Rig Veda 6.64.2: Mandala 6, Sukta 64, Mantra 2

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja-family)

Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.64; confirm against pada-count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

भद्रा ददृक्ष उर्विया वि भास्युत्ते शोचिर्भानवो द्यामपप्तन् । आविर्वक्षः कृणुषे शुम्भमानोषो देवि रोचमाना महोभिः ॥

Recitation with translationRig Veda 6.64.2

Transliteration

bhadrā́ dadr̥kṣe urviyā́ ví bhāsy útte śocír bhānávō dyā́m apaptan | āvír vákṣaḥ kr̥ṇuṣe śúmbhamānóṣo devi rócamānā máhobhiḥ ||

Translation

હે ભદ્રા ઉષા, તું વિશાળ વિસ્તૃતતામાં દૃશ્ય બને છે અને પ્રકાશિત થઈ પ્રગટે છે; તારો શોચિ (જ્યોતિ-અગ્નિ) અને તારી ભાનવો (કિરણો) આકાશ સુધી ઉછળી દોડી જાય છે. તું શોભિત થતી તારો વક્ષ (ઉર) પ્રગટ કરે છે; હે દેવી ઉષા, રોચમાન (પ્રકાશમાન), મહોબિઃ (મહાન શક્તિઓથી) તેજસ્વી છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भद्राः: auspicious, gracious
• भद्राः: Kartā (उषसः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• ददृक्षे: I have appeared/come into view; I have shown myself
• ददृक्षे: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (दर्शन) → ददृक्ष् (इच्छार्थ/आकाङ्क्षार्थ-रूप, परोक्ष/आत्मनेपद)

• उर्वियाः: of the wide (expanse)
• उर्वियाः: Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• भासि: you shine
• भासि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भा (दीप्तौ)

• उत: and, also
• उत: Sambandha/connector
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शोचिः: flame, radiance
• शोचिः: Kartā (अपपतन्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: शोचिस् (प्रातिपदिक)

• भानवः: beams, rays
• भानवः: Kartā (अपपतन्-क्रियायाः; शोचिः सह समुच्चितम्)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• द्याम्: the heaven, the sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• अपपतन्: they flew down/away, fell upon
• अपपतन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √पत् (गतौ) + अप (उपसर्ग)

• आविः: openly, manifestly
• आविः: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आविस् (अव्यय)

• वक्षः: breast, chest
• वक्षः: Karma
• Type: Noun
• Root: वक्षस् (प्रातिपदिक)

• कृणुषे: you make, you render
• कृणुषे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• शुम्भमानः: adorning oneself; shining forth
• शुम्भमानः: Kartā-viśeṣaṇa
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √शुभ्/शुम्भ् (दीप्तौ/अलङ्कारे) → शुम्भमान (वर्तमानकृदन्त)

• उषः: O Dawn
• उषः: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• रोचमानाः: shining, gleaming
• रोचमानाः: Kartā-viśeṣaṇa
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √रुच् (दीप्तौ) → रोचमान (वर्तमानकृदन्त)

• महोभिः: with great powers/might
• महोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: महस् (प्रातिपदिक)