Sukta 64
Sukta 6.64
Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional for this hymn cluster in Maṇḍala 6)
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh
આ ટૂંકું ઉષસ્-સૂક્ત ઉષાને તેજસ્વી જાગૃતકર્ત્રી તરીકે સ્તુતિ કરે છે—તે ઝગમગતા તરંગોની જેમ ઉગે છે, સર્વ જીવોને ગતિમાં મૂકે છે અને જગતના માર્ગોને “ચાલવા યોગ્ય” બનાવે છે. પ્રકાશના આગમનને યોગ્ય દિશામાં થતી પ્રગતિ સાથે જોડીને—સમૃદ્ધિ, ઉદાર દાન (દક્ષિણા) અને ઉપાસકની જીવનયાત્રામાં સુરક્ષિત પસાર થવાની પ્રાર્થના કરે છે.
Mantras
Mantra 1
उदु श्रिय उषसो रोचमाना अस्थुरपां नोर्मयो रुशन्तः । कृणोति विश्वा सुपथा सुगान्यभूदु वस्वी दक्षिणा मघोनी ॥
ઉષસો પોતાની શ્રીમાં ઉદ્ભાસિત થઈ ઊઠી છે, જળની તેજસ્વી તરંગો સમી ઝળહળતી; તે સર્વ માર્ગોને સુપથ, સુગમ બનાવે છે. અને દક્ષિણા—વસ્વી, મઘોની—સમૃદ્ધ દાનરૂપે પ્રગટ થઈ છે, જેથી આત્મા ઋતના સન્માર્ગે આગળ વધે.
Mantra 2
भद्रा ददृक्ष उर्विया वि भास्युत्ते शोचिर्भानवो द्यामपप्तन् । आविर्वक्षः कृणुषे शुम्भमानोषो देवि रोचमाना महोभिः ॥
હે ભદ્રા ઉષા, તું વિશાળ વિસ્તૃતતામાં દૃશ્ય બને છે અને પ્રકાશિત થઈ પ્રગટે છે; તારો શોચિ (જ્યોતિ-અગ્નિ) અને તારી ભાનવો (કિરણો) આકાશ સુધી ઉછળી દોડી જાય છે. તું શોભિત થતી તારો વક્ષ (ઉર) પ્રગટ કરે છે; હે દેવી ઉષા, રોચમાન (પ્રકાશમાન), મહોબિઃ (મહાન શક્તિઓથી) તેજસ્વી છે.
Mantra 3
वहन्ति सीमरुणासो रुशन्तो गावः सुभगामुर्विया प्रथानाम् । अपेजते शूरो अस्तेव शत्रून्बाधते तमो अजिरो न वोळ्हा ॥
લાલિમાભર્યા, તેજસ્વી ગાવો (કિરણો) તેને આગળ વહન કરે છે—તે સુભગાને, જે વિશાળતામાં વ્યાપે છે. ધનુષ્યધારી શૂરવીર જેમ શત્રુઓને હાંકી કાઢે છે તેમ તે વિરોધીઓને દૂર કરે છે; તે અજીર (અતિશય ઝડપી) સારથી જેમ રથ વહન કરે તેમ, તમસ (અંધકાર)ને આઘાત કરી દબાવે છે.
Mantra 4
सुगोत ते सुपथा पर्वतेष्ववाते अपस्तरसि स्वभानो । सा न आ वह पृथुयामन्नृष्वे रयिं दिवो दुहितरिषयध्यै ॥
હે સ્વભાનુ (સ્વયં-પ્રકાશમાન) ઉષા, તારા માર્ગો સુગોત (સુગમ ગમનવાળા) છે, તારા પંથો સુપથા (સારા માર્ગ) છે—પર્વતો પર પણ; તું જળો અને પવનો ઉપરથી પસાર થાય છે. તેથી, હે પૃથુયામન (વિસ્તૃત ગતિ ધરાવનારી) અને ઋષ્વ (ઉન્નત) દેવી, દિવો દુહિતર (દિવ્ય પુત્રી) તરફથી મળતો રયિ (સમૃદ્ધિ-પૂર્ણતા) અમને અહીં લાવી આપ—અમારા વિકાસ અને પ્રેરણા માટે.
Mantra 5
सा वह योक्षभिरवातोषो वरं वहसि जोषमनु । त्वं दिवो दुहितर्या ह देवी पूर्वहूतौ मंहना दर्शता भूः ॥
હે ઉષા, તું પોતાના અશ્વો સાથે તેને અહીં લાવ; આનંદને અનુરૂપ તું પસંદગીનું શ્રેષ્ઠ વરદાન વહન કરે છે. તું દ્યૌની દુહિતા, દેવી છે; પ્રાચીન કાળથી આહ્વાન પામેલી તું ઉદાર બની, અમારી દૃષ્ટિ માટે દર્શનીય બને છે.
Mantra 6
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥
તારા ઉદયે તો નિવાસસ્થાનમાંથી પક્ષીઓ પણ ઉડી નીકળે છે, અને પિતૃભાજ—જીવનના અન્નમાં ભાગીદાર મનુષ્યો—પ્રભાતે જાગી ઊઠે છે. અહીં ઉપસ્થિત રહી, હે ઉષા દેવી, તું તને અર્પણ કરનાર મર્ત્ય માટે બહુ આનંદ અને કલ્યાણ વહન કરે છે.
Frequently Asked Questions
The hymn worships Uṣas, the goddess of Dawn, praised as the radiant power that brings light, awakens life, and renews the day.
Dawn is not only light in the sky; she ‘makes the paths good’—supporting safe movement, right effort, and prosperity that grows with generosity and offering.
Recite it at dawn facing east, reflect on awakening and clear intentions for the day, and follow it with a small act of dakṣiṇā—charity or helpful giving—to embody its spirit.
Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
