Rig Veda Sukta 15
Mandala 8Sukta 1513 Mantras

Sukta 15

Sukta 8.15

Devata

Indra

આ સૂક્ત ઇન્દ્રને—“ઘણો આહ્વાનિત” અને “ઘણો સ્તુત”—ઉર્જાસભર આવાહન છે. પ્રેરિત ગાન દ્વારા તેને નજીક ખેંચી, વિજયી શક્તિરૂપે ઉપાસક સાથે વસવા વિનંતી કરે છે. ઇન્દ્રના વિશાળ ઇન્દ્રિય (સર્વાધિકારી પરાક્રમ), શુષ્મ (આવેગભર્યું બળ) અને ક્રતુ (યોગ્ય દિશામાં દોરાયેલ સંકલ્પ)નું ગાન કરીને, અંતે પ્રાર્થના કરે છે કે બળના સર્વ સ્વરૂપો સમુદાયમાં પ્રવેશી વૃદ્ધિ, સ્થિર નિવાસ અને વિજય પ્રદાન કરે.

Mantras

Mantra 1

तम्वभि प्र गायत पुरुहूतं पुरुष्टुतम् । इन्द्रं गीर्भिस्तविषमा विवासत ॥

તેને પૂર્ણ ઉદ્ગારથી ગાવો—પુરુહૂત, પુરુષ્તુત ઇન્દ્રને; પ્રેરિત ગીર્ભિઃ (સ્તુતિ-વચનો) વડે તવિષમ—મહાશક્તિને—નજીક લાવો, અને વિજયશક્તિ રૂપે તેને તમારા અંદર નિવાસ કરાવો.

Mantra 2

यस्य द्विबर्हसो बृहत्सहो दाधार रोदसी । गिरीँरज्राँ अपः स्वर्वृषत्वना ॥

જેની વિશાળ, દ્વિ-બળવર્ધિત મહાશક્તિ બે લોકો (રોદસી)ને ધારણ કરે છે—જે પોતાના વીર્યવાન અધિપત્યથી દૃઢપણે બંધાયેલા પર્વતો, જળો અને સ્વર્ (સૂર્યપ્રકાશી તેજ)ને મુક્ત કરે છે: એ જ ઇન્દ્રની સત્યને વિસ્તૃત કરતી શક્તિ છે.

Mantra 3

स राजसि पुरुष्टुतँ एको वृत्राणि जिघ्नसे । इन्द्र जैत्रा श्रवस्या च यन्तवे ॥

હે પુરુષ્તુત ઇન્દ્ર, તું રાજસિમાં રાજ કરે છે; એકલો તું વૃત્રોને—આવરણરૂપ પ્રતિરોધોને—વધ કરે છે. વિજય (જૈત્ર) અને આત્મવિજયની વધતી શ્રવસ્યા લઈને અમારી પાસે આવ.

Mantra 4

तं ते मदं गृणीमसि वृषणं पृत्सु सासहिम् । उ लोककृत्नुमद्रिवो हरिश्रियम् ॥

અમે તારા મદ—શક્તિના ઉલ્લાસ—નું સ્તવન કરીએ છીએ; યુદ્ધોમાં જીતનાર તારી વૃષણ (વૃષભસમાન) શક્તિનું. હે અદ્રિવો (પથ્થરધારી), હે લોકકૃત્નુ (લોકોને પૂર્ણ કરનાર), હરિશ્રી (હરિત/કપિલ અશ્વોની દીપ્તિ) સાથે આવ; અમારા આંતરિક લોકોમાં પૂર્ણ વ્યવસ્થા સ્થાપ.

Mantra 5

येन ज्योतींष्यायवे मनवे च विवेदिथ । मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ॥

જેન તું આયુ અને મનુ માટે તેજસ્વી કિરણોને પ્રકાશમાં પ્રગટ કર્યાં; આ બર્હિષ્ (પવિત્ર આસન) ઉપર આનંદિત થઈ તું સર્વત્ર તેજથી વિરાજે છે—અમારા યજ્ઞભૂમિને ચેતનામાં પ્રકાશક્ષેત્ર બનાવે છે.

Mantra 6

तदद्या चित्त उक्थिनोऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा । वृषपत्नीरपो जया दिवेदिवे ॥

આજે પણ ઉક્થિન (સ્તુતિગાયક) પ્રાચીન રીત મુજબ તારી અનુસરણ કરીને સ્તુતિ કરે છે. હે જય, દિવે દિવે અમારા માટે વૃષપતિનીર અપઃ—વૃષ (બળવાન)ને પતિ ધરાવતી જળધારાઓ—વિજય કરાવી આપ; જીવનશક્તિના તે પ્રવાહો, જે પ્રકાશબીજ વહન કરે છે.

Mantra 7

तव त्यदिन्द्रियं बृहत्तव शुष्ममुत क्रतुम् । वज्रं शिशाति धिषणा वरेण्यम् ॥

તારું જ તે વિશાળ ઇન્દ્રિયં (ઇન્દ્રશક્તિ) છે; તારું જ ઉગ્ર શુષ્મ અને સદ્-બુદ્ધિનો ક્રતુ (યોગ્ય સંકલ્પ) છે. ધિષણા (વિવેકપ્રેરણા) વરેણ્ય વજ્રને તીક્ષ્ણ કરે છે—આત્માના શસ્ત્રને અંધકાર વિચ્છેદવા માટે ધારદાર બનાવે છે.

Mantra 8

तव द्यौरिन्द्र पौंस्यं पृथिवी वर्धति श्रवः । त्वामापः पर्वतासश्च हिन्विरे ॥

હે ઇન્દ્ર, તારો પૌંસ્ય—પુરુષાર્થમય પરાક્રમ—દ્યુલોક અને પૃથ્વી વધારતા રહે છે; તારો તેજસ્વી યશ પણ વિસ્તરે છે. આપઃ (જળધારાઓ) અને પર્વતો તને પ્રેરિત કરે છે, તને આગળ ધપાવે છે.

Mantra 9

त्वां विष्णुर्बृहन्क्षयो मित्रो गृणाति वरुणः । त्वां शर्धो मदत्यनु मारुतम् ॥

વિશાળ-નિવાસી વિષ્ણુ, મિત્ર અને વરુણ તારો સ્તુતિગાન કરે છે. મરુત-શર્ધ (મરુતોની સેના) આનંદમદમાં તારા અનુસરણ કરે છે.

Mantra 10

त्वं वृषा जनानां मंहिष्ठ इन्द्र जज्ञिषे । सत्रा विश्वा स्वपत्यानि दधिषे ॥

તું જનસમૂહોનો વૃષા—બળવાન બળ—છે; હે ઇન્દ્ર, તું સર્વથી મંહિષ્ઠ, અતિ-ઉદાર છે; આ કાર્ય માટે તું જન્મ્યો છે. તું સદા સર્વ સ્વપત્યાંનિ—સુજનન અને સદ્ગર્ભની શક્તિઓ—ધરી રાખે છે.

Mantra 11

सत्रा त्वं पुरुष्टुतँ एको वृत्राणि तोशसे । नान्य इन्द्रात्करणं भूय इन्वति ॥

હે પુરુષસ્તુત ઇન્દ્ર! સદા તું એકલો જ વૃત્રો—અવરોધક શક્તિઓ—ને દબાવી જીતે છે. ઇન્દ્ર સિવાય બીજો કોઈ કાર્યસાધક કરણને વિજય તરફ વધુ આગળ ધપાવી શકતો નથી.

Mantra 12

यदिन्द्र मन्मशस्त्वा नाना हवन्त ऊतये । अस्माकेभिर्नृभिरत्रा स्वर्जय ॥

હે ઇન્દ્ર! જ્યારે મનુષ્યોનાં મન-હૃદયો સહાય માટે અનેક રીતે તને આહ્વાન કરે છે, ત્યારે અહીં અમારા વીર નરો સાથે સ્વર્ જીત—અમારા માટે સૂર્યલોક, સત્યના પ્રકાશને જીત.

Mantra 13

अरं क्षयाय नो महे विश्वा रूपाण्याविशन् । इन्द्रं जैत्राय हर्षया शचीपतिम् ॥

અમારા મહાન વૃદ્ધિ અને નિવાસ માટે પૂરતું થાય એમ, સર્વ રૂપોવાળી શક્તિઓ અમામાં પ્રવેશે. વિજય માટે ઇન્દ્રને હર્ષિત કર—શચીપતિ ઇન્દ્રને, સિદ્ધિની યોગ્ય શક્તિના સ્વામી ને.

Frequently Asked Questions

It calls Indra near through inspired song and asks that his victorious power—guided by intelligence—enter the worshippers for strength, success, and protection.

Kratu is purposeful, right-directed will and intelligence; dhiṣaṇā is inspired discernment. The hymn says this discernment ‘sharpens’ Indra’s vajra, meaning power becomes precise and effective.

Śacīpati means “lord of Śacī,” i.e., master of effective power/skill. In this hymn it highlights Indra as the deity of accomplishment and victory for the community.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App