Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः // १२// बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः / योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः

かくして『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユの説く中篇、第三のウポッダータ・パーダ、シュラーダ・カルパの第十二章。ブリハスパティは言った――一度でも正しく供養されれば、不滅の祖霊（ピトリ）は歓喜する。彼らはヨーガの本性を具え、大いなる魂にして、罪垢なく、偉大な威光を有する。

Verse 2

प्रेत्य च स्वर्गलोकाय कामैश्च बहुलं भुवि / येषु वाप्यनुगृह्णन्ति मोक्षप्राप्तिः क्रमेण तु

死後には、彼らはスヴァルガ・ローカへの到達と、この世における多くの願いの成就を授ける。彼らの恩寵を受ける者は、次第にモークシャを得る。

Verse 3

तानि वक्ष्याम्यहं सौम्य सरांसि सरितस्तथा / तीर्थानि चैव पुण्यानि देशांश्छैलांस्तथाश्रमान्

やさしき者よ、われはそれらの湖と河、聖なるティールタ（巡礼地）、諸国、山々、そしてアーシュラマを語ろう。

Verse 4

पुण्यो हि त्रिषु लोकेषु सदैवामरकण्टकः / पर्वतप्रवरः पुण्यः सिद्धयारणसेवितः

アマラカンタカは三界において常に聖なる山である。山々の中の最勝にして功徳に満ち、シッダと林住の修行者に奉仕される。

Verse 5

यत्र वर्षसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च / तपः सुदुश्चरं तेपे भगवानङ्गिराः पुरा

そこでは古えに、尊きアンギラが、幾千年にも、さらにはプラユタとアルブダの時に及ぶほど、きわめて困難な苦行を修した。

Verse 6

यत्र मृत्योर्गतिर्न्नास्ति तथैवासुररक्षसाम् / न भयं नैव चालक्ष्मीर्यावद्भूमिर्द्धरिष्यति

そこには死の到来がなく、同じくアスラやラクシャサの通う道もない。大地が保たれる限り、そこに恐れはなく、アラクシュミー（不幸）もない。

Verse 7

तपसा तेजसा तस्य भ्रजते स नगोत्तमः / शृङ्गे माल्यवतो नित्यं वह्निः संवर्त्तको यथा

その苦行と威光によって、かの最勝の山は輝く。まるでマールヤヴァトの峰に、サンヴァルタカの火が常に燃え立つかのように。

Verse 8

मृदवस्तु सुगन्धाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः / शान्ताःकुशा इति ख्याताः परिदक्षिणनर्मदाम्

それらは柔らかく芳香に満ち、黄金の光を帯びて目に麗しい。『静寂のクシャ』として知られ、ナルマダーを右繞（プラダクシナー）して巡る。

Verse 9

दृष्टवान्स्वर्गसोपानं भगवानङ्गिराः पुरा / अग्निहोत्रे महातेजाः प्रस्तारार्थं कुशोत्तमान्

昔、聖者アンギラスは天界への階（はしご）を見た。大いなる光威をもつ彼は、アグニホートラにてプラスタラのため最上のクシャ草を取った。

Verse 10

तेषु दर्भेषु यः पिण्डान्मरकण्टटकपर्वते / दद्यात्सकृदपि प्राज्ञस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

それらのダルバ草により、賢者がマラカンタタカ山でたとえ一度でもピンダ供養を捧げるなら、その果報を私は語ろう。

Verse 11

तद्भवत्यक्षयं श्राद्धं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् / अन्तर्द्धानं च गच्छन्ति क्षेत्रमासाद्य तत्सदा

そのシュラーダは尽きることなく、祖霊（ピトリ）の歓喜を増す。その聖地に至れば、彼らは常にアンタルダーナ（隠現）の境地にも至る。

Verse 12

तत्र ज्वालासरः पुण्यं दृश्यते चापि पर्वसु / सशल्यानां च सत्त्वानां विशल्यकरणी नदी

そこでは祭日の折にも聖なる「ジュヴァーラーサラの池」が見える。またその川は、刺や矢傷を負う生きものからそれを抜き去り、ヴィシャリヤ（無傷）とする。

Verse 13

प्राग्दक्षिणायतावर्त्ता वापी सा सुनगोत्तमे / कलिङ्गदेशपश्चार्द्धे शृङ्गे माल्यवतो विभोः

その聖なる池は東と南へと弧を描き、スナゴッタマという最勝の地にある。カリンガ国の西半にて、尊きマールヤヴァト山の峰に鎮まる。

Verse 14

सिद्धिक्षेत्रमृषिश्रेष्ठा यदुक्तं परमं भुवि / संमतं देवदैत्यानां श्लोकं चाप्युशना जगौ

おお、最勝の聖仙たちよ。地上で至上の成就の聖地（シッディ・クシェートラ）と称されるものは、神々とダイティヤの双方に認められている。そのことをウシャナーもまた一偈として語った。

Verse 15

धन्यास्ते पुरुषा लोके ये प्राप्यामरकण्टकम् / पितॄन्संतर्पयिष्यन्तिश्राद्धे पितृपरायणाः

世において幸いなるは、アマラカンタカに至り、祖霊に帰依して、シュラーダによりピトリ（祖霊）を満たす人々である。

Verse 16

अल्पेन तपसा सिद्धिं गमिष्यन्ति न संशयः / सकृदेवार्चितास्तत्र स्वर्गमामरकण्टके

わずかな苦行によっても彼らは成就を得る、疑いはない。アマラカンタカでは、そこで一度でも神々を礼拝すれば天界を得る。

Verse 17

महेन्द्रःपर्वतः पुण्यो रम्यः शक्रनिषेवितः / तत्रारुह्य भवेत्पूतः श्राद्धं चैव महाफलम्

マヘーンドラ山は清らかで麗しく、シャクラ（帝釈天）に親しまれる。そこに登れば人は浄められ、そこで営むシュラーダは大いなる果報をもたらす。

Verse 18

वैलाटशिखरे युक्त्वा दिव्यं चक्षुः प्रवर्तते / अधृष्यश्चैव भूतानां देववच्चरते महीम्

ヴァイラータの峰に結び留まれば、天なる眼がはたらき出す。彼は衆生に屈せず、神のごとく大地を巡る。

Verse 19

सप्तगोदावरे चैव गोकर्णे च तपोवने / अश्वमेधफलं स्नात्वा तत्र दत्त्वा भवेत्ततः

サプタゴーダーヴァリーとゴーカルナの苦行林で沐浴すれば、アシュヴァメーダの果報を得る。さらにそこで布施すれば、いよいよ勝れた功徳となる。

Verse 20

धूतपापस्थलं प्राप्य पूतः स्नात्वा भवेन्नरः / रुद्रस्तत्र तपस्तेपे देवदेवो महेश्वरः

「罪を払う地」に至り沐浴すれば、人は清らかとなる。そこにて神々の神マヘーシュヴァラ、ルドラが苦行を修した。

Verse 21

गोकर्णे निहितं देवैर् नास्तिकानां निदर्शनम् / अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति

ゴーカルナには、神々が不信の者への戒めのしるしを置いた。ブラーフマナでない者がサーヴィトリー（ガーヤトリー）を誦すれば滅びる。

Verse 22

देवर्षिभवने शृङ्गे सिद्धचारणसेविते / आरुह्यतं निय मवांस्ततो याति त्रिविष्टपम्

シッダとチャーラナに仕えられるデーヴァリシの住まう峰に、心を律して登る者は、そこからトリヴィシュタパ（天界）へ赴く。

Verse 23

दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैरुपशोभितम् / आपश्चन्दनसंयुक्ताः स्पन्देति सततं ततः

その地は神妙なる白檀の樹々と諸々の草木により荘厳される。そこでは白檀の香を帯びた水が、常にさざめき揺れ動いている。

Verse 24

नदी प्रवर्तते ताभ्यस्ताम्रपर्णीति नामतः / या चन्दनमहाखण्डाद्दक्षिणं याति सागरम्

そこから「タームラパルニー」と名づけられた河が流れ出で、白檀の大いなる地より南へと下り、大海へ注ぐ。

Verse 25

नद्यास्तस्याश्च ताम्रायास्तूह्यमाना महोदधौ / शङ्खा भवन्ति शुक्त्यश्च जायते यासु मौक्तिकम्

そのタームラパルニー河が大海へ注ぐと、法螺貝や真珠貝が生じ、その中に真珠が生まれる。

Verse 26

उदकानयनं कृत्वा शङ्खमौक्तिकसंयुतम् / आधिभिर्व्याधिभिश्चैव मुक्ता यान्त्यमरावतीम्

法螺貝と真珠を伴うその水を汲み運べば、憂いと病より解き放たれた者はアマラーヴァティーへ至る。

Verse 27

चन्दनेभ्यः प्रसूतानां शङ्खानां मौक्तिकस्य वा / पापकर्त्तॄनपि पितॄंस्तारयन्ति यथाश्रुति

聞伝（シュルティ）のとおり、白檀より生じた法螺貝や真珠の功徳は、罪をなした祖霊でさえも救い渡す。

Verse 28

चन्द्रतीर्थे कुमार्यां च कावेरीप्रभवे क्षये / श्रीपर्वतस्य तीर्थेषु वैकृते च तथा गिरौ

チャンドラティールタにおいて、クマーリー（カンニヤークマリー）において、カーヴェリー河の源にある合流の聖域において、またシュリーパルヴァタの諸ティールタと、ヴァイクルタと名づく山の峰においても。

Verse 29

एकस्था यत्र दृश्यन्ते वृक्षाह्यौशीरपर्वते / पलाशाः खदिरा बिल्वाः प्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः

アウシーラ山には、一つの場所にパラーシャ、カディラ、ビルヴァ、プラクシャ、アシュヴァッタ、ヴィカンカタの樹々が共に見えるところがある。

Verse 30

एवं द्विमण्डलाविद्धं विज्ञेयं द्विजसत्तमाः / अस्मिंस्त्यक्त्वा जनोंऽगाति क्षिप्रं यात्यमरावतीम्

最勝のドヴィジャたちよ、ここは「二つのマンダラに貫かれた地」と知るべきである。ここで身を捨てた者は、速やかにアマラーヴァティーへ至る。

Verse 31

श्रीपर्वतस्य तीर्थे तु वैकृते च तथा गिरौ / कर्माणि तु प्रयुक्ता नि सिद्ध्यन्ति प्रभवाप्यये

シュリーパルヴァタのティールタ、またヴァイクルタ山においては、行われた諸行は、顕現と消滅（プラバヴァ—アピヤヤ）の時においても必ず成就する。

Verse 32

दुष्प्रयुक्ता हि पितृषु सुप्रयोगा भवन्त्युत / पितॄणां दुहिता पुण्या नर्मदा सरितां वरा

祖霊（ピトリ）に対して誤って行われた供養でさえ、そこでは正しい供養となる。また、祖霊の清らかな娘ナルマダーは、諸河のうち最勝である。

Verse 33

यत्र श्राद्धानि दत्तांनि ह्यक्षयाणि भवन्त्युत / माठरस्य वने पुण्ये सिद्धचारणसेविते

そこでは、シュラーダ（祖霊供養）に捧げた施しがまことに尽きぬ果報となる—シッダとチャーラナに仕えられる、マーṭハラの聖なる森において。

Verse 34

अन्तर्द्धानेन गच्छन्ति युक्त्वा तस्मिन्महा गिरौ / विन्ध्ये चैव गिरौ पुण्ये धर्माधर्मनिदर्शनीम्

彼らはその大いなる山に身を寄せ、アンダルダーナ（隠没）によって去ってゆく。さらに聖なるヴィンディヤ山には、ダルマとアダルマを示す徴が現れる。

Verse 35

धारां पापा न पश्यन्ति धारां पश्यन्ति साधवः / तत्र तद्दृश्यते पापं केषां चित्पापकर्मणाम्

罪ある者はその流れを見ず、善き修行者はその流れを見る。そこでは、ある悪業の者たちの罪がありありと現れる。

Verse 36

कैलासे या मतङ्गस्य वापी पापनिषूदनी / स्नात्वा तस्या दिवं यान्ति कामचारा विहङ्गमाः

カイラーサには、罪を滅するマタンガの池がある。そこで沐浴すれば、気ままに飛ぶ鳥でさえ天界へ至る。

Verse 37

शौर्पारके तथा तीर्थे पर्वते पालमञ्जरे / पाण्डुकूपे समुद्रान्ते पिण्डारकतटे तथा

シャウルパーラカのティールタにおいて、パーラマンジャラ山において、海辺のパーンドゥクーパにおいて、そしてピンダーラカの岸辺においても。

Verse 38

विमले च विपापे च संकल्पं प्राप्य चाक्षयम् / श्रीवृक्षे चित्रकूटे च जंबूमार्गे च नित्यशः

清浄で罪なき地においては、尽きることのない誓願（サンカルパ）を得る。シュリーヴリクシャ、チトラクータ、ジャンブーマールガにおいても常に同様である。

Verse 39

असितस्य गिरौ पुण्ये योगाचार्यस्य धीमतः / तत्रापि श्राद्धमानन्त्यमसितायां च नित्यशः

賢きヨーガ行者アシタの功徳ある山においても、またアシターの聖地においても、常に行うシュラーダは無量の果報をもたらすと説かれる。

Verse 40

पुष्करेष्वक्षयं श्राद्धं तपश्चैव महाफलमा / महोदधौ प्रभासे च तद्वदेव विनिर्दिशेत्

プシュカルではシュラーダは尽きず、苦行（タパス）は大いなる果を結ぶ。大海辺のプラバーサにおいても同様に説き示される。

Verse 41

देविकायां वृषो नाम कूपः सिद्धनिषेवितः / समुत्पतन्ति तस्यापो गवां शब्देन नित्यशः

デーヴィカーには「ヴリシャ」と名づけられた井戸があり、シッダたちに仕えられている。牛の声によって、その水は常に湧き上がり跳ね上がる。

Verse 42

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

その地は常にヨーゲーシュヴァラたちに親しまれ、あらゆる罪を払い除ける。そこでシュラーダを捧げる者の果報を、わたしは説き明かそう。

Verse 43

अक्षयं सर्वकामीयं श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन् / जातवेदः शिला तत्र साक्षादग्नेः सनातनात्

あらゆる願いを成就させる不滅のシュラーダは、まことに祖霊ピトリを歓ばせる。そこにある「ジャータヴェーダ」の石は、永遠のアグニの直現である。

Verse 44

श्राद्धानि चाग्निकार्यं च तत्र कुर्यात्सदा क्षयम् / यस्त्वग्निं प्रविशेत्तत्र नाकपृष्ठे स मोदते

その地では、シュラーダと火の儀礼を常に不滅の功徳として行うべきである。そこで火に入る者は、天界の頂で歓喜する。

Verse 45

अग्निशान्तः पुनर्जातस्तत्र दत्तं ततो ऽक्षयम् / दशाश्वमेधिके तीर्थे तीर्थे पञ्चाश्वमेधिके

アグニによって鎮められた者は再び生を受ける。ゆえに、そこで捧げた施しは不滅となる。そのティールタは「十馬祭の聖地」「五十馬祭の聖地」として名高い。

Verse 46

यथोद्दिष्टफलं तेषां क्रतूनां नात्र संशयः / ख्यातं हयशिरो नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

それらのクラトゥの果報は、説かれたとおりにここで得られる。疑いはない。「ハヤシロ」と名高いティールタは、ただちに願いを授ける。

Verse 47

श्राद्धं तत्र सदाक्षय्यं दाता स्वर्गे च मोदते / श्राद्धं सुंदनिसुंदे च देयं पापनिषू दनम्

そこで行うシュラーダは常に不滅であり、施主は天界で歓喜する。スンダとニスンダに関わる地／物語においても、罪を滅するシュラーダを捧げるべきである。

Verse 48

श्राद्धं तत्राक्षयं प्रोक्तं जपहोमतपांसि च / जतुङ्गे शुभे तीर्थे तर्पयेत्सततं पितॄन्

そこにおけるシュラーダ（祖霊供養）は不滅の果報をもたらすと説かれ、ジャパ（誦念）・ホーマ（火供）・苦行もまた同様である。吉祥なるジャトゥンガのティールタにて、常にピトリ（祖霊）へタルパナを捧げよ。

Verse 49

दृश्यते पर्वसु च्छाया यत्र नित्यं दिवौकसाम् / पृथिव्यामक्षयं दत्तं विरजा यत्र पादपः

パルヴァの日々に、天界の住人たちの影が常に見えるところ。そこでは地上で捧げた布施が不滅となり、また「ヴィラジャー」と名づく樹が立つ。

Verse 50

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

その地は常にヨーゲーシュヴァラたちに親しまれ、あらゆる罪を退ける。そこでシュラーダを捧げる者の得る果報を、我は説き明かそう。

Verse 51

अर्चितास्तेन वै साक्षाद्भवन्ति पितरः सदा / अस्मिंल्लोके वशी च स्यात्प्रेत्य स्वर्गे मही यते

それによってピトリ（祖霊）はまさしく常に供養される。彼はこの世で威徳を得、死後はスヴァルガ（天界）にて大いに称えられる。

Verse 52

प्रायशो मद्रवा पुण्या शिवो नाम ह्रदस्तथा / तत्र व्याससरः पुण्यं दिव्यो ब्रह्मह्रदस्तथा

そこには概して「マドラヴァ」と呼ばれる聖地があり、また「シヴァ」と名づく湖もある。さらに、功徳ある「ヴィヤーサの池」と、神聖なる「ブラフマー・フラダ」もそこにある。

Verse 53

ऊर्ज्जन्तः पर्वतः पुण्यो यत्र योगेश्वरालयः / अत्रैव चाश्रमः पुण्यो वसिष्ठस्य महात्मनः

聖なる山ウールッジャンタには、ヨーゲーシュヴァラ（瑜伽自在主）の御住まいがある。まさにここに、大聖仙ヴァシシュタの清浄なるアーシュラマもある。

Verse 54

ऋग्यजुः सामशिरसः कपोताः पुष्पसाह्वयाः / आख्यान पञ्चमा वेदाः सृष्टा ह्येते स्वयंभुवा

リグ・ヤジュル・サーマの「頭部」から、カポータとプシュパと名づけられた分派が生じた。さらにアーキャーナ（聖なる物語）を第五のヴェーダとして、これらは自生者スヴァヤンブーにより創られた。

Verse 55

गत्वैतान्मुच्यते पापद्द्विजो वह्निं समाश्रयन् / श्राद्धं चानन्त्यमेतेषु जपहोमतपांसि च

これらのティールタを訪れ、聖火アグニに帰依するなら、二度生まれし者（ドヴィジャ）は罪より解き放たれる。ここでのシュラーダは無量の果をもたらし、ジャパ、ホーマ、タパスもまた成就する。

Verse 56

पुण्डरीके महातीर्थे पुण्डरीकसमं फलम् / ब्रह्मतीर्थे महाप्राज्ञ सर्वयज्ञसमं फलम्

大聖地プンダリーカでは、プンダリーカに等しい功徳の果が得られる。おお大智者よ、ブラフマ・ティールタでは、あらゆるヤジュニャに等しい果が授けられる。

Verse 57

सिंधुसागरसंभेदे तथा पञ्चनदे क्षयम् / विरजायां तथा पुण्यं मद्रवायां च पर्वते

シンドゥが大海と交わる所、またパンチャナダでは、罪は滅び去る。ヴィラジャーにも同じ功徳があり、マドラヴァーの山においてもまた同様である。

Verse 58

देयं सप्तनदे श्राद्धं मानसे वा विशेषतः / महाकूटे ह्यनन्ते च गिरौ त्रिककुदे तथा

サプタナダ、とりわけマーナサにおいてシュラーダ（祖霊供養）を捧げるべし。またマハークータ、アナンタ、トリカクダ山でも同様である。

Verse 59

संध्यायां च महानद्यां दृश्यते महादद्भुतम् / अश्रद्दधानं नाभ्येति सा चाभ्येति धृतव्रतम्

黄昏の大河には大いなる不思議が現れる。信を欠く者には近づかず、誓戒を堅く守る者には近づく。

Verse 60

संश्रयित्वैकमेकेन सायाह्नं प्रति नित्यशः / तस्मिन्देयं सदा श्राद्धं पितॄणामक्षयार्थिनाम्

彼らは互いに一人ずつを頼りとして、日々夕べへと向かう。ゆえに祖霊（ピトリ）に尽きぬ果報を願う者は、そこで常にシュラーダを捧げるべきである。

Verse 61

कृतात्मा वाकृतात्मा च यत्र विज्ञायते नरः / स्वर्गमार्गप्रदं नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

人が成就した者か未成就の者かと見極められるその地は、『天界への道を授ける』と名づけられたティールタであり、ただちに恩寵を授ける。

Verse 62

चीराण्युत्सृज्य यस्मिंस्तु दिवं सप्तर्षयो गाताः / अद्यापि तानि दृश्यन्ते चीराण्यंभोगतानि तु

七仙が衣を捨てて天へ昇ったその地では、今なおその衣が水の中にあるのが見える。

Verse 63

स्नात्वा स्वर्गमवाप्नोति तस्मिंस्तीर्थेत्तमे नरः / ख्यातमायतनं तत्र नन्दिनः सिद्धसेवितम्

その最上のティールタで沐浴すれば、人は天界を得る。そこには成就者たちに仕えられる、ナンディの名高い聖なる住処がある。

Verse 64

नन्दीश्वरस्य सा मूर्त्तिर्निराचारैर्नदृश्यते / दृश्यन्ते काञ्चना युपास्त्वर्चिषो भास्करोदये

ナンディーシュヴァラのその聖像は、戒律なき者には見えない。だが日の出には、黄金のユーパ柱とその輝く光が見える。

Verse 65

कृत्वा प्रदक्षिणं तांस्तु गच्छन्त्यानन्दिता दिवम् / सर्वतश्च कुरुक्षेत्रं सुतीर्थं तु विशेषतः

それらをプラダクシナして、信者たちは歓喜して天界へ赴く。クルクシェートラは遍く善きティールタであるが、ここはとりわけ殊勝である。

Verse 66

पुण्यं सनत्कुमारस्य योगेशस्य महात्मनः / कीर्त्यते च तिलान्दत्त्वा पितृभ्योवै सदाक्षयम्

大聖にしてヨーガの主サナトクマーラの功徳はこう讃えられる。祖霊（ピトリ）に胡麻を施せば、常に尽きぬ果報を得る。

Verse 67

उक्तमेवाक्षयं श्राद्धं धर्मराजनिषेवितम् / श्राद्धं दत्तममावास्यां विधिना च यथाक्रमम्

不滅のシュラーダは、ダルマラージャが行じたものだと説かれる。すなわち新月日（アマーヴァーシャー）に、規定の作法と順序に従って捧げるシュラーダである。

Verse 68

पुंसः सन्निहितायां तु कुरूक्षेत्रे विशेषतः / अर्चयित्वा पितॄंस्तत्र स पुत्रस्त्वनृणो भवेत्

とりわけクルクシェートラに近く赴き、そこで祖霊（ピトリ）を供養するなら、その子は祖先への負債を免れる。

Verse 69

सरस्वत्यां विनशने प्लक्षप्रश्रवणे तथा / व्यासतीर्थे दृषद्वत्यां त्रिप्लक्षे च विशेषतः

サラスヴァティーのヴィナシャナとプラクシャ・プラシュラヴァナ、ドリシャドヴァティーのヴィヤーサ・ティールタ、そしてトリプラクシャは、とりわけ殊勝の聖地である。

Verse 70

देयमोङ्कारपवने श्राद्धमक्षयमिच्छता / शक्रावतारे गङ्गायां मैनाके च नगोत्तमे

尽きぬ功徳のシュラーダを願う者は、オーンカーラ・パヴァナでそれを捧げよ。さらにガンガーのシャクラ降臨の聖渡、そして最勝の山マイナーカにおいても。

Verse 71

यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते / अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्

ヤムナーの源においては一切の罪より解き放たれる。そこでは水が時に酷く熱く、時に酷く冷たい—それがその徴である。

Verse 72

यमस्य भगिनी पुष्या मार्त्तण्डदुहिता शुभा / तत्राक्षयं सदा श्राद्धं पितृभिः पूर्वकीर्त्तितम्

ヤマの妹であり、マールタンダの吉祥なる娘プシュヤー。その地では、祖霊（ピトリ）により、シュラーダは常に尽きぬ果報をもたらすと古くから称えられている。

Verse 73

ब्रह्मतुण्डह्रदे स्नात्वा सद्दयो भवति ब्राह्मणः / तस्मिंस्तु श्राद्धमानन्त्यं जपहोमतपांसि च

ブラフマトゥンダの聖なる池で沐浴すれば、バラモンはただちに清浄となる。そのティールタにおいて行うシュラーダは無量の果を与え、ジャパ、ホーマ、苦行もまた功徳を結ぶ。

Verse 74

स्थाणुभूतो ऽचरत्तत्र वसिष्टो वै महातपाः / अद्यापि तत्र दृश्यन्ते पादपा मणिबर्हणाः

大苦行者ヴァシシュタは、そこに柱のように動かず住した。今なおその地には、宝珠のごとき飾りをもつ樹々（マニ・バルハナ）が見られる。

Verse 75

तुला तु दृश्यते तत्र धर्मान्धर्मनिधर्शिनी / यथा वै तोलितं विप्रैस्तीर्थानां फलमुत्तमम्

そこには、ダルマとアダルマを見分ける天秤が現れる。まるでヴィプラたちが量って、諸ティールタの最上の果報を示すかのように。

Verse 76

पितॄणां दुहिता योगा गन्धकालीति विश्रुता / चतुर्थो ब्रह्मणस्त्वंशः पराशरकुलोद्भवः

祖霊（ピトリ）たちの娘はヨーガーといい、ガンダカーリーとして名高い。パラーシャラの家系に生まれ、ブラフマーの第四の分と説かれる。

Verse 77

व्यसिष्यति चतुर्द्धा वै वेदं धीमान्महामुनिः / महायोगं महात्मानं या व्यासं जनयिष्यति

叡智ある大聖仙はヴェーダを四つに分かつであろう。さらに彼女こそが、大ヨーギーにして大聖者ヴィヤーサを生み出す。

Verse 78

अच्छोदकं नामसरस्तत्राच्छोदासमुद्भवः / मत्स्ययोनौ पुनर्जाता नियोगात्कारणेन तु

そこには「アッチョーダカ」と名づく池があり、そこからアッチョーダーが生じた。ニヨーガの因によって、彼女は魚の胎に再び生まれた。

Verse 79

तस्यास्त्वाद्याश्रमे पुण्ये पुण्यकृद्भिर्निषेविते / दत्तं सकृदपि श्राद्धमक्षयं समुदाहृतम्

彼女の最初の聖なるアーシュラマは功徳ある者に親しまれ、そこで一度でも捧げたシュラーダッダは「尽きぬ果」（アクシャヤ）と称えられる。

Verse 80

नद्यां योगसमाधानं दत्तं युगपदुद्भवेत् / कुबेरतुङ्गे पापघ्नं व्यासतीर्थेतथैव च

川においてヨーガの定とサマーディに安住して施す布施は、ただちに果を結ぶ。クベーラトゥンガ、またヴィヤーサ・ティールタでも、それは罪を滅するものと説かれる。

Verse 81

पुण्यायां ब्रह्मणो वेद्यां श्राद्धमानन्त्यमिष्यते / सिद्धैस्तु सेविता नित्यं दृश्यते तु कृतात्मभिः

功徳に満ちたブラフマー・ヴェーディーで営まれるシュラーダッダは、無量の果をもたらすと認められる。シッダたちは常にそこに仕え、成就した魂はそれを拝する。

Verse 82

अनिवर्तनं तु नन्दायां वेद्याः प्रागुत्तरदिशि / सिद्धिक्षेत्रं सुरैर्जुष्टं यत्प्राप्य न निवर्त्तते

ヴェーディーの北東（イーシャーナ）方位、ナンダーには「アニヴァルタナ」と名づく成就の聖域があり、神々に愛される。そこに至れば、もはや帰還はない。

Verse 83

महालये पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / भूतानामनुकंपार्थं नास्तिकानां निदर्शनम्

マハーラヤにおいて、叡智あるマハーデーヴァは聖なる足跡を据え置いた。ブータたちへの憐れみのため、また不信の者への示現として。

Verse 84

विरजे त्वक्षयं श्राद्धं पूर्वमेव महालये / नन्दायां विरजे चैव तथैव च महालये

ヴィラジャとマハーラヤでは、古くより尽きぬ（アクシャヤ）シュラーダが行われる。ナンダにおいても、ヴィラジャにおいても、同様にマハーラヤにおいても。

Verse 85

आत्मानं तारयन्तीह दशपूर्वान्दशापरान् / काकह्रदे जातिस्मर्यं सुवर्णममितौजसम्

ここにおいて彼らは自らを救い、前の十代と後の十代をも渡らせる。カーカフラダでは、前世の記憶を授け、黄金のごとく輝き、無量の威光をもつ果報を得る。

Verse 86

कौमारं च सरः पुण्यं नागभोगाभिरक्षितम् / कुमारतीर्थे स्नात्वा तु त्रिदिवं याति मानवः

クマーラという功徳の池はナーガのとぐろに守られている。クマーラ・ティールタで沐浴すれば、人はトリディヴァ（天界）へ至る。

Verse 87

देवालये तपस्तस्वा एकपादेन दुश्चरम् / निराहारो युगं दिव्यमुमातुङ्गो स्थितो ज्वलन्

神殿にて、彼は片足で耐え難い苦行を修した。断食のまま一つの神聖なユガのあいだ、ウマートゥンガ（ウマーの愛し子）は炎のごとく輝いて立ち続けた。

Verse 88

उमातुङ्गे भृगोस्तुङ्गे ब्रह्मतुङ्गे महालये / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

ウマートゥンガ、ブリゴートゥンガ、ブラフマトゥンガ、マハーラヤにおいて、常に尽きぬ功徳を願う者は、そこで日々シュラーダを捧げるべきである。

Verse 89

अक्षयं तु सदा श्राद्धं शालग्रामे समन्ततः / दुष्कृतं दृश्यते तत्र प्रत्यक्षमकृतात्मनाम्

シャーラグラーマでは、周囲のいずこで捧げるシュラーダも常に尽きぬ功徳となる。しかも、自己を修めぬ者の悪業はそこで目に見えて現れる。

Verse 90

प्रत्यदेशो ह्यशिष्टानां शिष्टानां च विशेषतः / तत्र देवह्रदः पुण्यो ब्रह्मणो नागराट् शुचिः

その地は無作法な者には戒めの国であり、徳ある者にはとりわけ殊勝の福をもたらす。そこには梵天の聖なるデーヴァフラダと、清浄なるナーガラートがある。

Verse 91

पिण्डं गृह्णति हि सतां न गृह्णात्यसतां सदा / अतिप्रदीप्तैर्भुजगैर्भोक्तुमन्नं न शक्यते

善き人のピンダはそこで受け取られるが、悪しき者のそれは決して受け取られない。あまりに燃え立つ蛇のただ中では食を口にできぬように。

Verse 92

प्रत्यक्षं दृश्यते धर्मस्तीर्थयोर्नतयोर्द्वयोः / कारवत्यां च शाण्डिल्यां गुहायां वामनस्य च

「ナタ」と呼ばれる二つのティールタでは、ダルマが目に見えて現れる。またカーラヴァティー、シャーンディリヤー、そしてヴァーマナの聖なる洞窟においても同様である。

Verse 93

गत्वा चैतानि पूतःस्याच्छ्रदद्धमक्षयमेव च / जपो होमस्तपो ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

これらの聖地に赴けば人は清められ、その信（シュラッダー）は尽きることがない。ジャパ、ホーマ、苦行、瞑想、いかなる善行も功徳となる。

Verse 94

ब्रह्मचर्यं च यौ धत्ते गुरुभक्तिं शतं समाः / एवमाद्यास्सरिच्छ्रेष्ठा यत्स्नानादघमोक्षणम् / कुमारधारा तत्रैव दृष्टा पापं प्रणश्यति

梵行を保ち、百年にわたり師への帰依を尽くす者—そのような根源の最勝の河があり、そこで沐浴すれば罪は解かれる。さらにその地で「クマーラダーラー」を見るだけで罪は滅する。

Verse 95

ध्यानासनं तु तत्रैव व्यासस्याद्यापि दृश्यते / शैलः कान्तिपुराभ्याशे प्रागुदीच्यां दिशि स्थितः

その地には今なおヴィヤーサの瞑想の座が見える。カーンティプラーの近く、北東の方角にその岩山がある。

Verse 96

पुण्य पुष्करिणी तत्र किरातगणरक्षिता / यस्यां स्नात्वा सकृद्विप्रः कामानाप्नोति शाश्वतान्

そこにはキラータの群に守られた功徳の池（プシュカリニー）がある。婆羅門は一度そこで沐浴するだけで、永く続く望みの果を得る。

Verse 97

अदृश्यः सर्वभूतानां देववच्चरते महीम्

彼はあらゆる生きものに見えず、神のごとく大地を巡り歩く。

Verse 98

काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

カश्यパの大聖地は「カーラサルピ」と聞き伝えられる。常に尽きぬ功徳を望む者は、そこでシュラーダ（祖霊供養）を捧げよ。

Verse 99

देवदारुवने वापि धारायास्तु निदर्शनम् / निर्धूतानि तु पापानि दृश्यन्ते सुकृतात्मनाम्

デーヴァダールの森においても、この流れのしるしがある。善き功徳を備えた者の罪は、洗い落とされて消えるのが見える。

Verse 100

भागीरथ्यां प्रयागे तु नित्यमक्षयमुच्यते / कालञ्जरे दशार्णायां नैमिषे कुरुजाङ्गले

バギーラティーのプラヤーガでは、常に尽きぬ功徳が説かれる。カーランジャラ、ダシャールナー、ナイミシャ、クルジャーンガラもまた同様である。

Verse 101

वाराणस्यां नगर्यां च देयं श्राद्धं प्रयत्नतः / तत्र योगेश्वरो नित्यं तस्यां दत्तमथाक्षयम्

ヴァーラーナシーの都でも、努めてシュラーダを捧げるべきである。そこにはヨーゲーシュヴァラが常住するゆえ、そこでの供養は尽きぬ功徳となる。

Verse 102

गत्वा चैतानि पूर्तः स्याच्छ्राद्धमक्षय्यमेव च / जबो होमस्तथा ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

これらの聖地に赴けば、人はプールタの功徳に満たされ、シュラーダもまた真に尽きぬものとなる。ジャパ、ホーマ、瞑想——いかなる善行も必ず果を結ぶ。

Verse 103

लौहित्ये वैतरण्यां चस्वर्गवेद्यां तथैव च / सा तु देवी समुद्रान्ते दृश्यते चैव नामभिः

ラウヒティヤ、ヴァイタラニー、そしてスヴァルガヴェーディにおいても、その女神は海のほとりに多くの聖なる名をもって顕現し、見られる。

Verse 104

गयायां धर्मवृष्ठे तु सरसि ब्रह्मणस्तथा / गयां गृध्रवटे चैव श्राद्धं दत्तं महाफलम्

ガヤーのダルマヴリシュタの池、またブラフマーの池、さらにガヤーのグリドゥラヴァタにおいて捧げられるシュラーダは、大いなる果報をもたらす。

Verse 105

हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् / भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्

そこでは四方に五ヨージャナの範囲まで雪が降る。バラタの清浄なる庵の森は、最も功徳深いものとして記憶される。

Verse 106

मतङ्गस्य वनं तत्र दृश्यते सर्वमानुषैः / स्थापितं धर्मसर्वस्वं लोकस्यास्य निदर्शनम्

そこにはマタンガ仙の森が、すべての人々に見える。これはこの世において、ダルマの全き精髄を स्थापितした証しである。

Verse 107

यद्दण्डकवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् / यस्मिन्प्राहुर्विशल्येति तीर्थं सद्यो निदर्शनम्

功徳ある者たちが親しみ仕える聖なるダンダカの森には、「ヴィシャリヤー」と呼ばれるティールタがあり、ただちにそのダルシャナを得るという。

Verse 108

तुलामानैस्तथा चापि शास्त्रैश्च विविधैस्तथा / उन्मच्चन्ति तथा लग्न ये वै पापकृतो जनाः

量りや諸々のシャーストラに執着する罪作りの人々は、心を縛られ、狂乱のごとく振る舞う。

Verse 109

तृतीयायां तथा पादे निराधायां तु मण्डले / महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं श्राद्धं महाफलम्

トリティーヤーのティティのパーダに、ニラーダのマンダラ、カウシキーの大湖で捧げるシュラーダは大いなる果報をもたらす。

Verse 110

मुण्डपृष्टे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / बहुदेवयुगांस्तप्त्वा तपस्तीव्रं सुदश्चरम्

ムンダの背に、叡智あるマハーデーヴァは足を据えた。幾多のデーヴァ・ユガを経て、激しくきわめて困難な苦行を修した。

Verse 111

अल्पेनाप्यत्र कालेन नरो धर्मपरायणः / पाप्मानमुत्सृजत्याशु जीर्णां त्वचमिवोरगः

ここでは、わずかな時のうちにも法に帰依する人は、蛇が古い皮を脱ぐように、罪を速やかに捨て去る。

Verse 112

सिद्धानां प्रीतिजननं पपानां च भयङ्करम् / लेलिहानैर्महाघोरै रक्ष्यते सुमहोरगैः

これはシッダたちを歓喜させ、罪人には恐怖となる。舌をちらつかせる極めて恐ろしい大蛇たちがこれを守護している。

Verse 113

नाम्ना कनकनन्दीति तीर्थं जगति विश्रुतम् / उदीच्यां मुण्डपृष्टस्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

「カナカナンディー」と名づけられたこのティールタは世に名高い。ムンダプṛṣṭaの北方にあり、ブラフマリシたちの群れにより奉仕されている。

Verse 114

तत्र स्नात्वा दिवंयान्ति स्वशरीरेण मानवाः / दत्तं वापि सदा श्राद्धमक्षय्यं समुदाहृतम्

そこで沐浴すれば、人はこの身のまま天界へ赴く。そこで捧げるシュラーダもまた、常に尽きぬ功徳をもたらすと説かれる。

Verse 115

ऋणैस्त्रिभिस्ततः स्नात्वा निष्क्रीणाति नरस्तनुम् / मानसे सरसि स्नात्वा श्राद्धंनिर्वर्त्तयेत्ततः

そこで沐浴して人は三つの聖なる負債を離れ、身を贖う。ついでマーナサの湖で沐浴し、その後シュラーダを執り行うべきである。

Verse 116

तीरे तु सरसस्तस्य देवस्या यतनं महत् / आरुह्य तु जपंस्तत्र सिद्धो याति दिवं ततः

その湖の岸には、その神の大いなる聖所がある。そこに登ってジャパを唱える者は成就を得て、そこから天界へ赴く。

Verse 117

उत्तरं मानसं गत्वासिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम् / स्नात्वा तस्मिन्सरश्रेष्ठे दृश्यते महादद्भुतम्

北のマーナサへ赴けば、比類なき成就を得る。その最勝の湖で沐浴すると、まことに大いなる不思議が現れる。

Verse 118

दिवश्च्युता महाभागा ह्यन्तरिक्षे विराजते / गङ्गा त्रिपथगा देवी विष्णुपादाच्च्युता सती

天より降りた幸い多きガンガーは、虚空に輝く。彼女は三つの道を流れる女神、ヴィシュヌの御足より生じた清浄なる者。

Verse 119

आकाशे दृश्यते तत्र तोरणं सूर्यसन्निभम् / जांबूनदमयं पुण्यं स्वगद्वारमिवायतम्

そこでは天空に、太陽に似て輝く門のアーチが見える。聖なるジャンブーナダの黄金で成り、広々とした天界の門のようである。

Verse 120

ततः प्रवर्त्तते भूयः सर्वसागरमण्डिका / पावनी सर्वभूतानां धर्मज्ञानां विशेषतः

そして彼女はさらに流れ、あたかもあらゆる海をめぐる輪を成す。彼女は一切の生きものを浄め、とりわけダルマを知る者を浄める。

Verse 121

चन्द्रभागा च सिद्धुश्च शुभे मानससंभवे / सागरं पश्चिमं यातो दिव्यः सिंधुनदो वरः

吉祥なるマーナサ湖に生まれたチャンドラバーガーとシンドゥ——この神聖にして最勝のシンドゥ河は、西の大海へと向かう。

Verse 122

पर्वतो हिमवान्नाम नानाधातुविभूषितः / आयतो वै सहस्राणि योजनानां बहुनि तु

ヒマヴァーンと名づけられた山は、さまざまな鉱物により飾られている。その広がりは幾千ものヨージャナに及ぶ。

Verse 123

सिद्धचारणसंकीर्णा देवर्षिगणसेविता / तत्र पुष्करिणी रम्या सुषुम्णा नाम नामतः

そこはシッダとチャーラナで満ち、デーヴァ・リシの群に仕えられる地である。そこに麗しい聖なる池があり、その名はスシュムナーという。

Verse 124

दशवर्षसहस्राणि तस्यां स्नातस्तु जीवति / श्राद्धं भवति चानन्तं तत्र दत्तं महोदयम्

その池で沐浴する者は一万年生きるという。そこで捧げられるシュラーダは無尽の果報となり、大いなる功徳の興起をもたらす。

Verse 125

तारयेच्च सदा श्राद्धे दशपूर्वान्दशापरान् / सर्वत्र हिमवान्पुण्यो गङ्गा पुण्या समन्ततः

シュラーダにおいて、常に前の十代と後の十代を救い渡す。ヒマヴァーンは至る所で功徳の地、ガンガーは四方にわたり清浄である。

Verse 126

समुद्रगाः समुद्राश्च सर्वे पुण्याः समन्ततः / एवमादिषु चान्येषु श्राद्धं निर्वर्तयेद्बुधः

海へ注ぐ諸河も海そのものも、四方にわたり皆功徳の地である。このような場所や他のティールタにおいても、賢者はシュラーダを成就すべきである。

Verse 127

पुतो भवति वै स्नात्वा हुत्वा दत्त्वा तथैव च / शेलसानुषु शृङ्गेषु कन्दरेषु गुहासु च

沐浴し、ホーマを捧げ、布施を行えば、まことに清浄となる――山の斜面、峰、谷間、洞窟においても同様である。

Verse 128

उपह्वरनितंबेषु तथा प्रस्रवणेषु च / पुलिनेष्वापगानां च तथैव प्रभवेषु च

谷の斜面にも、また湧き出る泉にも；川の砂州にも、さらにその源流の地にも。

Verse 129

महोदधौ गवां गोष्टे संगमेषु वनेषु च / सुसंमृष्टोपलिप्तेषु त्दृद्येषु सुरभिष्वथ

大海のほとり、牛の囲い、川の合流点、そして森において；よく磨かれ塗り固められ、堅く香り清らかな場所にて。

Verse 130

गोमयेनोपलिप्तेषु विविक्तेषु गृहेषु च / कुर्याच्छ्राद्धमथैतेषु नित्यमेव यथाविधि

牛糞で塗り清めた人里離れた家においても；これらの場所で、定められた作法のままに日々シュラーダを修すべし。

Verse 131

प्राग्दक्षिणां दिशं गत्वा सर्वकामचिकीर्षया / एवमेतेषु सर्वेषु श्राद्धं कुर्यादतन्द्रितः

東南の方角へ赴き、あらゆる願いの成就を求めて；このように、これらすべての場所で怠らずシュラーダを行うべし。

Verse 132

एतेष्वेव तु मेधावी ब्राह्मीं सिद्धिमवाप्नुयात् / त्रैवर्णविहितैः स्थाने धर्मे वर्णाश्रमे रतैः

まさにこれらの場所において、賢者はブラーフミーの成就を得る；三つのヴァルナにより定められ、ダルマとヴァルナーシュラマの規範に心を寄せる者の場にて。

Verse 133

कौपस्थानं च संत्यागात्प्राप्यते पितृपूजनम् / तीर्थान्यनुसरन्वीरः श्रद्दधानः समाहितः

カウパスターナを捨てることにより、祖霊（ピトリ）供養の功徳を得る。信（シュラッダー）を具え心を統一した勇者は、諸ティールタを巡り従う。

Verse 134

कृतपापो ऽपि शुध्येत किं पुनः शुभकर्मकृत् / तिर्यग्योनिं न गच्छेच्च कुदेशे च न जायते

罪を作った者でさえ清められる。まして善業をなす者はなおさらである。彼は畜生の胎に堕ちず、悪しき国土にも生まれない。

Verse 135

स्वर्गी भवति विप्रो वै मोक्षोपायं च विन्दति / अश्रद्दधानः पापायुर्नास्तिको ऽच्छिन्नसंशयः

ヴィプラは天界に至り、解脱（モークシャ）への手段をも得る。だが信（シュラッダー）なき者、罪に寿命を費やす者、ナースティカは、疑いが断たれない。

Verse 136

हेतुनिष्ठश्च पञ्चैते न तीर्थे फलभागिनः / गुरुतीर्थे परा सिद्धिस्तीर्थानां परमं पदम्

理屈（因）に執するこの五種は、ティールタの果報に与らない。師（グル）のティールタにこそ最高の成就があり、それは諸ティールタの至高の位である。

Verse 137

ध्यानं तीर्थं परं तस्माद्ब्रह्मतीर्थं सनातनम् / उपवासात्परं ध्यानमिन्द्रियाणां निवर्त्तनम्

ゆえに禅定（ディヤーナ）こそ最上のティールタ、永遠のブラフマ・ティールタである。断食よりも勝るのは禅定であり、諸根（感官）を退かせる。

Verse 138

उपवासनिबद्धैर्हि प्राणैरेव पुनः पुनः / प्राणापानौ वशे कृत्वा वशगानीन्दियाणि च

断食により結ばれたプラーナによって、繰り返しプラーナとアパーナを制し、諸感官をも従わせよ。

Verse 139

बुद्धिं मनसि संयम्य सर्वेषां तु निवर्त्तनम् / प्रत्याहारं कृतं विद्धि मोक्षोपायमसंशयम्

ブッディをマナスに収め、すべてから退かせることを、プラティヤーハーラと知れ。疑いなく、それは解脱（モークシャ）への方便である。

Verse 140

इन्द्रियाणां मनो घोरं बुद्ध्यादीनां विवर्त्तनम् / अना हारो क्षयं याति विद्यादनशनं तपः

感官に従うマナスは恐ろしく、ブッディなどさえ翻弄する。だが不食（アナーハーラ）はやがて衰える。ゆえに断食（アナシャナ）をタパスと知れ。

Verse 141

निग्रहे बुद्धिमन्सोरन्यबुद्धिर्न जायते / क्षीणेषु सर्वदोषेषु क्षीणेष्वेवेन्द्रियेषु च

ブッディとマナスを制御すると、別の思惟は生じない。あらゆる दोषが尽き、感官もまた衰静する時である。

Verse 142

परिनिर्वाति शुद्धात्मा यथा वह्निरनिधनः / कारणेभ्यो गुणेभ्यश्च व्यक्ताव्यक्ताच्च कुत्स्नशः

清浄なるアートマンは、尽きることなき火のように完全な静寂へと帰入する。原因とグナ、顕現と未顕現のすべてをことごとく超越する。

Verse 143

नियोजयति क्षेत्रज्ञं तेभ्योयोगेन योगवित् / तस्य नास्ति गतिः स्थानं व्यक्ताव्यक्ते च सर्वशः / न सन्नासन्न सदसन्नैव किञ्चिदवस्थितः

ヨーガに通じた者は、ヨーガによって「クシェートラジュニャ（場を知る者）」をそれらの原理の中に配する。彼には顕現と非顕現のいずれにも、行き来も住処もない。彼は有でも無でもなく、有無でもなく、いかなる状態にも定まらない。