Adhyaya 4

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं संपूजितस्तेन हरिणा ब्राह्मणोत्तमः । उवाच परिसन्तुष्टो वरं ब्रूहीति केशवम्

Dijo Prahlāda: Así, honrado y debidamente adorado por Hari, aquel brāhmaṇa excelso, plenamente complacido, dijo a Keśava: «Habla: elige un don».

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो मम । स्थातव्यमत्र भवता न त्यक्तव्यं कदाचन

Dijo Śrī Kṛṣṇa: Si estás complacido, oh Bienaventurado, y si ha de concedérseme un don, entonces debes permanecer aquí; no has de abandonar jamás este lugar.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । यदि तिष्ठाम्यहं कृष्ण तथा त्वमपि केशव । तिष्ठस्व षोडशकलो नित्यं मद्वचनेन हि

Durvāsā dijo: Si he de permanecer, oh Kṛṣṇa, entonces tú también, oh Keśava, debes permanecer, siempre presente con tu plenitud de dieciséis partes; en verdad, por mi palabra.

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच । येऽत्र पश्यंति भक्त्या त्वां मां चापि द्विजसत्तम । किं दास्यसि फलं तेषां भाविनां भगवन्वद

Dijo Śrī Kṛṣṇa: Oh el mejor de los nacidos dos veces, quienes aquí te contemplan con devoción y también me contemplan a mí, ¿qué fruto concederás a los peregrinos venideros? Habla, oh Bienaventurado.

Verse 5

दुर्वासा उवाच । यः स्नात्वा संगमे कृष्ण गोमत्याः सागरस्य च । त्वां मां समर्चति नरः सर्वपापैः समुच्यते

Durvāsā dijo: Oh Kṛṣṇa, quien se baña en la confluencia del río Gomati y el océano, y luego nos adora a ti y a mí, queda liberado de todos los pecados.

Verse 6

तथान्यच्छृणु कृष्णात्र स्नात्वा दास्यति यद्धनम् । मम दत्तस्य देवेश प्राप्नुयात्षोडशोत्तरम्

Y escucha otra cosa, oh Kṛṣṇa: cualquier riqueza que una persona ofrezca aquí después de bañarse—oh Señor de los dioses—obtendrá un retorno dieciséis veces mayor que lo dado en mi nombre.

Verse 7

श्रीकृष्ण उवाच । यो नरः पूजयित्वा त्वां पूजयिष्यति मामिह । तस्य मुक्तिं प्रदास्यामि या सुरैरपि दुर्ल्लभा

Dijo Śrī Kṛṣṇa: Quien, después de adorarte, me adore a mí aquí, a ese le concederé la liberación, difícil de alcanzar incluso para los dioses.

Verse 8

प्रह्लाद उवाच । परस्परं वरौ दत्त्वा कृष्णदुर्वाससौ मुदा । ततः प्रभृति विप्रेन्द्रास्तस्मिन्स्थाने ह्यतिष्ठताम् । वरदानमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं सर्वकामदम्

Prahlāda dijo: Con alegría, Kṛṣṇa y Durvāsā se concedieron mutuamente dones; desde entonces permanecieron en aquel mismo lugar. Ese tīrtha fue llamado “Varadāna” (Otorgamiento de Dones) y cumple todos los deseos.

Verse 9

वरदाने नरः स्नातो गोसहस्रफलं लभेत् । विष्णुदुर्वाससोर्यत्र वरदानमभूत्पुरा

Quien se baña en Varadāna alcanza el mérito equivalente a donar mil vacas; pues aquí, en tiempos antiguos, tuvo lugar la concesión de la gracia por Viṣṇu y el sabio Durvāsā.

Verse 10

तदाप्रभृति विप्रेन्द्रास्तिष्ठते द्वारकां हरिः । दुर्वाससा गिरा बद्धो न जहाति कदाचन

Desde entonces, oh el mejor de los brāhmaṇas, Hari permanece en Dvārakā; atado por la palabra de Durvāsā, jamás la abandona en ningún tiempo.

Verse 11

यत्र त्रैविक्रमी मूर्तिर्वहते यत्र गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति चक्रतीर्थेन संगताः

Donde mora la sagrada presencia de Trivikrama y donde fluye el río Gomatī, aquellos que se unen al Cakratīrtha allí avanzan hacia la liberación.

Verse 12

कलेवरं परित्यक्तं प्रभासे हरिणा यदा । कलाभिः सहितं तेजस्तस्यां मूर्तौ निवेशितम्

Cuando Hari dejó Su cuerpo en Prabhāsa, Su resplandor—junto con sus porciones divinas (kalās)—fue instalado en aquella forma sagrada (mūrti).

Verse 13

तस्मात्कलियुगे विप्रा नान्यत्र प्राप्यते हरिः । यदि कार्य्यं हि कृष्णेन तत्र गच्छत मा चिरम्

Por ello, oh brāhmaṇas, en la era de Kali Hari no es tan accesible en otro lugar. Si tenéis algún propósito sagrado que cumplir por medio de Kṛṣṇa, id allí; no tardéis.

Verse 14

ऋषय ऊचुः । साधु भागवतश्रेष्ठ साधु मार्गप्रदर्शक । यत्त्वया हि परिज्ञातं तन्न जानाति कश्चन

Los sabios dijeron: «Bien dicho, oh el mejor de los bhāgavatas; bien dicho, oh guía del sendero. Aquello que tú has comprendido en verdad—nadie más lo conoce».

Verse 15

किं फलं गमने तस्यां किं फलं कृष्णदर्शने । कानि तीर्थानि तत्रैव के देवास्तद्वदस्व नः

«¿Cuál es el mérito de ir a ese lugar, y cuál es el mérito de contemplar allí a Kṛṣṇa? ¿Qué tīrthas se hallan allí mismo, y qué deidades? Dínoslo.»

Verse 16

कस्मिन्मासे तिथौ कस्यां कस्मिन्पर्वणि मानवैः । गन्तव्यं कानि देयानि दानानि दनुजर्षभ

«¿En qué mes, en qué tithi (día lunar) y en qué ocasión festiva deben ir los hombres? ¿Y qué dones y limosnas han de ofrecerse, oh el mejor entre los Dānavas?»

Verse 17

सूत उवाच । इति पृष्टस्तदा तैस्तु महाभागवतोऽसुरः । कथयामास विप्रेभ्यो भगवद्भक्तिसंयुतः

Sūta dijo: Así, interrogado por ellos, aquel asura—y sin embargo gran bhāgavata—colmado de devoción al Señor, comenzó a explicarlo a los brāhmaṇas.

Verse 18

प्रह्लाद उवाच । भो भूमिदेवाः शृणुत परं गुह्यं सनातनम् । यत्कस्यचिन्न चाख्यातं तद्वदामि सुविस्तरात्

Prahlāda dijo: «Oh dioses sobre la tierra (brāhmaṇas), escuchad la enseñanza suprema, secreta y eterna. Aquello que no se revela a cualquiera, os lo diré con gran detalle».

Verse 19

यदा मतिं च कुरुते द्वारकागमनं प्रति । तदा नरकनिर्मुक्ता गायन्ति पितरो दिवि

Cuando alguien, aunque sea, forma el propósito de peregrinar a Dvārakā, entonces los antepasados—liberados del infierno—cantan en el cielo.

Verse 20

यावत्पदानि कृष्णस्य मार्गे गच्छति मानवः । पदेपदेऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलम्

Por cuantos pasos camine el hombre en el sendero de Kṛṣṇa, en cada paso obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha.

Verse 21

यात्रार्थं देवदेवस्य यः प्रेरयति चापरान् । मानवान्नात्र सन्देहो लभते वैष्णवं पदम्

Quien anima a otros a emprender la peregrinación por el Señor de los dioses, sin duda alguna alcanza el supremo estado vaiṣṇava.

Verse 22

द्वारकां गच्छमानस्य यो ददाति प्रतिश्रयम् । तथैव मधुरां वाचं नन्दते क्रीडते हि सः

Quien ofrece hospedaje al que va camino de Dvārakā y, asimismo, le habla con palabras dulces, ése en verdad se regocija y se deleita.

Verse 23

अध्वनि श्रांतदेहस्य वाहनं यः प्रयच्छति । हंसयुक्तेन स नरो विमानेन दिवं व्रजेत्

Quien brinda un vehículo al viajero cuyo cuerpo está exhausto en el camino, ese hombre irá al cielo en un carro celestial uncido a cisnes.

Verse 24

यात्रायां गच्छमानस्य मध्याह्ने क्षुधितस्य च । अन्नं ददाति यो भक्त्या शृणु तस्यापि यद्भवेत्

Quien, con devoción, da alimento al peregrino que va de camino y tiene hambre al mediodía—escucha también cuál es el fruto que para él se produce.

Verse 25

गयाश्राद्धेन यत्पुण्यं लभते मानवो भुवि । अन्नदानेन तत्पुण्यं पितॄणां तृप्तिरक्षया

El mérito que el hombre obtiene en la tierra al celebrar el Śrāddha en Gayā—ese mismo mérito nace del don de alimento; y la satisfacción de los antepasados (pitṛ) se vuelve inagotable.

Verse 26

उपानहौ तु यो दद्याद्द्वारकां प्रति गच्छताम् । कृष्णप्रसादात्स नरो गजस्कन्धेन गच्छति

Quien dé calzado a los que se dirigen a Dvārakā—por la gracia de Kṛṣṇa, ese hombre viajará montado sobre el lomo de un elefante.

Verse 27

विघ्नमाचरते यस्तु द्वारकां प्रति गच्छताम् । नरके मज्जते मूढः कल्पमात्रं तु रौरवे

Pero quien cause obstáculos a los que van hacia Dvārakā—ese necio se hunde en el infierno, en Raurava, por la duración de un kalpa.

Verse 28

मार्गस्थितस्य यो धन्यः प्रयच्छति कमण्डलु्म् । प्रपादानसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

Bendito quien entrega un kamaṇḍalu, vasija de agua, al viajero que está en el camino; ese hombre alcanza el fruto de haber establecido mil prapās, lugares de descanso con agua.

Verse 29

यात्रायां गच्छमानस्य पादभ्यंगं ददाति यः । पादप्रक्षालनं चैव सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Quien, en la peregrinación, masajea los pies del caminante y también le lava los pies, alcanza el cumplimiento de todos los deseos.

Verse 30

गाथां शृणोति यो विष्णोर्गीतं च गायतः पथि । दानं ददाति विप्रेन्द्रास्तस्माद्धन्यतरो न हि

Oh excelso brāhmana, no hay más dichoso que aquel que, en el camino, escucha los himnos de Viṣṇu y los cantos entonados, y además da limosna.

Verse 31

कैलासशिखरावासं श्वेताभ्रमिव निर्मलम् । प्रासादं कृष्णदेवस्य यः पश्यति नरोत्तमः

El mejor de los hombres que contempla el palacio del Señor Kṛṣṇa—como morada en la cumbre del Kailāsa, puro y resplandeciente cual nube blanca—alcanza en verdad la bendita visión de la sagrada morada del Señor.

Verse 32

दूराद्धेममयं दृष्ट्वा कलशं ध्वजसंयुतम् । वाहनं संपरित्यज्य लुठते धरणीं गतः

Al ver desde lejos el remate dorado coronado con bandera, abandona su vehículo y, descendiendo a tierra, rueda por el suelo con devoción.

Verse 34

पञ्चसूनाकृतं पापं तथाऽधर्मकृतं च यत् । कृमिकीटपतंगाश्च निहताः पथि गच्छता । परान्नं परपानीयमस्पृश्य स्पर्शसंगमम् । तत्सर्वं नाशमाप्नोति भगवत्केतुदर्शनात्

El pecado nacido de las «cinco matanzas domésticas», y cuanto adharma se haya cometido; la muerte de gusanos, insectos y criaturas aladas al caminar por el camino; comer la comida ajena, beber el agua ajena y el contacto con lo que no debe tocarse: todo ello se destruye con sólo ver el estandarte del Señor.

Verse 35

पठेन्नामसहस्रं तु स्तवराजमथापि वा । गजेन्द्रमोक्षणं चैव पथि गच्छञ्छनैः शनैः

Mientras avanza por el camino, paso a paso, debe recitar el «Namasahasra» (los Mil Nombres), o el «Stavarāja» (Rey de los Himnos), o también el «Gajendra-mokṣaṇa», la liberación de Gajendra.

Verse 36

गायमानो भगवतः प्रादुर्भावाननेकधा । नृत्यद्भिर्हर्षसंयुक्तैर्हृष्यमाणः पुनःपुनः । स्वयं नृत्यन्हर्षयुक्तो भक्तो गच्छेद्धरेः पुरम्

Cantando las múltiples manifestaciones del Señor, regocijándose una y otra vez entre los devotos que danzan en júbilo, y danzando él mismo con gozo, el bhakta alcanza la ciudad de Hari, la morada divina del Señor.

Verse 37

विष्णोः क्रीडाकरं स्थानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । यस्मिन्दृष्टे कलौ नॄणां मुक्तिरेवोपजायते

Éste es el asiento divino y lúdico de Viṣṇu, dador de goce mundano y de liberación; con sólo contemplarlo, aun en la era de Kali, nace en los hombres la liberación misma.

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । पूर्वं हि देवराजेन बृहस्पतिरुदारधीः । प्रणम्य परया भक्त्या पृष्टश्च स महामतिः

Dijo Prahlāda: Antaño, Bṛhaspati, de noble inteligencia, el magnánimo, fue reverenciado con suprema devoción por el rey de los dioses, y luego fue interrogado por él.

Verse 39

इन्द्र उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं कथयस्व प्रसादतः । चतुर्युगं यथाभागैर्धर्मवृद्धिं जनो लभेत्

Dijo Indra: Por tu gracia, relata la grandeza de Dvārakā y explica los cuatro yugas con sus debidas divisiones, para que el pueblo alcance el crecimiento del dharma.

Verse 40

एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्य वचनं मुनिसत्तमाः । बृहस्पतिरुवाचैनं महेन्द्रं देव संवृतम्

Al oír estas palabras de Mahendra, ante los más excelsos sabios, Bṛhaspati habló a Mahendra, rodeado por los dioses.

Verse 41

बृहस्पतिरुवाच । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च सुरसत्तम । चतुर्युगमिदं प्रोक्तं तत्त्वतो मुनिसत्तमैः

Dijo Bṛhaspati: Oh el mejor entre los dioses, Kṛta, Tretā, Dvāpara y Kali: este conjunto de cuatro yugas ha sido expuesto en verdad por los más eminentes sabios.

Verse 42

कृते धर्मश्चतुष्पादो वेदादिफलमेव च । तीर्थं दानं तपो विद्या ध्यानमायुररोगता

En el Yuga Kṛta, el dharma se mantiene firme sobre sus cuatro pies, y se obtienen plenamente los frutos de los Vedas y de las disciplinas sagradas afines. Peregrinación a los tīrthas, caridad, austeridad, saber sagrado, meditación, larga vida y ausencia de enfermedad: todo ello florece en esa era.

Verse 43

पादहीनं सर्वमेतद्युगं त्रेताभिधं प्रभो । पादद्वयं द्वापरे तु सर्वस्यैतस्य वासव

Oh Señor, en el yuga llamado Tretā, todo esto disminuye en un pie. Y en Dvāpara, oh Vāsava, de todos estos méritos sólo permanecen dos pies.

Verse 44

पादेनैकेन तत्सर्वं विभागे प्रथमे कलौ । ऊर्ध्वं विनाशः सर्वस्य भविष्यति न संशयः

En la primera división de Kali, todo ello permanece sólo con un pie. Después, la destrucción de todo sobrevendrá, sin duda alguna.

Verse 45

मन्त्रास्तीर्थानि यज्ञाश्च तपो दैवादिकं तथा । प्रगच्छंति समुच्छेदं वेदाः शास्त्राणि चैव हि

Los mantras, los tīrtha (lugares santos), los yajña (sacrificios), las austeridades y también las ordenanzas divinas: todo ello se encamina a la aniquilación; y aun los Vedas y los śāstra, en verdad, padecen ruptura y trastorno.

Verse 46

म्लेच्छप्रायाश्च भूपाला भविष्यन्त्यमराधिप । लोकः करिष्यते निन्दां साधूनां व्रतचारिणाम्

Oh señor de los inmortales, los reyes llegarán a ser en su mayoría como mleccha; y el pueblo se entregará a denigrar a los sādhus, a quienes guardan votos y viven en santa disciplina.

Verse 47

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा बृहस्पतेर्वाक्यमेतत्तीर्थस्य भो द्विजाः । प्रकंपिताः सुराः सर्वे म्लेच्छ संसर्गजाद्भयात्

Dijo Prahlāda: Oh dvijas, al oír las palabras de Bṛhaspati acerca de este tīrtha, todos los dioses temblaron por el temor nacido del trato con los mlecchas.

Verse 48

बृहस्पतिं सुरगुरुं पप्रच्छुर्विनयान्विताः । म्लेच्छसंसर्गजो दोषो गंगयापि न पूयते

Con humildad preguntaron a Bṛhaspati, preceptor de los dioses: «La falta nacida del trato con los mlecchas no se purifica ni siquiera con el Gaṅgā».

Verse 49

कथयस्व प्रसादेन स्थानं कलिविवर्जितम् । यत्र गत्वा निवत्स्यामो यास्यामो निर्वृतिं पराम्

Por tu gracia, dinos un lugar libre de Kali—adonde, yendo nosotros, podamos morar y alcanzar la paz suprema y el pleno sosiego.

Verse 50

येन दुःखविनिर्मुक्ता भविष्यामो गतव्यथाः । कृपया सुमुखो भूत्वा ब्रूहि तीर्थं हिताय नः

¿Por medio de qué podremos quedar libres del dolor y sin aflicción? Por compasión, con semblante benévolo, háblanos del tīrtha para nuestro bien.

Verse 51

प्रह्लाद उवाच । एतच्छ्रुत्वा सुरेन्द्रस्य वाक्यमंगिरसां वरः । चिरं ध्यात्वा जगादेदं वाक्यं देवपुरोहितः

Dijo Prahlāda: Al oír la petición de Surendra, el mejor de los Aṅgirasa—Bṛhaspati, sacerdote de los dioses—meditó largo tiempo y luego pronunció estas palabras.

Verse 52

बृहस्पतिरुवाच । पञ्चक्रोशप्रमाणं हि तीर्थं तीर्थवरोत्तमम् । द्वारकानाम विख्यातं कलिदोषविवर्जितम्

Bṛhaspati dijo: En verdad, el tīrtha de extensión de cinco krośas es el más excelso entre los lugares sagrados; es célebre como Dvārakā y está libre de las faltas de la era de Kali.

Verse 53

विष्णुना निर्मितं स्थानं लोकस्य गतिदायकम् । मुक्तिदं कलिकाले तु ज्ञानहीनजनस्य च

Este lugar fue formado por Viṣṇu, otorgando al mundo el verdadero sendero y refugio; y en la era de Kali concede la liberación, incluso a quienes carecen de conocimiento espiritual.

Verse 54

ऊषरं कर्मणां क्षेत्रं पुण्यं पापविनाशनम् । न प्ररोहंति पापानि पुनर्नष्टानि तत्र वै

Aquel campo santo es como tierra estéril para las obras pecaminosas: un ámbito auspicioso que destruye el pecado. Los pecados, una vez aniquilados allí, no vuelven a brotar.

Verse 55

तिस्रः कोटयोऽर्धकोटी च तीर्थानीह महीतले

En esta tierra hay tres crores y además medio crore de tīrthas sagrados.

Verse 56

एवं तीर्थयुता तत्र द्वारका मुक्तिदायका । सेवनीया प्रयत्नेन प्राप्य मानुष्यमुत्तमम्

Así, Dvārakā, colmada de tīrthas, otorga la liberación. Habiendo alcanzado este excelso nacimiento humano, uno debe acudir a ella y servirla con empeño, mediante peregrinación y devoción.

Verse 57

प्रह्लाद उवाच । बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा शतक्रतुरथाऽब्रवीत् । वाचस्पते मम इहि द्वारवत्या महोदयम् । गमने किं फलं प्रोक्तं कृष्णदेवस्य दर्शने

Dijo Prahlāda: Al oír las palabras de Bṛhaspati, Śatakratu (Indra) habló: «Oh Vācaspati, Señor de la Palabra, dime la gran gloria de Dvāravatī. ¿Qué फल, fruto espiritual, se declara para quien va allí y contempla al Señor Kṛṣṇa?»

Verse 58

अन्यानि तत्र तीर्थानि मुख्यानि वद मे गुरो । यथाभिषेके गोमत्याः फलं यदपि संगमे

«Oh Gurú, dime también cuáles son los otros tīrthas principales allí, y cuál es el फल, el mérito, que se obtiene al bañarse (snāna/abhiṣeka) en la confluencia del río Gomatī.»

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । श्रूयतां तात वक्ष्यामि माहात्म्यं द्वारकोद्भवम् । मनुष्यरूपो भगवान्यत्र क्रीडति केशवः

Bṛhaspati dijo: «Escucha, hijo querido; declararé la grandeza nacida de Dvārakā, donde el Bienaventurado Keśava, tomando forma humana, mora y se recrea en su līlā divina.»

Verse 60

नारायणः स ईशानो ध्येयश्चादौ जगन्मयः । स एव देवतामुख्यः पुरीं द्वारवतीं स्थितः

Él es Nārāyaṇa, el Señor soberano, digno de contemplación desde el principio, que impregna el universo. Ese mismo, el más excelso de los dioses, mora en la ciudad de Dvāravatī.

Verse 61

एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्रेण कलौ भवति देहिनाम्

En la era de Kali, para los seres encarnados, con cada paso dado hacia la ciudad de Dvāravatī surge un mérito igual al de mil sacrificios rituales (kratu).

Verse 62

कलौ कृष्णपुरीं रम्यां ये गच्छंति नरोत्तमाः । कुलकोटिशतैर्युक्तास्ते गच्छन्ति हरेः पदम्

En la era de Kali, los mejores de los hombres que van a la hermosa Kṛṣṇapurī (Dvārakā), junto con cientos de millones de su linaje, alcanzan la morada de Hari.

Verse 63

ये ध्यायंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मायुतैः कृतम्

Aun quienes, con intención interior, solo contemplan el viaje hacia Dvārakā: en ellos se disuelven los pecados cometidos a lo largo de decenas de miles de nacimientos anteriores.

Verse 64

कृष्णस्य दर्शने बुद्धिर्जायते यस्य देहिनः । वक्त्रावलोकनात्तस्य पापं याति सहस्रधा

Para aquel ser encarnado en quien despierta la sabiduría al contemplar a Kṛṣṇa, con solo ver su rostro el pecado se hace añicos en mil partes y se aleja.

Verse 65

ये गता द्वारकायां च ये मृताः कृष्णसन्निधौ । न तेषां पुनरावृत्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

Quienes han ido a Dvārakā, y quienes mueren en la misma presencia de Śrī Kṛṣṇa—para ellos no hay retorno al renacer hasta la disolución de los seres en el gran diluvio cósmico.

Verse 66

सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः । अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ

Mathurā y Kāśī son fáciles de alcanzar; también Avantī y las moradas de los dioses; Ayodhyā igualmente es accesible en el mundo—pero en la era de Kali, Dvārakā es difícil de obtener y de llegar.

Verse 67

गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम

Habiendo ido a la hermosa Kṛṣṇapurī y permaneciendo seis meses en la presencia de Śrī Kṛṣṇa—deben ser tenidos por liberados en vida (jīvanmukta); esto es verdad, oh el mejor de los dioses.

Verse 68

कृष्णक्रीडाकरं स्थानं वाञ्छन्ति मनसा प्रिये । तेषां हृदि स्थितं पापं क्षालयेत्प्रेतनायकः

Oh amada, quienes en su mente anhelan el lugar que es el campo de juegos de Śrī Kṛṣṇa—el pecado asentado en su corazón es lavado incluso por Yama, Señor de los difuntos.

Verse 69

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठन्ति विग्रहे । यावन्न गच्छति नरः कलौ द्वारवतीं प्रति

Aun los pecados más terribles permanecen en el cuerpo de un hombre sólo mientras—en la era de Kali—él no emprenda el camino hacia Dvāravatī (Dvārakā).

Verse 70

पुण्यसंख्या च तीर्थानां ब्रह्मणा विहिता पुरा । दानाध्ययन संज्ञानां मुक्त्वा द्वारवतीं कलौ

Antaño, Brahmā estableció la medida del mérito de los tīrthas; mas en la era de Kali, dejando de lado a Dvāravatī, los méritos ligados a la caridad, al estudio sagrado y a otras obras conocidas de dharma quedan relativamente menguados.

Verse 71

चक्रतीर्थे तु यो गच्छेत्प्रसंगेनापि मानवः । कुलैकविंशतियुतः स गच्छेत्परमं पदम्

Aun el hombre que llega a Cakratīrtha sólo por casualidad alcanza el estado supremo, junto con veintiuna generaciones de su linaje.

Verse 72

लोभेनाऽप्यपराधेन दम्भेन कपटेन वा । चक्रतीर्थं च यो गच्छेन्न पुनर्विशते भवम्

Aunque uno vaya a Cakratīrtha movido por la codicia, manchado por la falta, o impulsado por la hipocresía y el engaño, esa persona no vuelve a entrar en el devenir mundano (bhava), no renace.

Verse 73

प्रयागे ह्यस्थिपातेन यत्फलं परिकीर्तितम् । तदेव शतसाहस्रं चक्रतीर्थास्थिपातनात्

El mérito que se proclama por depositar los huesos en Prayāga, ese mismo mérito se vuelve cien mil veces mayor al depositarlos en Cakratīrtha.

Verse 74

पृथिव्यां चैव तत्तीर्थं परमं परिकीर्तितम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातं ब्रह्महत्याविनाशनम्

En la tierra, ese tīrtha es proclamado supremo—conocido como Cakratīrtha—destructor del pecado de brahma-hatyā, la más grave de las muertes.

Verse 75

ये ये कुले भविष्यंति तत्पूर्वं मानवाः क्षितौ । सर्वे विष्णुपुरं यांति चक्रतीर्थास्थिपातनात्

Todos los seres humanos en la tierra que nacieron antes en ese linaje—y cuantos nazcan después—por la consagración de los huesos en Cakratīrtha, van a la morada de Viṣṇu.

Verse 76

किं जातैर्बहुभिः पुत्रैर्गणनापूरकात्मकैः । वरमेको भवेत्पुत्रश्चक्रतीर्थं तु यो व्रजेत्

¿De qué sirven muchos hijos que sólo llenan la cuenta? Mejor es un solo hijo: aquel que vaya a Cakratīrtha.

Verse 77

तपसा किं प्रतप्तेन दानेनाध्ययनेन किम् । सर्वावस्थोऽपि मुच्येत गतः कृष्णपुरीं यदि

¿Para qué la áspera austeridad? ¿Para qué las dádivas o el estudio de las escrituras? Sea cual sea la condición, uno queda liberado si ha ido a la ciudad de Kṛṣṇa (Dvārakā).

Verse 78

कलिकाल कृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । कलौ कृष्णमुखं दृष्ट्वा लिप्यते न कदाचन

Aunque el ser humano sea afligido por las faltas terribles nacidas de la era de Kali, en el Kali-yuga, al contemplar el rostro de Kṛṣṇa, jamás queda manchado.

Verse 79

दानं चाध्ययनं शौचं कारणं न हि पुत्रक । हीनवर्णोऽपि पापात्मा गतः कृष्णपुरीं यदि

Hijo mío, la caridad, el estudio y la pureza no son aquí la causa decisiva. Aun quien sea de baja condición, aun el pecador, si ha ido a la ciudad de Kṛṣṇa, halla la liberación.

Verse 80

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्धेन द्वारवत्यां दिनेदिने

El mérito que se obtiene en Vārāṇasī, en Kurukṣetra y en el Narmadā—ese mismo mérito se alcanza en Dvāravatī día tras día, en tan sólo medio instante.

Verse 81

धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः । कृष्णोपरि मतिर्येषां हीयते न कदाचन

Dichosos son—dichosos aun entre los dichosos, divinos aun entre los dioses—aquellos cuya mente, fija en Kṛṣṇa, jamás mengua en tiempo alguno.

Verse 82

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा कृष्णसुतं दृष्ट्वा लिप्यते नैव स क्वचित्

Cuando se da la auspiciosa conjunción de Śravaṇa (nakṣatra) y Dvādaśī, en la confluencia del Gomati con el océano—quien se baña allí y contempla al hijo de Kṛṣṇa no queda manchado por pecado en lugar alguno.

Verse 83

यस्य कस्यापि मासस्य द्वादशी प्राप्य मानवः । कृष्णक्रीडापुरीं दृष्ट्वा मुक्तः संसारगह्वरात्

En la Dvādaśī de cualquier mes, una persona—al llegar y contemplar la ciudad donde Kṛṣṇa se recrea (Dvārakā)—queda liberada del hondo barranco del saṃsāra.

Verse 84

येषां कृष्णालये प्राणा गताः सुरपते कलौ । स्वर्गान्न तेषामावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

¡Oh Señor de los dioses! En la era de Kali, para aquellos cuyo aliento vital se extingue en la morada de Kṛṣṇa, no hay retorno, ni siquiera desde el cielo—ni aun tras cientos de crores de kalpas.

Verse 85

विज्ञेया मानुषा वत्स गर्भस्थास्ते महीतले । द्वारवत्यां न यैर्देवो दृष्टः कंसनिषूदनः

Oh amado, sabe que aquellos hombres que no han contemplado en Dvāravatī (Dvārakā) al Dios, el matador de Kaṃsa, son como si aún no hubiesen nacido sobre la tierra.

Verse 86

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं दुर्लभो रुक्मिणीपतिः

Rarísimo es morar en Dvārakā; rara es la visión de Kṛṣṇa. Raro es bañarse en el Gomati; raro es el Señor, esposo de Rukmiṇī.

Verse 87

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्

En el Kṛta Yuga se dice que la austeridad (tapas) es suprema; en el Tretā se declara supremo el conocimiento (jñāna). En el Dvāpara es supremo el sacrificio (yajña); mas en el Kali Yuga, lo supremo es la alabanza y el canto del nombre de Keśava.

Verse 88

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । दृष्ट्वा तत्कोटि गुणितं हरेः सर्वप्रदं मुखम्

Cualquier mérito que se obtiene al dar miles de cargas de oro, con sólo contemplar el rostro de Hari, dador de todo, se multiplica por diez millones.

Verse 89

द्वारकायां च यद्दत्तं शंखोद्धारे तथैव च । पिंडारके महातीर्थे दत्तं चैवाक्षयं भवेत्

Cualquier dádiva ofrecida en Dvārakā, y asimismo en Śaṅkhoddhāra, y la que se ofrece en Piṇḍāraka, el gran tīrtha, se vuelve imperecedera, de mérito inagotable.

Verse 90

गोमहिष्यादि यद्दत्तं सुवर्णवसनानि च । वृषो भूमिग्रहो रूप्यं कन्यादानं तथैव च

Dádivas como vacas y búfalos, oro y vestiduras; un toro, la concesión de tierras, plata, y asimismo la entrega de una doncella en matrimonio—

Verse 91

यच्चान्यदपि देवेन्द्र त्रिषु स्थानेषु यच्छति । तन्मुक्तिकारकं प्रोक्तं पितॄणामात्मनस्तथा

Y cualquier otra cosa, oh Indra, que se ofrezca en esos tres lugares—se proclama causa de liberación, tanto para los antepasados como para uno mismo.

Verse 92

ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः

Porque esta región sagrada es célebre en el mundo como “Ūṣara”, los grandes sabios han declarado que toda caridad realizada aquí se vuelve causa de liberación.

Verse 93

यत्किंचित्कुरुते तत्र दानं क्रीडावगाहनम् । तदनन्तफलं प्राह भगवान्मधुसूदनः

Cualquier cosa que uno haga allí—sea caridad, juego festivo, o incluso sumergirse en las aguas—el Señor Madhusūdana ha declarado que produce fruto infinito.

Verse 94

प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा । येन द्वारवतीं गत्वा कृतं कृष्णाऽवलोकनम्

Para quien va a Dvāravatī y contempla a Kṛṣṇa, no existe el estado de preta, ni los tormentos del reino de Yama, ni el dolor del infierno.

Verse 95

वारिमात्रेण गोमत्यां पिण्डदाने कृते कलौ । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

En la era de Kali, si en el Gomati se ofrece el piṇḍa aun con solo agua, los antepasados alcanzan satisfacción que perdura hasta el fin de la disolución cósmica.

Verse 96

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरन्ति गृहस्थिताः । नमस्याः सर्वलोकानां देवानां च सुरोत्तम

Los cabezas de familia que cada día recuerdan la hermosa ciudad de Kṛṣṇa son dignos de veneración por todos los mundos—y aun por los dioses, oh el mejor de los suras.

Verse 97

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च । वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा

La liberación se declara cuádruple: por el conocimiento de Brahman; por el śrāddha en Gayā; por morir entre los establos, al amparo de las vacas; y por morar en Dvārakā.

Verse 98

ब्रह्मज्ञानेन मुच्यन्ते प्रयागे मरणेन वा । अथवा स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसंनिधौ

Uno se libera por el conocimiento de Brahman, o por morir en Prayāga; o bien, tan solo por bañarse en el Gomati, en la misma presencia de Kṛṣṇa.

Verse 99

कृतार्थः कृतपुण्योऽहं ब्रवीत्येवं महोदधिः । पवित्रितं च मद्गात्रं गोमतीवारिसंप्लवात्

Así habla el gran océano: «Estoy colmado; he adquirido mérito. Pues mi propio cuerpo ha sido purificado por la crecida de las aguas del Gomati».

Verse 100

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावत्स्नानं न गोमत्यां वारिणा पापहारिणा

Aun los pecados más terribles permanecen alojados en el cuerpo sólo mientras no se haya uno bañado en el Gomati, cuyas aguas destruyen el pecado.

Verse 101

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां रुक्मिणीह्रदे । दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं कुलानां तारयेच्छतम्

Tras bañarse en Cakratīrtha—en el Gomati, en el lago de Rukmiṇī—si alguien contempla el hermoso rostro de Kṛṣṇa, puede liberar a cien generaciones de su linaje.

Verse 102

कृष्णं च ये द्वारवतीं मनुष्याः स्मरंति नित्यं हरिभक्तियुक्ताः । विधूतपापाः किल संभवांते गच्छंति लोकं परमं मुरारेः

Quienes, dotados de devoción a Hari, recuerdan constantemente a Śrī Kṛṣṇa y la ciudad santa de Dvāravatī—con sus pecados lavados—al final de la vida alcanzan en verdad la morada suprema de Murāri (Kṛṣṇa).

Verse 103

अधौतपादः प्रथमं नमस्कुर्याद्गणेश्वरम् । सर्वविघ्रविनाशश्च जायते नात्र संशयः

Aun con los pies sin lavar, primero debe uno postrarse ante Gaṇeśvara; entonces surge, sin duda alguna, la destrucción de todos los obstáculos.

Verse 104

नीलोत्पलदलश्यामं कृष्णं देवकिनन्दनम् । दण्डवत्प्रणमेत्प्रीत्या प्रणमेदग्रजं पुनः

Con gozosa devoción, uno debe postrarse por completo (daṇḍavat) ante Kṛṣṇa—oscuro como el pétalo del loto azul, el amado hijo de Devakī—y luego inclinarse de nuevo ante su hermano mayor.

Verse 105

बाल्ये च यत्कृतं पापं कौमारे यौवने तथा । दर्शनात्कृष्णदेवस्य तन्नश्येन्नात्र संशयः

Cualquier pecado cometido en la niñez, en la adolescencia y también en la juventud—con sólo contemplar al Señor Kṛṣṇa, se desvanece; de ello no hay duda.

Verse 106

वाण्याऽथ मनसा यच्च कर्मणा समुपार्जितम् । पापं जन्मसहस्रेण तन्नश्येन्नात्र संशयः

Los pecados acumulados por la palabra, por la mente y por las obras—aun a lo largo de mil nacimientos—son destruidos; de ello no hay duda.

Verse 107

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । तत्फलं कोटिगुणितं कृष्णवक्त्रावलोकनात्

El fruto que se obtiene al dar miles de cargas de oro—ese fruto se multiplica por diez millones al contemplar el rostro de Kṛṣṇa.

Verse 108

नमस्कृत्य च देवेशं पुण्डरीकाक्षमच्युतम् । दुर्वाससं महेशानं द्वारकापरिरक्षकम्

Habiendo rendido homenaje al Señor de los dioses—Puṇḍarīkākṣa, el infalible Acyuta—y a Durvāsā, el gran señor (Maheśāna), protector de Dvārakā…

Verse 109

प्रणम्य परया भक्त्या वैनतेयसमन्वितम् ।ऽ । द्वारमागत्य च पुनः स्वर्गद्वारोपमं शुभम्

Habiéndose postrado con suprema devoción ante el Señor acompañado por Vainateya (Garuḍa), se llega de nuevo a la puerta auspiciosa, semejante a la misma puerta del cielo.

Verse 110

विश्रम्य च मुहूर्त्तार्द्धं सुहृद्भिर्बान्धवैर्वृतः । तत्राश्रितान्समाहूय ब्राह्मणान्मन्त्रकोविदान् । पूजाद्रव्यं समानीय ततस्तीर्थं व्रजेद्बुधः

Tras reposar medio muhūrta, rodeado de amigos y parientes, el sabio debe convocar a los brāhmaṇas eruditos, versados en mantras, que allí moran; reunidos los elementos de la pūjā, que luego se encamine al tīrtha sagrado.