Adhyaya 11

Mantra 1

यु॒ञ्जा॒नः प्र॑थ॒मं मन॑स्त॒त्त्वाय॑ सवि॒ता धिय॑: । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑रत्

સત્યના તત્ત્વ તરફ પ્રથમ મનને યુંજતાં, સવિતા ધિયોને વ્યવસ્થિત કરે છે; અગ્નિના જ્યોતિને નિચાય્ય (નિહાળી) તેણે પૃથિવી પરથી તેને અહીં લાવ્યો.

Mantra 2

यु॒क्तेन॒ मन॑सा व॒यं दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे । स्व॒र्ग्या॒य॒ शक्त्या॑

યુગ્ત મનથી અમે દેવ સવિતાના પ્રેરણાથી (કર્મ કરીએ છીએ), સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરાવતી તે શક્તિ વડે.

Mantra 3

यु॒क्त्वाय॑ सवि॒ता दे॒वान्त्स्व॑र्य॒तो धि॒या दिव॑म् । बृ॒हज्ज्योति॑: करिष्य॒तः स॑वि॒ता प्र सु॑वाति॒ तान्

સવિતાએ દિવ્ય બુદ્ધિ વડે સ્વર્ગાભિમુખ દેવોને દિવ્ય લોક તરફ યોક્ત કર્યા છે—મહાન પ્રકાશ સર્જવા માટે; સવિતા તેમને આગળ પ્રેરિત કરે છે.

Mantra 4

यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः

તેઓ મનને યોક્ત કરે છે અને ધીઓને પણ યોક્ત કરે છે—પ્રેરિતોના પ્રેરિત, મહાન, સર્વજ્ઞ વિપશ્ચિત ઋત્વિજ. વિધાનજ્ઞ એકે હોતૃ-કાર્યોનું વિતરણ કર્યું છે; દેવ સવિતાની પરિષ્ટુતિ મહાન છે, સર્વત્ર વ્યાપક છે.

Mantra 5

यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भि॒र्वि श्लोक॑ एतु प॒थ्ये॒व सू॒रेः । शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृत॑स्य पु॒त्रा आ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः

હે દ્વયે દેવો, હું તમારે માટે પ્રાચીન બ્રહ્મ (પવિત્ર મંત્ર) જોડું છું; નમસ્કારો સાથે સ્તુતિ-ગીત સર્વત્ર પ્રસરે, સૂર્યના નિશ્ચિત માર્ગ સમાન. અમૃતના પુત્રો એવા સર્વે સાંભળો—અને જે દિવ્ય ધામોમાં સ્થિર રહ્યા છે તેઓ પણ.

Mantra 6

यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मोज॑सा । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजा॑ᳪसि दे॒वः स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना

જેનાં પ્રયાણ (આગળ વધવું) ને અન્ય દેવો પણ અનુસરે છે—તે દેવની મહિમા પોતાની ઓજસાથી; જેણે પાર્થીવ પ્રદેશોને માપી ગોઠવ્યા—તે ઝડપી પ્રેરક દેવ સવિતા મહિમાવાન બની રજાંસિ (વિસ્તારો/અંતરિક્ષ-પ્રદેશો) ને વ્યવસ્થિત કરે છે.

Mantra 7

देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु

હે દેવ સવિતઃ, યજ્ઞને પ્ર સુવ (પ્રેરિત કર); ભગના ભાગ માટે યજ્ઞપતિને પણ પ્ર સુવ. દિવ્ય ગંધર્વ—કેતપૂઃ (કેતનો શુદ્ધિકર્તા)—અમારા માટે કેતને શુદ્ધ કરે; વાચસ્પતિ અમારી વાણીને મધુર કરે.

Mantra 8

इ॒मं नो॑ देव सवितर्य॒ज्ञं प्र ण॑य देवा॒व्य॒ᳪ सखि॒विद॑ᳪ सत्रा॒जितं॑ धन॒जित॑ᳪ स्व॒र्जित॑म् । ऋ॒चा स्तोम॒ᳪ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रं बृ॒हद्गा॑य॒त्रव॑र्तनि॒ स्वाहा॑

હે દેવ સવિતર્, આ અમારો યજ્ઞ—દેવોને અર્પણયોગ્ય, મિત્ર-પ્રાપક, સત્ર-વિજયી, ધન-વિજયી, સ્વર્ગ-વિજયી—આગળ દોરી જા. ઋચા દ્વારા સ્તોમને સમૃદ્ધ/પૂર્ણ કર; ગાયત્રી દ્વારા રથંતર અને ગાયત્રી-વર્તની પર બૃહદ્ (સ્થાપિત કર)—સ્વાહા।

Mantra 9

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्पृ॑थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्

દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી, અશ્વિનોના બાહુઓથી, પૂષણના હાથોથી, હું તને ગ્રહણ કરું છું. ગાયત્રી છંદથી, અંગિરસ્વત્ (અંગિરસ સમાન), પૃથિવીના સધસ્થાનમાંથી ‘પુરીષ્ય’ અગ્નિને (ભેજવાળી ધરતીવાળા અગ્નિને) હું ઉઠાવું છું; ત્રૈષ્ટુભ છંદથી, અંગિરસ્વત્, તું તેને લાવી દે—અંગિરસ્વત્।

Mantra 10

अभ्रि॑रसि॒ नार्य॑सि॒ त्वया॑ व॒यम॒ग्निᳪ श॑केम॒ खनि॑तुᳪ स॒धस्थ॒ आ । जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्

તું અભ્રિ (ખોદવાની કૂદાળી) છે; તું ઇજા કરતી નથી. તારા દ્વારા અમે સધસ્થાનમાં રહેલા અગ્નિને ખોદીને બહાર કાઢવા સમર્થ થઈએ. જાગતે છંદથી, અંગિરસ્વત્।

Mantra 11

हस्त॑ आ॒धाय॑ सवि॒ता बिभ्र॒दभ्रि॑ᳪ हिर॒ण्ययी॑म् । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑र॒दानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्

હાથ મૂકીને, સવિતા સોનાની અબ્રિ (કોદાળી) ધારણ કરીને, અગ્નિના જ્યોતિને નિહાળી, પૃથ્વીમાંથી તેને બહાર લાવ્યો—અનુષ્ટુભ છંદથી, અંગિરસોની જેમ.

Mantra 12

प्रतू॑र्तं वाजि॒न्ना द्र॑व॒ वरि॑ष्ठा॒मनु॑ सं॒वत॑म् । दि॒वि ते॒ जन्म॑ पर॒मम॒न्तरि॑क्षे॒ तव॒ नाभि॑: पृथि॒व्यामधि॒ योनि॒रित्

પ્રેરિત હે વાજિન્, દોડીને અહીં આવ; વર્ષના પ્રવાહ સાથે સર્વોત્તમ માર્ગે અનુસરીને. દ્યૌમાં તારો પરમ જન્મ છે; અંતરિક્ષમાં તારી નાભિ છે; પૃથ્વી પર જ તારી યોનિ (ગર્ભસ્થાન) છે.

Mantra 13

यु॒ञ्जाथा॒ᳪ रास॑भं यु॒वम॒स्मिन् यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्निं भर॑न्तमस्म॒युम्

હે વೃಷણ્વસૂ, તમે બન્ને આ યાત્રામાં ગધેડાને જોડો—(એને જોડો) કે તે અચૂક એવા અગ્નિને વહન કરે.

Mantra 14

योगे॑-योगे त॒वस्त॑रं॒ वाजे॑-वाजे हवामहे । सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तये॑

દરેક જોડાણે, દરેક વિજય-પ્રાપ્તિએ, અમે સખાઓ બની, સહાય માટે પરાક્રમી ઇન્દ્રને આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 15

प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्यं मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षं॒ वी॑हि स्व॒स्तिग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन् पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह

હે પ્રતૂર્વન્ (વિજયી), અહીં આવ; નીચે ઉતરી પગ મૂકતો આવ. અશસ્તિ (અપશકુન/દુર્ભાગ્ય) દૂર હાંકી દે; રુદ્રના ગણપત્ય (ગણોના અધિપત્ય) સાથે મયોભૂઃ (આનંદ-દાતા) બનીને આવ. અંતરિક્ષને વિશાળ કર; તેને નિર્મળ/સ્વચ્છ કર. સ્વસ્તિ-ગવ્યૂતિ (કલ્યાણકારી ગોમાર્ગ) સાથે, સર્વને અભય બનાવતો, પૂષણ સાથે સયુજ (યોક્ત સહચર) બનીને (આવ).

Mantra 16

पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः

પૃથ્વીના દૃઢ આસનમાંથી અગ્નિ—પૃથ્વીપોષિત—ને અહિં લાવો, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે; અગ્નિ—પૃથ્વીપોષિત—ને અંગિરસોની રીત પ્રમાણે અહિં લાવો. અમે અગ્નિ—પૃથ્વીપોષિત—ની પાસે અંગિરસોની રીત પ્રમાણે અહિં નજીક આવીએ છીએ; અમે અગ્નિ—પૃથ્વીપોષિત—ને અંગિરસોની રીત પ્રમાણે અહિં લાવીશું.

Mantra 17

अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ

અગ્નિ ઉષાઓના અગ્રભાગને અનુસરીને જોયો; જાતવેદા, પ્રથમ, દિવસોને અનુસરી ગયો. તેણે સૂર્યના કિરણોને—ઘણા સ્થાનોમાં વિસ્તરેલા—અનુસર્યા; તેણે દ્યાવા-પૃથ્વીને વિસ્તારી દીધી.

Mantra 18

आ॒गत्य॑ वा॒ज्यध्वा॑न॒ᳪ सर्वा॒ मृधो॒ वि धू॑नुते । अ॒ग्निᳪ स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते

બળના માર્ગ પર આવીને તે સર્વ શત્રુતાઓને ઝાડી નાખે છે; મહાન ચક્ષુથી અગ્નિ પોતાના સધસ્થ પર તેને સારી રીતે નિહાળે છે.

Mantra 19

आ॒क्रम्य॑ वाजिन् पृथि॒वीम॒ग्निमि॑च्छ रु॒चा त्वम् । भूम्या॑ वृ॒त्वाय॑ नो ब्रूहि॒ यत॒: खने॑म॒ तं व॒यम्

હે વાજિન્ (બળવાન), પૃથ્વી પર પગ મૂકી તું પોતાની રુચા (પ્રકાશ) વડે અગ્નિને શોધ. ભૂમિથી તેને આવરીને અમને કહેજે—ક્યાંથી અમે ખોદીએ; ત્યાં જ અમે ખોદીશું.

Mantra 20

द्यौ॑स्ते पृ॒ष्ठं पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॑मा॒त्माऽन्तरि॑क्षᳪ समु॒द्रो योनि॑: । वि॒ख्याय॒ चक्षु॑षा॒ त्वम॒भि ति॑ष्ठ पृतन्य॒तः

દ્યુલોક તારો પીઠ છે, પૃથ્વી તારો આસન; અંતરિક્ષ તારો આત્મા છે, સમુદ્ર તારી યોનિ. પોતાની આંખથી વિખ્યાત કરીને, હે વીર, આક્રમણ કરનાર શત્રુ સામે તું અડગ ઊભો રહેજે.

Mantra 21

उत्क्रा॑म मह॒ते सौ॑भगाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन् । व॒यᳪ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्निं खन॑न्त उ॒पस्थे॑ अस्याः

હે દ્રવિણોદા, હે વાજિન, આ તારા સ્થાનમાંથી મહાન સૌભાગ્ય માટે આગળ વધ. પૃથ્વીના સુમંત્રમાં અમે રહીએ, જ્યારે અમે તેની ગોદમાં અગ્નિને ખોદી કાઢીએ।

Mantra 22

उद॑क्रमीद् द्रविणो॒दा वा॒ज्य॒र्वाक॒: सुलो॒कᳪ सुकृ॑तं पृथि॒व्याम् । तत॑: खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निᳪ स्वो॒ रुहा॑णा॒ अधि॒ नाक॑मुत्त॒मम्

દ્રવિણોદા વાજિન, અર્વાક્ (અહીં તરફ) ગતિ કરતો, પૃથ્વી પર સુલોક—સુવ્યવસ્થિત શુભ પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યો છે. ત્યાર પછી અમે સુપ્રતીક અગ્નિને ખોદી કાઢીએ; સ્વઃ (સ્વર્ગ) તરફ ચઢતા, ઉત્તમ નાક (પરમ સ્વર્ગ) ઉપર પહોંચીએ।

Mantra 23

आ त्वा॑ जिघर्मि॒ मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम्

હે (અગ્નિ), હું તને મનથી અને ઘીથી અભિષેક કરું છું—તને, જે સર્વ લોકોમાં પ્રતિષ્ઠિત છે. તું વિશાળ છે, તિર્યક રીતે વ્યાપતો છે; બળથી મહાન છે; સર્વત્ર વ્યાપક, અતિ પ્રચંડ, અને અન્ન દ્વારા દૃશ્યરૂપે પ્રગટ થનાર છે.

Mantra 24

आ वि॒श्वत॑: प्र॒त्यञ्चं॑ जिघर्म्यर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षेत । मर्य॑श्री स्पृह॒यद्व॑र्णो अ॒ग्निर्नाभि॒मृशे॑ त॒न्वा जर्भु॑राणः

હું સર્વ દિશાઓથી તને અભિષેક કરું છું—અહીં તરફ મુખ કરેલા તને—રાક્ષસથી અસ્પૃષ્ટ મનથી; તે તેને સ્વીકારે. યુવાન વીર સમ તેજસ્વી, ઇચ્છનીય વર્ણવાળો અગ્નિ, નાભિને સ્પર્શતો, પોતાના દેહથી ઉત્સુક ગતિમાં કંપતો રહે છે.

Mantra 25

परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑

હવિષ્યોની આસપાસ વાજપતિ, કવિ એવા અગ્નિ પરિક્રમા કરીને આગળ વધ્યો; દાન આપનાર ઉપાસકને રત્નો (ધન) અર્પતો.

Mantra 26

परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्र॑ᳪ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वे-दि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम्

હે અગ્નિ, તારી આસપાસ કિલ્લા સમે અમે—વિપ્રો (પ્રેરિત ઋષિઓ)—તને, પરાક્રમીને, ધ્યાનમાં ધારીએ છીએ. ધૃષદ્વર્ણ (સાહસી તેજવાળો), દિવસે-દિવસે, ભંગુરાવતામ્ (ભંગુર/નાશવંતો)નો હંતાર (વધક) તું છે.

Mantra 27

त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ । त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचि॑:

હે અગ્નિ, તું દ્યુભિઃ (આકાશીય પ્રકાશો) સાથે છે; તું આશુશુક્ષણિ (ઝડપે પ્રજ્વલિત થનાર) છે; તું અદ્‌ભ્યઃ (જળમાંથી) છે; તું અશ્મનઃ પરિ (પથ્થર આસપાસથી/ઘર્ષણથી) છે. તું વનેભ્યઃ (વનમાંથી) છે; તું ઓષધીભ્યઃ (ઔષધિઓ/વનસ્પતિઓમાંથી) છે; હે નૃપતે (મનુષ્યોના અધિપતિ), મનુષ્યોમાં તું શુચિઃ (પવિત્ર) રૂપે જન્મે છે.

Mantra 28

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामि । ज्योति॑ष्मन्तं त्वाऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्य॑तम् । शि॒वं प्र॒जाभ्योऽहि॑ᳪसन्तं पृथि॒व्या: स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामः

દેવ સવિતૃના પ્રસવ (પ્રેરણા)થી, અશ્વિનોના બાહુઓથી, પૂષણના હસ્તોથી, પૃથિવીના સધસ્થ (દૃઢ આધાર)માંથી હું અગ્નિ પુરીષ્યને—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે—ખોદી કાઢું છું. હે અગ્નિ, તને—જ્યોતિષ્માન, સુપ્રતીક (સુંદર સ્વરૂપવાળો), અજરસ્ર ભાનુથી સદા દીપ્ત—પ્રજાઓ માટે શિવ, અહિંસંત (અહિંસક/અનુપદ્રવી) એવા, પૃથિવીના સધસ્થમાંથી અગ્નિ પુરીષ્યને અંગિરસવત્ અમે ખોદી કાઢીએ છીએ.

Mantra 29

अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भित॒: पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मानो म॒हाँ२ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व

તું જળોના પૃષ્ઠ સમાન છે; અગ્નિનું યોનિ (ગર્ભસ્થાન) છે; સર્વ દિશાઓમાં ફૂલતો સમુદ્ર છે. મહાન બનીને, તું પુષ્કરમાં પણ વિસ્તર; દ્યૌના પ્રમાણથી, વિસ્તારની વિશાળતાથી પ્રથિત થા.

Mantra 30

शर्म॑ च स्थो॒ वर्म॑ च॒ स्थोऽछि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं व॑साथां भृ॒तम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒म्

તમે બન્ને શર્મ (આશ્રય) પણ છો અને વર્મ (કવચ) પણ છો—અછિદ્ર, બહુળ, સર્વવ્યાપી, બન્ને. તમે સાથે વસો; ધારિત ‘પુરીષ્ય’ અગ્નિને સર્વ તરફથી આવરી રાખો.

Mantra 31

सं व॑साथाᳪ स्व॒र्विदा॑ स॒मीची॒ उर॑सा॒ त्मना॑ । अ॒ग्निम॒न्तर्भ॑रि॒ष्यन्ती॒ ज्योति॑ष्मन्त॒मज॑स्र॒मित्

હે સ્વર્ગ-વિદ (સ્વર્ગને પામાડનાર) દેવીઓ, તમે પરસ્પર સામસામે રહીને, ઉરસા અને પોતાના આત્માથી એકરૂપ થઈને સાથે વસો; અંદર અગ્નિને ધારણ કરતી, પ્રકાશમય અને અવિરત એવા તેને જ ધારણ કરો.

Mantra 32

पु॒री॒ष्यो॒ऽसि वि॒श्वभ॑रा॒ अथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्ने । त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घत॑:

તું પુરીષ્ય (વેદી-માટી/વેદી-મિશ્રણ) છે, સર્વને ધારણ કરનાર; હે અગ્નિ, અથર્વાએ તને પ્રથમ મથન કરીને પ્રગટ કર્યો. હે અગ્નિ, પુષ્કરથી, ઉપરથી, અથર્વાએ તને મથન કરીને પ્રગટ કર્યો—સમસ્ત વાઘત (યજમાન/સ્તુતિકાર)ના મસ્તકમાંથી.

Mantra 33

तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषि॑: पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॑त्र॒हणं॑ पुरन्द॒रम्

હે અગ્નિ, અથર્વણના પુત્ર ઋષિ દધ્યઙ્ તને પ્રજ્વલિત કરે છે—વૃત્રહન, પુરંદર (દુર્ગ-વિનાશક).

Mantra 34

तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒ञ्ज॒यᳪ रणे॑-रणे

હે પાથ્ય વૃષા (બળવાન), તને જ પ્રજ્વલિત કરે છે—દસ્યુઓનો સર્વોત્તમ સંહારક, ધનવિજયી, યુદ્ધે યુદ્ધે વિજય આપનાર.

Mantra 35

सीद॑ होत॒: स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्सा॒दया॑ य॒ज्ञᳪ सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒हद्यज॑माने॒ वयो॑ धाः

હે હોતઃ, તારા પોતાના લોકમાં બેસ; હે ચિકિત્વાન (જ્ઞાની), સુકૃતના યોનિમાં યજ્ઞને સ્થાપિત કર. દેવાવીર, હવિષાથી દેવોને યજ; હે અગ્ને, મહાન યજમાનમાં તું વય (વીર્ય/બળ) ધારણ કરાવ.

Mantra 36

नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाँ२ अ॑सदत्सु॒दक्ष॑: । अद॑ब्धव्रतप्रमति॒र्वसि॑ष्ठः सहस्रम्भ॒रः शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः

હોતૃ (હોતા) અગ્નિ હોતૃ-સદન (હોતૃના આસન) પર નિષણ્ણ થાઓ—વિદ્વાન, તેજસ્વી, દીદીવાંસ (પ્રકાશમાન), સુદક્ષ (સુનિપુણ). અદબ્ધવ્રત (અખંડ વ્રત) અને પ્રમતિ (સ્થિર બુદ્ધિ/દૃઢ સંકલ્પ) ધરાવનાર, વસિષ્ઠ (અતિ ઉત્તમ), સહસ્રમ્ભર (હજારગણું લાવનાર), શુચિજિહ્વ (પવિત્ર જિહ્વાવાળા) અગ્નિ (અહીં) બેસે.

Mantra 37

सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्

ક્રમબદ્ધ રીતે બેસો; તમે મહાન છો. દેવવીતમ (દેવોને અતિ પ્રિય/સ્વાગત) બનીને પ્રજ્વલિત થાઓ. હે અગ્નિ, તમારો અરુષ (લાલિમાયુક્ત) ધૂમ વિસર્જિત કરો; હે મિએધ્ય (યજ્ઞયોગ્ય), પ્રશસ્ત (પ્રશંસિત) અને દર્શત (દેખાવમાં મનોહર) (રૂપ) પ્રગટ કરો.

Mantra 38

अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः

હે દેવી આપઃ (જળો), મધુમતી બની અહીં પ્રસરાવો—પ્રજાઓ માટે અને યક્ષ્મા (ક્ષયરોગ)થી મુક્તિ માટે. તેમના નિયત સ્થાનમાંથી ઔષધિઓ ઊગી નીકળે, સુફળ-સમૃદ્ધ (સુપિપ્પલાઃ) બની.

Mantra 39

सं ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नाया॒ हृद॑यं॒ यद्विक॑स्तम् । यो दे॒वानां॒ चर॑सि प्रा॒णथे॑न॒ कस्मै॑ देव॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य॑म्

માતરિશ્વા વાયુ તારા માટે પથરાયેલા (ઉત્તાન) વેદીનું, સર્વત્ર વિસ્તરેલું હૃદય સુવ્યવસ્થિત કરે. તું જે પ્રાણશ્વાસથી દેવોમાં વિચરે છે—હે દેવ, વષટ્ કોને અર્પણ થાય? તને જ.

Mantra 40

सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो

સુજાત, જ્યોતિ સાથે, શર્મ (આનંદ) અને વરૂથ (રક્ષણ) સાથે સ્વર્ગમાં આસન ગ્રહણ કર. હે અગ્નિ, હે વિભાવસુ, તારો વિશ્વરૂપ વાસ (વસ્ત્ર) વિસ્તારી દે.

Mantra 41

उदु॑ तिष्ठ स्वध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या धि॒या । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒राग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभि॑ः ॥

હે અગ્નિ, સુયજ્ઞવાહ, અમારી માટે દેવ્ય ધી (દિવ્ય પ્રેરણા) સાથે ઊભા થા; દર્શન માટે મહાન તેજથી પ્રકાશિત થા. હે સુશ્રાવ્ય, હે અગ્નિ, સુવચન સ્તુતિઓ સાથે અહીં આવ.

Mantra 42

ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे ॥

હે દેવ સવિતા સમાન, અમારી ઊતિ (રક્ષા) માટે ઊર્ધ્વ ઊભા રહો. વાજ (પુરસ્કાર)ના વિજેતા, જ્યારે અમે અભિષેકો અને સ્તુતિગાયક વાઘદ્‌ભિઃ સાથે તમને આહ્વાન કરીએ ત્યારે ઊર્ધ્વ રહો.

Mantra 43

स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्योरग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्रः शिशु॒ः परि॒ तमा॑ᳪस्य॒क्तून्प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद॒द्गाः ॥

હે અગ્નિ, તું જન્મતાં જ બે લોકનો ગર્ભ છે; મનોહર, ઔષધિઓમાં ધારિત. અદ્ભુત શિશુ, તું અંધકારો અને રાત્રિઓને પરિઘેરી લે છે; ઊંચે રડીને, તું માતાઓ પાસેથી ગાયો બહાર હાંકી કાઢી છે.

Mantra 44

स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॒ङ्ग आ॒शुर्भ॑व वा॒ज्य॒र्वन् । पृ॒थुर्भ॑व सु॒षद॒स्त्वम॒ग्नेः पु॑रीष॒वाह॑णः ॥

હે દૃઢ અંગવાળા, સ્થિર થા; હે વાજ્ય અશ્વ, ત્વરિત થા; વિસ્તૃત થા, સુસદ (સારી રીતે બેસાડાયેલ) થા—તું અગ્નિનો પુરીષવાહણ (પેકિંગ-માટી વહન કરનાર) છે.

Mantra 45

शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः । मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शो॑ची॒र्माऽन्तरि॑क्षं॒ मा वन॒स्पती॑न् ॥

હે અઙ્ગિરસ, તું માનવ પ્રજાઓ માટે શિવ (કલ્યાણકારી) બન. દ્યાવા-પૃથિવીને ન દહે; અંતરિક્ષને ન દહે; વનસ્પતિઓના અધિપતિઓને ન દહે.

Mantra 46

प्रै॑तु वा॒जी कनि॑क्रद॒न्नान॑द॒द्रास॑भ॒: पत्वा॑ । भर॑न्न॒ग्निं पु॑री॒ष्यं मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रा । वृषा॒ग्निं वृष॑णं॒ भर॑न्न॒पां गर्भ॑ᳪ समु॒द्रिय॑म् । अग्न॒ आ या॑हि वी॒तये॑

વાજી (બળવાન અશ્વ) પ્રસ્થાન કરે—ઉચ્ચ સ્વરે હિહિનાતો, આનંદિત, જાણે ગધેડો પાંખો ધારણ કરીને ઉડી ગયો હોય તેમ. પુરિષ્ય અગ્નિ (ભેજવાળા ઢગલાનો અગ્નિ)ને વહન કરતો તે આયુષ્ય પૂર્ણ થવા પહેલાં પડી ન જાય. વૃષા સમાન, વૃષણ (વીર્યવાન) એવા અગ્નિને વહન કરતો—જળનો ગર્ભ, સમુદ્રજન્ય—હે અગ્નિ, યજ્ઞના ભોજન (વીતયે) માટે અહીં આવો.

Mantra 47

ऋ॒तᳪ स॒त्यमृ॒तᳪ स॒त्यम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रामः । ओष॑धय॒: प्रति॑ मोदध्वम॒ग्निमे॒तᳪ शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्माः । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अनि॑रा॒ अमी॑वा नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिं ज॑हि

ઋત અને સત્ય—ઋત અને સત્ય—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે અમે પુરિષ્ય અગ્નિને વહન કરીએ છીએ. હે ઔષધિઓ, તમારી પાસે આવતો આ શિવ (મંગલમય) અગ્નિ જોઈ આનંદ કરો. સર્વ અનિરા (હાનિકારક) અમીવા (રોગો)ને વિખેરી, અને અમારી વચ્ચે બેસીને, અમારી દુર્મતિ (દુષ્ટ વિચાર)ને દૂર કરીને નાશ કર.

Mantra 48

ओष॑धय॒: प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः सुपिप्प॒लाः । अ॒यं वो॒ गर्भ॑ ऋ॒त्विय॑: प्र॒त्नᳪ स॒धस्थ॒माऽस॑दत्

હે ઔષધિઓ, પુષ્પવતી, સુપિપ્પલા (સારા ફળવાળી) તમે તેને સ્વીકારો. આ તમારો ગર્ભ—ઋત્વિય (યજ્ઞયોગ્ય) —પ્રાચીન સધસ્થ (સામૂહિક આસન) પર આવી બેસ્યો છે.

Mantra 49

वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒तः शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हᳪ सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ

વિસ્તૃત તેજથી પ્રજ્વલિત થઈ, દ્વેષીઓ, રાક્ષસો અને અમીવા (રોગો)ને દૂર હંકાર. સુશર્મા અને બૃહત્ શર્મા એવા મહાન આશ્રયમાં અમે નિવાસ કરીએ; સુહવ (સુપ્રાર્થિત) અગ્નિના પ્રણીતૌ—તેના માર્ગદર્શન/આગેવાનીમાં—હું રહું.

Mantra 50

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से

કારણ કે તમે જ આપઃ—આનંદદાયિની—છો; અમને ઊર્જા/પોષણ આપો, મહાન રણ (પ્રયત્ન) માટે અને ચક્ષુ (દૃષ્ટિ) માટે.

Mantra 51

यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:

તમારો જે અતિ શુભ રસ છે—તેમાંથી અહીં અમને ભાગ આપો; પોષણ ઇચ્છતી માતાઓની જેમ.

Mantra 52

तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः

અતએવ અમે યોગ્ય રીતે તમારે સુધી પહોંચીએ—જેનાથી તમે નિવાસ માટે અમને સ્ફૂર્તિ આપો; અને હે આપઃ (જળો), અમારે માટે પણ જનન કરો (સંતતિ અને વૃદ્ધિ).

Mantra 53

मि॒त्रः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं भूमिं॑ च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑तं जा॒तवे॑दसमय॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सᳪ सृ॑जामि प्र॒जाभ्य॑:

મિત્ર, પ્રકાશ સાથે પૃથ્વી અને ભૂમિને એકત્ર સંયોજિત કરીને—સુજાત જાતવેદસને—ક્ષયરોગ (યક્ષ્મા)થી મુક્તિ માટે, પ્રજાઓ માટે, હું તને સંયોજિત કરું છું.

Mantra 54

रु॒द्राः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं बृ॒हज्ज्योति॒: समी॑धिरे । तेषां॑ भा॒नुरज॑स्र॒ इच्छु॒क्रो दे॒वेषु॑ रोचते

રુદ્રોએ પૃથ્વીને સંયોજિત કરીને મહાજ્યોતિ પ્રજ્વલિત કરી; તેમનો કિરણ, અવિરત, શુદ્ધ તેજસ્વી, દેવોમાં પ્રકાશે છે.

Mantra 55

सᳪसृ॑ष्टा॒ वसु॑भी रुद्रै॒र्धीरै॑: कर्म॒ण्या मृद॑म् । हस्ता॑भ्यां मृ॒द्वीं कृ॒त्वा सि॑नीवा॒ली कृ॑णोतु॒ ताम्

વસુઓ સાથે, રુદ્રો સાથે, ધીર (જ્ઞાની)ઓ સાથે સંયોજિત—કર્મયોગ્ય મૃદ્ (માટી). હાથોથી તેને નરમ બનાવી, સીનીવાલી તે (માટી)ને આકાર આપે.

Mantra 56

सि॒नी॒वा॒ली सु॑कप॒र्दा सु॑कुरी॒रा स्वौ॑प॒शा । सा तुभ्य॑मदिते म॒ह्योखां द॑धातु॒ हस्त॑योः

સિનીવાલી—સુંદર વેણીવાળી, સુંદર શિખાવાળી, સુમધુર આશ્રય આપનારી—હે અદિતિ, મહાન દેવી, તે તારા માટે ઉખા (ઉખા-પાત્ર) ને મારા બંને હાથોમાં સ્થાપિત કરે.

Mantra 57

उ॒खां कृ॑णोतु॒ शक्त्या॑ बा॒हुभ्या॒मदि॑तिर्धि॒या । मा॒ता पु॒त्रं यथो॒पस्थे॒ साऽग्निं बि॑भर्तु॒ गर्भ॒ आ । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि

અદિતિ પોતાની શક્તિથી, પોતાના બાહુઓથી, અને પ્રજ્ઞાપૂર્વક ઉખા (ઉખા-પાત્ર) બનાવે. જેમ માતા પુત્રને ગોદમાં ધારણ કરે છે તેમ તે અગ્નિને ગર્ભરૂપે ધારણ કરે. તું યજ્ઞનું શિર (મસ્તક) છે.

Mantra 58

वस॑वस्त्वा कृण्वन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॑ पृथि॒व्य॒सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय रु॒द्रास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽस्य॒न्तरि॑क्षमसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानायादि॒त्यास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वासि द्यौर॑सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय॒ विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒राः कृ॑ण्व॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॒ दिशो॑ऽसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय

વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, ઘડે; તું ધ્રુવ છે; તું પૃથ્વી છે. મારા અંદર પ્રજા, ધનવૃદ્ધિ, ગોપત્ય (ગૌઓ પર અધિપત્ય), સુવીર્ય (ઉત્તમ પરાક્રમ), અને યજમાન માટે સજાત (સગાં-સંબંધીઓ) ધારણ કર. રુદ્રો તને ત્રૈષ્ટુભ છંદથી, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, ઘડે; તું ધ્રુવ છે; તું અંતરિક્ષ છે. મારા અંદર પ્રજા, ધનવૃદ્ધિ, ગોપત્ય, સુવીર્ય, અને યજમાન માટે સજાત ધારણ કર. આદિત્યો તને જાગત છંદથી, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, ઘડે; તું ધ્રુવ છે; તું દ્યૌ (આકાશ) છે. મારા અંદર પ્રજા, ધનવૃદ્ધિ, ગોપત્ય, સુવીર્ય, અને યજમાન માટે સજાત ધારણ કર. વિશ્વે દેવો—વૈશ્વાનર—તને અનુષ્ટુપ છંદથી, અંગિરસોની રીત પ્રમાણે, ઘડે; તું ધ્રુવ છે; તું દિશાઓ છે. મારા અંદર પ્રજા, ધનવૃદ્ધિ, ગોપત્ય, સુવીર્ય, અને યજમાન માટે સજાત ધારણ કર.

Mantra 59

अदि॑त्यै॒ रास्ना॒स्यदि॑तिष्टे॒ बिलं॑ गृभ्णातु । कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खां मृ॒न्मयीं॒ योनि॑म॒ग्नये॑ । पु॒त्रेभ्य॒: प्राय॑च्छ॒ददि॑तिः श्र॒पया॒निति॑

તું અદિતિ માટે રાસ્ના (લગામ) છે; અદિતિ તારા બિલ (ખોખા/ગુહા) પર અધિકાર કરે. અગ્નિ માટે યોનિરૂપ મહાન મૃણ્મય ઊખા બનાવી, અદિતિએ તેને પોતાના પુત્રોને અર્પણ કરી—(અગ્નિ) શ્રપયાન (પાક કરનાર)ને—એવું કહેવાય છે.

Mantra 60

वस॑वस्त्वा धूपयन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॑ धूपयन्तु त्रैष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदादि॒त्यास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा धू॑पय॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदिन्द्र॑स्त्वा धूपयतु॒ वरु॑णस्त्वा धूपयतु॒ विष्णु॑स्त्वा धूपयतु

વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી ધૂપિત કરે—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે; રુદ્રો તને ત્રિષ્ટુભ છંદથી ધૂપિત કરે—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે; આદિત્યો તને જગતી છંદથી ધૂપિત કરે—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે; સર્વ દેવો—વૈશ્વાનર ગણ—તને અનુષ્ટુભ છંદથી ધૂપિત કરે—અંગિરસોની રીત પ્રમાણે. ઇન્દ્ર તને ધૂપિત કરે; વરુણ તને ધૂપિત કરે; વિષ્ણુ તને ધૂપિત કરે.

Mantra 61

अदि॑तिष्ट्वा दे॒वी वि॒श्वदे॑व्यावती पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत् ख॑नत्ववट दे॒वानां॑ त्वा॒ पत्नी॑र्दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद्द॑धतूखे धि॒षणा॑स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद॒भी॒न्धतामुखे॒ वरू॑त्रीष्ट्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वच्छ्र॑पयन्तूखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे॒ जन॑य॒स्त्वाच्छि॑न्नपत्रा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे

દેવી અદિતિ—સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, તારા માટે ખાડો ખોદે. દેવોની પત્નીઓ—દેવીઓ, સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, તને ઉખામાં સ્થાપે. ધિષણાઓ—દેવીઓ, સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, ઉખામાં તને પ્રજ્વલિત કરે. વરૂત્રીઓ—દેવીઓ, સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, ઉખામાં તને તપાવે. ગ્નાઓ—દેવીઓ, સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, ઉખામાં તને પકાવે. જનયઃ—છિન્નપત્રા દેવીઓ, સર્વદેવીઓથી અનુગૃહીત—પૃથ્વીના દૃઢ આધાર પર, અઙ્ગિરસો સમ, ઉખામાં તને પકાવે.

Mantra 62

मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृतोऽवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सि । द्यु॒म्नं चि॒त्रश्र॑वस्तमम्

મિત્ર—મનુષ્યોના આધારક—એ દેવના સહાય-લાભમાં અમને તે તેજ પ્રદાન થાઓ, જે ચિત્ર (ઉજ્જ્વલ) શ્રવસથી અતિ ઉત્તમ છે.

Mantra 63

दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण

દેવ સવિતા તને આગળ ધપાવે—સુહાથવાળો, સુઆંગળીઓવાળો, સુબાહુવાળો અને શક્તિসহ. અક્ષત રહી, પૃથ્વી પર તું પ્રદેશો અને દિશાઓને પરિપૂર્ણ કર.

Mantra 64

उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वोदु॑ तिष्ठ ध्रु॒वा त्वम् । मित्रै॒तां त॑ उ॒खां परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्या ए॒षा मा भे॑दि

ઉઠ; મહાન બન; હે ધ્રુવ, તું ઊભો રહ! મિત્ર સાથે હું તારી આ ઉખા (ઉખા)ને અખંડિતતા માટે ચારે તરફ ગોઠવું છું—આ ફાટે નહિ.

Mantra 65

वस॑व॒स्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॒ऽऽछृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्दसाऽङ्गिर॒स्वदा॑दि॒त्यास्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा आछृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्

વસુઓ તને ગાયત્રી છંદથી, અંગિરસો સમ, ઘડે; રુદ્રો તને ત્રિષ્ટુભ છંદથી, અંગિરસો સમ, ઘડે; આદિત્યો તને જગતી છંદથી, અંગિરસો સમ, ઘડે; અને સર્વ દેવો—વૈશ્વાનર—તને અનુષ્ટુભ છંદથી, અંગિરસો સમ, ઘડે.

Mantra 66

आकू॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । मनो॑ मे॒धाम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । चि॒त्तं विज्ञा॑तम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॑ । ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॑ ॥

આકૂતિને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! મનને, મેધાને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! ચિત્તને, વિજ્ઞાત (સ્પષ્ટ જ્ઞાન)ને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! વાણીના ધારણને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! પ્રજાપતિને, મનુને—સ્વાહા! વૈશ્વાનર અગ્નિને—સ્વાહા!

Mantra 67

विश्वो॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वुरीत स॒ख्यम् । विश्वो॑ रा॒य इ॑षुध्यति द्यु॒म्नं वृ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॑ ॥

દેવના નેતા સાથે દરેક મર્ત્ય મિત્રતા શોધે છે; દરેક મનુષ્ય ધન માટે પ્રયત્ન કરે છે અને પુષ્ટિ પામવા માટે તેજસ્વી યશ (દ્યુમ્ન) પસંદ કરે છે—સ્વાહા!

Mantra 68

मा सु भि॑त्था॒ मा सु रि॒षोऽम्ब॑ धृ॒ष्णु वी॒रय॑स्व॒ सु । अ॒ग्निश्चे॒दं क॑रिष्यथः ॥

હે માતા, તું તૂટ ન જા; તને હાનિ ન થાય; તું ધૃષ્ણુ (અડગ) બની, નિશ્ચયે બળવાન થા. કારણ કે અગ્નિ પણ—તમે બન્ને—આ કાર્ય સિદ્ધ કરશો.

Mantra 69

दृᳪह॑स्व देवि पृथिवि स्व॒स्तय॑ आसु॒री मा॒या स्व॒धया॑ कृ॒तासि॑ । जुष्टं॑ दे॒वेभ्य॑ इ॒दम॑स्तु ह॒व्यमरि॑ष्टा॒ त्वमुदि॑हि य॒ज्ञे अ॒स्मिन् ॥

હે દેવી પૃથ્વી, કલ્યાણ માટે તું દૃઢ થા; પોતાની સ્વધા-શક્તિથી તું આસુરી માયા દ્વારા રચાયેલી છે. દેવોને આ હવ્ય અર્પણ પ્રિય થાઓ; અખંડિત રહી, આ યજ્ઞમાં તું ઉદ્ભવ, પ્રગટ થા.

Mantra 70

द्र्व॑न्न: स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे॑ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥

અમારા માટે ઘૃતની ધારા વહે છે; પ્રાચીન હોતા, વરેણ્ય (શ્રેષ્ઠ), સહસનો પુત્ર—અદ્ભુત—(તે) છે.

Mantra 71

पर॑स्या॒ अधि॑ सं॒वतोऽव॑राँ२ अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हम॑स्मि॒ ताँ२ अ॑व

વર્ષના પરિભ્રમણની પરલી સીમાથી તું નીચલા પ્રદેશો ઉપરથી અહીં પાર આવી જા; અને જ્યાં હું છું, તે (સ્થાનો/લોકો)નું તું રક્ષણ કર।

Mantra 72

प॒र॒मस्या॑: परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा ग॑हि । पु॒री॒ष्य॒: पुरुप्रि॒योऽग्ने॒ त्वं त॑रा॒ मृध॑:

પરમ પરાવતના સર્વોચ્ચ દૂર પ્રદેશમાંથી, રોહિદ અશ્વવાળા અગ્નિ, અહીં આવ। પુરીષ્ય (સમૃદ્ધિથી યુક્ત), બહુજનપ્રિય—હે અગ્નિ, શત્રુતાઓને પાર કરાવી અમને તાર।

Mantra 73

यद॑ग्ने॒ कानि॒ कानि॑ चि॒दा ते॒ दारू॑णि द॒ध्मसि॑ । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य

હે અગ્નિ, તારા માટે અમે જે જે લાકડાં મૂકીયે છીએ—તે સર્વ તને ઘૃત સમાન થાઓ; હે યવિષ્ઠ્ય (સૌથી યુવાન), તે તું પ્રસન્નતાપૂર્વક સ્વીકાર કર.

Mantra 74

यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॒षस्व॑ यविष्ठ्य

ઉપજિહ્વિકા જે ખાય છે, અને વમ્ર (ચીંટી) જે પર સરકે છે—તે સર્વ તને ઘૃત સમાન થાઓ; હે યવિષ્ઠ્ય, તે તું પ્રસન્નતાપૂર્વક સ્વીકાર કર.

Mantra 75

अह॑रह॒रप्र॑यावं॒ भर॒न्तोऽश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते घा॒सम॑स्मै । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॒न्तोऽग्ने॒ मा ते॒ प्रति॑वेशा रिषाम

દરરોજ અપ્રયાવ (અવિરત સેવા) લઈને, અમે તેને એમ જ પાસે ઊભા રહીએ છીએ જેમ ઘાસ લઈને ઘોડા પાસે ઊભા રહે છે. ધનના પોષ સાથે, સમિધા (ઇંધણ)ને પોતાનો ભાગ માની આનંદિત થઈ—હે અગ્નિ, તારા પડોશીઓ તને (અથવા અમને) હાનિ ન કરે.

Mantra 76

नाभा॑ पृथि॒व्याः स॑मिधा॒ने अग्नौ रा॒यस्पोषा॑य बृह॒ते ह॑वामहे । इ॒र॒म्म॒दं बृ॒हदु॑क्थ्यं॒ यज॑त्रं॒ जेता॑रम॒ग्निं पृत॑नासु सास॒हिम्

પૃથ્વીના નાભિ-સ્થાને, અગ્નિ પ્રજ્વલિત થતાં, ધન અને પોષણની વૃદ્ધિ માટે અમે મહાન અગ્નિને આહ્વાન કરીએ છીએ—આહાર-રસથી આનંદિત, મહાન સ્તુતિને યોગ્ય, યજનીય, વિજેતા, અને યુદ્ધોમાં શત્રુઓને દબાવી જીતનાર અગ્નિ।

Mantra 77

याः सेना॑ अ॒भीत्व॑रीराव्या॒धिनी॒रुग॑णा उ॒त । ये स्ते॒ना ये च॒ तस्क॑रा॒स्ताँस्ते॑ अ॒ग्नेऽपि॑ दधाम्या॒स्ये॑

જે કોઈ સેનાઓ આક્રમણકારી, ઘાયલ કરનાર અને ઉગ્ર હોય, તેમજ જે ચોરો અને લૂંટારૂઓ હોય—હે અગ્નિ, તેમને હું તારા મુખમાં મૂકી દઉં છું।

Mantra 78

दᳪष्ट्रा॑भ्यां म॒लिम्लू॒ञ्जम्भ्यै॒स्तस्क॑राँ२ उ॒त । हनु॑भ्याᳪ स्ते॒नान् भ॑गव॒स्ताँस्त्वं खा॑द॒ सुखा॑दितान्

હે ભગવન્ (પ્રતાપી) અગ્નિ! તારા દાંતોથી દુષ્ટોને ભક્ષ કર; તારા જડબાંથી લૂંટારૂઓને; અને તારા બે જડબાંથી ચોરોને—તુ તેમને સહેલાઈથી ભક્ષ્ય બનેલા કરીને ભક્ષણ કર।

Mantra 79

ये जने॑षु म॒लिम्ल॑व स्ते॒नास॒स्तस्क॑रा॒ वने॑ । ये कक्षे॑ष्वघा॒यव॒स्ताँस्ते॑ दधामि॒ जम्भ॑योः

જે મનુષ્યોમાં દુષ્ટ અને કલુષિત છે, જે વનમાં ચોરો અને લૂંટારૂઓ છે, જે ઝાડઝાંખરમાં પાપબુદ્ધિથી ઘાત કરવા તત્પર રહે છે—તેમને હું તારા જડબાંની વચ્ચે મૂકી દઉં છું.

Mantra 80

यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जन॑: । निन्दा॒द्यो अ॒स्मान्धिप्सा॑च्च॒ सर्वं॒ तं भ॑स्म॒सा कु॑रु

જે કોઈ અમને હાનિ પહોંચાડવા ઈચ્છે, અને જે કોઈ મનુષ્ય અમારો દ્વેષ કરે; જે નિંદા દ્વારા અને જે ઇજા કરવાની ઇચ્છાથી અમને પીડવા ધાવે—તે સર્વને તું ભસ્મ કરી દે.

Mantra 81

सᳪशि॑तं मे॒ ब्रह्म॒ सᳪशि॑तं वी॒र्यं बल॑म् । सᳪशि॑तं क्ष॒त्रं जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः

મારું બ્રહ્મ તેજસ્વી-ધારદાર છે; મારું વીર્ય અને બળ પણ તેજસ્વી-ધારદાર છે. વિજયી ક્ષત્ર પણ તેજસ્વી-ધારદાર છે—જેનો હું પુરોહિત છું.

Mantra 82

उदे॑षां बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्चो॒ अथो॒ बल॑म् । क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ२ अ॒हम्

હું તેમના બાહુઓને ઊંચા ઉઠાવું છું; હું તેમને વટાવી જાઉં છું. હું તેજ (વર્ચસ્) અને બળ પણ ઉન્નત કરું છું. બ્રહ્મશક્તિથી હું શત્રુઓને ક્ષીણ કરું છું; મારા સ્વજનોને હું ઉપર ઉન્નત માર્ગે લઈ જાઉં છું—હા, હું જ.

Mantra 83

अन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॑: । प्र-प्र॑ दा॒तारं॑ तारिष॒ ऊर्जं॑ नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे

હે અન્નપતિ, અમને અન્ન આપ—રોગરહિત, પોષક, શૌર્યવર્ધક. દાતા કરતાં પણ આગળ-આગળ અમે પાર ઉતરીએ. દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ માટે અમને ઊર્જા/પોષણ સ્થાપિત કર.