Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 53

Devanagari script

आसने स्वे महादिव्ये रत्नकांचनभूषिते । चित्रार्पिता सभा सर्वा दीपा निर्वातगा इव

Transliteration

āsane sve mahādivye ratnakāṃcanabhūṣite | citrārpitā sabhā sarvā dīpā nirvātagā iva

Translation

宝玉と黄金で飾られた、きわめて神妙なる自らの座に就くと、会座のすべては光り澄み、風なき所に立つ灯火のごとく静まり返っていた。

Word by Word

• आसने: on the seat
• आसने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• स्वे: own
• स्वे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (आसने)

• महा: great
• महा: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (दिव्ये)

• दिव्ये: divine
• दिव्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (आसने)

• रत्नकाञ्चनभूषिते: adorned with jewels and gold
• रत्नकाञ्चनभूषिते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + काञ्चन (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त, भूष् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः (रत्न-काञ्चन-भूषित) = रत्नैः काञ्चनेन च भूषितम्; विशेषणम् (आसने)

• चित्रार्पिता: decorated with pictures
• चित्रार्पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + अर्पित (कृदन्त, अर्प् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (चित्र-अर्पिता) = चित्रैः अर्पिता/अलङ्कृता; विशेषणम् (सभा)

• सभा: assembly hall
• सभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• सर्वा: entire
• सर्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सभा)

• दीपाः: lamps
• दीपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• निर्वातगाः: as if in a windless place
• निर्वातगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्वात (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः (निर्वात-ग) = निर्वाते गच्छन्ति/स्थिताः; विशेषणम् (दीपाः)

• इव: as if
• इव: None
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-वाचक (like/as if)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; unspecified in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant, jewel-and-gold adorned throne/seat; the whole assembly glows in poised stillness, like steady lamps in a windless chamber.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In the presence of dharma and divine authority, the mind and assembly become steady—symbolized by lamps undisturbed by wind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse paints the sacred atmosphere of the Dharmāraṇya narrative milieu rather than praising a named pilgrimage site directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; it is a descriptive verse establishing the sanctity and composure of the assembly.