Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 42
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (yaviṣṭha, svadhāvat)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (ṛgvedic-style diction), though transmitted here as yajus usage.
Samhita Patha (Devanagari)
बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मᳪहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॒ वन्दे अग्ने
Transliteration
bódhā me asyá vácaso yaviṣṭha máṃhiṣṭhasya prábhṛtasya svadhāvaḥ | pī́yati tvo ánu tvo gṛṇāti vandā́rus te tanvàṃ vánde agne ||
Translation
હે યવિષ્ઠ અગ્નિ, સ્વધાવાન! મહિષ્ઠ (અતિ ઉદાર) અને યોગ્ય રીતે પ્રગટ કરાયેલા આ મારા વચનને જાણો, ગ્રહણ કરો. લોકો તારો રસ પીવે છે; તારા અનુસરણમાં તારો સ્તુતિગાન કરે છે. હે અગ્નિ, વંદનાર—જે તારી જ તનુ સમાન છે—તેને હું વંદન કરું છું; તારી તનુને હું નમું છું.
Padapatha (Word Analysis)
बोधाः । मे । अस्य । वचसः । यविष्ठ । मंहिष्ठस्य । प्रभृतस्य । स्वधावः । पीयति । त्वः । अनु । त्वः । गृणाति । वन्दारुः । ते । तन्वम् । वन्दे । अग्ने
Word by Word
बोधाःknow/understand (you)!
बोधाः:
—
TypeVerb
Root√बुध्
मेto/for me; of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम्
वचसःof the utterance/word
वचसः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवचस्
यविष्ठO youngest/most youthful
यविष्ठ:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयविष्ठ (युवा-तम) / यविष्ठ-
महिष्ठस्यof the greatest
महिष्ठस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootमहिष्ठ (महान्-तम)
प्रभृतस्यof what is brought forth/produced
प्रभृतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeParticiple/Adjective
Rootप्र-√भृ (प्रभृत) / प्रभृत-
स्वधावःO possessor of svadhā (innate power/food-offering)
स्वधावः:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootस्वधावन्
पीयतिdrinks
पीयति:
—
TypeVerb
Root√पा (पी)
त्वःyou (as object)/thee
त्वः:
Karma (with पीयति)
TypePronoun
Rootत्वद्
अनुafter, along, in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
त्वःyou/thee
त्वः:
Karma (with गृणाति)
TypePronoun
Rootत्वद्
गृणातिpraises/sings
गृणाति:
—
TypeVerb
Root√गॄ (गृण्)
वन्दारुःthe worshipper/praiser
वन्दारुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवन्दारु
तेof you/your
ते:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्
तन्वम्body/person
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू
वन्देI worship/I praise
वन्दे:
—
TypeVerb
Root√वन्द्
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि
Entities Mentioned
A
Agni (Yaviṣṭha, Svadhāvat)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes