Adhyaya 5

Mantra 1

अ॒ग्नेस्त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ऽग्नये॑ त्वा रायस्पोष॒दे विष्ण॑वे त्वा

તું અગ્નિનું તનુ (દેહ) છે; વિષ્ણુ માટે તને! તું સોમનું તનુ છે; વિષ્ણુ માટે તને! તું અતિથિનું આતિથ્ય છે; વિષ્ણુ માટે તને! શ્યેન માટે તને, સોમ-ભૃત (સોમ લાવનાર) માટે; વિષ્ણુ માટે તને! અગ્નિ માટે તને—રાયસ્પોષદ (ધન અને સમૃદ્ધિ આપનાર); વિષ્ણુ માટે તને!

Mantra 2

अ॒ग्नेर्ज॒नित्र॑मसि वृष॑णौ स्थ उ॒र्वश्य॑स्या॒युर॑सि पुरू॒रवा॑ असि । गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि॒ त्रै॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि॒ जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि

તું અગ્નિનું જનિત્ર (ઉત્પત્તિકારક) છે; તમે બંને વೃಷણૌ—બળવાન છો. તું ઉર્વશીનું આયુ (જીવન) છે; તું પુરૂરવા છે. ગાયત્રી છંદથી હું તને મથું છું; ત્રૈષ્ટુભ છંદથી હું તને મથું છું; જાગત છંદથી હું તને મથું છું.

Mantra 3

भव॑तं न॒: सम॑नसौ॒ सचे॑तसावरे॒पसौ॑ । मा य॒ज्ञᳪ हि॑ᳪसिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शिवौ भ॑वतम॒द्य न॑:

અમારા માટે તમે બંને સમાન મનવાળા, સમાન ચેતનાવાળા, નિર્દોષ રહો. હે જાતવેદસૌ, યજ્ઞને ઇજા ન કરો; યજ્ઞપતિને ઇજા ન કરો. આજે અમારા પ્રત્યે તમે બંને શિવ (કૃપાળુ) રહો.

Mantra 4

अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पावा॑ । स न॑: स्यो॒नः सु॒यजा॑ यजे॒ह दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यᳪ सद॒मप्र॑युच्छ॒न्त्स्वाहा॑

અગ્નિમાં અગ્નિ જ ગતિ કરે છે, અંદર પ્રવેશેલો; ઋષિઓનો પુત્ર, શાપ-અભિશાપનો શુદ્ધિકર્તા. તે અમારે માટે સ્નેહમય, સુયજ્ય (સહેલાઈથી પૂજનીય) બને; અહીં અચૂક રીતે યજન કર, દેવોને હવિષ્ય સદા અપ્રયુચ્છંત (અવિરત) અર્પણ કર—સ્વાહા!

Mantra 5

आप॑तये त्वा॒ परि॑पतये गृह्णामि॒ तनू॒नप्त्रे॑ शाक्व॒राय॒ शक्व॑न॒ ओजि॑ष्ठाय । अना॑धृष्टमस्यनाधृ॒ष्यं दे॒वाना॒मोजोऽन॑भिशस्त्यभिशस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒न्यमञ्ज॑सा स॒त्यमुप॑गेषᳪ स्वि॒ते मा॑ धाः

આપતયે (પ્રાપ્તિના સ્વામી) માટે તને, પરિપતયે (સર્વત્ર રક્ષક સ્વામી) માટે તને હું ગ્રહણ કરું છું; તનૂનપાત માટે, શાક્વર માટે, શક્વન માટે, અતિ ઓજસ્વી માટે. તું અનાધૃષ્ટ (અપરાજિત) છે; અનાાધૃષ્ય (અજેય)—દેવોનું ઓજ. તું અભિશસ્તિ-પા (અભિશાપ અને આરોપથી રક્ષક), અનભિશસ્ત્ય (અનિંદિત) છે. સીધા માર્ગે સત્યને ઉપગમ કર; સ્વિતે (હે સ્વિત!) મને (સત્યથી) દૂર ન મૂકીશ.

Mantra 6

अग्ने॑ व्रतपा॒स्त्वे व्र॑त॒पा या तव॑ त॒नूरि॒यᳪ सा मयि॒ यो मम॑ त॒नूरे॒षा सा त्वयि॑ । स॒ह नौ॑ व्रतपते व्र॒तान्यनु॑ मे दी॒क्षां दी॒क्षाप॑ति॒र्मन्य॑ता॒मनु॒ तप॒स्तप॑स्पतिः

હે અગ્ને, તું વ્રતનો પાલક (વ્રતપા) છે; તારો જે દેહ—આ—મામાં છે, અને મારો જે દેહ—આ—તામાં છે. હે વ્રતપતે, આપણે સાથે મળીને વ્રતોનું અનુસરણ કરીએ; દીક્ષા-પતિ મારી દીક્ષાને અનુમોદે; તપસ્-પતિ મારા તપને અનુમોદે।

Mantra 7

अ॒jशुर॑ᳪशुष्टे देव सो॒माप्या॑यता॒मिन्द्रा॑यैकधन॒विदे॑ । आ तुभ्य॒मिन्द्र॒: प्याय॑ता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्यायस्व । आ प्या॑यया॒स्मान्त्सखी॑न्त्स॒न्या मे॒धया॑ स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शीय । एष्टा॒ राय॒: प्रेषे भगा॑य ऋ॒तमृ॑तवा॒दिभ्यो॒ नमो॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑म्

હે દેવ સોમ, સોમલતા (સોમ-અંકુર) ઇન્દ્ર માટે—એકમાત્ર ધનના જ્ઞાતા માટે—વધે, પુષ્ટ થાય. ઇન્દ્ર તારા માટે પુષ્ટ થાય; અને તું ઇન્દ્ર માટે પુષ્ટ થા. અમને, તારા મિત્રોને, વિજયકારી મેધા (પ્રજ્ઞા)થી પુષ્ટ કર; હે દેવ સોમ, સોમપાન/સુતિ (દબાણ)માં તારા માટે કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરીએ. ઇચ્છિત ધન રાય માટે મોકલાય છે; ભાગ (ભગ) માટે પ્રેરિત થાય છે; ઋતના વક્તાઓને નમસ્કાર; દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ને નમો.

Mantra 8

या ते॑ अग्नेऽयःश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑ । या ते॑ अग्ने रजःश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑ । या ते॑ अग्ने हरिश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑

હે અગ્નિ, તારી જે તનુ (દેહ) અયઃશયા—લોહા પર શયન કરનારી—છે, અતિ બળવાન, ગહ્વર (ગહન સ્થાન)માં નિવાસ કરનારી; તું ઉગ્ર વચનને દૂર હાંકી દીધું, તેજસ્વી વચનને દૂર હાંકી દીધું—સ્વાહા। હે અગ્નિ, તારી જે તનુ રજઃશયા—અંતરિક્ષમાં શયન કરનારી—છે, અતિ બળવાન, ગહ્વરમાં નિવાસ કરનારી; તું ઉગ્ર વચનને દૂર હાંકી દીધું, તેજસ્વી વચનને દૂર હાંકી દીધું—સ્વાહા। હે અગ્નિ, તારી જે તનુ હરિશયા—હરિત/પીત તેજ પર શયન કરનારી—છે, અતિ બળવાન, ગહ્વરમાં નિવાસ કરનારી; તું ઉગ્ર વચનને દૂર હાંકી દીધું, તેજસ્વી વચનને દૂર હાંકી દીધું—સ્વાહા।

Mantra 9

त॒प्ताय॑नी मेऽसि वि॒त्ताय॑नी मेऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तादव॑तान्मा व्यथि॒तात् । वि॒देद॒ग्निर्नभो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ योऽस्यां पृ॑थि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ यो द्वि॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॑ यस्तृ॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे । अनु॑ त्वा दे॒ववी॑तये

તપ્તાયની (તાપ માટે) તું મારી છે; વિત્તાયની (લાભ/પ્રાપ્તિ માટે) તું મારી છે. મને અનાથતાથી બચાવ; મને વ્યથાથી બચાવ. ‘અગ્નિ જાણે છે—નભઃ એ નામ છે’: હે અગ્નિ અઙ્ગિર, ‘આયુ’ નામથી અહીં આવ; તું જે આ પૃથ્વીમાં છે—તારું જે અનાધૃષ્ટ (અજેય/અસ્પર્શ્ય), યજ્ઞિય (પૂજ્ય) નામ છે, તે નામથી હું તને સ્થાપું છું. ‘અગ્નિ જાણે છે—નભઃ એ નામ છે’: હે અગ્નિ અઙ્ગિર, ‘આયુ’ નામથી અહીં આવ; તું જે બીજી પૃથ્વીમાં છે—તારું જે અનાધૃષ્ટ, યજ્ઞિય નામ છે, તે નામથી હું તને સ્થાપું છું. ‘અગ્નિ જાણે છે—નભઃ એ નામ છે’: હે અગ્નિ અઙ્ગિર, ‘આયુ’ નામથી અહીં આવ; તું જે ત્રીજી પૃથ્વીમાં છે—તારું જે અનાધૃષ્ટ, યજ્ઞિય નામ છે, તે નામથી હું તને સ્થાપું છું. દેવવીતિ (દેવોના આવાહન/સેવા) માટે હું તારા અનુગામી થાઉં.

Mantra 10

सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑: कल्पस्व सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑:शुन्धस्व सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑: शुम्भस्व

તું સિંહિની છે; શત્રુઓને જીતનાર છે. દેવો માટે તું તૈયાર થા. તું સિંહિની છે; શત્રુઓને જીતનાર છે. દેવો માટે તું શુદ્ધ થા. તું સિંહિની છે; શત્રુઓને જીતનાર છે. દેવો માટે તું શોભિત થા.

Mantra 11

इ॒न्द्र॒घो॒षस् त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॑त् पातु । प्रचे॑तास् त्वा रुद्रैः प॒श्चात् पा॑तु । मनो॑जवास् त्वा पि॒तृभि॑र् दक्षिण॒तः पा॑तु । वि॒श्वक॑र्मा त्वाऽऽदि॒त्यैर् उ॑त्तर॒तः पा॑तु । इ॒दम॒हं त॒प्तं वार् ब॑हि॒र्धा य॒ज्ञान् निḥ सृ॑जामि ॥

ઇન્દ્રઘોષ તને વસુઓ સાથે પૂર્વ દિશાથી રક્ષે; પ્રચેતા તને રુદ્રો સાથે પશ્ચિમ દિશાથી રક્ષે; મનોજવ તને પિતૃઓ સાથે દક્ષિણ દિશાથી રક્ષે; વિશ્વકર્મા તને આદિત્યો સાથે ઉત્તર દિશાથી રક્ષે. આ તપ્ત જળને હું યજ્ઞથી બહાર, બર્હિષની બહાર, હવે બહાર કાઢું છું.

Mantra 12

सि॒jह्य॒सि॒ स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒स्यादित्य॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒सि ब्रह्म॒वनि॑: क्षत्र॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒सि सुप्रजा॒वनी॑ रायस्पोष॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्यस्याव॑ह दे॒वान् यज॑मानाय॒ स्वाहा॑ । भू॒तेभ्य॑स् त्वा ॥

છાંટ—સ્વાહા! આદિત્યોની જીતરૂપે છાંટ—સ્વાહા! બ્રહ્મવની અને ક્ષત્રવની (બ્રહ્મતેજ અને રાજતેજની જીત) રૂપે છાંટ—સ્વાહા! સુપ્રજાવની અને રાયસ્પોષવની (સંતાન અને ધન-પોષણની જીત) રૂપે છાંટ—સ્વાહા! છાંટ; યજમાન માટે દેવોને અહીં લાવ—સ્વાહા! ભૂતભ્યો માટે તને (અર્પણ).

Mantra 13

ध्रु॒वो॒ऽसि पृथि॒वीं दृ॑ᳪह । ध्रुव॒क्षिद॑स्य॒न्तरि॑क्षं दृᳪह । अच्युत॒क्षिद॑सि॒ दिवं॑ दृᳪह । अ॒ग्नेः पुरी॑षम् असि ॥

તું ધ્રુવ છે; પૃથ્વીને દૃઢ કર. તારો ધ્રુવ આસન છે; અંતરિક્ષને દૃઢ કર. તારો અચલ આસન છે; દ્યૌને દૃઢ કર. તું અગ્નિનું ‘પુરીષ’ છે (ભરાવ/પેકિંગ-દ્રવ્ય).

Mantra 14

यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विद् एक॒ इन् म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुति॒: स्वाहा॑ ॥

વિપ્રોના વિપ્ર, મહાન અને વિપશ્ચિત એવા ઋષિઓ મનને યોગે છે અને ધીઓને પણ યોગે છે. વિધિઓને જાણનાર એકે હોતા-કર્મોને યોગ્ય રીતે સ્થાપ્યાં છે; દેવ સવિતૃની સર્વવ્યાપી મહિમા-સ્તુતિ મહાન છે—સ્વાહા।

Mantra 15

इ॒दं विष्णु॒र् वि च॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् । समू॑ढम् अस्य पाᳪसु॒रे स्वाहा॑ ॥

આ વિષ્ણુએ વિક્રમ કર્યો; ત્રિધા પોતાનું પદ સ્થાપ્યું. ધૂળમાં તેનું સ્થાન ગુપ્ત છે—સ્વાહા।

Mantra 16

इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तᳪ सू॑यव॒सिनी॒ मन॑वे दश॒स्या । व्य॑स्कभ्ना॒ रोद॑सी विष्णवे॒ते दा॒धर्थ॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखै॒ः स्वाहा॑

ઇરાવતી, ધેનુમતી—હે દેવી, તું ખરેખર પોષણ અને દૂધાળ ગાયોથી સમૃદ્ધ બની છે; સુયવસિની (સારા ચારા વાળી), મનુ માટે સેવનીય (દશસ્યા) છે. તું બે લોકો (રોદસી)ને અલગ ટેકો આપી સ્થિર રાખ્યા; હે વિષ્ણુ, તારા માટે તું પૃથ્વીને સર્વ તરફ કિરણો (મયૂખ)થી સ્થાપિત કરી છે. સ્વાહા!

Mantra 17

दे॒व॒श्रुतौ॑ दे॒वेष्वा घो॑षतं॒ प्राची॒ प्रेत॑मध्व॒रं क॒ल्पय॑न्ती ऊ॒र्ध्वं य॒ज्ञं न॑यतं॒ मा जि॑ह्वरतम् । स्वं गो॒ष्ठमा व॑दतं देवी दुर्ये॒ आयु॒र्मा निर्वा॑दिष्टं प्र॒जां मा निर्वा॑दिष्ट॒मत्र॑ रमेथां॒ वर्ष्म॑न् पृथि॒व्याः

હે દેવશ્રુતૌ (દિવ્ય ખ્યાતિવાળા), દેવોમાં ઘોષણા કરો; પૂર્વ દિશામાં આગળ વધો, અધ્વર (યજ્ઞ)ને ગોઠવતા; યજ્ઞને ઊર્ધ્વ તરફ દોરો—વાંકું ન વાળો, ભટકો નહીં. હે દેવીઓ, કઠિન માર્ગમાં પોતાના ગોષ્ઠ (ગૌશાળા/નિવાસ)ને સંબોધો; મારું આયુષ્ય ન છીનવાય, મારી પ્રજા (સંતતિ) ન છીનવાય. અહીં પૃથ્વીના વર્ષ્મન (વિસ્તાર/પીઠ) પર તમે આનંદથી રમો.

Mantra 18

विष्णो॒र्नुकं॑ वी॒र्या॒णि॒ प्र वो॑चं॒ यः पार्थि॑वानि विम॒मे रजा॑ᳪसि । यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रᳪ स॒धस्थं॑ विचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्ण॑वे त्वा

હવે હું વિષ્ણુના વીર્યકર્મોનું પ્રખ્યાન કરું છું—જેણે પાર્થીવ પ્રદેશોને માપ્યા, જેણે સર્વોચ્ચ આસનને સ્થિર કર્યું; વિશાળગામી, ત્રિવિધ પગલાં ભરતો—વિષ્ણુને અર્પિત તને!

Mantra 19

दि॒वो वा॑ विष्ण उ॒त वा॑ पृथि॒व्या म॒हो वा॑ विष्ण उ॒रोर॒न्तरि॑क्षात् । उ॒भा हि हस्ता॒ वसु॑ना पृ॒णस्वा प्र य॑च्छ॒ दक्षि॑णा॒दोत स॒व्याद्विष्ण॑वे त्वा

હે વિષ્ણુ, દ્યૌમાંથી હોય કે પૃથ્વીમાંથી, કે મહાન વિશાળ અંતરિક્ષમાંથી—બંને હાથોને વસુથી પરિપૂર્ણ કર; જમણી તરફથી પણ અને ડાબી તરફથી પણ દાન પ્રસરાવ: વિષ્ણુને અર્પિત તને!

Mantra 20

प्र तद्विष्णु॑ स्तवते वी॒र्ये॒ण मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः । यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेष्वधिक्षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑

અતએવ વિષ્ણુ પોતાના વીર્યથી સ્તુત થાય છે—ભયંકર મૃગ સમ, વિચરતો, પર્વતો પર નિવાસ કરતો; કારણ કે તેના વિશાળ ત્રણ વિક્રમોમાં સર્વ ભુવનો નિવાસ પામે છે.

Mantra 21

विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ । विष्णो॒ः श्नप्त्रे॑ स्थो । विष्णो॒ः स्यूर॑सि॒ । विष्णो॑र्ध्रु॒वो॒ऽसि । वै॒ष्ण॒वम॑सि॒ । विष्ण॑वे त्वा ।

હે વિષ્ણો, તું અગ્રભાગ (રરાટ) છે; હે વિષ્ણો, તમે બંધન માટેના પટ્ટા (શ્નપ્ત્ર) છો; હે વિષ્ણો, તું પટ્ટી/થોંગ (સ્યૂર) છે; હે વિષ્ણો, તું ધ્રુવ—અડગ છે. તું વૈષ્ણવ સ્વરૂપનો છે; વિષ્ણુ માટે હું તને ગ્રહણ કરું છું.

Mantra 22

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्र॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑ वद ।

દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી, અશ્વિનોના બાહુઓથી અને પૂષણના હાથોથી હું તને ગ્રહણ કરું છું. તું બચી નહીં શકે; આ દ્વારા હું રાક્ષસોના ગળાં કાપી નાખું છું. તું મહાન છે, મહાન નાદવાળો છે; ઇન્દ્ર માટે ઊંચી વાણી ઉચ્ચાર.

Mantra 23

र॒क्षो॒हणं॑ वलग॒हनं॑ वैष्ण॒वी मि॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॒ निष्ट्यो॒ यम॒मात्यो॑ निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॒ सब॑न्धु॒र्यमस॑बन्धुर्निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॑ सजा॒तो यमस॑जातो निच॒खानोत्कृ॒त्यां कि॑रामि ।

હે વૈષ્ણવી, રાક્ષસ-હનનારી, વલગ-વિનાશિની—આ વલગને હું ખોદી કાઢું છું અને દૂર ફેંકી દઉં છું. જે કોઈએ—મને પ્રિય હોય કે અપ્રિય—તેને દફનાવ્યો હોય, આ વલગને હું ખોદી કાઢું છું અને દૂર ફેંકી દઉં છું. જે કોઈએ—મારો પોતાનો હોય કે પરાયો—તેને દફનાવ્યો હોય, આ વલગને હું ખોદી કાઢું છું અને દૂર ફેંકી દઉં છું. જે કોઈએ—સગો હોય કે અસગો—તેને દફનાવ્યો હોય, આ વલગને હું ખોદી કાઢું છું અને દૂર ફેંકી દઉં છું. જે કોઈએ—મારો સહજાત (એક જ જન્મ/કુળનો) હોય કે અસહજાત—તેને દફનાવ્યો હોય, તેને ખોદી કાઢીને હું દૂર છાંટી દઉં છું.

Mantra 24

स्व॒राड॑सि सपत्न॒हा स॑त्र॒राड॑स्यभिमाति॒हा ज॑न॒राड॑सि रक्षो॒हा स॑र्व॒राड॑स्यमित्र॒हा ।

તું સ્વરાટ છે—સપત્ન-હનનારી; તું સત્રમાં રાજ કરે છે—અભિમાતિ-હનનારી; તું મનુષ્યોમાં રાજ કરે છે—રાક્ષસ-હનનારી; તું સર્વ પર રાજ કરે છે—અમિત્ર-હનનારી.

Mantra 25

र॒क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हन॒: प्रोक्षा॑मि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हनोऽव॑नयामि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हनोऽव॑स्तृणामि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणौ॑ वां वलग॒हना॒ उप॑ दधामि वैष्ण॒वी । र॑क्षो॒हणौ॑ वां वलग॒हनौ॒ पर्यू॑हामि वैष्ण॒वी । वै॑ष्ण॒वम॑सि वै॑ष्ण॒वा स्थ॑ ।

હે વૈષ્ણવો, રાક્ષસ-હનનારા, વલગ-હનનારા—હું તમને પ્રોક્ષણ (છાંટણ) કરું છું. હે વૈષ્ણવો, રાક્ષસ-હનનારા, વલગ-હનનારા—હું તમને તમારા સ્થાન પર અવનયન (નીચે ઉતારી સ્થાપિત) કરું છું. હે વૈષ્ણવો, રાક્ષસ-હનનારા, વલગ-હનનારા—હું તમને અવસ્તરણ (પાથરી) કરું છું. હે વૈષ્ણવી, તમે બે રાક્ષસ-હનનારા, વલગ-હનનારા—હું તમને ઉપદધાન (સ્થાપિત) કરું છું. હે વૈષ્ણવી, તમે બે રાક્ષસ-હનનારા, વલગ-હનનારા—હું તમને પર્યૂહણ (ચારે તરફ ગોઠવી/વ્યવસ્થિત) કરું છું. તમે વૈષ્ણવ છો; તમે વૈષ્ણવાઓ રહો.

Mantra 26

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । यवो॑ऽसि य॒वया॒स्मद्द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीर्दि॒वे त्वा॒ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा शुन्ध॑न्तांल्लो॒काः पि॑तृ॒षद॑नाः पितृ॒षद॑नमसि

દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી હું તને ગ્રહણ કરું છું—અશ્વિનોના બાહુઓથી, પૂષણના હસ્તોથી. તું હાનિ ન કર; આ દ્વારા હું રાક્ષસોના ગળાં કાપું છું. તું યવ (જવ) છે; અમારાથી દ્વેષ દૂર કર, અરાતિ (દુર્ભાવ/દુષ્ટતા) દૂર કર. સ્વર્ગ માટે તને, અંતરિક્ષ માટે તને, પૃથ્વી માટે તને—પિતૃસદન લોકોએ તને શુદ્ધ કરે. તું પિતૃસદન છે.

Mantra 27

उद्दिव॑ᳪ स्तभाना॒न्तरि॑क्षं पृण॒ दृᳪह॑स्व पृथि॒व्याम् द्यु॑ता॒नास्त्वा॑ मारु॒तो मिनो॑तु मि॒त्रावरु॑णौ ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा । ब्र॒ह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ रायस्पोष॒वनि॒ पर्यू॑हामि । ब्रह्म॑ दृᳪह क्ष॒त्रं दृ॒ᳪहायु॑र्दृᳪह प्र॒जां दृ॑ᳪह

દિવને ટેકો આપતાં, અંતરિક્ષને ભર; પૃથ્વી પર દૃઢ થા. તેજસ્વી મરુત તને ગોઠવે/બાંધે; મિત્‍ર-વરુણ સ્થિર ધર્મથી (તને) સ્થાપે. બ્રહ્મ-વિજયરૂપે, ક્ષત્ર-વિજયરૂપે, ધન અને પોષણ-વિજયરૂપે હું તને ચારે તરફથી ઢગલો/વર્તુળરૂપે ગોઠવું છું. બ્રહ્મને દૃઢ કર, ક્ષત્રને દૃઢ કર; આયુષ્યને દૃઢ કર; પ્રજાને દૃઢ કર.

Mantra 28

ध्रु॒वासि॑ ध्रु॒वोऽयं यज॑मानो॒ऽस्मिन्ना॒यत॑ने प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भूयात् । घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी पूर्येथा॒मिन्द्र॑स्य छ॒दिर॑सि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या

તું ધ્રુવ છે; આ યજમાન પણ ધ્રુવ છે. આ આસનમાં તે પ્રજા અને પશુઓથી સમૃદ્ધ થાઓ. ઘૃતથી દ્યાવા-પૃથિવી પરિપૂર્ણ થાઓ. તું ઇન્દ્રનું આવરણ છે, સર્વજનની છાયા છે.

Mantra 29

परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वत॑:। वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑यः

હે ગિર્વણ (સ્તુતિપ્રિય), તારી આસપાસ આ સ્તુતિઓ સર્વ દિશાઓમાં વ્યાપે. દીર્ઘાયુના અનુસરણમાં વૃદ્ધિઓ પ્રસન્ન રહે—પ્રસન્ન વૃદ્ધિઓ.

Mantra 30

इन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वो॑ऽसि । ऐ॒न्द्रम॑सि वैश्वदे॒वम॑सि

તું ઇન્દ્રનો સ્તંભ છે; તું ઇન્દ્રનો ધ્રુવ છે. તું ઐન્દ્ર છે; તું વૈશ્વદેવ છે.

Mantra 31

वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑नः । श्वा॒त्रो॒ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑ऽसि वि॒श्ववे॑दाः

તું વિભૂ છે; તું પ્રવાહણ (આગળ વહન કરનાર) છે. તું વહ્નિ (વહન કરનાર) છે; તું હવ્યવાહન (હવિ વહન કરનાર) છે. તું શ્વાત્ર (તીવ્ર/ઝડપી) છે; તું પ્રચેતા (પૂર્વજ્ઞાની) છે. તું તુથ (પ્રજ્વલક/પ્રેરક) છે; તું વિશ્વવેદા (સર્વજ્ઞ) છે.

Mantra 32

उ॒शिग॑सि क॒विरङ्घा॑रिरसि॒ बम्भा॑रिरव॒स्यूर॑सि॒ दुव॑स्वाञ्छु॒न्ध्यूर॑सि मार्जा॒लीय॑: स॒म्राड॑सि कृ॒शानु॑: परि॒षद्यो॑ऽसि॒ पव॑मानो॒ नभो॑ऽसि प्र॒तक्वा॑ मृ॒ष्टो॒ऽसि हव्य॒सूद॑न ऋ॒त॒धा॑माऽसि॒ स्व॒र्ज्योतिः

તું ઉશિગ્ (પ્રકાશમાન) છે; તું કવિ (ઋષિ) છે. તું અંગારિ (દહતો અંગારો) છે; તું બંભારિ (ગર્જનારો) છે. તું અવસ્યુ (આશ્રય/સહાયનો શોધક તથા દાતા) છે; તું દુવસ્વાન્ (ઉદાર દાતા) છે. તું શુન્ધ્યુ (શુદ્ધિકર્તા) છે; તું માર્જાલીય (માર્જક/મલહર) છે. તું સમ્રાટ્ (સર્વાધિપતિ) છે; તું કૃશાનુ છે. તું પરિષદ્ય (ન્યાયાધીશ/પરિષદમાં બેસનાર) છે; તું પવમાન (પવિત્ર કરનાર) છે. તું નભ (આકાશ) છે; તું પ્રતક્વા (અતિશય તીક્ષ્ણ/પ્રબળ) છે. તું મૃષ્ટ (શુદ્ધ, પરિષ્કૃત) છે; તું હવ્યસૂદન (હવિને પકાવનાર) છે. તું ઋતધામા (ઋતનું ધામ ધરાવનાર) છે; તું સ્વર્જ્યોતિઃ (સ્વર્ગીય તેજ) છે.

Mantra 33

स॒मु॒द्रो॒ऽसि वि॒श्वव्य॑चा अ॒जोऽस्येक॑पा॒दहि॑रसि बु॒ध्न्यो वाग॑स्यै॒न्द्रम॑सि॒ सदो॒ऽस्यृत॑स्य द्वारौ॒ मा मा॒ सनता॑प्त॒मध्व॑नामध्वपते॒ प्र मा॑ तिर स्व॒स्ति मे॒ऽस्मिन्प॒थि दे॑व॒याने॑ भूयात्

તું સમુદ્ર છે, વિશ્વવ્યાપી. તું અજ (અજન્મા) છે, એકપાદ. તું બુધ્ન્ય અહિ (ગહનનો સર્પ) છે. તું વાક્‌નું ઐન્દ્ર (ઇન્દ્રશક્તિ) છે; તું સદઃ છે. તું ઋતના બે દ્વાર છે. હે અધ્વપતિ (માર્ગોના સ્વામી), પ્રાચીન માર્ગોમાં મને તાપ ન આપ; મને પાર ઉતાર. દેવયાન આ પથ પર મને કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાઓ.

Mantra 34

मि॒त्रस्य॑ मा॒ चक्षु॑षेक्षध्व॒मग्न॑यः सगराः॒ सग॑रा स्थ॒ सग॑रेण॒ नाम्ना॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒त मा॑ऽग्नयः पिपृ॒त मा॑ऽग्नयो गोपा॒यत॑ मा॒ नमो॑ वोऽस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसिष्ट

હે અગ્નિઓ, મિત્રના ચક્ષુથી મને જુઓ. તમે સગરા (વાડબંધ/આવૃત) છો; ‘સગર’ નામથી તમે વાડબંધ છો. હે અગ્નિઓ, રૌદ્ર ભયંકર અનીક (પ્રચંડ મુખ) વડે મને રક્ષો. હે અગ્નિઓ, મને પરિપૂર્ણ કરો; હે અગ્નિઓ, મારી રક્ષા કરો. તમને નમસ્કાર હો; મને હિંસા ન કરશો.

Mantra 35

ज्योति॑रसि वि॒श्वरू॑पं॒ विश्वे॑षां दे॒वाना॑ᳪ स॒मित् । त्वᳪ सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो॑भ्यो॒ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्तासि॒ वरू॑थ॒ᳪ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑

તું જ્યોતિ છે; સર્વરૂપ છે; સર્વ દેવોની સમિત્ (અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરનાર કાષ્ઠ) છે. હે સોમ! તું તનૂકૃદ્ (દેહને ક્ષીણ કરનાર) શત્રુઓ સામે, દ્વેષો સામે અને પરકિયા કર્તાઓ સામે વિશાળ રક્ષક અને આશ્રયરૂપ કવચ છે. સ્વાહા! પ્રસન્નતાથી સ્વીકારીને, અપ્તુના રાજ્યાધિકારને પ્રાપ્ત કરાવે. સ્વાહા!

Mantra 36

अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये॒ऽस्मान्विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒ध्यस्मज्जु॑हुरा॒णमेनो॒ भूयि॑ष्ठां ते॒ नम॑ उक्तिं विधेम ।

હે અગ્ને! અમને સુપથ (સારા માર્ગ) દ્વારા રાયે (ધન/સમૃદ્ધિ) તરફ નય; હે દેવ! તું સર્વ વયુનાઓ (વિધિઓ/ઉપાયો) જાણનાર છે. અમારાથી ભ્રમિત કરનાર પાપને દૂર હંકાર; તને અમે વાણીની અતિ પ્રચુર નમ-ઉક્તિ (વંદના) અર્પણ કરીએ.

Mantra 37

अ॒यं नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वस्कृणोत्व॒यं मृध॑ः पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन् । अ॒यं वाजा॑ञ्जयतु॒ वाज॑साताव॒यᳪ शत्रू॑ञ्जयतु॒ जर्हृ॑षाण॒ः स्वाहा॑ ।

આ અમારો અગ્નિ અમારે માટે વિશાળ અવકાશ (વરિવસ) કરે; આ આઘાતોને ચીરી આગળ ચાલે. વાજસાતિમાં વાજો (ઇનામો) જીતે; હર્ષિત થઈ શત્રુઓને જીતે—સ્વાહા।

Mantra 38

उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नस्कृधि । घृ॒तं घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑तिं तिर॒ स्वाहा॑ ।

હે વિષ્ણુ, વિશાળ રીતે પગલાં ભરો; વસવાટ માટે અમારે વિશાળ સ્થાન આપો. હે ઘૃતયોનિ, ઘૃત પીઓ; યજ્ઞપતિને આગળ ધપાવો, પાર ઉતારો—સ્વાહા।

Mantra 39

देव॑ सवितरे॒ष ते॒ सोम॒स्तᳪ र॑क्षस्व॒ मा त्वा॑ दभन् । ए॒तत्त्वं दे॑व सोम दे॒वो दे॒वाँ२ उपा॑गा इ॒दम॒हं म॑नु॒ष्या॒न्त्स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण स्वाहा॒ । निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॑न्मुच्ये ।

હે દેવ સવિતૃ, આ સોમ તારો છે; તું તેને રક્ષ; કોઈ તને હાનિ ન કરે. હે દેવ સોમ, આ જ તું છે; દેવ બની તું દેવોને ઉપાગમન કર્યો છે. હું મનુષ્યોને ધન-પોષની વૃદ્ધિ સાથે (ઉપાગમન કરું)—સ્વાહા। વરુણના પાશોમાંથી હું મુક્ત થાઉં।

Mantra 40

अग्ने॑ व्रतपा॒स्त्वे व्र॑त॒पा या तव॑ त॒नूर्मय्यभू॑दे॒षा सा त्वयि॒ यो मम॑ त॒नूस्त्वय्यभू॑दि॒यᳪ सा मयि॑ । य॒था॒य॒थं नौ॑ व्रतपते व्र॒तान्यनु॑ मे दी॒क्षां दी॒क्षाप॑ति॒रम॒ᳪस्तानु॒ तप॒स्तप॑स्पतिः ।

હે અગ્ને, વ્રતપાલક! તું વ્રતપાલક છે. તારો જે દેહ મારેમાં પ્રવેશ્યો છે, એ અહીં તારા અંદર છે; અને મારો જે દેહ તારા અંદર પ્રવેશ્યો છે, એ અહીં મારેમાં છે. જેમ યોગ્ય હોય તેમ, હે વ્રતપતે, અમારા વ્રતોને અનુસર; હે દીક્ષાપતિ, મારી દીક્ષાને અનુસર; હે તપસ્પતિ, તે વ્રતો અનુસાર તપ તપ.

Mantra 41

उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नस्कृधि । घृ॒तं घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑तिं तिर॒ स्वाहा॑

હે વિષ્ણુ, વિશાળ રીતે પગલાં ભરો; નિવાસ માટે અમને વિશાળ આશ્રય આપો. હે ઘૃતયોનિ, ઘૃત પીઓ; આગળ, આગળ—યજ્ઞપતિને પાર ઉતારો—સ્વાહા!

Mantra 42

अत्य॒न्याँ२ अगां॒ नान्याँ२ उपा॑गाम॒र्वाक् त्वा॒ परे॒भ्योऽवि॑दं प॒रोऽव॑रेभ्यः । तं त्वा॑ जुषामहे देव वनस्पते देवय॒ज्यायै॑ दे॒वास्त्वा॑ देवय॒ज्यायै॑ जुषन्तां॒ विष्ण॑वे त्वा । ओष॑धे॒ त्राय॑स्व स्वधि॑ते॒ मैन॑ᳪ हिᳪसीः

હું એકને વટાવી ગયો, બીજા તરફ ગયો નહીં; અહીં તરફ મેં તને શોધ્યો—દૂર રહેલાઓમાંથી પણ, અને નજીક રહેલાઓમાંથી પણ. હે દેવ વનસ્પતિ, દેવયજ્ઞ માટે અમે તને પ્રસન્નતાપૂર્વક સ્વીકારીએ છીએ; દેવો પણ તને દેવયજ્ઞ માટે પ્રસન્નતાપૂર્વક સ્વીકારે—વિષ્ણુ માટે તને (ગ્રહણ કરીએ છીએ). હે ઔષધિ, રક્ષા કર; હે સ્વધિતિ, મને હિંસા ન કર.

Mantra 43

द्यां मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः पृथि॒व्या सम्भ॑व । अ॒यᳪ हि त्वा॒ स्वधि॑ति॒स्तेति॑जानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौ॑भगाय । अत॒स्त्वं दे॑व वनस्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यᳪ रु॑हेम

આકાશને ચીરી ન નાખ; અંતરિક્ષને હિંસા ન કર; પૃથ્વીમાંથી તું ઉત્પન્ન થા. કારણ કે આ સ્વધિતિ તને ઓળખીને મહાન સૌભાગ્ય માટે તને આગળ લાવી છે. તેથી, હે દેવ વનસ્પતિ, સો અંકુરો સાથે ફરી ઉગ; હજાર અંકુરો સાથે ફરી ઉગ; અને અમે પણ (સમૃદ્ધિમાં) ઉગી નીકળીએ.