Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa

ऋग्यजुः सामशिरसः कपोताः पुष्पसाह्वयाः / आख्यान पञ्चमा वेदाः सृष्टा ह्येते स्वयंभुवा

ṛgyajuḥ sāmaśirasaḥ kapotāḥ puṣpasāhvayāḥ / ākhyāna pañcamā vedāḥ sṛṣṭā hyete svayaṃbhuvā

リグ・ヤジュル・サーマの「頭部」から、カポータとプシュパと名づけられた分派が生じた。さらにアーキャーナ(聖なる物語)を第五のヴェーダとして、これらは自生者スヴァヤンブーにより創られた。

ṛk-yajuḥ-sāma-śirasaḥhaving Ṛg, Yajus, and Sāman as (their) head/essence
ṛk-yajuḥ-sāma-śirasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṛc (प्रातिपदिक) + yajus (प्रातिपदिक) + sāman (प्रातिपदिक) + śiras (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahu-tatpuruṣa: ṛg-yajuḥ-sāma-śirasaḥ = whose heads/essence are Ṛg, Yajus, Sāman
kapotāḥpigeons/doves
kapotāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkapota (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
puṣpa-sāhvayāḥnamed ‘Puṣpa’
puṣpa-sāhvayāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + sāhvaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: puṣpa-sāhvayāḥ = having the name ‘Puṣpa’/called Puṣpa
ākhyānamnarrative, account
ākhyānam:
Viśeṣya/Apādāna of apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); here as apposition to vedāḥ (as ‘the narrative’)
pañcamāḥfifth
pañcamāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); adjective qualifying vedāḥ
vedāḥVedas
vedāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
sṛṣṭāḥcreated
sṛṣṭāḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त), Masculine Nominative Plural; agrees with vedāḥ
hiindeed
hi:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormIndeclinable (अव्यय); particle (निपात) giving emphasis/reason
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun
svayaṃbhuvāby Svayambhū (Brahmā)
svayaṃbhuvā:
Karaṇa (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootsvayaṃbhū (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)