Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 28
Rishi: Yājñavalkya-tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Dhruva (steadfastness) as quality; Indra; Dyāvā-Pṛthivī
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
ध्रु॒वासि॑ ध्रु॒वोऽयं यज॑मानो॒ऽस्मिन्ना॒यत॑ने प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भूयात् । घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी पूर्येथा॒मिन्द्र॑स्य छ॒दिर॑सि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या
Transliteration
dhruvāsi dhruvo'yaṃ yajamāno'sminnāyatane prajayā paśubhirbhūyāt | ghṛtena dyāvāpṛthivī pūryethām indrasya chadirasi viśvajanasya chāyā
Translation
તું ધ્રુવ છે; આ યજમાન પણ ધ્રુવ છે. આ આસનમાં તે પ્રજા અને પશુઓથી સમૃદ્ધ થાઓ. ઘૃતથી દ્યાવા-પૃથિવી પરિપૂર્ણ થાઓ. તું ઇન્દ્રનું આવરણ છે, સર્વજનની છાયા છે.
Padapatha (Word Analysis)
ध्रु॒वा । अ॒सि॒ । ध्रु॒वः । अ॒यम् । यज॑मानः । अ॒स्मिन् । आ॒यत॑ने । प्र॒जया॑ । प॒शुभिः॑ । भू॒या॒त् । घृ॒तेन॑ । द्यावा॑-पृथि॒वी । पू॒र्ये॒था॒म् । इन्द्र॑स्य । छ॒दिः । अ॒सि॒ । वि॒श्व॒ज॒नस्य॑ । छा॒या
Word by Word
ध्रुवाfirm, fixed, steady
ध्रुवा:
Kartā (विधेय-विशेषण) / Predicate adjective
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) अथवा धृ (धातु) → ध्रुव-
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ध्रुवःfirm, fixed
ध्रुवः:
Kartā (विधेय-विशेषण) / Predicate adjective
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-आधारित नाम)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयतनेin the abode/seat, in the place
आयतने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
प्रजयाwith offspring
प्रजया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पशुभिःwith cattle/animals
पशुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
भूयात्may (he) become / may (he) be
भूयात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (dual compound/pair)
Rootद्यावा (द्यौ/दिव्-आधारित द्विवचन-रूप) + पृथिवी (प्रातिपदिक)
पूर्येथाम्may they two be filled / may they two become full
पूर्येथाम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पूर् (धातु; ‘to fill, to become full’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
छदिःcovering, shelter, roof
छदिः:
Kartā (नाम-भागः) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootछदिस्/छदिः (प्रातिपदिक; ‘covering, roof, shelter’)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विश्वजनस्यof all people / of the whole folk
विश्वजनस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वजन (प्रातिपदिक; ‘all-people/whole folk’)
छायाshade, protection
छाया:
Kartā (नाम-भागः) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
D
Dhruva (Steadfastness as a quality)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes