Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

Devanagari script

विधाय कुशलप्रश्नं स्वागतेनाभिनंद्य तम् । प्रहर्षमतुलं लेभे धर्मारण्यकथां स्मरन्

Transliteration

vidhāya kuśalapraśnaṃ svāgatenābhinaṃdya tam | praharṣamatulaṃ lebhe dharmāraṇyakathāṃ smaran

Translation

安否を問い、しかるべき挨拶をもって迎えたのち、ダルマーラニヤの聖なる物語を想起して、比類なき歓喜を得た。

Word by Word

• विधाय: having made/performed
• विधाय: None
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/ल्यप्), अव्यय; धातु: धा, उपसर्ग: वि

• कुशलप्रश्नम्: enquiry about welfare
• कुशलप्रश्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक) + प्रश्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः (कुशल-प्रश्न) = कुशलस्य प्रश्नः (enquiry of well-being)

• स्वागतेन: with a welcome
• स्वागतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अभिनन्द्य: having greeted
• अभिनन्द्य: None
• Type: Verb
• Root: अभि-नन्द् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/ल्यप्), अव्यय; धातु: नन्द्, उपसर्ग: अभि

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रहर्षम्: joy
• प्रहर्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अतुलम्: immeasurable
• अतुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (प्रहर्षम्)

• लेभे: obtained/felt
• लेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• धर्मारण्यकथाम्: the story of Dharmāraṇya
• धर्मारण्यकथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्मारण्य (प्रातिपदिक) + कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः (धर्मारण्य-कथा) = धर्मारण्यस्य कथा

• स्मरन्: remembering
• स्मरन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; unspecified in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gracious welcome: welfare inquiries and formal greetings; the host’s face brightens with immeasurable joy as Dharmāraṇya’s sacred story rises in memory.

Characters & Entities

• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering a sacred place’s māhātmya and practicing gracious welcome both elevate the heart into pure joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is explicitly referenced as the sacred locus whose kathā inspires delight.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kuśala-praśna (asking welfare) and svāgata (formal welcome) as elements of righteous hospitality.