Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा विप्रवनिता पुनः । तं प्रणम्याथ पप्रच्छ शिवपूजाविधेः क्रमम्

スータは言った。賢者にそのように告げられると、その徳高いバラモンの女は再び彼に礼拝し、ついでシヴァ礼拝の作法の次第を順を追って尋ねた。

Verse 2

शांडिल्य उवाच । पक्षद्वये त्रयोदश्यां निराहारो भवेद्यदा । घटीत्रयादस्तमयात्पूर्वं स्नानं समाचरेत्

シャーンディリヤは言った。月の両半月いずれにおいても第十三日（ティティ）に、断食を行うときは、日没の三ガティー（約七十二分）前に沐浴を行うべきである。

Verse 3

शुक्लांबरधरो धीरो वाग्यतो नियमान्वितः । कृतसंध्याजपविधिः शिवपूजां समारभेत्

白衣をまとい、沈着で堅固にして言葉を慎み、戒行を具え、サンディヤー（Sandhyā）とジャパ（japa）を正しく終えたなら、シヴァ（Śiva）礼拝を始めるべきである。

Verse 4

देवस्य पुरतः सम्यगुपलिप्य नवांभसा । विधाय मंडलं रम्यं धौतवस्त्रादिभिर्बुधः

神前にて、賢き信者は新しい清水でその場をよく塗り清め、ついで洗い清めた布などの清浄な品を用いて、麗しいマンダラ（maṇḍala）を作るべきである。

Verse 5

वितानाद्यैरलंकृत्य फलपुष्पनवांकुरैः । विचित्रपद्ममुद्धृत्य वर्णपंचकसंयुतम्

天蓋などで飾り、果実・花・新芽を供えて、五色を備えた妙なる蓮華の図をあらわすべきである。

Verse 6

तत्रोपविश्य सुशुभे भक्तियुक्तः स्थिरासने । सम्यक्संपादिताशेष पूजोपकरणः शुचिः

そこにて美しく安定した座に坐し、信心を具え、清浄にして、礼拝の諸具をことごとく正しく整え、準備を調えるべきである。

Verse 7

आगमोक्तेन मंत्रेण पीठमामंत्रयेत्सुधीः । ततः कृत्वात्मशुद्धिं च भूतशुद्ध्यादिकं क्रमात्

アーガマ（Āgama）に説かれる真言によって、賢者は聖なる座（ピータ pīṭha）を招請する。次いで順次に、自己浄化を行い、ブータシュッディ（bhūtaśuddhi：元素浄化）に始まる諸作法を修すべきである。

Verse 8

प्राणायामत्रयं कृत्वा बीजवर्णैः सबिंदुकैः । मातृका न्यस्य विधिवद्ध्यात्वा तां देवतां पराम्

三種の調息（プラーナーヤーマ）を修し、鼻音点（ビンドゥ）を伴う種子音節（ビージャ）を用いて、作法どおり身にマートリカー文字のニヤーサを施し、しかる後、規定に従ってその至上の神格を観想すべきである。

Verse 9

समाप्य मातृका भूयो ध्यात्वा चैव परं शिवम् । वामभागे गुरुं नत्वा दक्षिणे गणपं नमेत्

マートリカー・ニヤーサを終えたなら、再び至上のシヴァを観想すべきである。次いで左側のグルに礼拝し、右側のガナパ（ガネーシャ）に敬礼せよ。

Verse 10

अंसोरुयुग्मे धर्मादीन्न्यस्य नाभौ च पार्श्वयोः । अधर्मादीननंतादीन्हृदि पीठे मनुं न्यसेत्

両肩と両腿にダルマ等をニヤーサし、臍と両脇にアダルマ等およびアナンタ等をニヤーサしたのち、心の座（ピータ）にマントラ（マヌ）を安置すべきである。

Verse 11

आधारशक्तिमारभ्य ज्ञानात्मानमनुक्रमात् । उक्तक्रमेण विन्यस्य हृत्पद्मे साधुभाविते

アーダーラ・シャクティより始め、順次に知そのものの原理に至るまで、説かれた順序に従って、修習によりよく培われた心蓮の中にそれらを配して安置せよ。

Verse 12

नवशक्तिमये रम्ये ध्यायेद्देवमुमापतिम् । चन्द्रकोटिप्रतीकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

九つの力より成る麗しき内なる境地において、主ウマーパティを観想せよ。千万の月のごとく輝き、三つの眼を備え、月を頂く者（チャンドラシェーカラ）である。

Verse 13

आपिंगलजटाजूटं रत्नमौलिविराजितम् । नीलग्रीवमुदारांगं नागहारोपशोभितम्

黄褐色のもつれた髪を頂に結い上げ、宝玉きらめく宝冠を戴き、青き喉をもち、威容うるわしく、蛇の首飾りに飾られた彼を観想せよ。

Verse 14

वरदाभयहस्तं च धारिणं च परश्वधम् । दधानं नागवलयकेयूरांगदमुद्रिकम्

施願と無畏を授ける御手を示し、また斧を執る。蛇の腕輪、腕飾り、上腕の装身具、指輪を身にまとう。

Verse 15

व्याघ्रचर्मपरीधानं रत्नसिंहासने स्थितम् । ध्यात्वा तद्वाम भागे च चिंतयेद्गिरिकन्यकाम्

虎皮をまとい宝玉の御座に坐す彼を観想し、ついでその左に、山の娘パールヴァティーを念ぜよ。

Verse 16

भास्वज्जपाप्रसूनाभामुदयार्कसमप्रभाम् । विद्युत्पुंजनिभां तन्वीं मनोनयननंदिनीम्

輝く扶桑花の花のごとく、昇る太陽のごとく光り、稲妻の群れのように耀く、細身にして心と眼を歓ばせる女神を観想せよ。

Verse 17

बालेंदु शेखरां स्निग्धां नीलकुंचितकुन्तलाम् । भृंगसंघातरुचिरां नीलालकविराजिताम्

三日月を頂に戴き、艶やかで、黒く巻く髪は蜂の群れのように愛らしく、深い藍の髪房に輝く彼女を観想せよ。

Verse 18

मणिकुंडलविद्योतन्मुखमंडलविभ्रमाम् । नवकुम्कुमपंकांक कपोलदलदर्पणाम्

宝玉をちりばめた耳飾りの光により、その御顔は燦然と輝き、鏡のごとき花弁にも似た頬には、新しいクンクマの鮮紅の香膏が印されていた。

Verse 19

मधुरस्मितविभ्राजदरुणाधरपल्लवाम् । कंबुकंठीं शिवामुद्यत्कुचपंकजकुड्मलाम्

甘美な微笑みによって紅の唇は若芽のように輝き、首は法螺貝のごとく清らかで、吉祥なるシヴァーは、蕾の蓮華のようにふくらむ乳房を高くたたえていた。

Verse 20

पाशांकुशाभयाभीष्टविल सत्सु चतुर्भुजाम् । अनेकरत्नविलसत्कंकणांकितमुद्रिकाम्

四臂にして、戯れるようにパーシャ（縄）とアンクシャ（鉤）、無畏の印と願いを授ける相をたたえ、手には多くの宝玉きらめく腕輪と指輪が飾られていた。

Verse 21

वलित्रयेण विलसद्धेमकांचीगुणान्विताम् । रक्तमाल्यांबरधरां दिव्यचंदनच र्चिताम्

三つの優美な腰の折り目と輝く黄金の腰紐に飾られ、赤き花鬘と赤き衣をまとい、神聖なる白檀の香膏を塗られていた。

Verse 22

सर्वसंगीतविद्यासु न मत्तोऽन्यास्ति काचन । मम योगेन तुष्यंति सर्वा अपि सुरस्त्रियः

あらゆる音楽の学において、我に勝る者は他にいない。わがヨーガの自在力によって、天界の神々の妃たちは皆ことごとく歓喜する。

Verse 23

एवं ध्यात्वा महादेवं देवीं च गिरि कन्यकाम् । न्यासक्रमेण संपूज्य देवं गंधादिभिः क्रमात्

このようにマハーデーヴァと、山の娘なる女神を観想したのち、定められた次第に従って神を供養すべし。規定のニヤーサを行い、ついで白檀などのウパチャーラを順に捧げるのである。

Verse 24

पंचभिर्ब्रह्मभिः कुर्यात्प्रोक्तस्थानेषु वा हृदि । पृथक्पुष्पांजलिं देहे मूलेन च हदि त्रिधा

五つのブラフマーの真言によって、説かれた部位に、あるいは心中において儀礼を行うべし。身にはそれぞれ別々に花の一握りを捧げ、さらにムーラ（根本）真言によって心中に三度供える。

Verse 25

पुनः स्वयं शिवो भूत्वा मूलमंत्रेण साधकः । ततः संपूजयेद्देवं बाह्यपीठे पुनः क्रमात्

さらにまた、修行者はムーラ（根本）真言によって自らシヴァとなり、そののち外の座（祭壇）において、次第に従い改めて神を供養すべし。

Verse 26

संकल्पं प्रवदेत्तत्र पूजारंभे समाहितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा चिंतयेद्धृदि शंकरम्

プージャーの始めには、心を整え専念してサンカルパ（誓願）を宣言すべし。次いで合掌し、心中にシャンカラを観想する。

Verse 27

ऋणपातकदौर्भाग्यदारिद्र्यविनिवृत्तये । अशेषाघविनाशाय प्रसीद मम शंकर

負債と罪、凶運と貧窮を除き、あらゆる悪を滅するために、どうか我に慈悲を垂れたまえ、シャーンカラよ。

Verse 28

दुःखशोकाग्निसंतप्तं संसारभयपीडितम् । बहुरोगाकुलं दीनं त्राहि मां वृषवाहन

憂いと悲嘆の火に焼かれ、サンサーラの恐れに責められ、多くの病に悩み、まったく頼る術もない—救いたまえ、牡牛に乗る御方（シヴァ）よ。

Verse 29

आगच्छ देवदेवेश महादेवाभयंकर । गृहाण सह पार्वत्या तव पूजां मया कृताम्

来たりたまえ、神々の主よ、無畏を授けるマハーデーヴァよ。パールヴァティーとともに、我が汝のために修した礼拝をお受け取りください。

Verse 30

इति संकल्प्य विधिवद्ब्राह्मपूजां समाचरेत् । गुरुं गणपतिं चैव यजेत्सव्यापसव्ययोः

このように誓願（サンカルパ）を立てたなら、法にかなってブラーフマ・プージャーを修すべし。また師（グル）とガネーシャ（ガṇapati）をも、右と左の側に、定めの順に礼拝せよ。

Verse 31

क्षेत्रेशमीशकोणे तु यजेद्वास्तोष्पतिं क्रमात् । वाग्देवीं च यजेत्तत्र ततः कात्यायनीं यजेत्

イーシャーナの隅においてクシェートレーシャを礼拝し、次いで順序に従いヴァーストゥの主を礼拝せよ。そこにて言語の女神をも礼拝し、その後カーティヤーヤニーを礼拝すべし。

Verse 32

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च नमोंऽतकैः । स्वरैरीशादिकोणेषु पीठपादाननुक्रमात् । आभ्यां बिंदुविसर्गाभ्यामधर्मादीन्प्रपूजयेत्

「ナモ」の音節と母音とをもって、ダルマ（法）、ジュニャーナ（智）、ヴァイラーギャ（離欲）、アイシュヴァリヤ（自在威徳）を礼拝し、ピーティヤ（pīṭha）とその区分の順に従い、イーシャーナをはじめ諸方隅に配して供養せよ。さらに二つの印、ビンドゥ（点）とヴィサルガをもって、アダルマ等（その対立）をも正しく礼拝すべし。

Verse 33

सत्त्वरूपैश्चतुर्दिक्षु मध्येऽनंतं सतारकम् । सत्त्वादींस्त्रिगुणांस्तं तु रूपान्पीठेषु विन्यसेत्

四方にはサットヴァ（Sattva）の諸相を安置し、中央にはターラカ（tāraka）とともにアナンタ（Ananta）を据える。ついでピーティハ（pīṭha）には、サットヴァを初めとする三グナ（guṇa）より成る諸相を勧請し安立すべし。

Verse 34

अत ऊर्ध्वच्छदे मायां सह लक्ष्म्या शिवेन च

その上、上の覆いには、ラクシュミー（Lakṣmī）とシヴァ（Śiva）とともにマーヤー（Māyā）を安置すべし。

Verse 35

तदंते चांबुजं भूयः सकलं मंडलत्रयम् । पत्रकेसरकिंजल्कव्याप्तं ताराक्षरैः क्रमात्

その終わりに、ふたたび蓮華を成し、三つのマンダラ（maṇḍala）の全体を具えさせよ。花弁・花糸・花粉は、順次ターラカ（tāraka）の音節によって遍満されるべし。

Verse 36

पद्मत्रयं तथाभ्यर्च्य मध्ये मंडलमादरात् । वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च भागाद्यैर्दिक्षु पूजयेत्

このように三つの蓮華を供養したのち、中央のマンダラ（maṇḍala）を敬虔に礼拝すべし。方位には、バ―ガ（Bhāga）に始まる区分を定めの標として、ヴァーマー（Vāmā）、ジュyeṣṭhā（Jyeṣṭhā）、ラウドリー（Raudrī）を供養せよ。

Verse 37

वामाद्या नव शक्तीश्च नवस्वरयुता यजेत् । हृदि बीजत्रयाद्येन पीठमंत्रेण चार्चयेत्

ヴァーマー（Vāmā）を初めとして、九つの母音に結ばれた九シャクティ（Śakti）を供養すべし。心（中心）においては、三つのビージャ（bīja）音節に始まるピーティハ・マントラ（pīṭha-mantra）によって礼拝せよ。

Verse 38

आवृत्तैः प्रथमांगैश्च पंचभिर्मूर्त्तिशक्तिभिः । त्रिशक्तिमूर्त्तिभिश्चान्यैर्निधिद्वयसमन्वितैः

彼（サダーシヴァ）は、最初の囲繞の輪に包まれた御姿として礼拝すべきである。すなわち、神聖なる形相として顕れる五つの力、さらに三つのエネルギーを具えた他の形相の力、そして一対の宝蔵（ニディ）を伴う。

Verse 39

अनंताद्यैः परीताश्च मातृभिश्च वृषादिभिः । सिद्धिभिश्चाणिमाद्याभिरिंद्राद्यैश्च सहायुधैः

彼は、アナンタらに囲まれ、母神たち（マートリカー）に侍され、ヴリシャらに随われ、アニマーに始まるシッディの力々、さらにインドラら諸天がそれぞれの武器とともに取り巻く御方として観想すべきである。

Verse 40

वृषभक्षेत्रचंडेशदुर्गाश्च स्कंदनंदिनौ । गणेशः सैन्यपश्चैव स्वस्वलक्षणलक्षिताः

ヴリシャバ、クシェートラパーラ、チャンデーシャ、ドゥルガー；スカンダとナンディン；ガネーシャ、そして軍勢の将もまた——それぞれ固有の印相と特徴をもって安置し、礼拝すべきである。

Verse 41

अणिमा महिमा चैव गरिमा लघिमा तथा । ईशित्वं च वशित्वं च प्राप्तिः प्राकाम्यमेव च

アニマーとマヒマー、ガリマーとラギマー；イーシトヴァとヴァシトヴァ；プラープティとプラーカーミャもまた——これらが観想すべき八つのシッディである。

Verse 42

अष्टैश्वर्याणि चोक्तानि तेजोरूपाणि केवलम् । पंचभिर्ब्रह्मभिः पूर्वं हृल्लेखाद्यादिभिः क्रमात

かくして八つのアイシュヴァリヤ（主権の力）が説き明かされる——それはただ光輝の形相にほかならない。その前に、順次、フリッレーキャ（Hṛllekha）に始まる五つのブラフマーがある。

Verse 43

अंगैरुमाद्यैरिंद्राद्यैः पूजोक्ता मुनिभिस्तु तैः । उमाचंडेश्वरादींश्च पूजयेदुत्तरादितः

この礼拝は、ウマー（Umā）に始まる神聖なる諸肢と、インドラ（Indra）に始まる諸神とによって、かの聖仙たちが説き示した。ついで後の順に従い、ウマー、チャンデーシュヴァラ（Caṇḍeśvara）らを礼拝すべきである。

Verse 44

एवमावरणैर्युक्तं तेजोरूपं सदाशिवम् । उमया सहितं देवमुपचारैः प्रपूजयेत्

このように結界（āvaraṇa）を整えたなら、純粋な光輝をその姿とするサダーシヴァ（Sadāśiva）を、ウマーとともに、諸供養（upacāra）のすべてをもって丁重に礼拝すべきである。

Verse 45

सुप्रतिष्ठितशंखस्य तीर्थैः पंचामृतैरपि । अभिषिच्य महादेवं रुद्रसूक्तैः समाहितः

聖なるティールタ（tīrtha）の水と五甘露（pañcāmṛta）とを、よく安置された法螺貝より注ぎ、マハーデーヴァ（Mahādeva）に灌頂沐浴（abhiṣeka）を行うべきである。ルドラ・スークタ（Rudra-sūkta）を誦しつつ、心を一境に保て。

Verse 46

कल्पयेद्विविधैर्मंत्रैरासनाद्युपचारकान् । आसनं कल्पयेद्धैमं दिव्यवस्त्रसमन्वितम्

さまざまな真言によって、座（āsana）に始まる供養の作法（upacāra）をしかるべく整えるべきである。黄金の座を設け、妙なる衣を添えて荘厳せよ。

Verse 47

अर्घ्यमष्टगुणोपेतं पाद्यशुद्धोदकेन च । तेनैवाचमनं दद्यान्मधुपर्कं मधूत्तरम्

八つの吉祥なる要素を具えたアルギャ（arghya）を捧げ、また清浄な水によるパードヤ（pādya）を供えよ。その同じ水でアーチャマナ（ācāmana）を授け、ついで蜂蜜により殊勝となったマドゥパルカ（madhuparka）を供養すべきである。

Verse 48

पुनराचमनं दत्त्वा स्नानं मंत्रै प्रकल्पयेत् । उपवीतं तथा वासो भूषणानि निवेदयेत् । गंधमष्टांगसंयुक्तं सुपूतं विनिवेदयेत्

ふたたびアーチャマナ（浄水の口すすぎ）を捧げたのち、真言をもって沐浴の儀を整える。ついで聖糸と衣、装身具を奉り、八つの吉祥なる成分を合わせた、よく清められた香を供える。

Verse 49

ततश्च बिल्वमंदारकह्लारसरसीरुहम् । धत्तूरकं कर्णिकारं शणपुष्पं च मल्लिकाम्

それから、ビルヴァの葉、マンダーラの花、池のカフラーラと蓮華、さらにダットゥーラ、カルニカーラ、シャナの花、そしてマッリカー（茉莉・ジャスミン）を供える。

Verse 50

कुशापामार्गतुलसीमाधवीचंपकादिकम् । बृहतीकरवीराणि यथालब्धानि साधकः

修行者は得られるままに、クシャ草、アパーマールガ、トゥラシー、マーダヴィー、チャンパカ等を、さらにブリハティーとカラヴィーラをも合わせて供える—手に入るものすべてを。

Verse 51

निवेदयेत्सुगंधीनि माल्यानि विविधानि च । धूपं कालागरूत्पन्नं दीपं च विमलं शुभम्

さまざまに芳しい花鬘を供えよ。さらに黒きアガル（カ―ラーグル）より調えた薫香と、清らかで吉祥なる灯明を捧げる。

Verse 52

विशेषकम् । अथ पायसनैवेद्यं सघृतं सोपदंशकम् । मोदकापूपसंयुक्तं शर्करागुडसंयुतम्

特別の供えとして、甘きパーヤサをナイヴェーディヤとして捧げ、ギーと添えの菓子を伴わせる。さらにモーダカとアープーパを、砂糖とジャガリーで味わい深くして供える。

Verse 53

मधुनाक्तं दधियुतं जलपानसमन्वितम् । तेनैव हविषा वह्नौ जुहुयान्मंत्रभाविते

蜜を塗り、凝乳を和え、飲み水を添えて——その同じ供物を、真言により清められた聖火へと捧げ入れるべきである。

Verse 54

आगमोक्तेन विधिना गुरुवाक्यनियंत्रितः । नैवेद्यं शंभवे भूयो दत्त्वा तांबूलमुत्तमम्

師（グル）の教えにより身を律し、アーガマに説かれた作法に従って、再びシャンブ（Śambhu）にナイヴェーディヤを供え、ついで最上のタンブーラ（檳榔）を捧げる。

Verse 55

धूपं नीराजनं रम्यं छत्रं दर्पणमुत्तमम् । समर्पयित्वा विधिवन्मंत्रैर्वेदिकतांत्रिकैः

香、麗しきニ―ラージャナ（灯明を振りかざす供養）、傘蓋、そして最上の鏡を如法に捧げ終えたなら、ヴェーダとタントラの真言によって正しく儀礼を行うべきである。

Verse 56

यद्यशक्तः स्वयं निःस्वो यथाविभवमर्चयेत् । भक्त्त्या दत्तेन गौरीशः पुष्पमात्रेण तुष्यति

もし力及ばず、みずから貧しいなら、身のほどに応じて礼拝すればよい。ガウリーの主は、信愛をもって捧げられたもの—たとえ一輪の花だけでも—に満足される。

Verse 57

अथांगभूतान्सकलान्गणेशादीन्प्रपूजयेत् । स्तवैर्नानाविधैः स्तुत्वा साष्टांगं प्रणमेद्बुधः

次に、儀礼を成す随伴の諸支分を、ガネーシャをはじめとして如法に礼拝すべきである。さまざまな讃歌で称えたのち、賢き信者は五体投地して礼拝する。

Verse 58

ततः प्रदक्षिणीकृत्य वृषचंडेश्वरादिकान् । पूजां समर्प्य विधिवत्प्रार्थयेद्गिरिजापतिम्

それから、ヴリシャ（Vṛṣa）とチャンデーシュヴァラ（Caṇḍeśvara）ならびにシヴァの他の従者たちを右繞（プラダクシナー）し、作法にかなって供養を捧げたのち、ギリジャーの主（Girijā-pati）、すなわちパールヴァティーの御主に祈りを捧げるべきである。

Verse 59

जय देव जगन्नाथ जय शंकर शाश्वत । जय सर्व सुराध्यक्ष जय सर्वसुरार्चित

勝利あれ、神よ、宇宙の主よ！勝利あれ、シャṅカラ（Śaṅkara）よ、常住の御方よ！勝利あれ、すべての神々の統べる者よ！勝利あれ、あらゆる神々に礼拝される御方よ！

Verse 60

जय सर्वगुणातीत जय सर्ववरप्रद । जय नित्य निराधार जय विश्वंभराव्यय

勝利あれ、あらゆるグナ（性質）を超える御方よ！勝利あれ、すべての恩寵を授ける御方よ！勝利あれ、常住にして何ものにも依らぬ御方よ！勝利あれ、宇宙を支える御方よ、不滅なる御方よ！

Verse 61

जय विश्वैकवेद्येश जय नागेंद्रभूषण । जय गौरीपते शंभो जय चंद्रार्धशेखर

勝利あれ、宇宙の唯一の実在として知られ得る主よ！勝利あれ、蛇王を飾りとする御方よ！勝利あれ、シャンブ（Śambhu）よ、ガウリーの主よ！勝利あれ、頂に半月を戴く御方よ！

Verse 62

जय कोट्यर्कसंकाश जयानंतगुणाश्रय

勝利あれ、千万の太陽のごとく輝く御方よ！勝利あれ、無量の徳を宿すその御住処なる御方よ！

Verse 63

जय रुद्र विरूपाक्ष जयाचिंत्य निरंजन । जय नाथ कृपासिंधो जय भक्तार्तिभञ्जन । जय दुस्तरसंसारसागरोत्तारण प्रभो

勝利あれ、ルドラよ、広き眼の主よ！勝利あれ、不可思議にして清浄無垢なる御方よ！勝利あれ、ナータよ、慈悲の大海よ！勝利あれ、信者の苦悩を砕く御方よ！勝利あれ、主よ、渡り難き輪廻（サンサーラ）の大海を衆生に渡らせ給う御方よ！

Verse 64

प्रसीद मे महादेव संसारार्त्तस्य खिद्यतः । सर्वपापभयं हृत्वा रक्ष मां परमेश्वर

どうか憐れみを垂れ給え、マハーデーヴァよ。私は輪廻（サンサーラ）の苦に悩まされ、悲しみに疲れ果てています。あらゆる罪より生ずる恐れを取り除き、私をお護りください、至上の主よ。

Verse 65

महादारिद्र्यमग्नस्य महापापहतस्य च । महाशोकविनष्टस्य महारोगातुरस्य च

（どうか憐れみを）深い貧困に沈む者に、重き罪に打ち倒された者に；圧倒的な悲嘆に滅ぼされた者に、恐ろしい病に苦しむ者に。

Verse 66

ऋणभारपरीतस्य दह्यमानस्य कर्मभिः । ग्रहैः प्रपीड्यमानस्य प्रसीद मम शंकर

どうか憐れみを、シャンカラよ。私は負債の重荷に押し潰され、行為の果報に焼かれ、（凶なる）星辰の圧迫に苦しめられています。

Verse 67

दरिद्रः प्रार्थयेदेवं पूजांते गिरिजापतिम् । अर्थाढ्यो वापि राजा वा प्रार्थयेद्देवमीश्वरम्

このように、礼拝の終わりに、貧しい者はこの作法でギリジャーの主（Girijā-pati）に祈るべきである。同様に、富める者であれ、たとえ王であれ、主なる自在天、至上の統御者に祈るべきである。

Verse 68

दीर्घमायुः सदारोग्यं कोशवृद्धिर्बलोन्नतिः । ममास्तु नित्यमानन्दः प्रसादात्तव शंकर

汝の御加護により、聖なるシャンカラよ、我に長寿と絶えぬ健康、財の増大と力の高まりを授けたまえ。さらに我が内に常住の歓喜が絶えずありますように。

Verse 69

शत्रवः संक्षयं यांतु प्रसीदन्तु मम ग्रहाः । नश्यन्तु दस्यवो राष्ट्रे जनाः संतु निरापदः

敵は滅びに至り、我がグラハ（惑星神）は吉祥となり、国にいる盗賊は滅び、民は危難なく安らかでありますように。

Verse 70

दुर्भिक्षमारीसंतापाः शमं यांतु महीतले । सर्वसस्यसमृद्धिश्च भूयात्सुखमया दिशः

大地における飢饉・疫病・苦悩が鎮まり、あらゆる作物が豊かに実り、十方が安寧と福楽に満たされますように。

Verse 71

एवमाराधयेद्देवं प्रदोषे गिरिजापतिम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्दक्षिणाभिश्च तोषयेत्

このようにして、プラドーシャ（Pradoṣa）の時にギリジャーの夫なる主を礼拝し、その後ブラーフマナたちに食を施し、布施（ダクシナー）によって満足させるべきである。

Verse 72

सर्वपापक्षयकरी सर्वदारिद्र्यनाशिनी । शिवपूजा मया ख्याता सर्वाभीष्टवरप्रदा

我が説き示したこのシヴァ礼拝（Śiva-pūjā）は、あらゆる罪を滅し、すべての貧困を除き、望むままの恩寵を授ける。

Verse 73

महापातकसंघातमधिकं चोपपातकम् । शिवद्रव्यापहरणादन्यत्सर्वं निवारयेत्

大罪の積み重なりも、さらに付随する小罪も退けられる――ただし、シヴァの財物を盗む罪だけは除かれる。

Verse 74

ब्रह्महत्यादिपापानां पुराणेषु स्मृतिष्वपि । प्रायश्चित्तानि दृष्टानि न शिवद्रव्यहारिणाम्

ブラフマハティヤーなどの罪には、プラーナやスムリティにも贖罪法が見られる。だが、シヴァの財物を盗む者には、それが見いだされない。

Verse 75

बहुनात्र किमुक्तेन श्लोकार्धेन ब्रवीम्यहम् । ब्रह्महत्याशतं वापि शिवपूजा विनाशयेत्

多くを語る必要があろうか。半句で告げよう――シヴァへの礼拝は、百のブラフマハティヤーさえ滅する。

Verse 76

मया कथितमेतत्ते प्रदोषे शिवपूजनम् । रहस्यं सर्वजंतूनामत्र नास्त्येव संशयः

汝に告げた。プラドーシャの時にシヴァを礼拝することは、あらゆる生きとし生けるもののための秘奥である――ここに疑いはない。

Verse 77

एताभ्यामपि बालाभ्यामेवं पूजा विधीयताम् । अतः संवत्सरादेव परां सिद्धिमवाप्स्यथ

この二人の幼子であっても、まさにこの作法のまま礼拝を行わせよ。そうすれば一年のうちに、汝らは最高の成就（シッディ）を得るであろう。

Verse 78

इति शांडिल्यवचनमाकर्ण्य द्विजभामिनी । ताभ्यां तु सह बालाभ्यां प्रणनाम मुनेः पदम्

シャーンディリヤの言葉を聞くや、婆羅門の婦人は二人の少年とともに、聖仙の御足に恭しくひれ伏して礼拝した。

Verse 79

विप्रस्त्र्युवाच । अहमद्य कृतार्थास्मि तव दर्शनमात्रतः । एतौ कुमारौ भगवंस्त्वामेव शरणं गतौ

婆羅門の女は言った。「今日、ただあなたのダルシャナを得ただけで、わたしは満ち足りました。おお福徳の御方よ、この二人の少年は、ただあなたをこそ帰依処として参りました。」

Verse 80

एष मे तनयो ब्रह्मञ्छुचिव्रत इतीरितः । एष राजसुतो नाम्ना धर्मगुप्तः कृतो मया

「こちらは我が子、婆羅門よ。清き誓いを持つゆえにシュチヴラタと呼ばれます。こちらは王子で、わたしがダルマグプタと名づけました。」

Verse 81

एतावहं च भगवन्भवच्चरणकिंकराः । समुद्धरास्मिन्पतितान्घोरे दारिद्र्यसागरे

「この二人とわたしは、福徳の御方よ、あなたの御足に仕える者です。恐るべき貧困の海に落ちた我らを、どうか救い上げてください。」

Verse 82

इति प्रपन्नां शरणं द्विजांगनामाश्वास्य वाक्यैरमृतोपमानैः । उपादिदेशाथ तयोः कुमारयोर्मुनिः शिवाराधनमंत्र विद्याम्

かくして、帰依した婆羅門の婦人を甘露にも似た言葉で慰め、聖仙はついで二人の少年に、シヴァ礼拝のための神聖なるマントラ・ヴィディヤーを授けた。

Verse 83

अथोपदिष्टौ मुनिना कुमारौ ब्राह्मणी च सा । तं प्रणम्य समामंत्र्य जग्मुस्ते शिवमंदिरात्

その後、聖仙が二人の少年とその婆羅門の女を教え諭すと、彼らは師に礼拝して恭しく辞し、シヴァの神殿へと向かった。

Verse 84

ततः प्रभृति तौ बालौ मुनिवर्योपदेशतः । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजां चक्रतुरंजसा

それ以来、その二人の少年は、すぐれた聖仙の教えに従い、プラドーシャの時刻にパールヴァティーの主をたやすく礼拝した。

Verse 85

एवं पूजयतोर्देवं द्विजराजकुमारयोः । सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्

かくして、婆羅門の子と王子が神を礼拝しているうちに、四か月は安らぎのうちに過ぎ去った。

Verse 86

कदाचिद्राजपुत्रेण विनासौ द्विजनंदनः । स्नातुं गतो नदीतीरे चचार बहुलीलया

ある時、その婆羅門の少年は王子を伴わず、川辺へ沐浴に出かけ、そこで大いに戯れながら歩き回った。

Verse 87

तत्र निर्झरनिर्घातनिर्भिन्ने वप्र कुट्टिमे । निधानकलशं स्थूलं प्रस्फुरंतं ददर्श ह

そこでは、滝の轟きに打たれて裂けた塚の石敷の中に、ひときわ大きな宝の壺がきらめきながら現れているのを見た。

Verse 88

तं दृष्ट्वा सहसागत्य हर्षकौतुकविह्वलः । दैवोपपन्नं मन्वानो गृहीत्वा शिरसा ययौ

それを見るや、彼はたちまち駆け寄り、歓喜と驚きに心を奪われた。天より授かった賜物と思い、恭しく頭上に戴いて持ち去った。

Verse 89

ससंभ्रमं समानीय निधाय कलशं बलात् । निधाय भवनस्यांते मातरं समभाषत

彼は大いに取り乱しつつ急いで運び、力を込めて壺を据えた。家の端に置くと、母に語りかけた。

Verse 90

मातर्मातरिमं पश्य प्रसादं गिरिजापतेः । निधानं कुम्भरूपेण दर्शितं करुणात्मना

「母上、母上——ご覧ください、ギリジャーの主（シヴァ）の御加護を。慈悲の御心により、宝が壺の姿となって示されたのです。」

Verse 91

अथ सा विस्मिता साध्वी समाहूय नृपात्मजम् । स्वपुत्रं प्रतिनंद्याह मानयन्ती शिवार्चनम्

そのとき徳高い婦人は驚き、王子を呼び寄せた。わが子を祝福しつつ、シヴァ礼拝を尊びながら語った。

Verse 92

शृणुतां मे वचः पुत्रौ निधानकलशीमिमाम् । समं विभज्य गृह्णीतं मम शासनगौरवात्

「子らよ、わたしの言葉を聞きなさい。この宝の壺を等しく分けて受け取り、わたしの教えの重みを敬いなさい。」

Verse 93

इति मातुर्वचः श्रुत्वा तुतोष द्विज नंदनः । प्रत्याह राजपुत्रस्तां विस्रब्धः शंकरार्चने

母の言葉を聞いて、婆羅門の子は大いに満足した。ついで王子は、シャンカラ（Śaṅkara）への礼拝に根ざした静かな確信をもって、彼女に答えた。

Verse 94

मातस्तव सुतस्यैव सुकृतेन समागतम् । नाहं ग्रहीतुमिच्छामि विभक्तं धनसंच यम्

「母上、これはまさにあなたの御子の功徳によって得られたものです。私はこの蓄えられた財の分け前を、いささかも受け取るつもりはありません。」

Verse 95

आत्मनः सुकृताल्लब्धं स्वयमेव भुनक्त्वसौ । स एव भगवानीशः करिष्यति कृपां मयि

「彼は自らの功徳によって得たものを、自ら享受すればよい。その同じ主、バガヴァーン・イーシャ（Bhagavān Īśa）は、きっと私にも慈悲を垂れてくださる。」

Verse 96

एवमर्चयतोः शंभुं भूयोपि परया मुदा । संवत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव गृहे तयोः

このように二人は、至上の歓喜をもってシャンブ（Śambhu）を幾度も礼拝し続け、その同じ家にて一年が過ぎ去った。

Verse 97

अथैकदा राजसूनुः सह तेन द्विजन्मना । वसंतसमये प्राप्ते विजहार वनां तरे

やがてある日、春の季節が訪れると、王の子はその「二度生まれ」の友とともに、森へ遊びに出かけた。

Verse 98

अथ दूरं गतौ क्वापि वने द्विजनृपात्मजौ । गन्धर्वकन्याः क्रीडंती शतशस्तावपश्यताम्

やがて二人が遠く離れた森の一処へ赴くと、婆羅門の子と王子の子は、そこにて数百のガンダルヴァの乙女たちが戯れ遊ぶのを見た。

Verse 99

ताः सर्वाश्चारुसर्वांग्यो विहरंत्यो मनोहरम् । दृष्ट्वा द्विजात्मजो दूरादुवाच नृपनंदनम्

彼女らが皆、麗しく整った肢体をもち、心を奪うように遊ぶのを見て、婆羅門の子は遠くから王子に語りかけた。

Verse 100

इतः पुरो न गंतव्यं विहरंत्यग्रतः स्त्रियः । स्त्रीसंन्निधानं विबुधास्त्यजंति विमलाशयाः

「ここより先へ進むべきではない。前方で女たちが戯れている。心の清らかな賢者は、女の近くに寄ることを避けるのだ。」

Verse 110

तत्र गत्वा वनं सर्वाः संचीय कुसुमोत्करम् । भवत्यः पुनरायांतु तावत्तिष्ठाम्यहं त्विह

「そなたら皆、あの森へ行き、花を山と集めて来よ。のちに再び戻れ。それまで我はここに留まる。」

Verse 120

अस्त्येको द्रविकोनाम गंधर्वाणां कुलाग्रणीः । तस्याहमस्मि तनया नाम्ना चांशुमती स्मृता

「ガンダルヴァの一族に、ドラヴィカという第一の長がいる。われはその娘にして、名をアṃシュマティと称される。」

Verse 130

गच्छ स्वभवनं कांत परश्वः प्रातरेव तु । आगच्छ पुनरत्रैव कार्यमस्ति च नो मृषा

「愛しき者よ、汝は自らの家へ帰れ。だが明後日の朝早く、再びここへ来よ。まことに成すべき務めがある—これは偽りではない。」

Verse 140

तस्य त्वमपि साहाय्यं कुरु गन्धर्वसत्तम । अथासौ निजराज्यस्थो हतशत्रुर्भविष्यति

「汝もまた、ガンダルヴァの中の最勝者よ、彼に助力せよ。そうすれば彼は自国の王権に安住し、敵は滅ぼされよう。」

Verse 150

अस्त्राणां च सहस्राणि तूणी चाक्षय्यसायकौ । अभेद्यं वर्म सौवर्णं शक्तिं च रिपुमर्दिनीम्

「［彼は］幾千の武器と、尽きることなき矢を収めた二つの矢筒、貫けぬ黄金の鎧、そして敵を打ち砕く槍を授かった。」

Verse 160

एवमन्ये समाराध्य प्रदोषे गिरिजापतिम् । लभंतेभीप्सितान्कामान्देहांते तु परां गतिम्

「このように、他の者たちもまた、プラドーシャの時にギリジャーの主（シヴァ）を正しく礼拝すれば、望む願いを得、身の終わりには至上の境地に至る。」

Verse 164

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

「このきわめて得難い人身を得ながら、ああ、至上主の御足を礼拝する人々—まことに彼らは福徳ある者である。自らの功徳によって三界を征し、そのような帰依者の蓮華の御足の塵は、全世界を清める。」