Adhyaya 12

Mantra 1

दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद् दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत्सु॒रेता॑:

પ્રગટ થઈ, સુવર્ણ (રુક્મ) તે વિશાળ ધરા/અંતરિક્ષમાંથી ઝળહળી ઊઠ્યો; શ્રી (સમૃદ્ધિ) માટે તેજસ્વી, અજય આયુષ્ય પ્રદાન કરતો. અગ્નિ પોતાના પ્રાણબળોથી અમર થયો, જ્યારે સુરેતા દ્યૌ (આકાશ)એ તેને જનમ આપ્યો.

Mantra 2

नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेक॑ᳪ समी॒ची । द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयन्द्रविणो॒दाः

નક્ત (રાત્રી) અને ઉષા (પ્રભાત), એક જ મનવાળા છતાં ભિન્ન રૂપવાળા, સાથે મળીને એક શિશુને સ્તનપાન કરાવે છે. દ્યાવા–પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી) વચ્ચે સુવર્ણ તેજસ્વી એક આંતરમાં પ્રકાશે છે; દેવો—દ્રવિણોદાઃ (ધનદાતા)—અગ્નિને ધારણ કરે છે.

Mantra 3

विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि रा॑जति

કવિ (ઋષિ) સર્વ રૂપોને ક્રમે ધારણ કરે છે; સવિતા દેવએ દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ માટે કલ્યાણને પ્રેર્યું છે. વરેણ્ય સવિતાએ નાક (દિવ્ય ગગન)ને પ્રગટ કર્યું; ઉષાઓના અગ્રગમન માર્ગને અનુસરી તે તેજથી વિરાજે છે.

Mantra 4

सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्माँ॑स्त्रि॒वृत्ते॒ शिरो॑ गाय॒त्रं चक्षु॑र्बृहद्रथन्त॒रे पक्षौ । स्तोम॑ आ॒त्मा छन्दा॒ᳪस्यङ्गा॑नि॒ यजूँ॑ᳪषि॒ नाम॑ । साम॑ ते त॒नूर्वा॑मदे॒व्यं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॒ पुच्छं॒ धिष्ण्या॑: श॒पाः । सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्मा॒न्दिवं॑ गच्छ॒ स्व॑: पत

તું સુપર્ણ છે, ગરુત્માન (શક્તિશાળી પાંખવાળો) છે. ત્રિવૃત્ તારો શિર છે; ગાયત્રી તારી આંખ છે; બૃહત્ અને રથંતર તારા પાંખો છે. સ્તોમ તારો આત્મા છે; છંદો તારા અંગો છે; યજુઃ-મંત્રો તારો નામ છે. સામ તારો દેહ છે; વામદેવ્ય તારો (વિશેષ) સામ છે; યજ્ઞાયજ્ઞિય તારો પુચ્છ છે; ધિષ્ણ્ય (અગ્નિઓ) તારા શપા/પંજાં છે. તું સુપર્ણ છે, ગરુત્માન છે—દિવમાં ગચ્છ; સ્વઃના પતિ (સ્વર્ગના અધિપતિ) તરફ જા.

Mantra 5

विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा गा॑य॒त्रं छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ वि क्र॑मस्व॒ विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यभिमाति॒हा त्रै॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑तं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ताऽऽनु॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशोऽनु॒ वि क्र॑मस्व

તું વિષ્ણુનો ક્રમ (પગલું) છે—સપત્નહા (પ્રતિસ્પર્ધીઓનો સંહારક). ગાયત્રી છંદ પર આરોહ; પૃથ્વી અનુસાર વિક્રમ કર. તું વિષ્ણુનો ક્રમ છે—અભિમાતિહા (શત્રુઆક્રમણનો નાશક). ત્રૈષ્ટુભ છંદ પર આરોહ; અંતરિક્ષ અનુસાર વિક્રમ કર. તું વિષ્ણુનો ક્રમ છે—રાતીયતઃ હન્તા (દાન અટકાવનારનો સંહારક). જગતીછંદ પર આરોહ; દિવ અનુસાર વિક્રમ કર. તું વિષ્ણુનો ક્રમ છે—શત્રૂયતઃ હન્તા (શત્રુતા કરનારનો સંહારક). અનુષ્ટુભ છંદ પર આરોહ; દિશાઓ અનુસાર વિક્રમ કર.

Mantra 6

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ॒: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

અગ્નિ ગર્જના કર્યો—જાણે ગર્જતો આકાશ હોય; તેણે ધરતીને ચાટી, વીરુધો (વનસ્પતિઓ)ને સ્પર્શી, સર્વત્ર વ્યાપ્યો. તત્ક્ષણે જન્મેલો, હા, પ્રજ્વલિત થતાં જ તે પ્રગટ થયો; બે લોક (રોદસી) વચ્ચે તે આંતરમાં પોતાની ભાનુ (કિરણ)થી પ્રકાશે છે.

Mantra 7

अग्ने॑ऽभ्यावर्तिन्न॒भि मा॒ नि व॑र्त॒स्वायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॒ धने॑न । स॒न्या मे॒धया॑ र॒य्या पोषे॑ण

હે અગ્નિ, હે પુનઃ ફરનાર, મારી તરફ પાછા વળ; મારી તરફ અંદર વળ—આયુષ્યથી, તેજથી, પ્રજાથી, ધનથી; તેમજ સિદ્ધિથી, મેધાથી, સમૃદ્ધિથી અને પોષણથી (મને યુક્ત કર).

Mantra 8

अग्ने॑ अङ्गिरः श॒तं ते॑ सन्त्वा॒वृत॑: स॒हस्रं॑ त उपा॒वृत॑: । अधा॒ पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि

હે અગ્નિ, હે અંગિરસ, તને સો વાર આવર્તન (પાછા ફરવાં) થાઓ, અને તને હજાર વાર ઉપાવર્તન થાઓ. ત્યારબાદ પોષણથી પોષણ વધારીને, જે અમારું નષ્ટ થયું છે તે ફરી અમને કર; ફરી અમને દ્રવ્ય અને ધન આપ.

Mantra 9

पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः

ફરી ઊર્જા સાથે પરત ફર; હે અગ્નિ, ફરી ઇષા અને આયુષ્ય સાથે પરત ફર. ફરી અમને અંહસ (ક્લેશ/પાપ)થી રક્ષા કર.

Mantra 10

स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑

હે અગ્નિ, ધન સાથે ફરી એકવાર પાછા વળ; પ્રવાહમાન ધારાથી તેને સમૃદ્ધ કર. સર્વકર્મવ્યાપી બની, સર્વ દિશાઓમાં ચારે તરફ વ્યાપી રહેજે.

Mantra 11

आ त्वा॑ऽहार्षम॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठावि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्तु॒ मा त्वद्रा॒ष्ट्रमधि॑भ्रशत्

હું તને અહીં લાવ્યો છું; તું અંદર સ્થિત થયો છે. અચળ, અડગ ઊભો રહેજે. સર્વ પ્રજાઓ તને ઇચ્છે; તારા પરથી રાજ્ય કદી ખસી ન જાય.

Mantra 12

उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मᳪ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम

હે વરુણ, અમારાથી ઉપરનો બંધન-પાશ છોડી દે; નીચલો પણ છોડી દે; મધ્યનો પણ ઢીલો કર. ત્યારબાદ, હે આદિત્ય, તારા વ્રતમાં સ્થિત રહી, અમે નિર્દોષ બની અદિતિને પ્રાપ્ત થાઈએ.

Mantra 13

अग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग॒न्वान् तम॑सो॒ ज्योति॒षाऽऽगा॑त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा॑न्यप्राः

આરંભે મહાન (અગ્નિ) ઉષાઓમાં ઊર્ધ્વ ઊભો થયો; અંધકારમાંથી નીકળી પ્રકાશ સાથે આવ્યો. અગ્નિ પોતાના તેજસ્વી કિરણથી, સુંદર અંગોવાળો, જન્મતાં જ સર્વ આસનો અને નિવાસસ્થાનોને વ્યાપી ગયો.

Mantra 14

ह॒ᳪसः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दूरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद् व्योम॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्

હંસ—શુચિમાં નિવાસ કરનાર, વસુ (શ્રેષ્ઠ) અંતરિક્ષમાં નિવાસ કરનાર; હોતા—વેદિ પર નિવાસ કરનાર; અતિથિ—ગૃહમાં નિવાસ કરનાર. મનુષ્યોમાં નિવાસ કરનાર, શ્રેષ્ઠ સ્થાને નિવાસ કરનાર, ઋતામાં નિવાસ કરનાર, વ્યોમમાં નિવાસ કરનાર; જળજ, ગોજ, ઋતજ, અદ્રિજ—એ મહાન ઋત છે.

Mantra 15

सीद॒ त्वं मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॒ विश्वा॑न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मै॑नां॒ तप॑सा॒ मार्चिषा॒ऽभि शो॑चीर॒न्तर॑स्याᳪ शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि

હે અગ્નિ, સર્વ વયુનાઓ (વિધિઓ) જાણનાર, આ તારી માતાના ઉપસ્થમાં બેસ. તાપથી કે જ્વાલાથી તેને દહન ન કર; તેના અંતરમાં શુદ્ધ તેજસ્વી જ્યોતિરૂપે વિભાસિત થા.

Mantra 16

अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायाः॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वᳪ हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेदः शि॒वो भ॑व

હે અગ્નિ, તું પોતાની રુચિ (પ્રકાશ) સાથે અંદર રહી, ઉખાના પોતાના સદનમાં નિવાસ કર. ત્યાં, હે જાતવેદસ, તું પોતાના તેજસ્વી તાપથી દહતો, કલ્યાણકારી (શિવ) થા.

Mantra 17

शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑मग्ने॒ अथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वा: कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हास॑दः

હે અગ્નિ, મારા માટે શિવ (કલ્યાણકારી) થા; અને પછી તું પોતે શિવ બનીને બેસ. સર્વ દિશાઓને શિવ (મંગલમય) બનાવી, અહીં પોતાના યોનિમાં—પોતાના યોગ્ય સ્ત્રોતમાં—બેસ.

Mantra 18

दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः

દિવથી પરે પ્રથમ અગ્નિ જન્મ્યો; અમારામાંથી—જાતવેદા રૂપે—બીજી વાર જન્મ્યો. ત્રીજી વાર જળોમાં, નૃમણા (માનવને આનંદ આપનાર) અજરસ્ર પ્રજ્વલિત થતો નિવાસ કરે છે; તેને સ્વાધી (સુવ્યવસ્થિત પ્રજ્ઞા) વૃદ્ધાવસ્થા સુધી પોષે છે.

Mantra 19

वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑

હે અગ્ને, તારા ત્રિધા—ત્રણ સ્વરૂપો—અમે જાણીએ છીએ; તારા ધામો, અનેક સ્થાનોમાં ધારિત અને વિસ્તરેલા, અમે જાણીએ છીએ. તારો પરમ નામ, જે ગુહામાં રહેલું છે, અમે જાણીએ છીએ; અને જે ઉત્સ (મૂળ સ્રોત)માંથી તું અહીં આવ્યો છે, તે પણ અમે જાણીએ છીએ.

Mantra 20

स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्वन्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् । तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वाᳪस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन्

સમુદ્રમાં, જળોની અંદર—માનવને આનંદ આપનાર, માનવને દર્શાવનાર—હે અગ્નિ, તને હું પ્રજ્વલિત કરું છું, દ્યૌના સ્તન સમાન. ત્રીજા રજસમાં, મધ્યલોકમાં, તને સ્થિર ઊભેલા—જળોના ઉપસ્થમાં—મહિષા (મહાન શક્તિઓ)એ વધાર્યા.

Mantra 21

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

અગ્નિ ગર્જના કર્યો—જાણે દ્યૌ ગર્જે; ધરતીને ચાટી, વીરુધો (વનસ્પતિઓ)ને ભક્ષી, પ્રદેશોને એકસાથે ગૂંથી દીધા. તરત જ જન્મેલો—હા, પ્રજ્વલિત થતાં જ—તે પ્રગટ થયો; પોતાની ભાનુ (કિરણ-તેજ)થી તે બે રોદસી (દ્યૌ અને પૃથ્વી)ની અંદર પ્રકાશે છે.

Mantra 22

श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑ण॒: सोम॑गोपाः । वसु॑: सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः

શ્રીઓમાં ઉદાર, ધનોનો આધાર, મનીષાઓ (પ્રેરિત વિચારો)નો પ્રસારક, સોમનો ગોપા (રક્ષક). વસુ—સહસનો સૂનુ, જળોમાં રાજા—પ્રજ્વલિત થતાં, ઉષાઓ (ઉષાઓ)ની આગળ, અગ્રે તેજથી પ્રકાશે છે.

Mantra 23

विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डुं चि॒दद्रि॑मभिनत् परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑

વિશ્વનો ધ્વજ, ભુવનનો ગર્ભ—જન્મ લેતાં જ તેણે દ્યાવા-પૃથિવી, બંને લોકોને પરિપૂર્ણ કર્યા. આગળ ધસી જતાં તેણે દૃઢ દુર્ગને, પથ્થરને પણ ચીરી નાખ્યો, જ્યારે મનુષ્યો—પાંચવર્ગીય—અગ્નિ માટે યજ્ઞ કરતા હતા.

Mantra 24

उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्त्ये॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन्

ઉત્સુક પાવક, અશાંત, સુમેધા—અગ્નિ, અમૃત, મર્ત્યોમાં સ્થાપિત થયો છે. તે લાલિમાભર્યો ધૂમ ઊંચે ઉઠાવે છે, તેને વહન કરતો આગળ ધપાવે છે; તેજસ્વી શોચિષાથી તે દ્યૌ સુધી પહોંચે છે.

Mantra 25

दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं द्यौरज॑नय॑त्सु॒रेता॑:

દૃશ્યમાન રુક્મ સમ, તેણે વિશાળ પૃથિવી પર તેજથી પ્રકાશ ફેલાવ્યો; શ્રી માટે રુચમાન, અદમ્ય આયુષ્યવાળો. અગ્નિ વયો (જીવનશક્તિઓ) દ્વારા અમૃત થયો, જ્યારે સુરેતા દ્યૌએ તેને જન્મ આપ્યો.

Mantra 26

यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचेऽपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒भि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ

હે અગ્નિ, શુભ જ્વાલાવાળા દેવ! જે કોઈ આજે તારા માટે ઘૃતયુક્ત અપુપ (પાક/કેક) તૈયાર કરે છે—તું તે હવિને આગળ લઈ જા, વધુ ઉત્તમ અને શ્રેષ્ઠ અવસ્થાએ પહોંચાડ; હે યવિષ્ઠ (સૌથી યુવાન) દેવ, દેવોને અર્પિત સુમ્ન (કૃપા/કલ્યાણ) અમને પ્રાપ્ત કરાવ.

Mantra 27

आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः

હે અગ્નિ, સુશ્રવસ (સારા યશ) અપાવનારા કર્મોમાં અમને ભાગ આપ; દરેક ઉક્થે-ઉક્થે (દરેક સ્તુતિ/હિમ્નમાં) અને જ્યારે શંસા (પ્રશંસા) ઉચ્ચારાય ત્યારે પણ અમને ભાગ આપ. સૂર્યને પ્રિય, અગ્નિને પ્રિય તે બને; નવજાત શક્તિથી તે ભેદી આગળ વધે, પોતાના નવા જન્મોથી (નવોત્પત્તિઓથી) માર્ગ કાપે.

Mantra 28

त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून् विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः

હે અગ્નિ, યજમાનોએ તારો અનુસરણ કરીને દિવસ પ્રતિદિવસ સર્વ પ્રકારના વસુ—વરણ્ય (ઉત્તમ) ધનો—સંચિત કર્યા છે. તારી સાથે દ્રવિણ (સંપત્તિ) ઇચ્છતા ઉત્સુક ઉપાસકો ગોમંત વ્રજ (ગૌશાળા/ગોપાલન-વાડો) તરફ વિસ્તરી ગયા છે.

Mantra 29

अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒राᳪ सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भि॒: सोम॑गोपाः । अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्

અગ્નિ—માનવો પ્રત્યે સુશીલ, વૈશ્વાનર—ને ઋષિઓએ, સોમના રક્ષકો બની, સ્તુતિથી પ્રશંસ્યો છે. દ્વેષરહિત ભાવમાં અમે દ્યાવા-પૃથિવીને આહ્વાન કરીએ છીએ; હે દેવો, અમને સુવીરોંથી સમૃદ્ધ એવો રયિ (ધન) પ્રદાન કરો.

Mantra 30

स॒मिधा॒ऽग्निं दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आऽस्मि॑न् हव्या जु॑होतन

સમિધાથી અગ્નિની સેવા કરો; ઘૃતથી અતિથિ (અગ્નિ) ને જાગૃત કરો. અહીં, આ અગ્નિમાં હવ્ય અર્પણ કરો.

Mantra 31

उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वस्त्वᳪ सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः

હે અગ્ને, સર્વ દેવો તને પોતાના ચિત્તોથી ઊર્ધ્વ તરફ વહન કરે. તું અમારે માટે શિવ (મંગલમય) થા—સુપ્રતીક, હે વિભાવસુ (પ્રકાશમાન).

Mantra 32

प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् याहि शि॒वेभि॑र॒र्चिभि॒ष्ट्वम् । बृ॒हद्भि॑र्भा॒नुभि॒र्भास॒न्मा हि॑ᳪसीस्त॒न्वा॒ प्र॒जाः

પ્રે, હે અગ્નિ, જ્યોતિષ્માન બની શિવ (મંગલ) અર્ચિઓ સાથે આગળ જા. મહાન કિરણો અને તેજસ્વી ભાનુઓથી પ્રકાશિત થઈ, દહન કરતાં પણ અમારી તનુને તથા પ્રજાને હિંસા ન કર.

Mantra 33

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑ः सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

અગ્નિ ગર્જના કરીને રડ્યો, જાણે આકાશનો ગર્જન; ધરતીએ વીરુધો (વનસ્પતિઓ)ને ચાટી લીધી, જ્યારે તે સર્વત્ર ફેલાયો. તત્ક્ષણે જન્મેલો, પ્રજ્વલિત થતાં જ તેણે બે લોક—દ્યો અને પૃથ્વી—ને નિહાળ્યા; તેમના અંતરમાં તે પોતાના ભાનુથી પ્રકાશે છે.

Mantra 34

प्र-प्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो न॑ः

અગ્નિ આગળ આગળ વધ્યો છે; ભરતનો યશ તે સાંભળે છે—જ્યારે તે સૂર્ય સમાન પ્રકાશે છે, મહાન તેજવાળો. જે પુરુની પાસે યુદ્ધોમાં ઊભો રહ્યો, તે દૈવી અતિથિ દીપ્યો છે—અમારા માટે શિવ (મંગલ) બની.

Mantra 35

आपो॑ देवी॒ः प्रति॑ गृभ्णीत॒ भस्मै॒तत्स्यो॒ने कृ॑णुध्वᳪ सुर॒भा उ॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्तां॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑र्मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृता॒प्स्वे॒नत्

હે દિવ્ય આપઃ (જળ-દેવીઓ), આ ભસ્મને સ્વીકારો; તેને સ્નેહભર્યા આસનમાં સ્થિર કરો, લોકમાં સુગંધિત રહે. તેના પ્રત્યે માતાઓ—સુપત્નીઓ—નમન કરે; જળમાં તેને ધારણ કરે, જેમ માતા પુત્રને ધારણ કરે તેમ.

Mantra 36

अ॒प्स्व॒ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुन॑ः

હે અગ્નિ, જળોમાં તું દૃઢપણે સ્થિત થા; ઔષધિઓ દ્વારા તું આવરી લેવાયો છે. ગર્ભમાં તું ફરી જન્મે છે.

Mantra 37

गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीनां॒ गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि

તું ઔષધિઓનો ગર્ભ છે, વનસ્પતિઓનો ગર્ભ છે; જે કંઈ ભૂત થયું છે તેનું સર્વનું ગર્ભ છે. હે અગ્નિ, તું જળોનો ગર્ભ છે.

Mantra 38

प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ᳪसृज्य॑ मा॒तृभि॒ष्ट्वं ज्योति॑ष्मा॒न् पुन॒रा ऽस॑दः

હે અગ્નિ, ભસ્મથી (પુનઃ) યોનિમાં બેસીને, અને અપઃ (જળ) તથા પૃથ્વી સાથે—માતૃઓ સાથે તને સંસૃજ્ય—તું તેજસ્વી બની ફરીથી બેસ.

Mantra 39

पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ऽन्तर॑स्याᳪ शि॒वत॑मः

હે અગ્નિ, જળો અને પૃથ્વી સાથે તું ફરીથી પોતાના આસન પર બેસીને, માતાના અંક જેવી તેની અંદર, સર્વથી શિવતમ (અતિ કલ્યાણકારી) રૂપે વિશ્રામ કરે છે.

Mantra 40

पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः

પોષણ સાથે ફરી પાછો ફર; હે અગ્નિ, ઇષા (આહાર-શક્તિ) અને આયુષ્ય સાથે ફરી પાછો આવ. ફરીથી અમને અંહસ (પાપ/કષ્ટ)થી રક્ષા કર.

Mantra 41

स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑

હે અગ્નિ, ધન-સમૃદ્ધિ સાથે ફરી પાછો ફર; ધારારૂપ પ્રવાહથી અમને પોષ અને વિકસાવ. વિશ્વવ્યાપી, સર્વ તરફથી અમને આવરી લે.

Mantra 42

बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मᳪहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॒ वन्दे अग्ने

હે યવિષ્ઠ અગ્નિ, સ્વધાવાન! મહિષ્ઠ (અતિ ઉદાર) અને યોગ્ય રીતે પ્રગટ કરાયેલા આ મારા વચનને જાણો, ગ્રહણ કરો. લોકો તારો રસ પીવે છે; તારા અનુસરણમાં તારો સ્તુતિગાન કરે છે. હે અગ્નિ, વંદનાર—જે તારી જ તનુ સમાન છે—તેને હું વંદન કરું છું; તારી તનુને હું નમું છું.

Mantra 43

स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्यस्मद् द्वेषा॑ᳪसि वि॒श्वक॑र्मणे॒ स्वाहा॑

જાગ, હે સૂરી (ઉદાર દાતા), હે મઘવન, હે વસુપતે—ધનના સ્વામી—હે વસુદાવન—ધન આપનાર! અમાથી દ્વેષોને દૂર હાંકી દે. વિશ્વકર્મણે સ્વાહા.

Mantra 44

पुन॑स्त्वाऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒: समि॑न्धतां॒ पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्वं त॒न्वं॒ वर्धयस्व स॒त्याः स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामा॑:

પુનઃ આદિત્યો, રુદ્રો અને વસુઓ તને પ્રજ્વલિત કરે; પુનઃ બ્રહ્મશક્તિઓ યજ્ઞો દ્વારા તને ધનના માર્ગે દોરી જાય. ઘૃતથી તું તારો દેહ વધાર; યજમાનની કામનાઓ સત્યરૂપે પૂર્ણ થાઓ.

Mantra 45

अपे॑त वी॒त वि च॑ सर्प॒तातो॒ येऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑द्य॒मो॒ऽव॒सानं॑ पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒मं पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै

અપેત! વીત! અને વિખેરાઈ સરકી જાઓ; અહીં જે છે—જૂના હોય કે નવા—તેઓ બધાં દૂર થઈ જાય. યમે પૃથ્વીનો સીમા નિર્ધારિત કર્યો છે; પિતૃઓએ તેના માટે આ લોક રચ્યો છે.

Mantra 46

सं॒ज्ञान॑मसि काम॒धर॑णं॒ मयि॑ ते काम॒धर॑णं भूयात् । अ॒ग्नेर्भस्मा॑स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि॒ । चित॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चित॑: श्रयध्वम्

તું સંજ્ઞાન છે, કામધારણ—કામનાઓનો આધાર; મારેમાં તારો કામધારણ સ્થિર રહે. તું અગ્નિની ભસ્મ છે; તું અગ્નિનું પૂરીષ (પૂર્તિ/ભરણ) છે. તું ચિત છે—પરિચિત, ઊર્ધ્વચિત; તમારા સ્થાનોમાં સ્થિર થાઓ.

Mantra 47

अ॒यᳪ सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्त्सोम॒मिन्द्र॑: सु॒तं द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒ वाज॒मत्यं॒ न सप्ति॑ᳪ सस॒वान्त्सन्त्स्तू॑यसे जातवेदः

આ એ જ અગ્નિ છે, જેમાં ઇન્દ્રે દબાવેલો સોમ પોતાના ઉદરમાં સ્થાપ્યો છે, તેને આતુરતાથી ઇચ્છતો. હજારગણો વિજય-પુરસ્કાર—ઘોડા સમાન, રથઘોડા સમાન—જીતનાર તું, હે જાતવેદસ, વિજેતા તરીકે સ્તુત થાય છે.

Mantra 48

अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्च॑ः पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र । येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षा॑ः ॥

હે અગ્નિ, તારો જે તેજ દિવિમાં છે, જે પૃથ્વીમાં છે, અને જે ઔષધિઓમાં તથા જળોમાં છે—હે યજત્ર—જેના દ્વારા તું વિશાળ અંતરિક્ષને વિસ્તારી દીધું; તારો એ તીવ્ર કિરણ, પૂર સમો પ્રકાશ, મનુષ્યોને પ્રગટ થાય છે.

Mantra 49

अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाँ२ ऊ॑चिषे॒ धिष्ण्या॒ ये । या रो॑च॒ने प॒रस्ता॒त् सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒वस्ता॑दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आप॑ः ॥

હે અગ્નિ, તું દિવ્ય અર્ણવ (પ્રવાહ) તરફ જવા ઇચ્છે છે; સ્થિર શક્તિરૂપ દેવોને તું આહ્વાન ઉચ્ચારે છે. જે જળો રોચન લોકમાં સૂર્યથી ઉપર સ્થિત છે, અને જે નીચે રહી તેની ઉપાસના/સેવામાં ઉપસ્થિત રહે છે.

Mantra 50

पुरी॒ष्या॒सो अ॒ग्नय॑ः प्राव॒णेभि॑ः स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥

પૃથ્વીથી ભરેલા (પુરીષ્ય) અગ્નિઓ, વેદી-ઢાળાઓ (પ્રાવણ) સાથે સહસ્વર (સજોષ) રહી, યજ્ઞમાં આનંદ પામો; અદ્રોહી, અનમીવ—અહિત અને પીડાથી રહિત—(અમને) મહાન પોષણો (ઇષઃ) પ્રદાન કરો.

Mantra 51

इडा॑मग्ने पुरु॒दᳪस॑ᳪ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मᳪ हव॑मानाय साध । स्यान्न॑ः सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥

હે અગ્ને, હવન કરનાર માટે ઇડા—બહુવિધ ઉપકારક—ગૌસંપત્તિનો સ્થિર અને શાશ્વત લાભ સિદ્ધ કર. હે અગ્ને, અમારે માટે પુત્ર, સંતાન—સંતતિથી સમૃદ્ધ—થાઓ; તેવી જ તારી સુમતિ અમારે ઉપર રહે.

Mantra 52

अ॒यं ते॒ योनि॑रृ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥

હે ઋત્વિય અગ્ને, આ તારો યોનિ (આસન/ઉદ્ભવસ્થાન) છે, જ્યાંથી જન્મીને તું પ્રકાશિત થયો. તેને જાણીને, હે અગ્ને, ત્યાં ચઢી (આસન ગ્રહણ કરી) બેસ; અને અમારે માટે ધન-સંપત્તિ વધાર.

Mantra 53

चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द प॑रि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

તું ‘ચિદ્’ (જાણેલું) છે; તે જ દેવતા સાથે, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, હે ધ્રુવા, બેસી જા. તું સર્વત્ર ‘પરિચિદ્’ (ચારે તરફથી જાણેલું) છે; તે જ દેવતા સાથે, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, હે ધ્રુવા, બેસી જા.

Mantra 54

लो॒कं पृ॑ण छि॒द्रं पृ॒णाथो॑ सीद ध्रु॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन् योना॑वसीषदन्

લોકને ભર; છિદ્ર (ખાલી જગ્યા)ને ભર; ત્યારબાદ, હે ધ્રુવા, તું બેસી જા. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, તથા બૃહસ્પતિએ, આ યોનિમાં તને બેસાડ્યા છે.

Mantra 55

ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒: सोम॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः

તે ચિતરાં (પૃશ્નિ) ગાયો, પોષક દોહણોથી સમૃદ્ધ, તેના માટે સોમને તૈયાર કરે છે. દેવોના કુળોની જન્મભૂમિ દ્યૌના ત્રણ પ્રકાશમય રોચનોમાં છે.

Mantra 57

समि॑तᳪ सं क॑ल्पेथा॒ᳪ संप्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वसा॑नौ

સમિત (અગ્નિ પ્રજ્વલન)ને યોગ્ય ક્રમથી એકત્ર ગોઠવો; હે તેજસ્વી યુગલ, સુમનસ્ક બની પરસ્પર પ્રિય રહી એકમત થાઓ. એકસાથે આવૃત થઈ, પોષણ (ઇષ) અને ઊર્જા (ઊર્જ)ને સર્વત્ર આવરી લો.

Mantra 58

सं वां॒ मना॑ᳪसि॒ सं व्र॒ता समु॑ चि॒त्तान्याक॑रम् । अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑व॒ त्वं न॒ इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय धेहि

મેં તમારા મનને એકતામાં જોડ્યાં છે; તમારા વ્રતોને પણ એકતામાં; અને તમારા ચિત્તોના સંકલ્પોને પરસ્પર મળતાં કર્યાં છે। હે અગ્નિ, તું પુરીષ્ય અધિપતિ થા; યજમાન માટે અમને ઇષા અને ઊર્જા અર્પણ કર।

Mantra 59

अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॒ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ२ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हाऽस॑दः

હે અગ્નિ, તું પુરીષ્ય છે; ધનવાન અને પુષ્ટિમાન છે। સર્વ દિશાઓને શિવ (મંગલ) બનાવી, અહીં પોતાના જ યોનિ (યોગ્ય આસન) પર બેસ।

Mantra 60

भव॑तं न॒: सम॑नसौ॒ सचे॑तसावरे॒पसौ॑ । मा य॒ज्ञᳪ हि॑ᳪसिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य न॑:

તમે બંને અમારા માટે સમાન મનવાળા, સમાન ચેતનાવાળા, નિર્દોષ રહો। યજ્ઞને હિંસા ન કરશો; યજ્ઞપતિને હિંસા ન કરશો, હે જાતવેદસૌ। આજે અમારા માટે શિવ (મંગલ) બનો।

Mantra 61

मा॒तेव॑ पु॒त्रं पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॒म॒ग्निᳪ स्वे योना॑वभारु॒खा । तां विश्वै॑र्दे॒वैरृ॒तुभि॑: संविदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु

જેમ માતા પોતાના પુત્રને (ઉંચકે) તેમ પૃથ્વી—પુરીષ્ય (ઉર્વરક/ખાદર-ધારક)—એ અગ્નિને પોતાના જ યોનિમાં સ્થાપિત કર્યો છે. સર્વ દેવો તથા ઋતુઓ સાથે સંમતિમાં રહેલો પ્રજાપતિ, વિશ્વકર્મા, તેને મુક્ત કરે, બંધનવિહિન કરે.

Mantra 62

असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यामन्वि॑हि॒ तस्क॑रस्य । अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निरृते॒ तुभ्य॑मस्तु

અસુન્વંત—સોમ ન પીસનાર—અને અયજમાન—યજ્ઞ ન કરનાર—ને તું શોધ. ‘ચોરનો’—એ રીતે તું અનુસરી જા; ‘લૂંટારાનો’ (પણ). અમાથી ભિન્ન અન્યને શોધ: ‘એ તને એમ જ થાઓ’—એ રીતે (અમે કહીએ છીએ). હે દેવી નિરૃતિ, તને નમસ્કાર અસ્તુ.

Mantra 63

नम॒ः सु ते॑ निरृते तिग्मतेजोऽय॒स्मयं॒ वि चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं य॒म्या सं॑विदा॒नोत्त॒मे ना॒के अधि॑ रोहयैनम्

હે નિરૃતિ, તીક્ષ્ણ તેજવાળી, તને નમસ્કાર. આ લોહીયો બંધ—કાપીને—વિખૂટો (અને નિષ્ક્રિય) થાઓ. યમ અને યમી સાથે સંવાદમાં રહેલી તું, એને ઊંચે ચઢાવ—સર્વોત્તમ સ્વર્ગમાં, પરમ નાકમાં—સ્થાપિત કર.

Mantra 64

यस्या॑स्ते घोर आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षां ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । यां त्वा॒ जनो॒ भूमि॒रिति॑ प्र॒मन्द॑ते॒ निरृ॑तिं त्वा॒ऽहं परि॑वेद वि॒श्वत॑:

હે ઘોરા (દેવી), જેમના આ બંધનો છે, એ તને હું હવન અર્પું છું—આ બંધનોના વિસર્જન માટે. જેને લોકો આનંદથી ‘ભૂમિ’ કહીને પ્રગટ કરે છે, એવી તને—હે નિરૃતિ—હું સર્વ દિશાઓથી પરિ-વેદું છું (આવરીને દૂર કરું છું).

Mantra 65

यं ते॑ दे॒वी निरृ॑तिराब॒बन्ध॒ पाशं॑ ग्री॒वास्व॑विचृ॒त्यम् । तं ते॒ वि ष्या॒म्यायु॑षो॒ न मध्या॒दथै॒तं पि॒तुम॑द्धि॒ प्रसू॑तः । नमो॒ भूत्यै॒ येदं च॒कार॑

હે (યજમાન), દેવી નિરૃતિએ તારી ગળાઓ પર જે અવિચ્છેદ્ય ગણાતો પાશ બાંધ્યો છે—તે પાશને હું તારા માટે ઢીલો કરું છું; આયુષ્યના મધ્યમાંથી નહિ. ત્યારબાદ પ્રેરિત થયેલો તું આ પિતુ (પોષક આહાર) ભક્ષણ કર. જે આ (મોચન) કરે છે તેવી ભૂતિ (સમૃદ્ધિ)ને નમસ્કાર.

Mantra 66

नि॒वेश॑नः स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒ विश्वा॑ रू॒पाऽभि च॑ष्टे॒ शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम्

નિવેશન કરનાર, વસુઓ (ધન-સંપત્તિ)નો સંગમકર્તા—તે પોતાની શક્તિઓથી સર્વ રૂપોને નિહાળે છે. સત્યધર્મવાળો દેવ સવિતા જેમ, માર્ગોના સંગમસ્થાને ઇન્દ્ર સમે તે અડગ ઊભો રહ્યો.

Mantra 67

सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या

કવિયો (વિદ્વાનો) હળોને જોડે છે; યુગોને પંક્તિમાં અલગ અલગ રીતે વિસ્તારે છે. ધીર પુરુષો દેવોમાં સુમ્ન (કૃપા) માટે (એમ કરે છે).

Mantra 68

यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नुध्वं कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह बीज॑म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टिः सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इत्सृ॒ण्य॒: प॒क्वमेया॑त्

હળોને જોડો; જુગાંને અલગ કરીને તાણો; સારી રીતે તૈયાર કરેલી યોનિ (ભૂમિ)માં અહીં બીજ વાવો. પવિત્ર વાણી અને આજ્ઞાકારી કૃપાથી અમારે માટે સમૃદ્ધિ થાય; દાતરડી નજીક આવે અને પાકેલું કાપણ સમયસર આવી પહોંચે.

Mantra 69

शु॒नᳪ सु फाला॒ वि कृ॑षन्तु॒ भूमि॑ᳪ शु॒नं की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हैः । शुना॑सीरा ह॒विषा॒ तोश॑माना सुपिप्प॒ला ओष॑धीः कर्तना॒स्मै

શુભ રીતે હળનાં ફાળાં ધરતીને ચીરી નાખે; શુભ રીતે ખેડૂતોએ પોતાના જોડાં (વાહન) સાથે આગળ વધે. હે શુના અને સીરા, હવિષથી પ્રસન્ન થતા, આ પુરુષ માટે રસથી ભરપૂર અને ફળથી સમૃદ્ધ એવી ઔષધિઓ (વનસ્પતિઓ) ઉત્પન્ન કરો.

Mantra 70

घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भि॑: । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒ऽभ्या व॑वृत्स्व

ઘીથી, મધુરતાથી સીતા (વાવણીની વાટ) અભિષિક્ત થાઓ; સર્વ દેવો અને મરુદગણ દ્વારા અનુમોદિત થાઓ. હે સીતા, પોષણવતી, દૂધ સમાન સમૃદ્ધિથી ફૂલતી, અમારી તરફ વળ; તારા પયસ (સમૃદ્ધિ)થી અમને સર્વત્ર આવરી લે.

Mantra 71

लाङ्ग॑लं॒ पवी॑रवत्सु॒शेव॑ᳪ सोम॒पित्स॑रु । तदुद्व॑पति॒ गामविं॑ प्रफ॒र्व्यं॒ च॒ पीव॑रीं प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑णम्

લોખંડની ધારવાળું હળ, અતિ કલ્યાણકારી, સોમપાન કરનાર—હે સરુ!—તે માટીને ઉથલાવે છે; ગાય અને ઘેટાં, સમૃદ્ધિભર્યું ધન, તથા રથ ખેંચવાની શક્તિ—પ્રસ્થાવત રથવાહન—ઉત્પન્ન કરે છે.

Mantra 72

कामं॑ कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒श्विभ्यां॑ पू॒ष्णे प्र॒जाभ्य॒ ओष॑धीभ्यः

હે કામદુઘા (ઇચ્છા-પૂર્તિ કરનારી) ગાય, અમારા કામને દોહી કાઢ; મિત્ર અને વરુણ માટે; ઇન્દ્ર માટે, અશ્વિનો માટે, પૂષણ માટે; પ્રજાઓ માટે અને ઔષધિઓ માટે.

Mantra 73

वि मु॑च्यध्वमघ्न्या देवयाना॒ अग॑न्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्य । ज्योति॑रापाम्

હે અઘ્ન્યા (અહિંસ્ય ગાયો), દેવયાન માર્ગે ચાલનારીઓ, તમે વિમોચિત થાઓ; અમે આ અંધકારના પારના કિનારે પહોંચી ગયા છીએ—આપાંના જ્યોતિ સુધી.

Mantra 74

स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः । स॒जोष॑साव॒श्विना॒ दᳪसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इड॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑

સંવત્સર સાથે—તેના અન્નકણો (અયવ) સાથે—સજૂર; ઉષા સાથે—તેની અરુણી કિરણો સાથે—સજૂર; ઉષા તથા અશ્વિનૌ સાથે—તેમના અદ્ભુત દંસો સાથે—સજોષ; સૂર્ય સાથે અને એતશ (અશ્વ) સાથે—સજૂઃ; વૈશ્વાનર સાથે—ઇડા સાથે, ઘૃત સાથે—સજૂર। સ્વાહા!

Mantra 75

या ओष॑धी॒: पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हᳪ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑

હે ઔષધિઓ, જે પૂર્વકાળે દેવો માટે સૌપ્રથમ જન્મેલી, ત્રણ યુગો પહેલાં—હવે મનમાં વિચાર કરો! હું ભૂરા વર્ણની ઔષધિઓનાં ધામો (નિવાસસ્થાનો/સ્થિતિઓ) જાણું છું—સો અને વધુ સાત પણ.

Mantra 76

श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुह॑: । अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त

હે અમ્બા (માતા), તમારા ધામો (શક્તિઓ/સ્થિતિઓ) સો છે, અને તમારા રુહ (અંકુર/વૃદ્ધિઓ) હજાર છે. ત્યાર પછી, હે શતક્રતુ (સો શક્તિઓવાળી), તમે મારા માટે આ અગદ (ઔષધ/ઉપચાર) બનાવો.

Mantra 77

ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॒:

હે ઔષધિઓ, પ્રતિ ઉત્તરરૂપે આનંદિત થાઓ—પુષ્પવતી, પ્રસૂવરી (સમૃદ્ધ ફળદાયિની) થાઓ. દોડમાં વિજયી અશ્વોની જેમ, હે વીરુધો (વનસ્પતિઓ), પારયિષ્ણ્વઃ—અમને સંકટ પાર કરાવનારી થાઓ.

Mantra 78

ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष

‘ઔષધિઓ’—હે માતાઓ, હે દેવીઓ, તમને હું આ વાણી કહું છું: હે પુરુષ, હું અશ્વ, ગાય, વસ્ત્ર—અને તારો પોતાનો આત્મા પણ પ્રાપ્ત કરું.

Mantra 79

अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्

અશ્વત્થમાં તમારું નિષદન (આસન) છે; પર્ણમાં તમારું નિવાસ સ્થાપિત છે. ગૌ-ભાગી (ગાયોનો હિસ્સો પામનારા) નિશ્ચયે તમે છો, કારણ કે તમે પુરુષને જીતવા/પ્રાપ્ત કરવા સમર્થ છો.

Mantra 80

यत्रौ॑षधीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑न॒: समि॑ताविव । विप्र॒: स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः

જ્યાં ઔષધિઓ એકત્ર મળી છે, સભામાં પરામર્શ કરતા રાજાઓ સમાન,—તે ‘વિપ્ર’ કહેવાય છે: ભિષક્ (વૈદ્ય), રક્ષોહા (રક્ષસોનો સંહારક), અને આમિવચાતન (રોગનો નિવારક).

Mantra 81

अ॒श्वा॒व॒तीᳪ सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् । आऽवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये

અશ્વવતી, સોમવતી, ઊર્જા આપનારી, બળથી સમૃદ્ધ,—તમે સર્વ ઔષધિઓને તેના માટે પ્રાપ્ત કરાવો, જેથી તેને અરીષ્ટતા (અખંડ કલ્યાણ) પ્રાપ્ત થાય.

Mantra 82

उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धन॑ᳪ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष

ઔષધિઓ ઉચ્છુષ્મા—ઉત્સાહથી પરિપૂર્ણ—છે; ગાયો જેમ ગોશાળામાંથી વેગે બહાર દોડે તેમ તે આગળ ધસી નીકળે છે. ધન જીતવા ઉદ્યત એવા તેમની (પ્રાપ્તિ)માં, હે પુરુષ, તારો જ આત્મા (પ્રાપ્ત થાય છે).

Mantra 83

इ॒ष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताऽथो॑ यू॒यᳪ स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑ स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ

‘નિષ્કૃતિ’ (મુક્તિ/ઉદ્ધાર) તમારી માતાનું નામ છે; અને તમે ખરેખર ‘નિષ્કૃતિઓ’—દૂર હાંકી કાઢનારાઓ—છો. તમે સીરા (હળની રેખાઓ/ખેતરની નાળીઓ) છો, તમે પતત્રિણી (પાંખવાળી) છો; જે અમને પીડાવે છે તેને બહાર હાંકી કાઢો.

Mantra 84

अति॒ विश्वा॑: परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धी॒: प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो रप॑:

સર્વ પરિષ્ઠાઓ—ચારે તરફની અવરોધક વાડો—ને તેઓ ઓળંગી ગયા, જેમ ચોર વ્રજ (ગૌવાડા)માં પ્રવેશે તેમ. ઔષધિઓએ શરીરમાં જે કંઈ રપઃ (હાનિ/દુઃખદ દોષ) હતું તે બધું ઢીલું કરી ઝાડી નાખ્યું.

Mantra 85

यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा

જો હું, મને બળ આપતાં, આ ઔષધિઓને હાથમાં ગ્રહણ કરું, તો યક્ષ્મા (ક્ષય/ક્ષીણતા-રોગ)નું આત્મતત્ત્વ નાશ પામે છે—જેમ પ્રાચીન કાળનો જીવગ્રભ (જીવન-હરણ કરનાર) નાશ પામ્યો તેમ.

Mantra 86

यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः । ततो॒ यक्ष्मं॒ वि बा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व

જેનામાં ઔષધિઓ અંગેઅંગ, સાંધેસાંધે પ્રસરી જાય છે—તેમાંથી, હે ઔષધિઓ, ક્ષયરોગ (યક્ષ્મા) ને દૂર હાંકો; જેમ ઉગ્ર મધ્યસ્થ બાણ ચીરી નાખે તેમ.

Mantra 87

सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्र प॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ । सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या

યક્ષ્મા સાથે તું બહાર ઉડી જા—ચાષા સાથે, કિકિદીવિન સાથે. પવનના ધ્રાજ્યા (ઝપાટા) સાથે, ધુમ્મસ (નિહાકા) સાથે એકસાથે નાશ પામ.

Mantra 88

अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत । ताः सर्वा॑: संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वच॑: ॥

તમામાંનો એક બીજાને સહાય કરે; એક બીજાને ઉપકાર આપે. તમે સૌ એકમત થઈ, આ મારા વચનને આગળ વધાર્યું છે.

Mantra 89

याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणी॑: । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वᳪह॑सः ॥

હે ફળવતી ઔષધિઓ, અને હે નિષ્ફળ ઔષધિઓ; હે અપુષ્પ ઔષધિઓ, અને હે પુષ્પિણી ઔષધિઓ—બૃહસ્પતિપ્રેરિત તમે અમને અંહસ (કષ્ટ/પાપ)માંથી મુક્ત કરો.

Mantra 90

मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्यादथो॑ वरु॒ण्या॒दु॒त । अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात् ॥

મને શપથભંગના પાપથી મુક્ત કરો; તેમજ વરુણના બંધનથી પણ; અને યમની પાશ-દોરીથી પણ—દેવો પ્રત્યે થયેલા સર્વ અપરાધથી (મને) છોડાવો.

Mantra 91

अ॒व॒पत॑न्तीरवदन्दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ । यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥

આ ઔષધિઓ પડતી પડતી સર્વત્ર દ્યૌલોકમાંથી આવી છે. જે જીવન (આયુષ્ય) અમે પ્રાપ્ત કરી ભક્ષણ કરીએ—તેના કારણે તે પુરુષને હાનિ થતી નથી.

Mantra 92

या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः । तासा॑मसि॒ त्वमु॑त्त॒मारं॒ कामा॑य॒ शᳪ हृ॒दे ॥

જે ઔષધિઓ સોમને રાજા રૂપે ધરાવે છે—ઘણી, શતવિધ વિવેકવાળી—તેમામાં તું સર્વોત્તમ છે; કામના પૂર્ણ થવા માટે, હૃદયના કલ્યાણ માટે.

Mantra 93

या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्

હે ઓષધિઓ, જેમની અધિરાજ્ઞી સોમરાજા છે, જે પૃથ્વી પર સ્થિર રહી છે; બૃહસ્પતિથી પ્રેરિત થઈ, આ સ્ત્રીને આ વીર્ય (બળ) અર્પણ કરો.

Mantra 94

याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः । सर्वा॑: सं॒गत्य॑ वीरुधोऽस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्

અને જે અહીં મને સાંભળે છે, અને જે દૂર દૂર ચાલ્યા ગયા છે; હે સર્વ વીરુધો (વનસ્પતિઓ), એકત્ર થઈ, આ સ્ત્રીને આ વીર્ય (બળ) અર્પણ કરો.

Mantra 95

मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पाद॒स्माक॒ᳪ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्

તમને ખોદનાર (ખનિતા) તમને હાનિ ન કરે—જેનાં માટે હું તમને ખોદી કાઢું છું. અમારા સર્વનું—દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ—બધું જ નિરોગી રહે.

Mantra 96

ओष॑धय॒: सम॑वदन्त॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ । यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्तᳪ रा॑जन् पारयामसि

ઔષધિઓ એકસૂર થઈ રાજા સોમ સાથે બોલી: ‘જેનાં માટે બ્રાહ્મણ કર્મ કરે છે—હે રાજન, તેને અમે સુરક્ષિત રીતે પાર ઉતારીએ છીએ.’

Mantra 97

ना॒श॒यि॒त्री ब॒लास॒स्यार्श॑स उप॒चिता॑मसि । अथो॑ श॒तस्य॒ यक्ष्मा॑णां पाका॒रोर॑सि॒ नाश॑नी

તું કફનો નાશક છે; વધેલી અર્શ (બવાસીર)નો પણ નાશ કરનાર છે. તેમજ સો ક્ષયરોગોમાં તું પકાવનાર અને નાશક છે.

Mantra 98

त्वां ग॑न्ध॒र्वा अ॑खनँ॒स्त्वामिन्द्र॒स्त्वां बृह॒स्पति॑: । त्वामो॑षधे॒ सोमो॒ राजा॑ वि॒द्वान् यक्ष्मा॑दमुच्यत

ત્વને ગંધર્વોએ ખોદી કાઢ્યા; ઇન્દ્રે તને ખોદી કાઢ્યો; બૃહસ્પતિએ તને ખોદી કાઢ્યો. હે ઔષધિ, વિદ્વાન રાજા સોમ (સોમરાજા) તે દ્વારા ક્ષયરોગ (યક્ષ્મા)માંથી મુક્ત થયો.

Mantra 99

सह॑स्व मे॒ अरा॑ती॒: सह॑स्व पृतनाय॒तः । सह॑स्व॒ सर्वं॑ पा॒प्मान॒ᳪ सह॑मानास्योषधे

મારા માટે અરાતિઓ (દુર્ભાવનાઓ/દુષ્ટતાઓ) પર વિજય મેળવો; યુદ્ધમાં ધસી આવનાર શત્રુ પર વિજય મેળવો. હે ઔષધિ, સર્વ પાપ અને અપવિત્રતા પર વિજય મેળવો, કારણ કે તું જ વિજયી છે.

Mantra 100

दी॒र्घायु॑स्त ओषधे खनि॒ता यस्मै॑ च त्वा॒ खना॑म्य॒हम् । अथो॒ त्वं दी॒र्घायु॑र्भू॒त्वा श॒तव॑ल्शा॒ विरो॑हतात्

હે ઔષધિ, તારો ખનિતા (ખોદનાર) દીર્ઘાયુ બને—જેના માટે (તને) ખોદવામાં આવે છે અને હું જે તને ખોદું છું તે પણ. અને તું પણ દીર્ઘાયુ બની, સો અંકુરો સાથે ઉગી નીકળ.

Mantra 101

त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सोऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ२ अ॑भि॒दास॑ति

હે ઔષધિ, તું સર્વોત્તમ છે; વૃક્ષો તારા આધારરૂપ છે. જે અમને આક્રમણ કરે છે, તેના સામે એ આધાર અમારું રક્ષણ બને.

Mantra 102

मा मा॑ हिᳪसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिव॑ᳪ स॒त्यध॑र्मा॒ व्यान॑ट् । यश्चा॒पश्च॒न्द्राः प्र॑थ॒मो ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

મને જનિતા હિંસા ન કરે—જે સત્યધર્મથી પૃથ્વીને વ્યાપી ગયો, અથવા જે દ્યૌને વ્યાપી ગયો; અને જેણે તેજસ્વી આપોને પ્રથમ જન્મ આપ્યો. કયા દેવને હવિષા વડે પૂજા અર્પણ કરીએ?

Mantra 103

अ॒भ्या व॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पां ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो अ॑रोहत्

હે પૃથ્વી, યજ્ઞ સાથે, દૂધસમાન રસ (પયસ) સાથે, અહીં વળી આવ. તારા માટે પ્રેરિત થયેલો અગ્નિ વપા (ઓમેન્ટમ) પર આરોહણ કર્યો છે.

Mantra 104

अग्ने॒ यत्ते॑ शु॒क्रं यच्च॒न्द्रं यत्पू॒तं यच्च॑ य॒ज्ञिय॑म् । तद्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि

હે અગ્નિ, તારો જે કંઈ તેજસ્વી છે, જે કંઈ ચમકતું છે, જે કંઈ શુદ્ધ છે અને જે કંઈ યજ્ઞયોગ્ય છે—તે બધું અમે દેવોને અર્પણ કરવા માટે લઈ જઈએ છીએ.

Mantra 105

इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आद॑मृ॒तस्य॒ योनिं॑ महि॒षस्य॒ धारा॑म् । आ मा॒ गोषु॑ विश॒त्वा त॒नूषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम्

અહીંથી હું ઇષા અને ઊર્જા ગ્રહણ કરું છું—ઋતનું યોનિ, મહિષની ધારા. તે ગાયો દ્વારા મને પ્રવેશે, તે અમારા તનુઓમાં પ્રવેશે; હું આ રોગને, અક્ષત રહીને, દૂર ફેંકું છું.

Mantra 106

अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्ते अ॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्यं दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे

હે અગ્નિ, તારો શ્રવઃ મહાન છે, તારો વયઃ (જીવનબળ) મહાન છે; હે વિભાવસુ, તારી અર્ચિઓ તેજથી ઝળહળે છે. હે બૃહદ્ભાનુ, તારા શવસાથી તું દાશુષે (યજમાન/ઉપાસક)ને ઉકથ્ય વાજ—સ્તુતિયોગ્ય પુરસ્કાર—અર્પે છે, હે કવિ.

Mantra 107

पा॒व॒कव॑र्चाः शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना॑ । पु॒त्रो मा॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वसि पृ॒णक्षि॒ रोद॑सी उ॒भे

પાવક વર્ચસવાળો, શુક્ર વર્ચસવાળો, અનૂન વર્ચસવાળો—તું તારા ભાનુથી ઊભો ઉદય પામે છે. પુત્રરૂપે બે માતાઓ (દ્યાવા-પૃથિવી) વચ્ચે વિચરતો તું નજીક નિવાસ કરે છે; તું બંને રોદસી (લોકો)ને પરિપૂર્ણ કરે છે.

Mantra 108

ऊर्जो॑ नपाज्जातवेदः सुश॒स्तिभि॒र्मन्द॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒: सन्द॑धु॒र्भूरि॑वर्पसश्चि॒त्रोत॑यो वा॒मजा॑ताः

હે જાતવેદસ, ઊર્જાના નપાત, સુશસ્તિભિઃ—સુવચન સ્તુતિઓથી—અને ધીતિભિઃ—ભક્તિપૂર્ણ વિચારો દ્વારા સ્થાપિત થઈ—તું આનંદિત થા. તારા અંદર પોષણની ઇષાઓ જોડાઈ છે; તું બહુવર્પસ—અપાર તેજવાળો; અને ચિત્રોતયો—વિવિધ સહાયવાળા—વામજાતાઃ, આનંદથી જન્મેલા.

Mantra 109

इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिं क्रतु॑म्

હે અગ્નિ, ઉત્સાહપૂર્વક ગતિમાન થઈ તું પ્રાણીઓમાં વ્યાપી જા; હે અમર્ત્ય, અમારા માટે ધન-સંપત્તિ વિસ્તારી દે. દર્શનીય સ્વરૂપથી તું પ્રકાશિત થાય છે; યજ્ઞના વિજયકારી સંકલ્પ (ક્રતુ)ને તું પૂર્ણ કરે છે.

Mantra 110

इ॒ष्क॒र्तार॑मध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तसं॒ क्षय॑न्त॒ᳪ राध॑सो म॒हः । रा॒तिं वा॒मस्य॑ सु॒भगां॑ म॒हीमिषं॒ दधा॑सि सान॒सिᳪ र॒यिम्

અધ્વર (યજ્ઞ) માટે પોષણનો કર્તા, પ્રચેતસ (વિદ્વાન), મહાન ઐશ્વર્યમાં નિવાસ કરનાર—તું આનંદની શુભ, વિશાળ દાત (રાતિ) આપે છે; ઇષ્ (પોષણ) અને લાભદાયી રયિ (ધન) તું વિજયરૂપે અર્પે છે.

Mantra 111

ऋ॒तावा॑नं महि॒षं वि॒श्वद॑र्शतम॒ग्निᳪ सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जना॑: । श्रुत्क॑र्णᳪ स॒प्रथ॑स्तमं त्वा गि॒रा दै॑व्यं॒ मानु॑षा यु॒गा

ઋતવાન, મહિષ, સર્વને દર્શનીય એવા અગ્નિને લોકો કૃપા (સુમ્ન) માટે આગળ સ્થાપે છે. હે શ્રુત્કર્ણ, સર્વત્ર વિસ્તરનાર, દૈવી—માનવ યુગો તને વાણી (ગિરા) વડે સ્તુતિ કરે છે.

Mantra 112

आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वत॑: सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे

હે સોમ! તું પોષ પામ; સર્વ દિશાઓથી તારો વીર્ય (વૃષ્ણ્ય) તારી પાસે એકત્ર થાઓ. તું સભામાં બળ અને પુરસ્કારના સંગમસ્થાનરૂપ થા.

Mantra 113

सं ते॒ पया॑ᳪसि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒ः सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाह॑ः । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवा॑ᳪस्युत्त॒मानि॑ धिष्व

હે સોમ, તારા પોષક રસો એકત્ર થાય; તારા બળના પુરસ્કારો એકત્ર થાય; તારી વીર્યશક્તિઓ—અભિમાતિષાહ, આક્રમક શત્રુઓને જીતનાર—એકત્ર આવી પહોંચે. અમૃતત્વ માટે પોષાતો હે સોમ, સ્વર્ગમાં અમારા માટે સર્વોત્તમ યશ-કીર્તિઓ સ્થાપિત કર.

Mantra 114

आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒ᳪशुभि॑ः । भवा॑ नः स॒प्रथ॑स्तम॒ः सखा॑ वृ॒धे

હે સોમ, અતિ આનંદદાયક, તું સર્વ શુભ કિરણો સાથે વધે, પરિપોષિત થા. હે સોમ, અમારા માટે અતિ વિશાળ રીતે વ્યાપનાર બની, વૃદ્ધિ માટે મિત્ર થા.

Mantra 115

आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् । अग्ने॒ त्वाङ्का॑मया गि॒रा

હે અગ્નિ, પરમ સધસ્થાનથી પણ વાછરડા સમું મન તારી તરફ દોરાય છે. હે અગ્નિ, હું વાણીથી તને અંકમાં લેવા ઇચ્છું છું.

Mantra 116

तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा॑ः सुक्षि॒तय॒ः पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे

હે અઙ્ગિરસ્તમ અગ્નિ, સર્વ સુક્ષિતિઓ (સમૃદ્ધ નિવાસસ્થાનો) અલગ અલગ રીતે તારી પાસે કામના પ્રાપ્તિ માટે આશ્રયે આવી છે.

Mantra 117

अ॒ग्निः प्रि॒येषु॒ धाम॑सु॒ कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राडेको॒ वि रा॑जति

અગ્નિ પોતાના પ્રિય ધામોમાં—ભૂત અને ભવિષ્યના કામરૂપ—એકમાત્ર સર્વસમ્રાટ તરીકે રાજસી તેજથી પ્રકાશે છે.