Mantra 50
Rishi: Agnicayana liturgical tradition (ṛṣi not explicitly rubricated in VS)
Devata: Agni (pluralised as ritual presences)
Chandas: Anuṣṭubh-like (by compact pāda structure; exact metrical classification varies in YV citation practice)
Samhita Patha (Devanagari)
पुरी॒ष्या॒सो अ॒ग्नय॑ः प्राव॒णेभि॑ः स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥
Transliteration
purīṣyā́so agnáyaḥ prāvaṇébhíḥ sajóṣasaḥ | júṣantāṃ yajñám adrúho 'namīvā íṣo mahī́ḥ ||
Translation
પૃથ્વીથી ભરેલા (પુરીષ્ય) અગ્નિઓ, વેદી-ઢાળાઓ (પ્રાવણ) સાથે સહસ્વર (સજોષ) રહી, યજ્ઞમાં આનંદ પામો; અદ્રોહી, અનમીવ—અહિત અને પીડાથી રહિત—(અમને) મહાન પોષણો (ઇષઃ) પ્રદાન કરો.
Padapatha (Word Analysis)
पुरीष्याः । अग्नयः । प्रावणेभिः । स-जोऽसः । जुषन्ताम् । यज्ञम् । अद्रुहः । अनमीवाः । इषः । महीः ।
Word by Word
पुरीष्यासःabounding in nourishment/strength (lit. rich in ‘puriṣa’)
पुरीष्यासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; ‘पुरीष’ से व्युत्पन्न) / पुरीष्य-
अग्नयःthe fires (Agni-powers)
अग्नयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रावणेभिःwith/through the offerings (oblation-materials)
प्रावणेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रावण (प्रातिपदिक)
सजोषसःin concord, of one accord
सजोषसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; sa-joṣas ‘in common enjoyment/accord’)
जुषन्ताम्let them enjoy/favour
जुषन्ताम्:
Kartā
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अद्रुहःnon-injuring, not treacherous
अद्रुहः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअद्रुह् (प्रातिपदिक; a- + druh ‘not harming, non-hostile’)
अनमीवाःfree from sickness
अनमीवाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनमीव (प्रातिपदिक; a- + amīvā ‘free from disease’)
इषःrefreshments, nourishments
इषः:
Kartā
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक; ‘refreshment, nourishment’)
महीःgreat, abundant
महीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Purīṣya Agnayaḥ—plural ritual fires)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes