
Sukta 8.14
Indra
Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
આ સૂક્ત ઇન્દ્રની ધન અને વિજયના સર્વાધિપતિ તરીકે સ્તુતિ કરે છે. તે અવરોધોને ભેદે છે, છુપાયેલો પ્રકાશ ("ગાયો") મુક્ત કરે છે અને યજમાનને ઋતસભર યોગ્ય ગતિ ફરી સ્થાપિત કરાવે છે. "તું જેમ ધનને આદેશે છે તેમ હું કરી શકું" એવી વ્યક્તિગત અભિલાષા, અઙ્ગિરસો માટે ઇન્દ્રે કરેલા કાર્યો તથા વલ અને યજ્ઞ ન કરનારી શત્રુત્વપૂર્ણ શક્તિઓના પતનના પુરાણસ્મરણ સાથે અહીં ગૂંથાયેલી છે. ઇન્દ્રના સોમબળને આવાહન કરીને સમૃદ્ધિ, પ્રેરણા અને આંતરિક તથા બાહ્ય પ્રતિરોધ પર વિજય આપવાની પ્રાર્થના કરવી—આ જ તેનો હેતુ છે.
Mantra 1
यदिन्द्राहं यथा त्वमीशीय वस्व एक इत् । स्तोता मे गोषखा स्यात् ॥
હે ઇન્દ્ર, જો હું પણ તારા સમાન—એકમાત્ર ઈશ—વસુ (ધન-સંપત્તિ) પર અધિકાર કરી શકું, તો મારો સ્તોતૃ (સ્તુતિ કરનાર) ગોષખા—ગો (કિરણ-ગાય)નો સાથી—બની જાય.
Mantra 2
शिक्षेयमस्मै दित्सेयं शचीपते मनीषिणे । यदहं गोपतिः स्याम् ॥
હે શચીપતે ઇન્દ્ર! હું તેના માટે શીખું, હું તેને અર્પું—તે મનીષી (જ્ઞાની) માટે—જેથી હું ગોપતિ (ગૌઓ/કિરણોના સ્વામી), પ્રકાશિત સંપત્તિઓનો અધિપતિ બની શકું.
Mantra 3
धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते । गामश्वं पिप्युषी दुहे ॥
હે ઇન્દ્ર! તારી સૂનૃતા (સત્ય-વાણી)ની ધેનુ સોમ પીસનાર યજમાનને દૂધ આપે છે; તે ગૌ (કિરણ-ગૌ) અને અશ્વ (પ્રાણ-અશ્વ)ને દોહે છે—શોધકને પોષી, વૃદ્ધિ આપે છે.
Mantra 4
न ते वर्तास्ति राधस इन्द्र देवो न मर्त्यः । यद्दित्ससि स्तुतो मघम् ॥
હે ઇન્દ્ર! તારા રાધસ્ (દાન-શક્તિ)ને કોઈ સીમા નથી—ન દેવ, ન મર્ત્ય. તું જે મઘ (સમૃદ્ધિ) દાન કરવા ઇચ્છે છે, સ્તુતિથી આહ્વાનિત અને સ્થાપિત થવાથી તું તેને વધુ જ આપે છે.
Mantra 5
यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् । चक्राण ओपशं दिवि ॥
યજ્ઞે ઇન્દ્રને વધાર્યો, જ્યારે તેણે પૃથ્વીના આધારને વિસ્તારીને યોગ્ય ગતિમાં સ્થાપ્યો; અને દ્યૌમાં ઉપર ચઢતી સાધનાશક્તિ માટે નિશ્ચિત આધાર (ઉપશમ) રચ્યો.
Mantra 6
वावृधानस्य ते वयं विश्वा धनानि जिग्युषः । ऊतिमिन्द्रा वृणीमहे ॥
હે ઇન્દ્ર, સદા વધતા એવા તારા અમે—અસ્તિત્વનાં સર્વ ધનો જીતવા ઇચ્છતા—તારી ઊતિ, તારી રક્ષા, પસંદ કરીએ છીએ; કેમ કે તારા વધારાથી જ અમારી પ્રાપ્તિશક્તિ પૂર્ણ બને છે.
Mantra 7
व्यन्तरिक्षमतिरन्मदे सोमस्य रोचना । इन्द्रो यदभिनद्वलम् ॥
સોમના મદમાં ઇન્દ્રે અંતરિક્ષ અને તેની તેજસ્વી વિસ્તૃતિઓને વટાવી દીધી, જ્યારે તેણે વલની ગુહાને ભેદી ખોલી—જ્યારે પ્રકાશમય મનોબળે છુપાયેલા પ્રકાશનું આવરણ તોડી નાખ્યું.
Mantra 8
उद्गा आजदङ्गिरोभ्य आविष्कृण्वन्गुहा सतीः । अर्वाञ्चं नुनुदे वलम् ॥
તેણે અંગિરસો માટે કિરણ-ગાયો ને ઉપર ઉઠાવ્યાં, ગુહામાં રહેલી છુપાયેલી વસ્તુઓને પ્રગટ કરતાં; અને વલ (વલા) નામના આવરણરૂપ પ્રતિરોધને તેણે પાછો ઠેલ્યો, જેથી પ્રકાશ ફરી અમારી તરફ વળે.
Mantra 9
इन्द्रेण रोचना दिवो दृळ्हानि दृंहितानि च । स्थिराणि न पराणुदे ॥
ઇન્દ્ર દ્વારા દ્યૌના તેજસ્વી લોકો દૃઢ અને સુસ્થાપિત બને છે; તેઓ સ્થિર ઊભા રહે છે, દૂર હંકારાતા નથી—એથી ઉચ્ચ મનનો સ્થાપિત પ્રકાશ આપણામાં ઢળી પડતો નથી.
Mantra 10
अपामूर्मिर्मदन्निव स्तोम इन्द्राजिरायते । वि ते मदा अराजिषुः ॥
જળોની ઊછળતી તરંગ જેમ આનંદિત થાય, તેમ સ્તોત્ર, હે ઇન્દ્ર, તારી તરફ ઝડપી ધાવે છે; અને તારા મદો (આનંદ-ઉલ્લાસ) તેજસ્વી બની પ્રસરે છે—સત્તામાં દીપ્ત થયેલી આનંદશક્તિઓ.
Mantra 11
त्वं हि स्तोमवर्धन इन्द्रास्युक्थवर्धनः । स्तोतॄणामुत भद्रकृत् ॥
હે ઇન્દ્ર, તું જ સ્તોત્રનો વર્ધક છે અને ઉક્તિ (ઉકથ)નો પણ વર્ધક છે; અને સ્તોતાઓ માટે તું કલ્યાણકર્તા બને છે.
Mantra 12
इन्द्रमित्केशिना हरी सोमपेयाय वक्षतः । उप यज्ञं सुराधसम् ॥
સોમપેય ઇન્દ્રને કેશવાળા બે હરિ (અશ્વો) વહન કરે છે—સુરાધસ, સત્ય-સમૃદ્ધિથી ભરપૂર યજ્ઞ તરફ.
Mantra 13
अपां फेनेन नमुचेः शिर इन्द्रोदवर्तयः । विश्वा यदजयः स्पृधः ॥
અપાં ફેનથી, હે ઇન્દ્ર, તું નમુચિનું શિર લપેટી ને દૂર ફેરવી દીધું; અને તું સર્વ સ્પર્ધાઓ—શત્રુતાભરી ટક્કરો—જીત્યો.
Mantra 14
मायाभिरुत्सिसृप्सत इन्द्र द्यामारुरुक्षतः । अव दस्यूँरधूनुथाः ॥
હે ઇન્દ્ર, તું તારી માયાઓ—પ્રકાશમય કુશળ શક્તિઓ—દ્વારા ઉપર ચઢવા પ્રયત્ન કરતો ચેતનાના દ્યામ્ (આકાશ) પર આરોહણ કર્યો; અને તું દસ્યુઓને—આત્માના ઉન્નતિમાર્ગને અવરોધતા અંધકારમય રોકનારાઓને—નીચે પાડી ઝંઝોડીને દૂર કર્યા.
Mantra 15
असुन्वामिन्द्र संसदं विषूचीं व्यनाशयः । सोमपा उत्तरो भवन् ॥
હે ઇન્દ્ર, તું અસુન્વા—યજ્ઞ ન કરનારાઓ—ની વાંકી ગતિ ધરાવતી વિસૂચી સંસદને તોડી વિખેરી નાખી; સોમપા બની તું ઉત્તરો—ઉચ્ચ વિજયી શક્તિ—રૂપે પ્રગટ થયો.
It is a hymn of praise to Indra asking for wealth, strength, and victory, while recalling his great deed of releasing the hidden “cows” (light and riches) and defeating obstructing forces like Vala.
The “cows” often symbolize rays of light, inspiration, and abundance that are hidden or withheld; Vala is the enclosing obstruction that keeps them trapped until Indra breaks it open.
It can be recited as an Indra-invocation for courage and obstacle-removal—especially when seeking success and clarity—ideally with a simple offering (like ghee in a fire) and a focused intention to break inner resistance and regain light.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.