Sarga 53

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दशग्रीवो महात्मनः।देशकालहितं वाक्यं भ्रातुरुत्तरमब्रवीत्।।5.53.1।।

その大いなる魂の兄弟の、時と所にかなう益ある言葉を聞いて、ダシャグリーヴァは返答した。

Verse 2

सम्यगुक्तं हि भवता दूतवध्या विगर्हिता।अवश्यं तु वधादन्यः क्रियतामस्य निग्रहः।।5.53.2।।

あなたの言葉はまことに正しい。使者を殺すことは非難される。だが必ずや彼を制し罰すべきである――ただし死以外の刑とせよ。

Verse 3

कपीनां किल लाङ्गूलमिष्टं भवति भूषणम्।तदस्य दीप्यतां शीघ्रं तेन दग्धेन गच्छतु।।5.53.3।।

「猿にとって尾は愛すべきもの、まことにその飾りだという。ならば急いでその尾に火をつけ、燃える尾を負わせて行かせよ。」

Verse 4

ततः पश्यन्त्विमं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम्।समित्रज्ञातयस्सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः।।5.53.4।।आज्ञापयद्राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम्।।5.53.5।।

「それならば、友も親族も一族も親しい者も皆、この哀れな者を見よ。手足は傷つき、姿は醜く損なわれた。」こうして羅刹の王は命じた。「燃えさかる尾をつけ、羅刹どもに護送させて、広場や辻を通り、都じゅうを引き回せ。」

Verse 5

ततः पश्यन्त्विमं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम्।समित्रज्ञातयस्सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः।।5.53.4।।आज्ञापयद्राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम्।।5.53.5।।

その言葉を聞くや、激しい怒りに駆られた羅刹たちは、ハヌマーンの尾を古びた木綿のぼろ布で巻きつけた。

Verse 6

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसाः कोपकर्शिताः।वेष्टयन्ति स्म लाङ्गूलं जीर्णैः कार्पासकैः पटैः।।5.53.6।।

その言葉を聞くや、激しい怒りに駆られた羅刹たちは、ハヌマーンの尾を古びた木綿のぼろ布で巻きつけた。

Verse 7

संवेष्ट्यमाने लाङ्गूले व्यवर्धत महाकपिः।शुष्कमिन्धनमासाद्य वनेष्विव हुताशनः।।5.53.7।।

尾が巻きつけられるほどに、大いなる猿王はますます大きくなった。まるで森の火が乾いた薪を得て勢いを増すように。

Verse 8

तैलेन परिषिच्याथ तेऽग्निं तत्राभ्यपातयन्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन राक्षसांस्तानपातयत्।।5.53.8।।रोषामर्षपरीतात्मा बालसूर्यसमाननः।

それから彼らは油を注ぎ、火を放った。ハヌマーンは昇る太陽のごとき顔を燃え立たせ、怒りと憤りに満ちて、燃えさかる尾で羅刹たちを打ち倒した。

Verse 9

लाङ्गूलं सम्प्रदीप्तं तु द्रष्टुं तस्य हनूमतः।।5.53.9।।सहस्त्रीबालवृद्धाश्च जग्मुः प्रीता निशाचराः।

ハヌマーンの尾がすっかり燃え上がるのを見ようと、夜にさまよう者たちは喜び勇んで出て来た。女も子どもも老人も連れ立って。

Verse 10

स भूयः सङ्गतैः क्रूरैर्राक्षसैर्हरिसत्तमः।।5.53.10।।निबद्धः कृतवान्वीरस्तत्कालसदृशीं मतिम्।

残忍な羅刹たちが再び集まり、彼をまた縛り上げたとき、勇なる最上の猿は、その時にふさわしい決意を固めた。

Verse 11

कामं खलु न मे शक्ता निबद्धस्यापि राक्षसाः।।5.53.11।।छित्त्वा पाशान् समुत्पत्य हन्यामहमिमान्पुनः।

まことに、この羅刹どもは、たとえ縛られていても私を押さえ込めぬ。縄を断ち切って跳び上がり、再び彼らを討ち滅ぼしてやろう。

Verse 12

यदि भर्तुर्हितार्थाय चरन्तं भर्तृशासनात्।।5.53.12।।बध्नन्त्येते दुरात्मनो न तु मे निष्कृतिः कृता।

もしこの悪しき者どもが主の命に従い、我が主君の益のために動く私を縛るのなら、私は彼らに報いの結果から容易に逃れる道を与えはしない。

Verse 13

सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि।।5.53.13।।किंतु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्येऽहमीदृशम्।लङ्का चारयितव्या वै पुनरेव भवेदिति।।5.53.14।।

戦場においては、これらすべての羅刹に対して我ひとりで十分である。だがラーマの御心を喜ばせるため、このような辱めも耐え忍ぼう。

Verse 14

सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि।।5.53.13।।किंतु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्येऽहमीदृशम्।लङ्का चारयितव्या वै पुनरेव भवेदिति।।5.53.14।।

このようにすれば、必ずや再びランカーを歩き回り、さらに詳しく見定める機会を得られる。

Verse 15

रात्रौ न हि सुदृष्टा मे दुर्गकर्मविधानतः।अवश्यमेव द्रष्टव्या मया लङ्का निशाक्षये।।5.53.15।।

夜のうちは、城塞の造りや防備の仕組みについてランカーを十分に見定められなかった。ゆえに夜が明けたなら、必ずや再び調べねばならぬ。

Verse 16

कामं बद्धस्य मे भूयः पुच्छस्योद्दीपनेन च।पीडां कुर्वन्तु रक्षांसि न मेऽस्ति मनसश्श्रमः।।5.53.16।।

望むなら羅刹どもは再び我を縛り、尾を燃やして苦しめるがよい。されど我が心には疲れはない。

Verse 17

ततस्ते संवृताकारं सत्त्ववन्तं महाकपिम्।परिगृह्य ययुर्हृष्टा राक्षसाः कपिकुञ्जरम्।।5.53.17।।

すると羅刹たちは歓喜し、身をすぼめた力ある大猿—猿の中の象—を捕らえ、連れ立って去って行った。

Verse 18

शङ्खभेरीनिनादैस्तं घोषयन्तः स्वकर्मभिः।राक्षसाः क्रूरकर्माणश्चारयन्ति स्म तां पुरीम्।।5.53.18।।

法螺貝の響きと太鼓の轟きの中、残虐な業をなす羅刹たちは自らの「手柄」を触れ回り、彼をその都に引き回して行進させた。

Verse 19

अन्वीयमानो रक्षोभिर्ययौ सुखमरिन्दमः।हनुमांश्चारयामास राक्षसानां महापुरीम्।।5.53.19।।

羅刹たちに付き従われながら、敵を鎮めるハヌマーンは安らかに進み、かくして羅刹の大いなる都を巡り歩いた。

Verse 20

अथापश्यद्विमानानि विचित्राणि महाकपिः।संवृतान् भूमिभागांश्च सुविभक्तांश्च चत्वरान्।।5.53.20।।

そのとき大いなる猿は、奇妙なるヴィマーナの楼閣を見、堅く囲われた地の区画と、整然と区分された広場とを目にした。

Verse 21

वीथीश्च गृहसम्बाधाः कपिश्शृङ्गाटकानि च।तथा रथ्योपरथ्याश्च तथैव गृहकान्तरान्।।5.53.21।।गृहांश्च मेघसङ्काशान् ददर्श पवनात्मजः।

風神の子は、家々がひしめく通り、そびえる辻楼と交差点、大路と小路、家々の間の内通路、そして雲のように見える邸宅を目にした。

Verse 22

चत्वरेषु चतुष्केषु राजमार्गे तथैव च।।5.53.22।।घोषयन्ति कपिं सर्वे चारीक इति राक्षसाः।

広場でも、四本柱の交差点でも、また王道においても、羅刹たちは皆こう触れ回った――「この猿は間者だ」。

Verse 23

स्त्रीबालवृद्धाः निर्जग्मुस्तत्र तत्र कुतूहलात्।।5.53.23।।तं प्रदीपितलाङ्गूलं हनुमन्तं दिदृक्षवः।

好奇心に駆られて、女たちも子どもも老人もあちこちから出て来て、燃えさかる尾を持つハヌマーンを見ようとした。

Verse 24

दीप्यमाने ततस्तत्र लाङ्गूलाग्रे हनूमतः।।5.53.24।।राक्षस्यस्ता विरूपाक्ष्य श्शंसुर्देव्यास्तदप्रियम्।

そのときハヌマーンの尾の先がそこで燃え上がると、醜い目をした羅刹女たちは、その不吉で悲しい知らせを御方（シーター）に告げた。

Verse 25

यस्त्वया कृतसंवाद स्सीते ताम्रमुखः कपिः।।5.53.25।।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन स एष परिणीयते।

「シーターよ、そなたと語り合った銅色の顔の猿――あれは今、燃える尾をつけられ、引き回されている。」

Verse 26

श्रुत्वा तद्वचनं क्रूरमात्मापहरणोपमम्।।5.53.26।।वैदेही शोकसन्तप्ता हुताशनमुपागमत्।

その残酷な言葉を聞き――それは己の誘拐にも等しい痛みであった――悲嘆に焼かれたヴァイデーヒーは、火神に向かい、祈りを捧げた。

Verse 27

मङ्गलाभिमुखी तस्य सा तदाऽसीन्महाकपेः।।5.53.27।।उपतस्थे विशालाक्षी प्रयता हव्यवाहनम्।

そのとき大きな瞳の貴婦人は、心を整え静かに、供物を運ぶ火神ハヴィヤヴァーハナ（アグニ）を祈り、偉大なる猿の安寧へと心を向けた。

Verse 28

यद्यस्ति पतिशुश्रूषा यद्यस्ति चरितं तपः।यदि चास्त्येकपत्नीत्वं शीतो भव हनूमतः।।5.53.28।।

「もし夫への奉仕が真実であり、もし私の修した苦行が真実であり、もし一夫一婦の貞節が真実であるなら――火神よ、ハヌマーンには冷ややかに、害なきようあれ。」

Verse 29

यदि किञ्चिदनुक्रोशस्तस्य मय्यस्ति धीमतः।।5.53.29।।यदि वा भाग्यशेषो मे शीतो भव हनूमतः।

「もし賢きラーマが私にわずかでも憐れみを抱くなら――もし私になお福徳の残りがあるなら――火神よ、ハヌマーンには冷ややかに、害なきようあれ。」

Verse 30

यदि मां वृत्तसम्पन्नां तत्समागमलालसाम्।।5.53.30।।स विजानाति धर्मात्मा शीतो भव हनूमतः।

「もし法を体するラーマが、私を汚れなき行いの者と知り、ただ彼との再会のみを願うと知っているなら――火神よ、ハヌマーンには冷ややかに、害なきようあれ。」

Verse 31

यदि मां तारयेदार्यस्सुग्रीवः सत्यसङ्गरः।।5.53.31।।अस्माद्धुःखाम्बुसंरोधाच्छीतो भव हनूमतः।

もし高貴なるスグリーヴァが、戦いの誓いに真実であって、この悲しみの洪水から私を救い出してくださるなら、火神よ、ハヌマーンには涼やかに慈しくあれ。

Verse 32

ततस्तीक्ष्णार्चिरव्यग्रः प्रदक्षिणशिखोऽनलः।।5.53.32।।जज्वाल मृगशाबाक्ष्या श्शंसन्निव शिवं कपेः।

そのとき火は、鋭い炎を乱さず、火舌は吉祥のしるしに右旋して、燃え上がり、まるで子鹿の眼をもつシーターに猿の安泰を告げるかのようであった。

Verse 33

हनुमज्जनकश्चापि पुच्छानलयुतोऽनिलः।।5.53.33।।ववौ स्वास्थ्यकरो देव्याः प्रालेयानिलशीतलः।

またハヌマーンの父アニラは、その尾の火に寄り添い、雪を含む風のように涼しく吹いて、神なる御方に安らぎと健やかさをもたらした。

Verse 34

दह्यमाने च लाङ्गूले चिन्तयामास वानरः।।5.53.34।।प्रदीप्तोऽग्निरयं कस्मान्न मां दहति सर्वतः।

尾が燃えさかる中、猿は思い巡らした。「この火は四方に燃え広がっているのに、なぜ私を焼かぬのか。」

Verse 35

दृश्यते च महाज्वालः करोति न च मे रुजम्।।5.53.35।।शिशिरस्येव सङ्घातो लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितः।

「大いなる炎が見えているのに、私には痛みがない。まるで冷気の塊、氷が尾の先に据えられているかのようだ。」

Verse 36

अथवा तदिदं व्यक्तं यद्दृष्टं प्लवता मया।।5.53.36।।रामप्रभावादाश्चर्यं पर्वत स्सरितां पतौ।

あるいは、今や明らかだ。私が跳躍の折に見た奇瑞――川々の主たる海の中から山が現れたこと――それはラーマの御力による。これもまた同じである。

Verse 37

यदि तावत्समुद्रस्य मैनाकस्य च धीमतः।।5.53.37।।रामार्थं सम्भ्रमस्तादृक्किमग्निर्न करिष्यति।

もし海と賢きマイナーカがラーマの御事のためにかくも熱心に尽くしたのなら、同じ御事のために火神が成し得ぬことがあろうか。

Verse 38

सीतायाश्चानृशंस्येन तेजसा राघवस्य च।।5.53.38।।पितुश्च मम सख्येन न मां दहति पावकः।

シーターの慈悲深き貞節と、ラाघヴァの輝ける威光と、我が父と火神との友情とによって、火は我を焼かぬ。

Verse 39

भूयस्स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः।।5.53.39।।उत्पपाताथ वेगेन ननाद च महाकपिः।

猿の中の象たる大猿は、しばし再び思案し、やがて勢いよく跳び上がって、轟く咆哮を放った。

Verse 40

पुरद्वारं ततश्श्रीमान् शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।।5.53.40।।विभक्तरक्षस्सम्बाधमाससादानिलात्मजः।

そのとき、風神の誉れ高き御子は、羅刹たちの密集を押し分け、山の峰のごとくそびえる城門へと到った。

Verse 41

स भूत्वा शैलसङ्काशः क्षणेन पुनरात्मवान्।।5.53.41।।ह्रस्वतां परमां प्राप्तो बन्धनान्यवशातयत्।

彼は山のごとく巨大となり、しかも刹那にして自制を取り戻すと、極めて小さく縮み、縛めの縄を断ち切った。

Verse 42

विमुक्तश्चाभवछ्रचीमान् पुनः पर्वतसन्निभः।।5.53.42।।वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम्।

束縛を解かれた誉れ高き者は、再び山のごとく大きくなった。周囲を見回すと、門の楼門のそばに重い鉄の棒があるのを見た。

Verse 43

स तं गृह्य महाबाहुः कालायसपरिष्कृतम्।।5.53.43।।रक्षिणस्तान् पुनस्सर्वान्सूदयामास मारुतिः।

大いなる腕をもつマールティは、黒き金属で鍛えられたその鉄棒を掴み、守衛たちを再びことごとく打ち倒した。

Verse 44

स तान्निहत्त्वा रणचण्डविक्रम स्समीक्षमाणः पुनरेव लङ्काम्।प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली प्रकाशतादित्य इवार्चिमाली।।5.53.44।।

彼らを討ち果たすと、戦において凄烈なるハヌマーンは、再びランカーを見渡した。燃え盛る尾が炎の花輪となり、光線に包まれた太陽のように輝いた。