदिमध्यावसानं च सर्वं नैवात्र संशयः

スータは言った。「ヤマが語ったすべて、すなわちブラフマーの सभा（集会）で聞かれたことは、初め・中ほど・終わりに至るまで、疑いなくここに余すところなく伝えられる。」

Verse 77

कलिद्वापरयोर्मध्ये धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । गतोऽसौ नारदो मर्त्ये राज्यं धर्मसुतस्य वै

ドヴァーパラとカリの時代の狭間に、そのナーラダは人界へ赴き、まことにダルマの子ユディシュティラの王国へと至った。

Verse 78

आगतः श्रीहरेरंशो नारदः प्रत्यदृश्यत । ज्वलिताग्निप्रतीकाशो बालार्कसदृशेक्षणः

そのとき、聖なるナーラダ—シュリー・ハリの分身—がそこに現れた。燃えさかる火のごとく輝き、眼は昇りたての太陽のようであった。

Verse 79

ब्रह्मणः सन्निधौ यञ्च श्रुतं व्यासमुखेरितम् । तत्सर्वं कथयिष्यामि मानुषाणां हिताय वै

「梵天の御前で聞かれ、ヴィヤーサの口より語られたこと、そのすべてを、まことに人々の利益のために私は語ろう。」

Verse 80

वीणां गृहीत्वा महतीं कक्षासक्तां सखीमिव । कृष्णाजिनोत्तरासंगो हेमयज्ञोपवीतवान्

彼は大いなるヴィーナーを手に取り、友のように脇に掛けていた。上衣として黒羚羊の皮をまとい、黄金の聖糸（ヤジュニョーパヴィータ）を帯びていた。

Verse 81

दण्डी कमंडलुकरः साक्षाद्वह्निरिवापरः । भेत्ता जगति गुह्यानां विग्रहाणां गुहोपमः

杖を携え、カマンダル（水瓶）を手にし、彼はまさに第二の顕現した火のようであった。世にあっては秘事を穿ち、洞窟のごとく隠れた形と意図を見分けた。

Verse 82

महर्षिगणसंसिद्धो विद्वान्गांधर्ववेदवित् । वैरकेलिकलो विप्रो ब्राह्मः कलिरिवापरः

大聖仙の群れの中で成就し、博識にしてガーンダルヴァ・ヴェーダに通じたそのバラモンは、遍歴に戯れを帯びつつ、第二のカリのごとく迅速で止めがたく世を巡った。

Verse 83

देवगंधर्वलोकानामादिवक्ता सुनिग्रहः । गाता चतुर्णां वेदानामुद्गाता हरिसद्गुणान्

彼は神々とガンダルヴァの諸世界における第一の宣説者—自制し、よく律せられた者である。四つのヴェーダを歌い、またウドガートリ（Udgātṛ）としてハリ（Hari）の真実の徳を称え告げる。

Verse 84

स नारदोऽथ विप्रर्षिर्ब्रह्मलोकचरोऽव्ययः । आगतोऽथ पुरीं हर्षाद्धर्मराजेन पालिताम्

そのナーラダ—ブラーフマナの中のリシであり、ブラフマー界を行き来し朽ちぬ者—は、ダルマラージャに守られる都へ、歓喜してやって来た。

Verse 86

लोकाननुचरन्सर्वानागतः स महर्षिराट् । नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा

あらゆる世界を巡り歩いたのち、その王者のごとき大聖は到来した—大いなる光輝を具えたナーラダが、その時ほかのリシたちを伴って。

Verse 87

तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् । सिंहासनात्समुत्थाय प्रययौ सन्मुखस्तदा

到来したリシ・ナーラダを見て、あらゆるダルマを知る者は獅子座より立ち上がり、その時、正面から迎えんと進み出た。

Verse 88

अभ्यवादयतं प्रीत्या विनयाव नतस्तदा । तदर्हमासनं तस्मै संप्रदाय यथाविधि

彼は喜びをもって挨拶し、謙虚に頭を垂れて礼拝した。そして作法のとおり、彼にふさわしい座をしかるべく捧げた。

Verse 89

अथ तत्रोपविष्टेषु राजन्येषु महात्मसु । महत्सु चोपविष्टेषु गंधर्वेषु च तत्र वै

さて、そこに大いなる心をもつ高貴なクシャトリヤたちが座し、さらに尊き人々とガンダルヴァたちもその सभाに着座したとき——

Verse 90

तुतोष च यथावञ्च पूजां प्राप्य च धर्मवित् । कुशली त्वं महाभाग तपसः कुशलं तव

そしてダルマを知る者は、しかるべき供養を受けて満ち足りた。（彼は言った。）「幸いなる者よ、つつがなきか。汝のタパス（苦行）はよく進んでいるか。」

Verse 91

न कश्चिद्बाधते दुष्टो दैत्यो हि स्वर्गभूपतिम् । मुने कल्याणरूपस्त्वं नमस्कृतः सुरासुरैः । सर्व्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मपुत्र कृपानिधे

「いまや邪悪なダイティヤは天界の主を悩ますことはない。おお牟尼よ、汝は吉祥なる相を具え、 देव とアスラのいずれにも礼拝される——遍く行き、すべてを知る者。ブラフマーの子よ、慈悲の大海よ。」

Verse 92

नारद उवाच । सर्वतः कुशलं मेद्य प्रसादाद्ब्रह्मणः सदा । कुशली त्वं महाभाग धर्मपुत्र युधिष्ठिर

ナーラダは言った。「尊き者よ、ブラフマーの常なる恩寵により、我は至るところで安らかである。大いに幸いなるダルマプトラ・ユディシュティラよ、汝はつつがなきか。」

Verse 93

भ्रातृभिः सह राजेंद्र धर्मेषु रमते मनः । दारैः पुत्रैश्च भृत्यैश्च कुशलैर्गजवाजिभिः

「王の中の王よ、汝の心は兄弟たちとともにダルマに憩い楽しんでいるか——妻たち、子ら、従者たちも安らかで、象と馬もまた皆健やかであるか。」

Verse 94

औरसानिव पुत्रांश्च प्रजा धर्मेण धर्मज । पालयसि किमाश्चर्यं त्वया धन्या हि सा प्रजा

おおダルマラージャよ、あなたはダルマによって臣民を、まるで我が子のように守り給う。これに何の不思議があろうか。あなたに治められる民はまことに福徳に満ちている。

Verse 96

युधिष्ठिर उवाच । कुशलं मम राष्ट्रं च भवतामंघ्रिस्पर्शनात् । दर्शनेन महाभाग जातोऽहं गतकिल्बिषः

ユディシュティラは言った。「あなたの聖なる御足に触れたゆえに、我が国は安穏にして吉祥となりました。さらにあなたを拝見しただけで、幸運なる大徳よ、私は清められ、罪は落ち去りました。」

Verse 97

धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं सभाग्योऽहं धरातले । अद्याहं सुकृती जातो ह्मपुत्रे गृहागते

私は祝福され、成すべきことを成し、地上にあって幸いである。今日、まことに功徳に富む者となった。汝ら――我が敬う子ら――が客人として我が家に来たからである。

Verse 98

कुत आगमनं ब्रह्मन्नद्य ते मुनिसत्तम । अनुग्रहार्थं साधूनां किं वा कार्येण केन च

尊きブラーフマナよ、最上の牟尼よ、あなたは今日いずこより来たり給うたのか。善き人々に恩寵を授けるためか、それとも何らかの特別の用事によってここへ来られたのか。

Verse 99

पालनात्पोषणान्नॄणां धर्मो भवति वै ध्रुवम् । तत्तद्धर्मस्य भोक्ता त्वमित्येवं मनुरब्रवीत्

人々を守り養うことによって、ダルマはまことに確固として成り立つ。ゆえに、そのダルマを享受し、またその責を負うのは汝である――マヌはかく宣べた。

Verse 100

धर्मारण्याश्रितां दिव्यां सर्वसंतापहारिणीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ダルマーラニヤに結ばれたこの神聖なる物語は、あらゆる苦悩を取り除く。これを聴聞すれば、すべての罪、さらには婆羅門殺しの大罪ブラフマ・ハティヤーからさえ解き放たれる。

Verse 101

हत्यायुतप्रशमनीं तापत्रयविनाशिनीम् । यां वै श्रुत्वातिभक्त्या च कठिनो मृदुतां भजेत्

それは無数の殺害の業を鎮め、三種の苦悩を滅する。まことに、深い信愛をもって聴聞すれば、剛き心の者さえ柔和となる。

Verse 110

सूत उवाच । एवमुक्त्वा विधेः पुत्रस्तत्रैवांतरधीयत । तस्मिन्गते स नृपतिः क्रीडते सचिवैः सह

スータは言った。「かく語り終えるや、創造主（ヴィダートリ）の子はその場で姿を消した。彼が去ったのち、王は大臣たちとともに遊興した。」

Verse 120

रक्षितं पालितं केन कस्मिन्कालेऽथ निर्मितम् । किंकिं त्वत्राभवत्पूर्वं शंशैतत्पृच्छतो मम

誰によって守られ養われ、いかなる時に建立されたのか。ここで昔いかなることが起こったのか——我が問いに、どうか語り示してほしい。

Verse 121

भूतं भव्यं भविष्यञ्च तस्मिन्स्थाने च यद्भवेत् । तत्सर्वं कथयस्वाद्य तीर्थानां च यथा स्थितिः

今日、すべてを語ってください。過去・現在・未来、そしてその地で起こる一切を。さらに、そこにある聖なるティールタ（渡処）がいかに配されているかもお示しください。