Shloka 30

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

Devanagari script

यदि मां वृत्तसम्पन्नां तत्समागमलालसाम्।।5.53.30।।स विजानाति धर्मात्मा शीतो भव हनूमतः।

Transliteration

yadi māṃ vṛttasampannāṃ tat-samāgama-lālasām ||5.53.30|| sa vijānāti dharmātmā śīto bhava hanūmataḥ |

Translation

「もし法を体するラーマが、私を汚れなき行いの者と知り、ただ彼との再会のみを願うと知っているなら――火神よ、ハヌマーンには冷ややかに、害なきようあれ。」

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Condition (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तवाचक

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वृत्त-सम्पन्नाम्: endowed with good conduct
• वृत्त-सम्पन्नाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमासः (‘वृत्तेन सम्पन्ना’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तत्-समागम-लालसाम्: longing for reunion with him
• तत्-समागम-लालसाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + समागम (प्रातिपदिक) + लालसा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (‘तस्य समागमे लालसा’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विजानाति: knows / recognizes
• विजानाति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः ‘वि’

• धर्मात्मा: the righteous-souled one
• धर्मात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिसमासः (‘धर्मः आत्मा यस्य’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• शीतः: cool
• शीतः: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: शीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• भव: be
• भव: Vidhi/Command (विधि)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• हनूमतः: for Hanuman
• हनूमतः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Context

"O Fire-god! if Rama is righteous, if I am pure in mind, and if I am longing to unite with him, be cool to Hanuman.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma
• Hanumān
• Agni (Fire-god)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse ties protection to satya and śīla (truth and integrity): moral purity is presented as a force that calls forth divine safeguarding.

What is the narrative situation?

Sītā appeals to Agni while Hanumān is being tormented, grounding her prayer in her fidelity and Rāma’s dharma.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s unwavering fidelity (pativratā-bhāva) and moral clarity under extreme suffering.