Varaha Purana 21.70: Adhyaya 21, Shloka 70

The Disruption of Dakṣa’s Sacrifice, the Hari-Hara Conflict, and the Establishment of Rudra’s Sacrificial Share

Devanagari script

सिताङ्गरागाप्रतिपन्नमूर्ते कपालधारिं त्रिपुरघ्न देव । प्रपाहि नः सर्वभयेषु चैव उमापते पुष्करनालजन्म ॥ २१.७१ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 21.70

Transliteration

sitāṅgarāgāpratipannamūrte kapāladhāriṁ tripuraghna deva | prapāhi naḥ sarvabhayeṣu caiva umāpate puṣkaranālajanma || 21.71 ||

Translation

હે શ્વેત અંગરાગથી અભિષિક્ત મૂર્તિવાળા, કપાલધારી, ત્રિપુરઘ્ન દેવ! સર્વ ભયોમાં અમારી રક્ષા કરો. હે ઉમાપતિ, પુષ્કરનાળજન્મા, અમને સંભાળો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सित-अङ्ग-राग-प्रतिपन्न-मूर्ते: O you whose form is covered with white body-ash
• सित-अङ्ग-राग-प्रतिपन्न-मूर्ते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + राग (प्रातिपदिक) + प्रतिपन्न (कृदन्त, √पद्/√पद्-प्रति) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-सम्बोधनरूपेण (addressing the deity); बहुव्रीहिसमासः—“सिताङ्गरागेन प्रतिपन्ना मूर्तिर्यस्य”

• कपाल-धारिणम्: the skull-bearer
• कपाल-धारिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपाल (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—कपालं धारयतीति

• त्रिपुर-घ्न: O slayer of Tripura
• त्रिपुर-घ्न: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + घ्न (कृदन्त/प्रातिपदिक, √हन्)
• Form: सम्बोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः—त्रिपुरं हन्तीति

• देव: O god
• देव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative), एकवचन, पुंलिङ्ग

• प्रपाहि: protect (us)
• प्रपाहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• नः: us / for us
• नः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनबहुवचनयोः (Genitive/Dative enclitic), “of us / to us”

• सर्व-भयेषु: in all fears/dangers
• सर्व-भयेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (Plural); कर्मधारयः—सर्वाणि भयानीति

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)

• उमा-पते: O lord of Umā
• उमा-पते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative), एकवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुषः—उमायाः पतिः

• पुष्कर-नाल-जन्मन्: O lotus-stalk-born (Brahmā)
• पुष्कर-नाल-जन्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक) + नाल (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative), एकवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुषः—पुष्करनाले जन्म यस्य (i.e., lotus-stalk-born)

Speaker

Pṛthivī (default, within Varāha–Pṛthivī dialogue framework; explicit speaker not stated in the excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Sanskrit Hymns
• Inter-sectarian Motifs

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a compact Śiva-stuti using well-known Purāṇic epithets (e.g., Tripuraghna, Kapāladhārin), illustrating how Purāṇic compilations often embed hymn-like verses within broader narrative or didactic frames.

Which geographic location is identified?

No specific geographic site is named in this verse; it functions primarily as an invocation for protection rather than a description of sacred geography.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds a cultural-philosophical practice of seeking protection and composure amid fear through formalized praise and remembrance of a deity’s attributes.