Adhyaya 29

Mantra 1

समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑रं मती॒नां घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिनं॑ जातवेदो दे॒वानां॑ वक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ॑म् ।

燃え立ち、塗り清められ、我らの思惟の拍車となるアグニよ、蜜のごときギー（ghṛta）に満ちあふれて。勝利の賞（vāja）を運び、賞を運ぶ者よ、ジャータヴェーダス（Jātavedas）よ、汝は神々を、彼らの愛する共座（sadhástha）へと運び導け。

Mantra 2

घृ॒तेना॒ञ्जन्त्सं प॒थो दे॑व॒याना॑न् प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिश॑: सचन्ताᳪ स्व॒धाम॒स्मै॒ यज॑मानाय धेहि ।

酥油をもって塗り、神々へ通ずる道をよく知りて、力ある者よ、神々のもとへ進みゆけ。汝の後に七つの方域は従い来たらん。此の祭主のためにsvadhā（祖霊への供分）を授けよ。

Mantra 3

ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ देवै॒र्वसु॑भिः स॒जोषा॑: प्री॒तं वह्निं॑ वहतु जा॒तवे॑दाः ।

汝は讃えらるべく、また礼拝さるべし、賞を得る者よ。汝は迅く、また祭にふさわし、七重なる者よ。生知者アグニ（Jātavedas）は、神々と、ヴァス（Vasus）と和合して、歓喜せる担い手を運びゆかしめよ。

Mantra 4

स्ती॒र्णं ब॒र्हिः सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मानं पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑तिः स॒जोषा॑: स्यो॒नं कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु

敷き広げられたバルヒス（barhis）は、よく整えられ、喜び受けられる——広く、ゆたかに、地上において先なるもの。アディティは神々と同心に結ばれ、安らぎの座を作りつつ、善き道（su-vita）にそれを据えたまえ。

Mantra 5

ए॒ता उ॑ वः सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ वि पक्षो॑भि॒: श्रय॑माणा॒ उदातै॑: । ऋ॒ष्वाः स॒तीः क॒वष॒: शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वीः सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु

これらは汝らのための、吉祥にして万象の姿を具え、掲げた翼によって寄りかかりつつ開き出る。高く在り、光り輝き、よく飾られたるもの——願わくは女神なる門々が、よき近づきと通行（su-prāyaṇa）となれ。

Mantra 6

अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑ य॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विदा॒ने । उ॒षासा॑ वाᳪ सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि

ミトラとヴァルナのあいだを行き来し、和合して相会い、諸祭祀の口となる——その二柱のウシャース（暁の女神）、善き黄金色にして巧みなる作り——ṛta（宇宙の正理・秩序）の座に、ここに（彼女らを）坐せしめる。

Mantra 7

प्र॒थ॒मा वा॑ᳪ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ देवौ॒ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । अपि॑प्रयं॒ चोद॑ना वां॒ मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑

まず第一に、汝ら二柱は同じ車に乗り、黄金に輝き、二柱の神として一切の世界を見そなわす。汝らの衝き、汝らの駆り立ては（道程を）量り定める。二人のHotṛ（祭官）として光を分け与え、方位を配し定める。

Mantra 8

आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञᳪ सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑ य॒ज्ञं नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त

アーディティヤたちとともにバーラティーが我らの祭祀を嘉し、ルドラたちとともにサラスヴァティーが我らに助けをもたらしますように。イダーは招かれて、ヴァスたちと同心に——女神たちよ、我らの祭祀を不死者のうちに据え置きたまえ。

Mantra 9

त्वष्टा॑ वी॒रं दे॒वका॑मं जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्व॑ः । त्वष्टे॒दं विश्वं॒ भुव॑नं जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः

トヴァシュトリ（Tvaṣṭṛ）は、神々を希求する勇士を生み、トヴァシュトリより、迅速なる駿馬が生まれる。トヴァシュトリはこの一切の存在界を生み出した。ホートリ（Hotṛ）よ、ここに腕をもって、その造作者を祭祀し敬え。

Mantra 10

अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाँ२ ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑र्देवलो॒कं प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत्

この馬は、自らの力によりギー（ghṛta）を塗られ、季節にかなう道を通って、神々のもとへ赴け。ヴァナスパティ（Vanaspati）は神々の世界を知り、アグニ（Agni）とともに、香味よく整えられた供物（havis）を彼らへ運べ。

Mantra 11

प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒नः स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः

プラジャーパティ（Prajāpati）の苦行の熱によって増し栄え、ただちに生まれ出でて、汝は祭祀（yajña）を担った、アグニ（Agni）よ。スヴァーハー（svāhā）によって成された供物（havis）を先導として前に進め。サーディヤ（Sādhyas）も、諸神も、この供物を食し給え。

Mantra 12

यदक्र॑न्दः प्रथ॒मं जाय॑मान उ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ अर्वन्

汝が生まれ出でて最初に叫んだとき、海より起ち上がったのか、あるいは泥よりさえ起ち上がったのか――（汝には）隼の翼、羚羊の腕がある。駿馬よ（arvan）、汝より生まれたものは大いなるもの、讃えられるべきもの。

Mantra 13

य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त् सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट

これはヤマ（Yama）により与えられ、トリタ（Trita）がこれを轡して繋いだ。インドラ（Indra）が最初にこれに跨った。ガンダルヴァ（Gandharva）がその手綱を取った。ヴァス（Vasus）は太陽（Sūrya）より馬を作り出した。

Mantra 14

असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि

汝はヤマ（Yama）であり、汝はアーディティヤ（Āditya）である。駿馬よ、汝は秘められた誓戒によってトリタ（Trita）である。汝はソーマ（Soma）とともに、定められた時に分け置かれる。人々は言う、「汝の天における縛めは三つである」と。

Mantra 15

त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒प्सु त्रीण्य॒न्तः स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्त्स्यर्व॒न् यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒मं ज॒नित्र॑म्

人々は言う――汝の絆は天に三つ、水に三つ、そして大海の内に三つ。さらに、駿馬（arvan）よ、汝はまさに我がヴァルナ（Varuṇa）を満たすであろう――人々が汝の最高の生誕の地と言う、その所において。

Mantra 16

इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फाना॑ᳪ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः

ヴァージン（Vājin）よ、これらは汝の九つの浄めであり、これらは汝の蹄の勝利を得るために蓄えられた宝蔵である。ここに我は汝のめでたき手綱を見た――ṛta（宇宙の正序）を護る守護者たちを。

Mantra 17

आ॒त्मानं॑ ते॒ मन॑सा॒राद॑जानाम॒वो दि॒वा प॒तय॑न्तं पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्यं प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानं पत॒त्रि

我は心によって、遠くより汝の真の自己を知った――天において昼に飛ぶ飛翔者を。我は汝の頭を見た。翼ある者は善き道を疾走し、塵なきまま、すみやかに進む。

Mantra 18

अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादिद् ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः

ここに、われは汝の最上の姿を見た。勝利を求めて奮い立ち、牛の足跡のところにて養いを得んとする姿を。しかして、ある死すべき者が汝の享受にあずからんとして従い来たるとき、まことに汝は、最も貪り食らう者として、草薬（オーシャディー）をことごとく呑み尽くした。

Mantra 19

अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावोऽनु॒ भग॑ः क॒नीना॑म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्यं॒ ते

汝に従いて戦車は進み、汝に従いて勇ましき駿馬は進み、汝に従いて牛の群れは進み、乙女たちのバガ（Bhaga）もまた汝に従う。汝に従いて、誓戒に整えられた諸群は友誼へと来たり、汝に従いて、神々は汝の पुरुष力（ヴィーリヤ）を量り定めた。

Mantra 20

हिर॑ण्यशृ॒ङ्गोऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न् यो अर्व॑न्तं प्रथ॒मो अ॒ध्यति॑ष्ठत्

黄金の角をもち、鉄の足をもち、思いのごとく速き者――彼は若きインドラ（Indra）であった。神々は彼の供献へ、彼の初めの供物へと来たりぬ。駿馬に最初に跨りし者、まさに彼である。

Mantra 21

ई॒र्मान्ता॑सः॒ सिलि॑कमध्यमासः॒ सᳪ शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्या॑ः । ह॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वा॑ः

激しく駆け、胴は堅く、口吻は強く、競走の馬らは天なるもの。雁が列をなして進むがごとく、彼らは隊列して力を尽くす――馬たちが天の走路に到りし時。

Mantra 22

तव॒ शरी॑रं पतयि॒ष्ण्व॒र्व॒न्तव॑ चि॒त्तं वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रार॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति

汝が身は、駿馬よ、飛び立たんと欲し、汝が心は風のごとく疾く、激し。汝が角は広く隔てて据えられ、落ち着きなく、諸々の処に、森々の中をさまよい歩む。

Mantra 23

उप॒ प्रागा॒च्छस॑नं वा॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चात्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः

勝利をもたらす駿馬は屠所へと進み来たり、神々の方へ向けられ、心に思惟して燃え立つ。山羊は前に導かれ、この馬の臍はその中心である。後には賢者たち、讃歌を歌う者らが従い行く。

Mantra 24

उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒२ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च । अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि

彼は近づき進み、かの最上の会座に至った。こちらへ向かい、まっすぐに父と母のもとへ。今日、諸神のうち最も嘉せられる者として、まことに近づくべきである。かくして彼は、施与する者のために、選び取るべき望ましき賜物を定める。

Mantra 25

समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे दे॒वो दे॒वान् य॑जसि जातवेदः । आ च॒ वह॑ मित्रमहश्चिकि॒त्वान्त्वं दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः

今日、マヌの家に燃え立つ者よ、ジャータヴェーダス（Jātavedas）よ、汝は神として諸神を祭る。さらにミトラ（Mitra）をもここへ運べ、昼の時節を知る者よ。汝は使者、聖賢、先見の智を具える者である。

Mantra 26

तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ याना॒न्मध्वा॑ सम॒ञ्जन्त्स्व॑दया सुजिह्व । मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन् दे॑व॒त्रा च॑ कृणुह्यध्व॒रं न॑:

タヌーナパートよ、ṛta（宇宙の正しい秩序）の道を進み、甘露をもってその道筋を塗り、善き舌の者よ、それを芳しく味わい深いものとなしたまえ。われらの敬虔なる思いと洞察とによって祭祀を繁栄させ、またわれらのアドヴァラ（祭儀の奉献行）を神々のもとへ向かわせたまえ。

Mantra 27

नरा॒शᳪस॑स्य महि॒मान॑मेषा॒मुप॑ स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः । ये सु॒क्रत॑व॒: शुच॑यो धिय॒न्धाः स्वद॑न्ति दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या

われらは、崇められ供犠を受くべき御方の祭祀によって、この中におけるナーラーシャṃサ（Narāśaṃsa）の偉大さを讃えまつらん。善き力を備え、清浄にして洞察に富むその神々は、二種のハヴィヤ（供物）を喜び味わう。

Mantra 28

आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॒श्चा या॑ह्यग्ने॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑: । त्वं दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता॒ स ए॑नान्यक्षीषि॒तो यजी॑यान्

供物を携え、讃えられ礼拝されるべき者よ――アグニよ、ヴァス（Vasus）と和合してここへ来たまえ。汝は神々の力あるホートリ（Hotṛ・祭司）なり。最も供犠にふさわしき者よ、ここよりこれらのために献供したまえ。

Mantra 29

प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्या वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ अग्रे॒ अह्ना॑म् । व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑यो दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम्

バルヒス（Barhis）は東方へと敷き広げられ、大地の前方に据えられる。この住処は日々の先頭において清め掃われる。それは押し広げられ、さらに広く、よりゆとりあるものとなり、神々とアディティ（Aditi）のための安らかな吉祥の座となる。

Mantra 30

व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या वि श्र॑यन्तां॒ पति॑भ्यो॒ न जन॑य॒: शुम्भ॑मानाः । देवी॑र्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा दे॒वेभ्यो॑ भवत सुप्राय॒णाः

広く行き渡り、ゆたかな空間において、秩序正しく据えられよ。夫に対する妻のように身を飾りつつ。女神なる門よ、偉大にして万有を駆り立てる者よ、神々にとって善き到来・幸いなる通行の門となれ。

Mantra 31

आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒ते उपा॑के उ॒षासा॒नक्ता॑ सदतां॒ नि योनौ॑ । दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मे अधि॒ श्रिय॑ᳪ शुक्र॒पिशं॒ दधा॑ने

よき響きをもって近づき、祭る者の傍らへ来たれ。ウシャス（黎明）とナクタ（夜）は、それぞれの座処に坐せよ。天なる二人の乙女は偉大にして、麗しき黄金の輝きを帯び、栄光と明るき装いを身に宿す。

Mantra 32

दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा सु॒वाचा॒ मिमा॑ना य॒ज्ञं मनु॑षो॒ यज॑ध्यै । प्र॒चो॒दय॑न्ता वि॒दथे॑षु का॒रू प्रा॒चीनं॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑

二柱の神なるホートリ（Hotṛ）祭司は、まず麗しき言葉をもって、人が祭りて礼拝するために祭儀を量り定める。集会の祭場において歌い手を奮い立たせ、前方の方角に東の光明を示し定める。

Mantra 33

आ नो॑ य॒ज्ञं भार॑ती॒ तूय॑मे॒त्विडा॑ मनु॒ष्वदि॒ह चे॒तय॑न्ती । ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदᳪ स्यो॒नᳪ सर॑स्वती॒ स्वप॑सः सदन्तु

バーラティー（Bhāratī）が速やかに我らの祭儀へ来たれ。イダー（Iḍā）はマヌ（Manu）の作法に従い、ここにて我らの祭式を目覚めさせよ。三柱の女神は、この安らぎのバルヒス（Barhis・祭草座）に、善き働きのサラスヴァティー（Sarasvatī）らとともに坐し給え。

Mantra 34

य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री रूपै॒रपि॑ᳪश॒द्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् दे॒वं त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान्

この天と地という二人の生みの親を、麗しき形相によって飾り、あらゆる世界を造り成したその御方——今日、ホートリ（Hotṛ）よ、正しく促されて、いよいよ崇むべき神トヴァシュトリ（Tvaṣṭṛ）を、知れる者としてここに祭り供えよ。

Mantra 35

उ॒पाव॑सृज॒ त्मन्या॑ सम॒ञ्जन् दे॒वानां॒ पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वीᳪषि॑ । वन॒स्पति॑: शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः स्वद॑न्तु ह॒व्यं मधु॑ना घृ॒तेन॑

自ら進んで放ち出せ、よく整えて、神々の道に沿い、季節と順序にかなって供物を運べ。森の主ヴァナスパティ（Vanaspati）、鎮めの神アグニ（Agni）が、蜜とギーによってこの供物を甘美ならしめたまえ。

Mantra 36

स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत् पुरो॒गाः । अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतᳪ ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः

生まれたての彼は、ただちに祭祀を量り定めた。アグニ（Agni）は神々の先駆となった。このホートリ（Hotṛ）の定められた分掌に従い、ṛta（リタ、真理の秩序）の言葉のうちに、svāhā（スヴァーハー）によって成された供物を、神々が食し給え。

Mantra 37

के॒तुं कृ॒ण्वन्न॑के॒तवे॒ पेशो॑ मर्या अपे॒शसे॑ । समु॒षद्भि॑रजायथाः

しるしなき者にしるしを作り、形なき者に麗しき姿を与えつつ、若き勇士よ、汝は曙光たちとともに生まれた。

Mantra 38

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒ यद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे॑ । अना॑विद्धया त॒न्वा॒ जय॒ त्वᳪ स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु

鎧う者が戦いの膝元へ進むとき、その姿は雲のごとく現れる。身を貫かれぬまま勝利を得よ。汝の鎧の偉大なる力が汝を支えんことを。

Mantra 39

धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒ऽऽजिं ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्राः स॒मदो॑ जयेम । धनु॒: शत्रो॑रपका॒मं कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॑ जयेम

弓（dhanvanā）によって、われらは牛群を勝ち得ん。弓によって、われらは競走を勝ち得ん。弓によって、われらは激しき会戦を勝ち得ん。弓は敵の望みを挫く。弓によって、われらは四方すべてを征し得ん。

Mantra 40

व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्णं॑ प्रि॒यᳪ सखा॑यं परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ताधि॒ धन्व॒ञ्ज्या इ॒यᳪ सम॑ने पा॒रय॑न्ती

まるで語りかけるかのように、彼女は耳もとへ近づき、愛しき友を抱きしめる。乙女のように、張りわたされた弓を飾る――この弓弦は、会戦において人を彼岸へと渡らせる。

Mantra 41

ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृतामु॒पस्थे॑ । अप॒ शत्रू॑न् विध्यताᳪ संविदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रा॑न्

二つはともに動き、会戦における乙女のように、母が子を膝に抱くように。合意して働くその両端の弓梢よ、敵を射抜き退けよ。ここにある弓梢は震えつつ、怨敵を打ち破れ。

Mantra 42

ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धिः सङ्का॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः

彼は多くの父であり、多くの子をもつ。会戦の場に至るや、その働きを整える。矢筒と締め具、そしてあらゆる戦い――背に結びつけられて――彼は駆り立てられるとき、勝利を得る。

Mantra 43

रथे॒ तिष्ठ॑न् नयति वा॒जिन॑: पु॒रो यत्र॑-यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑नां महि॒मानं॑ पनायत॒ मन॑: प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मय॑:

善き御者は車上に立ち、駿馬を、己が欲するところへと、あちらこちらへ導き進ませる。手綱の大いなる威力を宣べよ。心は後より随い、手綱はその跡を追って従う。

Mantra 44

ती॒व्रान् घोषा॑न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒योऽश्वा॒ रथे॑भिः स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्त॒: प्रप॑दैर॒मित्रा॑न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रूँ॒१ रन॑पव्ययन्तः

強き手をもつ駿馬らは、戦車とともに戦利を求めて突き進み、鋭い鬨の声をあげる。前へ踏み出す歩みで敵を衰えさせ、仇敵を打ち砕く。退いて身をかわすことなく。

Mantra 45

र॒थ॒वाह॑णᳪ ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रायु॑धं॒ निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मᳪ स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यᳪ सु॑मन॒स्यमा॑नाः

「戦車を担う者」とはこの供物（havis）の名である。そこに彼の武器は据えられ、鎧は定め置かれる。その所で、戦車のかたわらに、吉祥なる安らぎのうちにわれらは坐し、日々ことごとく、善き心を抱いてあらん。

Mantra 46

स्वा॒दु॒ष॒ᳪसद॑: पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒: शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑ध्राः स॒तोवी॑रा उ॒रवो॑ व्रातसा॒हाः

父祖（Pitaraḥ）は座すところ甘美にして、生命の力を授ける者。艱難にあっても住し、力強く深遠である。軍勢は妙なるさまを備え、矢の力に富み、損なわれぬ者。まことの勇士を具え、広く行きわたり、群隊に打ち勝つ者。

Mantra 47

ब्राह्म॑णास॒: पित॑र॒: सोम्या॑सः शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा॑ । पू॒षा न॑: पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत

ブラーフマナなる祖霊、ソーマに祝された父祖たちよ。天と地よ、われらに慈しみ、悩ますことなかれ。ṛta（宇宙の正序）を増し育てるプーシャン（Pūṣan）よ、われらを悪より守れ。守護して、悪言の者がわれらを支配することなからしめよ。

Mantra 48

सु॒प॒र्णं व॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒: सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒: सं च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒: शर्म॑ यᳪसन्

彼女は美しき翼ある姿をまとう。歯は野獣の牙のごとく、牛らをもって轭され、駆り立てられて飛ぶ。人々が集い、また散り走るそのところで、矢（iṣavaḥ）よ、われらに安らぎと護り（śarman）を授けよ。

Mantra 49

ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्धि॒ नोऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नोऽदि॑ति॒: शर्म॑ यच्छतु

おお直進する者よ、われらを囲みて増し強めよ。石の垣がわれらの身の護りとなれ。ソーマ（Soma）がわれらのために語り、アディティ（Aditi）がわれらに安らぎの庇護を授けたまえ。

Mantra 50

आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षां ज॒घनाँ॒२ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सोऽश्वा॑न्त्स॒मत्सु॑ चोदय

彼らは山の斜面を踏み進み、敵の後陣を打ち砕く。馬を生ぜし者よ、叡智ある者よ、戦いのさなかに馬たちを駆り立てよ。

Mantra 51

अहि॑रिव भोगै॒: पर्ये॑ति बा॒हुं ज्याया॑ हे॒तिं प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान् पुमा॒न् पुमा॑ᳪसं॒ परि॑ पातु वि॒श्वत॑:

蛇がとぐろで腕を取り巻くように、より強き武器を退けつつ腕をめぐる。手を打ち砕く者、あらゆる方策を知る者よ、「プマン（男なる者）」が四方より男を護らんことを。

Mantra 52

वन॑स्पते वी॒ड्व॒ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्मत्स॑खा प्र॒तर॑णः सु॒वीर॑: । गोभि॒: सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वास्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि

森の主（ヴァナスパティ）よ、まことに強き肢を備えよ—われらの友、打ち勝つ者、勇士に富む者よ。牛らを帯として身を固め、力を示せ。汝に乗る者が勝利し、勝ち得るものを得んことを。

Mantra 53

दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्योज॒ उद्भृ॑तं॒ वन॒स्पति॑भ्य॒: पर्याभृ॑त॒ᳪ सह॑: । अ॒पामो॒ज्मानं॒ परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्र॑ᳪ ह॒विषा॒ रथं॑ यज

天と地を周遍する威力は、ここに引き出され；森の主たちより巡り携えられた力、また水の精力は牛らに包まれてある——供物をもって、インドラの金剛と戦車とを祭れ。

Mantra 54

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभि॑ः । सेमां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय

インドラの金剛、マルットたちの戦列の前面、ミトラの胎、ヴァルナの臍——このわれらの供献の贈り物を嘉して受け、神なる戦車よ、しかるべく応じて供物を取り受けよ。

Mantra 55

उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒ विष्ठि॑तं॒ जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी॑यो॒ अप॑ सेध॒ शत्रू॑न्

大地を、また天をも響かせよ。遠近あまねく、定まりて動く世界が汝を心に留めよ。太鼓よ、インドラと神々と和して、敵を退けよ——遠くへ、さらに遠くへ。

Mantra 56

आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आधा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुना॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व

轟け。われらに力と気勢を据えよ。雷鳴して、災厄を退けよ。太鼓よ、ここより悪しき企てを散らせ。汝はインドラの握り拳なり——みずから勇猛となれ。

Mantra 57

आमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒मद्दु॑न्दु॒भिर्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु

おおムーラジャ（Mūraja）よ、これらを退かせよ。旗印ある太鼓は轟き鳴る。われらの男たちはともに進み、馬を旗標として行く。おおインドラ（Indra）よ、われらの戦車乗りが勝利せんことを。

Mantra 58

आ॒ग्ने॒यः कृ॒ष्णग्री॑वः सारस्व॒ती मे॒षी ब॒भ्रुः सौ॒म्यः पौ॒ष्णः श्या॒मः शि॑तिपृ॒ष्ठो बा॑र्हस्प॒त्यः शि॒ल्पो वै॑श्वदे॒व ऐ॒न्द्रो॒ऽरु॒णो मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ ऐन्द्रा॒ग्नः स॑ᳪहि॒तोऽधोरा॑मः सावि॒त्रो वा॑रु॒णः कृ॒ष्ण एक॑शितिपा॒त्पेत्व॑ः

アグニ（Agni）のものは黒き頸のもの、サラスヴァティー（Sarasvatī）のものは雌羊、ソーマ（Soma）のものは褐色のもの、プーシャン（Pūṣan）のものは暗色のもの、ブリハスパティ（Bṛhaspati）のものは白き背のもの、ヴィシュヴェーデーヴァ（Viśvedevāḥ：諸神）のものは姿かたち整いしもの、インドラ（Indra）のものは赤きもの、マルト（Marut）のものは斑のもの、インドラ＝アグニ（Indrāgnī）のものは緊密に結ばれしもの、サヴィトリ（Savitṛ）のものは下部暗きもの、ヴァルナ（Varuṇa）のものは黒きもの、また斑点あるもの——一つの白き足をもつもの。

Mantra 59

अ॒ग्नयेऽनी॑कवते॒ रोहि॑ताञ्जिरन॒ड्वान॒धोरा॑मौ सावि॒त्रौ पौ॒ष्णौ र॑ज॒तना॑भी वैश्वदे॒वौ पि॒शङ्गौ॑ तूप॒रौ मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ आग्ने॒यः कृ॒ष्णोऽजः सा॑रस्व॒ती मे॒षी वा॑रु॒णः पेत्व॑:

アグニ（Agni）、前面に軍容を具える者（アニーカヴァト）には、肢の赤い牡牛。サヴィトリ（Savitṛ）には、二つのアドホーラーマ（Adhorāma）。プーシャン（Pūṣan）には、銀の臍をもつ二つの供犠。万神（Viśvedevas）には、黄褐で房毛ある二つの供犠。マルット（Maruts）には、斑のもの。アグニの（供犠）は黒い牡山羊。サラスヴァティー（Sarasvatī）のは雌羊。ヴァルナ（Varuṇa）のはペトヴァ（Petva）。

Mantra 60

अ॒ग्नये॑ गाय॒त्राय॑ त्रि॒वृते॒ राथ॑न्तराया॒ष्टाक॑पाल॒ इन्द्रा॑य त्रैष्टु॑भाय पञ्चद॒शाय॒ बार्ह॑ता॒यैका॑दशकपालो॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्यो॒ जाग॑तेभ्यः सप्तद॒शेभ्यो॑ वैरू॒पेभ्यो॒ द्वाद॑शकपालो मि॒त्रावरु॑णाभ्या॒मानु॑ष्टुभाभ्यामेकवि॒ᳪशाभ्यां॑ वैरा॒जाभ्यां॑ पय॒स्या बृह॒स्पत॑ये॒ पाङ्क्ता॑य त्रिण॒वाय॑ शाक्व॒राय॑ च॒रुः स॑वि॒त्र औष्णि॑हाय त्रयस्त्रि॒ᳪशाय॑ रैव॒ताय॒ द्वाद॑शकपालः प्राजाप॒त्यश्च॒रुरदि॑त्यै॒ विष्णु॑पत्न्यै च॒रुर॒ग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ द्वाद॑शकपा॒लोऽनु॑मत्या अ॒ष्टाक॑पालः

アグニ（Agni）には、ガーヤトリー（Gāyatrī）として、トリヴリト（Trivṛt）のストーマ（stoma）と、ラートハンタラ（Rāthantara）のサーマン（sāman）とを伴い、八片（aṣṭākapāla）の供餅。インドラ（Indra）には、トラーイシュトゥバ（Trāiṣṭubha）として、パンチャダシャ（Pañcadaśa）と、バールハタ（Bārhata）とを伴い、十一片の供餅。万神（Viśvedevas）には、ジャーガティー（Jāgatī）として、サプタダシャ（Saptadaśa）と、ヴァイルーパ（Vairūpa）とを伴い、十二片の供餅。ミトラ＝ヴァルナ（Mitra-Varuṇa）には、アヌシュトゥブ（Anuṣṭubh）として、エーカヴィンシャ（Ekaviṃśa）と、ヴァイラージャ（Vairāja）とを伴い、乳供（payasyā）。ブリハスパティ（Bṛhaspati）には、パーンクティ（Pāṅkti）として、トリナヴァ（Triṇava）と、シャークヴァラ（Śākvara）とを伴い、乳粥（caru）。サヴィトリ（Savitṛ）には、ウシュニフ（Uṣṇih）として、トラヤストリンシャ（Trayastriṃśa）と、ライヴァタ（Raivata）とを伴い、十二片の供餅。さらにプラジャーパティ（Prajāpati）には乳粥（caru）。アディティ（Aditi）とヴィシュヌの妃（Viṣṇupatnī）には乳粥（caru）。ヴァイシュヴァーナラなるアグニ（Agni Vaiśvānara）には十二片の供餅。アヌマティー（Anumatī）には八片の供餅。