Sukta 16

Mantra 1

उ॒द॒प्रुतो॒ न वयो॒ रक्ष॑माणा॒ वाव॑दतो अ॒भ्रिय॑स्येव॒ घोषाः॑ । गि॒रि॒भ्रजो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तो॒ बृह॒स्पति॑म॒भ्य॑१र्का अ॑नावन्

ઉપર ઉડતાં પક્ષીઓ જેમ રક્ષા કરતાં હોય તેમ, અમારા નાદ ગુંજે છે—વાદળના ગર્જન સમાન. પર્વતની વીજળી જેવી, આનંદિત અમારા સ્તુતિ-તરંગો પ્રકાશમય ગાન સાથે બૃહસ્પતિ તરફ ધસી ગયા.

Mantra 2

सं गोभि॑रङ्गिर॒सो नक्ष॑माणो॒ भग॑ इ॒वेद॑र्य॒मणं॑ निनाय । जने॑ मि॒त्रो न दम्प॑ती अनक्ति॒ बृह॑स्पते वा॒जया॒शूंरि॑वा॒जौ

ગાયો સાથે સંગે, અંગિરસો સિદ્ધિ પામી, ભગ જેમ આર્યમણને અહીં લાવ્યા તેમ (તેને) લાવ્યા. પ્રજામાં મિત્ર, ગૃહપતિ-યુગલ સમ, અભિષેકનું તૈલ છાંટે છે. હે બૃહસ્પતે, યુદ્ધ/સ્પર્ધામાં વિજય લાવનારા ઝડપી અશ્વો જેમ અમને વાજય (વિજય-ધન) તરફ દોડાવો.

Mantra 3

सा॒ध्व॒र्या अ॑ति॒थिनी॑रिषि॒रा स्पा॒र्हाः सु॒वर्णा॑ अनव॒द्यरू॑पाः । बृह॒स्पतिः॒ पर्व॑तेभ्यो वि॒तूर्या॒ निर्गा ऊ॑पे॒ यव॑मिव स्थि॒विभ्यः॑

સાધુ હવિષ્યવાળી, અતિથિ સમી, તીવ્ર અને અત્યંત ઇચ્છનીય—સુવર્ણવર્ણ, નિર્દોષ રૂપવાળી—બૃહસ્પતિએ પર્વતોમાંથી (છેદીને) ગાયો બહાર કાઢી નજીક લાવી; જેમ ચાળણમાંથી જવ બહાર આવે તેમ.

Mantra 4

आ॒प्रु॒षा॒यन् मधु॑न ऋ॒तस्य॒ योनि॑मवक्षि॒पन्न॒र्क उ॒ल्कामि॑व॒ द्योः । बृह॒स्पति॑रु॒द्धर॒न्नश्म॑नो॒ गा भूम्या॑ उ॒द्नेव॒ वि त्वचं॑ बिभेद

મધુરતાથી સિંચન કરતાં તેણે ઋત (વ્યવસ્થા)ની યોનિને તેના સ્થાને સ્થાપી; સ્તુતિગાન આકાશથી પડેલી અગ્નિશલાકા સમું ફેંકાયું. બૃહસ્પતિએ પથ્થરમાંથી ગાયો ઉદ્ધરિત કરતાં ધરતીની ત્વચાને ચીરી નાખી—જેમ પાણીથી (ચીરી) શકાય તેમ.

Mantra 5

अप॒ ज्योति॑षा॒ तमो॑ अ॒न्तरि॑क्षादु॒द्नः शीपा॑लमिव॒ वात॑ आजत्। बृह॒स्पति॑रनु॒मृश्या॑ व॒लस्या॒भ्रमि॑व॒ वात॒ आ च॑क्र॒ आ गाः

તે પ્રકાશ વડે અંતરિક્ષમાંથી અંધકારને દૂર હાંકી કાઢ્યો—જેમ પવન પાણીમાંથી પાણીની થેલી (ચામડાની થેલી)ને બહાર ફેંકે. બૃહસ્પતિએ વલાને અનુમૃશ્ય (સ્પર્શી-શોધી)ને, પવન જેમ વાદળને હાંકે તેમ, ગાયો ને અહીં તરફ ચલાવી લાવ્યો.

Mantra 6

य॒दा व॒लस्य॒ पीय॑तो॒ जसुं॒ भेद् बृह॒स्पति॑रग्नि॒तपो॑भिर॒र्कैः । द॒द्भिर्न जि॒ह्वा परि॑विष्ट॒माद॑दा॒विर्नि॒धींर॑कृणोदु॒स्रिया॑णाम्

જ્યારે બૃહસ્પતિએ અગ્નિ-તપ અને અર્ક (સ્તુતિ-મંત્ર) વડે, ફૂલેલા વલાના જડબાને ભેદી નાખ્યો, ત્યારે દાંતોથી ઘેરાયેલી જીભ જેમ લપેટાયેલું પદાર્થ ખેંચી લે, તેમ તેણે તેને બહાર ખેંચી લીધું; અને ઉષ્રિયા (લાલછાંય ગાયો)ના નિધિ-ધનને પ્રગટ કરી દીધું.

Mantra 7

बृह॒स्पति॒रम॑त॒ हि त्यदा॑सां॒ नाम॑ स्व॒रीणां॒ सद॑ने॒ गुहा॒ यत्। आ॒ण्डेव॑ भि॒त्वा श॑कु॒नस्य॒ गर्भ॒मुदु॒स्रियाः॒ पर्व॑तस्य॒ त्मना॑जत्

કારણ કે બૃહસ્પતિએ તે સ્વરી (પ્રકાશમાન)ઓનું નામ શોધી કાઢ્યું—જ્યાં તેમના સદનમાં તે ગુફામાં છુપાયેલું હતું. જેમ ઈંડાં સમાન, પક્ષીના ગર્ભ/બચ્ચાંને ફોડી નાખીને, તેણે પોતાની જ શક્તિથી પર્વતમાંથી ઉષ્રિયા (લાલછાંય ગાયો)ને બહાર હાંકી કાઢી.

Mantra 8

अश्नापि॑नद्धं॒ मधु॒ पर्य॑पश्य॒न्मत्स्यं॒ न दी॒न उ॒दनि॑ क्षि॒यन्त॑म्। निष्टज्ज॑भार चम॒सं न वृ॒क्षाद् बृह॒स्पति॑र्विर॒वेणा॑ वि॒कृत्य॑

પથ્થર જેવી દૃઢ બંધાયેલી મધુને તેણે જોયું—જેમ કોઈ જળમાં વસતા દીન માછલાને જુએ તેમ. સ્થિર નિવાસમાંથી તેણે તેને ખેંચી કાઢ્યું—જેમ વૃક્ષ પરથી કોઈ ચમસ (પ્યાલો) ઉતારે તેમ. બૃહસ્પતિએ ગુંજતા નાદ સાથે તેને ચીરીને (વિભાજિત કરીને) બહાર લાવ્યો.

Mantra 9

सोषाम॑विन्द॒त् स स्वः॑१ सो अ॒ग्निं सो अ॒र्केण॒ वि ब॑बाधे॒ तमां॑सि । बृह॒स्पति॒र्गोव॑पुषो व॒लस्य॒ निर्म॒ज्जानं॒ न पर्व॑णो जभार

તેણે ઉષાઓને શોધી; તેણે સ્વઃ (સૂર્ય)ને શોધ્યો; તેણે અગ્નિને શોધ્યો; પોતાના અર્ક (સ્તુતિ-મંત્ર) વડે તેણે અંધકારોને વિખેરી નાખ્યા. બૃહસ્પતિએ વલના ગો-રૂપ ધનને—જે જાણે ડૂબેલું પડ્યું હતું—સાંધેથી અંગ ઉપાડે તેમ—બહાર કાઢી લીધું.

Mantra 10

हि॒मेव॑ प॒र्णा मु॑षि॒ता वना॑नि॒ बृह॒स्पति॑नाकृपयद् व॒लो गाः । अ॒ना॒नु॒कृ॒त्यम॑पु॒नश्च॑कार॒ यात् सूर्या॒मासा॑ मि॒थ उ॒च्चरा॑तः

જાણે હિમે વનોનાં પર્ણો છીનવી લીધાં હોય તેમ વલે ગાયો પર અણ્યાય કર્યો; પરંતુ બૃહસ્પતિ દ્વારા તેમને રાહત મળી. તેણે અદ્વિતીય કર્મ ફરીથી સિદ્ધ કર્યું—જ્યારે સૂર્ય અને ચંદ્ર પરસ્પર ક્રમે ઊંચે ઊઠે છે.

Mantra 11

अ॒भि श्या॒वं न कृश॑नेभि॒रश्वं॒ नक्ष॑त्रेभिः पि॒तरो॒ द्याम॑पिंशन्। रात्र्यां॒ तमो॒ अद॑धु॒र्ज्योति॒रह॒न् बृह॒स्पति॑र्भि॒नदद्रिं॑ वि॒दद् गाः

જેમ કોઈ શ્યામ અશ્વને ચમકતા શણગારોથી સજાવે તેમ પિતૃઓએ નક્ષત્રોથી દ્યૌ (આકાશ)ને રંગ્યું. રાત્રિમાં તેમણે તમસ્ (અંધકાર) સ્થાપ્યું અને દિવસે જ્યોતિ (પ્રકાશ). બૃહસ્પતિએ અદ્રિ (શિલા/પર્વત)ને ભેદી ગાયો શોધી કાઢી.

Mantra 12

इ॒दम॑कर्म॒ नमो॑ अभ्रि॒याय॒ यः पू॒र्वीरन्वा॒नोन॑वीति । बृह॒स्पतिः॒ स हि गोभिः॒ सो अश्वैः॒ स वी॒रेभिः॒ स नृभि॑र्नो॒ वयो॑ धात्

આ મેં આ કર્મ કર્યું છે—અભ્રિય (વાદળમય) દેવને નમસ્કાર, જે પ્રાચીન માર્ગોને આગળ ધપાવે છે. બૃહસ્પતિ—ગાયો સાથે, ઘોડાઓ સાથે, વીરોથી સાથે, મનુષ્યો સાથે—તે અમને આયુષ્યબળ અને પોષક જીવનરસ પ્રદાન કરે.