Ekādaśī Vrata-Vidhi and the Galava–Bhadrashīla Itihāsa (Dharmakīrti before Yama)

Verse 1

सनक उवाच । इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम् ॥ १ ॥

সনক ক’লে: এতিয়া মই ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ আন এটা ব্ৰত ক’ম; ই সকলো পাপ প্রশমিত কৰে আৰু সকলো ধৰ্মসন্মত কামনাৰ ফল দিয়ে।

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज ॥ २ ॥

হে দ্বিজ! ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰ আৰু নাৰীসকল—সকলোৰে বাবে ভক্তিৰে কৰা, মোক্ষ দান কৰা সাধনাই বিষ্ণুৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 3

एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् । कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः ॥ ३ ॥

একাদশী-ব্ৰত মানুহক সকলো অভীষ্ট ফল প্ৰদান কৰে। সেয়ে, হে ব্ৰাহ্মণ, সকলোভাবে ই পালনীয়; কিয়নো ই শ্ৰীবিষ্ণুক প্ৰসন্ন কৰে।

Verse 4

एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुंक्ते सोऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत् ॥ ४ ॥

একাদশীৰ দিনে—শুক্ল আৰু কৃষ্ণ উভয় পক্ষতেই—ভোজন নকৰিব। যি সেদিন খায়, সি ইয়াত পাপী হয় আৰু পৰলোকে নৰকলৈ যায়।

Verse 5

उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे ॥ ५ ॥

উপবাসৰ ফল কামনা কৰা জনে ভোজন-ভোগৰ চাৰিধৰণৰ আসক্তি ত্যাগ কৰিব। একাদশীৰ আগদিন আৰু পাছদিন সমৃদ্ধ/ৰুচিকৰ আহাৰ এৰি, মধ্যদিন (একাদশী) দিন-ৰাতি নিৰাহাৰ থাকিব।

Verse 6

एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः ॥ ६ ॥

যি মানুহ একাদশীৰ দিনে খাবলৈ ইচ্ছা কৰে, সি নিঃসন্দেহে সকলো পাপ নিজৰ ওপৰত ল’বলৈ লালায়িত।

Verse 7

भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ७ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, যদি মুক্তি কামনা কৰে তেন্তে দশমী আৰু দ্বাদশীত একবাৰ ভোজন কৰি, একাদশীত নিৰাহাৰ থাকিব।

Verse 8

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ८ ॥

যি যি পাপ আছে—ব্ৰহ্মহত্যা আদি মহাপাপো—সেইবোৰ অন্নক আশ্ৰয় কৰি থাকে। সেয়ে, হে বিপ্ৰ, হে হৰীশ্বৰ, যদি মুক্তি কামনা কৰা তেন্তে একাদশীত সম্পূৰ্ণ নিৰাহাৰ থাকিবা।

Verse 9

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ९ ॥

যি যি পাপ আছে—ব্ৰহ্মহত্যা আদি—সেইবোৰ অন্নক আশ্ৰয় কৰি থাকে। সেয়ে, হে মুনীশ্বৰ, যদি মুক্তি বিচাৰা তেন্তে একাদশীত নিৰাহাৰ থাকিবা।

Verse 10

महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पातकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम् ॥ १० ॥

মহাপাতকযুক্ত হওক বা সৰ্ব পাপত লিপ্ত হওক—একাদশীত নিৰাহাৰ থাকিলে সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 11

एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छेदलिप्सुभिः ॥ ११ ॥

একাদশী মহাপুণ্যময়—বিষ্ণুৰ অতি প্ৰিয় তিথি। সংসাৰবন্ধন ছেদিব বিচৰা বিপ্ৰসকল আৰু সকলোয়ে ইয়াক সদায় পালন কৰিব লাগে।

Verse 12

दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १२ ॥

দশমীত পুৱাতে উঠি, প্ৰথমে দন্তধাৱন কৰি, বিধিমতে বিষ্ণুক স্নান কৰাই, ইন্দ্ৰিয় সংযমেৰে তেওঁৰ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 13

एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः ॥ १३ ॥

একাদশীত নিৰাহাৰ হৈ ইন্দ্ৰিয়-সংযম কৰিব লাগে; নাৰায়ণ-পরায়ণ হৈ ভগৱান বিষ্ণুৰ সান্নিধ্যত ৰাতি কটাব লাগে।

Verse 14

एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्य च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत् ॥ १४ ॥

একাদশীত স্নান কৰি বিধিপূৰ্বক জনাৰ্দনৰ পূজা কৰিব লাগে; গন্ধ, পুষ্প আদি দিয়ে সম্যক্ অর্চনা কৰি পাছত ‘বসু…’ৰে আৰম্ভ জপ/পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 15

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ १५ ॥

“একাদশীত নিৰাহাৰ হৈ থাকি, আজি মই পৰদিন আহাৰ কৰিম। হে পুণ্ডৰীকাক্ষ! হে অচ্যুত! তুমি মোৰ শৰণ হোৱা।”

Verse 16

इमं मन्त्रं समुच्चाय देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत् ॥ १६ ॥

দেৱদেৱ চক্রধাৰী প্ৰভুৰ এই মন্ত্ৰ সম্যক্ উচ্চাৰণ কৰি, ভক্তিভাৱে তৃপ্তচিত্ত ভক্তে উপবাস তেওঁলৈ সমৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 17

देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः ॥ १७ ॥

নিয়মনিষ্ঠ ব্ৰতীয়ে দেৱতাৰ সন্মুখত ৰাতিজাগৰণ কৰিব লাগে—গীত, বাদ্য, নৃত্য আৰু পুৰাণ-শ্ৰৱণ আদি সাধনাৰে।

Verse 18

ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १८ ॥

তাৰ পিছত দ্বাদশীৰ দিনা ব্ৰতী প্ৰভাতে উঠি স্নান কৰি, ইন্দ্ৰিয় সংযমে বিধিপূৰ্বক ভগৱান বিষ্ণুৰ পূজা কৰিব।

Verse 19

पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमश्नुते ॥ १९ ॥

হে বিপ্ৰ! একাদশীত পঞ্চামৃতৰে জনাৰ্দনৰ অভিষেক কৰি আৰু দ্বাদশীত দুধেৰে স্নান কৰালে ভক্তে হৰিৰ সাৰূপ্য লাভ কৰে।

Verse 20

अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव ॥ २० ॥

হে কেশৱ! অজ্ঞতাৰ তিমিৰে মই অন্ধ। এই ব্ৰতেৰে প্ৰসন্ন হৈ, কৃপাময় মুখেৰে মোক জ্ঞানদৃষ্টি দান কৰা।

Verse 21

एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा ॥ २१ ॥

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! এইদৰে সুসমাহিতচিত্তে মাধৱক নিবেদন কৰি, সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব আৰু তদ্ৰূপ দক্ষিণাও দিব।

Verse 22

ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २२ ॥

তাৰ পিছত নাৰায়ণত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ, পঞ্চমহাযজ্ঞ সম্পন্ন কৰি, নিজৰ আত্মীয়-স্বজনৰ সৈতে নিজে ভোজন কৰিব আৰু বাক্‌সংযম ৰাখিব।

Verse 23

एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २३ ॥

এইদৰে যি সংযমী আৰু নিয়মনিষ্ঠ হৈ পুণ্যময় একাদশী-ব্ৰত পালন কৰে, সি বিষ্ণুধাম লাভ কৰে; তাতৰ পৰা পুনৰ্জন্মলৈ উভতি অহা অতি দুৰ্লভ।

Verse 24

उपवासव्रतपरो धर्मकार्यपरायणः । चाण्डालान्पतितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन ॥ २४ ॥

উপবাস-ব্ৰতত নিবিষ্ট আৰু ধৰ্মকাৰ্যত পৰায়ণ হৈ, চাণ্ডাল আৰু পতিতসকলক কেতিয়াও, কোনো সময়তে, চাবলৈও উচিত নহয়।

Verse 25

नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन ॥ २५ ॥

নাস্তিক, মৰ্যাদা ভংগকাৰী, নিন্দক আৰু পিশুনসকলৰ সৈতে কথা নক’ব; উপবাস-ব্ৰতত নিবিষ্ট হৈ কেতিয়াও অৰ্থহীন প্ৰলাপ নকৰিব।

Verse 26

वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती ॥ २६ ॥

ব্ৰতধাৰীয়ে শূদ্ৰা স্ত্ৰীৰ সন্তান পোষণকাৰী, শূদ্ৰা স্ত্ৰীৰ স্বামী, আৰু অযাজ্যৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱা যাজকৰ সৈতে সদায় কথা নক’ব।

Verse 27

कुण्डाशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम् ॥ २७ ॥

কুণ্ডাশিনী (অনধিকৃত কুণ্ডাগ্নিৰ অন্নভোজী), বৃত্তিগায়ক, দেবলক (মন্দিৰসেৱাৰে জীৱিকা), বৈদ্য, লোভত কাব্যকাৰ, আৰু দেব-দ্বিজবিৰোধী—এদের পৰিহাৰ কৰা উচিত।

Verse 28

परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ २८ ॥

যি পৰৰ অন্নত লোভী, পৰস্ত্ৰীত আসক্ত, অথবা অন্তঃশুদ্ধি নথকা সত্ত্বেও কেৱল ব্ৰত‑উপবাসত মগ্ন—সেয়ে বাক্য-মাত্ৰেৰেো ভগৱানক পূজা নকৰিব।

Verse 29

इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात् ॥ २९ ॥

এইদৰে এনে আচৰণেৰে শুদ্ধ হৈ, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী আৰু সৰ্বহিতত ৰত সাধক, উপবাস-পরায়ণ হলে পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 30

नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम् ॥ ३० ॥

গঙ্গাৰ সমান কোনো তীৰ্থ নাই; মাতৃৰ সমান কোনো গুৰু নাই। বিষ্ণুৰ সমান কোনো দেৱ নাই; আৰু উপবাসতকৈ শ্ৰেষ্ঠ কোনো তপ নাই।

Verse 31

नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो न च धर्म समः पिता ॥ ३१ ॥

ক্ষমাৰ সমান কোনো মাতৃ নাই; কীৰ্তিৰ সমান কোনো ধন নাই। জ্ঞানৰ সমান কোনো লাভ নাই; আৰু ধৰ্মৰ সমান কোনো পিতা নাই।

Verse 32

न विवेकसमो बन्धुनैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ ३२ ॥

বিবেকৰ সমান কোনো বন্ধু নাই; একাদশী-ব্ৰতৰ চেয়ে শ্ৰেষ্ঠ কোনো ব্ৰত নাই। এই প্রসঙ্গতেই মই এক প্ৰাচীন ইতিহাসৰ দৃষ্টান্ত দিছোঁ।

Verse 33

संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गालवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः ॥ ३३ ॥

প্ৰাচীন কালত গালৱ নামৰ এজন মুনি আছিল, যি সত্যত পৰম নিবিষ্ট আছিল। এইটো ভদ্ৰশীল আৰু তেওঁৰ পিতা গালৱৰ সংলাপ।

Verse 34

उवास नर्मदातीरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते ॥ ३४ ॥

তেওঁ নৰ্মদাৰ তীৰত বাস কৰিছিল—শান্ত, সংযত, তপস্যাৰ নিধি—বহু গছ-গছনিত আৱৃত, হাতী আৰু ভালুকৰ বিচৰণস্থলত।

Verse 35

सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते ॥ ३५ ॥

সেই স্থান সিদ্ধ, চাৰণ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ আৰু বিদ্যাধৰসকলৰে সমন্বিত আছিল; কন্দ-মূল-ফলে পৰিপূৰ্ণ আৰু মুনিবৃন্দৰ বিশ্ৰামস্থান আছিল।

Verse 36

गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकरोच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी ॥ ३६ ॥

গালৱ নামৰ ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠে তাত দীৰ্ঘকাল বাস স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ ভদ্ৰশীল নামে খ্যাত, আত্মসংযমী পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 37

जांतिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्रीडनकालेऽपि भद्रशीलो महामतिः ॥ ३७ ॥

তেওঁ পূৰ্বজন্মস্মৰ, মহাভাগ্যবান আৰু নাৰায়ণত পৰম আশ্ৰিত আছিল। শিশুক্ৰীড়াৰ সময়তো ভদ্ৰশীল মহামতি আৰু সদাচাৰী আছিল।

Verse 38

मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा ॥ ३८ ॥

যি মাটিৰে বিষ্ণুৰ প্ৰতিমা গঢ়ি ক্ষণমাত্ৰও পূজা কৰে আৰু সঙ্গীসকলকো বোধ দিয়ে—ইয়াৰ অৰ্থ, মানুহে সদায় বিষ্ণুক পূজা কৰা উচিত।

Verse 39

एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवोऽपि मुनीश्वर ॥ ३९ ॥

একাদশী-ব্ৰত পণ্ডিতসকলেও নিশ্চয় পালন কৰিব লাগে। তেওঁৰ এই বোধৰ ফলত, হে মুনীশ্বৰ, শিশুসকলেও প্ৰবুদ্ধ হ’ল।

Verse 40

हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः ॥ ४० ॥

বিষ্ণুভক্তিত পৰায়ণ মহাভাগ্যবানসকলে মাটিৰে হৰিৰ প্ৰতিমা গঢ়ি, অথবা পৃথকভাবে একত্ৰ হৈ আনন্দে, তেওঁৰ অর্চনা কৰে।

Verse 41

नमस्कुर्वन्भद्रमतिर्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम् ॥ ४१ ॥

শুভমতিয়ে তেওঁ বিষ্ণু—সৰ্বব্যাপী বিষ্ণু—ক প্ৰণাম কৰি ক’লে: “সকলো জগতৰ মঙ্গল হওক।”

Verse 42

क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे ॥ ४२ ॥

খেলাৰ সময়তো, এক মুহূৰ্ত বা অর্ধমুহূৰ্ত হ’লেও, ‘এইটো একাদশী’ বুলি সংকল্প কৰি যি কেশৱক সেই ব্ৰত অৰ্পণ কৰে—সেই ব্ৰত তেওঁৰেই উদ্দেশ্যে নিবেদিত হয়।

Verse 43

एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिंग्य तपोनिधिः ॥ ४३ ॥

পুত্ৰৰ এনে উৎকৃষ্ট আচৰণ দেখি তপোনিধি মুনি গালৱ বিস্ময়াবিষ্ট হ’ল; তেওঁ তাক আলিঙ্গন কৰি প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 44

गालव उवाच । भद्रशील महाभाग भद्रशीलोऽसि सुव्रत । चरितं मंगलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४४ ॥

গালৱ ক’লে—হে ভদ্ৰশীল মহাভাগ, হে সুব্ৰত! তুমি নিশ্চয় শুভাচাৰী। তোমাৰ এই মঙ্গলময় চৰিত্ৰ যোগীসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 45

हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः ॥ ४५ ॥

তুমি নিত্য হৰিপূজাত তৎপৰ, সৰ্বভূতৰ হিতত ৰত, একাদশী-ব্ৰতত স্থিৰ, নিষিদ্ধ আচাৰ বর্জনকাৰী; দ্বন্দ্বহীন, নিৰ্মম, শান্ত আৰু হৰিধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।

Verse 46

एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा ॥ ४६ ॥

এনে মহৎ বুদ্ধি তোমাৰ ভিতৰত—তুমি তো এতিয়াও শিশু—কেনেকৈ জন্মিল? কিয়নো মহাত্মাসকলৰ সেৱা থাকিলেও হৰিভক্তি সঁচাকৈ দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 47

स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं तेऽलौकिकी कृतिः ॥ ४७ ॥

বৎস, স্বভাৱতঃ মানুহৰ মতি অবিদ্যা, কামনা আৰু কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হয়; তেন্তে তোমাৰ এই অলৌকিক কৃতি কেনেকৈ হ’ল?

Verse 48

सत्सङ्गेऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः ॥ ४८ ॥

সৎসঙ্গ লাভ কৰিলেও মানুহৰ ভিতৰত ভগৱানৰ ভক্তি পূৰ্বজন্মৰ অধিক পুণ্যৰ ফলতেই জাগে; সেয়া দেখি মই বিস্মিত হ’লোঁ।

Verse 49

पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्टः पित्रैवं सुविकल्पितैः ॥ ४९ ॥

প্ৰীতিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ মই সুধিছোঁ; আপুনি কৃপা কৰি ক’বলৈ যোগ্য। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ভদ্ৰশীল—মোৰ পিতাই এই কথা এনেদৰে সু-বিচাৰে স্থিৰ কৰিছে।

Verse 50

जातिस्मरः सुकृतात्मा हृष्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ ५० ॥

পূৰ্বজন্ম স্মৰণ কৰা, পুণ্যচিত্ত, আনন্দ আৰু মৃদু হাঁহিৰে উজ্জ্বল মুখে—তেওঁ গ্ৰহণ কৰা ব্ৰত অনুসাৰে যি ঘটিছিল সেয়া সকলো পিতাক যথাৰ্থভাৱে নিবেদন কৰিলে।

Verse 51

भद्रशील उवाच । श्रृणु तात मुनिश्रेष्ट ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम् ॥ ५१ ॥

ভদ্ৰশীলে ক’লে—হে তাত, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মই আগতে নিজে যি অনুভৱ কৰিছিলোঁ সেয়া শুনা। পূৰ্বজন্মস্মৰণৰ বাবে যমে কোৱা বাক্য মই জানো।

Verse 52

एतच्छ्रत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम् ॥ ५२ ॥

এই কথা শুনি মহাভাগ গালৱ বিস্ময়ে ভৰি উঠিল আৰু আনন্দেৰে মহামতি ভদ্ৰশীলক ক’লে।

Verse 53

गालव उवाच । कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ५३ ॥

গালৱ ক’লে—হে মহাভাগ্যবান! তুমি পূৰ্বে কোন আছিলা? যমে তোমাক কি কৈছিল? কাৰ বাবে বা কোন কাৰণত এই সকলো ঘটিল? দয়া কৰি সকলো কথা কোৱা।

Verse 54

भद्रशील उवाच । अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रेयेण शासितः ॥ ५४ ॥

ভদ্ৰশীল ক’লে—হে তাত! মই পূৰ্বে সোমবংশত জন্ম লোৱা এজন ৰজা আছিলোঁ। ‘ধৰ্মকীৰ্তি’ নামে খ্যাত আছিলোঁ আৰু দত্তাত্ৰেয়ৰ দ্বাৰা উপদেশিত আৰু শাসিত হৈছিলোঁ।

Verse 55

नव वर्षसहस्त्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः ॥ ५५ ॥

নৱ হাজাৰ বছৰ ধৰি মই সমগ্ৰ পৃথিৱী শাসন কৰি ৰক্ষা কৰিছিলোঁ; আৰু মোৰ দ্বাৰা বহু কৰ্ম—ধৰ্মো আৰু অধৰ্মো—সম্পন্ন হৈছিল।

Verse 56

ततः श्रिया प्रमत्तोऽहं बह्वधर्मम कारिषम् । पाषण्डजनसंसर्गात्पाषण्डचरितोऽभवम् ॥ ५६ ॥

তাৰ পাছত ঐশ্বৰ্যৰ মদত মই বহু অধৰ্ম কৰিলোঁ; আৰু পাষণ্ড লোকৰ সঙ্গত মোৰ আচৰণো পাষণ্ডসুলভ হৈ পৰিল।

Verse 57

पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पाषण्डैर्बाधितोऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम् ॥ ५७ ॥

যদিও মই পূৰ্বে বহু পুণ্য সঞ্চয় কৰিছিলোঁ, তথাপি পাষণ্ডসকলে বাধা দি ভ্ৰান্ত কৰিলে, আৰু মই সম্পূৰ্ণৰূপে বেদমাৰ্গ ত্যাগ কৰিলোঁ।

Verse 58

मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः प्रजाः ॥ ५८ ॥

কূটযুক্তিত নিপুণ মই সকলো মখ-যজ্ঞ ধ্বংস কৰিলোঁ। আৰু মোক অধৰ্মত আসক্ত দেখি মহেশজাত প্ৰজাসকলেও অধৰ্মপথে প্ৰবৃত্ত হ’ল॥

Verse 59

सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमेऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा ॥ ५९ ॥

তেওঁলোকে সদায় দুষ্কৃত্য কৰিছিল; আৰু সেই বিষয়ত মোৰ ষষ্টাংশ ভাগ পৰিল। এইদৰে পাপাচাৰেই যাৰ অভ্যাস, সি সদা ব্যসনত আসক্ত হৈ থাকিল॥

Verse 60

मृगयाभिररतो भूत्वा ह्येकदा प्राविशं वनम् । ससैन्योऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ६० ॥

এদিন মৃগয়াত আসক্ত হৈ মই বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলোঁ। তাত সেই বনতে মই সৈন্যসহ বহু প্ৰকাৰ মৃগ আদি পশু বধ কৰিলোঁ॥

Verse 61

क्षुत्तृट्परिवृतः श्रांतो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपक्लांतो रेवायां स्नानमाचरम् ॥ ६१ ॥

ক্ষুধা-তৃষ্ণাৰে পীড়িত আৰু শ্ৰান্ত হৈ মই ৰেৱা নদীৰ তীৰলৈ আহিলোঁ। সূৰ্যৰ তীক্ষ্ণ তাপত ক্লান্ত হৈ ৰেৱাত স্নান কৰিলোঁ॥

Verse 62

अदृष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम् ॥ ६२ ॥

সৈন্যদল দেখা নাপাই মই একাকী হৈ পৰিলোঁ, আৰু তীব্ৰ ক্ষুধাই মোক ভীষণভাৱে পীড়া দিলে॥

Verse 63

समेतास्तत्र ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे ॥ ६३ ॥

সন্ধ্যা ওচৰতে মই ৰেৱা-তীৰত বাস কৰা কিছুমান লোকক একেলগে গোট খোৱা দেখিলোঁ; তেওঁলোক একাদশী-ব্ৰতত পৰায়ণ আছিল।

Verse 64

निराहारश्च तत्राहमेकाकी तज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि ॥ ६४ ॥

সেখানে মই নিৰাহাৰ হৈ থাকিলোঁ; একা হ’লেও সেই লোকসকলৰ সৈতে আছিলোঁ। আৰু ৰাতি সেনা নথকাৰ সত্ত্বেও মই জাগৰণ কৰিলোঁ, শুই নপৰিলোঁ।

Verse 65

अध्वश्रमपरिश्रांतः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्तेऽहं तातपंचत्वमागतः ॥ ६५ ॥

পথশ্ৰমে অতিশয় ক্লান্ত আৰু ক্ষুধা-তৃষ্ণাত পীড়িত মই, তাতেই জাগৰণৰ অন্তত, হে তাত, পঞ্চত্বলৈ উপনীত হ’লোঁ।

Verse 66

ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयंकरैः । अनेकक्लेशसंपन्नमार्गेणाप्तो यमांतिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम् ॥ ६६ ॥

তাৰ পিছত ডাঙৰ ডাঙৰ দংশনে ভয়ংকৰ যমভটসকলে মোক বান্ধি, বহু ক্লেশে ভৰা পথে যমৰ সন্নিধিলৈ লৈ গ’ল। তাত মই দংশনে বিকট মুখবিশিষ্ট সমৱৰ্তিন (যম)ক দেখিলোঁ।

Verse 67

अथ कालिश्चित्रगुप्तमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पंडित ॥ ६७ ॥

তাৰ পিছত কালী চিত্ৰগুপ্তক আহ্বান কৰি ক’লে— “হে পণ্ডিত, ইয়াৰ বাবে শিক্ষাৰ (দণ্ডৰ) বিধান আৰু পদ্ধতি যথাযথকৈ কোৱা।”

Verse 68

एवमुक्तश्चित्रगुप्तो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभाषत ॥ ६८ ॥

ধৰ্মৰাজে এনেদৰে কোৱাত, হে সত্তম, চিত্ৰগুপ্তে বহুক্ষণ চিন্তা কৰি পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 69

असौ पापरतः सत्यं तथापि श्रृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६९ ॥

সঁচাই, এইজন পাপত আসক্ত; তথাপি, হে ধৰ্মজ্ঞ, শুনা—একাদশীত নিৰাহাৰ উপবাস কৰিলে সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 70

एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निष्पापतां गतः ॥ ७० ॥

ৰেৱা নদীৰ মনোৰম তীৰত, হৰিৰ পুণ্যদিনত সি নিৰাহাৰ আছিল; জাগৰণ আৰু উপবাস পালন কৰি সি পাপমুক্ততা লাভ কৰিলে।

Verse 71

यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः ॥ ७१ ॥

যি যি পাপ—যিমানেই হওক—কৰা হৈছে, উপবাসৰ প্ৰভাৱত সেয়া সকলো নিশ্চয় নষ্ট হয়।

Verse 72

एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुप्तेन धीमता । ननाम दंडवद्भूमौ ममाग्रे सोऽनुकंपितः ॥ ७२ ॥

ধীমন্ত চিত্ৰগুপ্তে এনেদৰে কোৱাত, অনুকম্পাৰে বিগলিত ধৰ্মৰাজে মোৰ আগত ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 73

पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह ॥ ७३ ॥

তাত ধৰ্মৰাটে ভক্তিভাৱে মোৰ পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত নিজৰ সকলো অনুচৰক মাতি এই কথা ক’লে।

Verse 74

धर्मराज उवाच । श्रृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरतान्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम् ॥ ७४ ॥

ধৰ্মৰাজ ক’লে—হে দূতসকল, মোৰ কথা শুনা; মই পৰম হিতকাৰী বাণী ক’ম। ধৰ্মমাৰ্গত ৰত মর্ত্যসকলক সন্মানেৰে মোৰ ওচৰলৈ আনিবা।

Verse 75

ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसा त्यजध्वम् ॥ ७५ ॥

যিসকল বিষ্ণুপূজাত ৰত, সংযমী, কৃতজ্ঞ, একাদশী-ব্ৰতপৰ আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী, তেওঁলোকে শান্তচিত্তে সদায় কয়—“নাৰায়ণ, অচ্যুত হৰিতেই শৰণ হওক।” সেয়ে শীঘ্ৰে অন্য আসক্তি ত্যাগ কৰা।

Verse 76

नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शंकरेति । नित्यं वदंत्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा ॥ ७६ ॥

“নাৰায়ণ, অচ্যুত, জনাৰ্দন, কৃষ্ণ, বিষ্ণু; পদ্মেশ; শিৱ, শংকৰ”—এইদৰে সকলো লোকৰ হিতকামী প্রশান্ত মুনিসকলে নিত্য এই দিব্য নাম জপ কৰে। যি এনে শ্ৰেষ্ঠ নিৰ্ভীক সৎপুৰুষক ত্যাগ কৰি দূৰে থাকে, তাৰ বাবে এই বিষয়ে মোৰ কোনো শিক্ষা নাই।

Verse 77

नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपालान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान् ॥ ७७ ॥

হে দূতসকল, যিসকলে নিজৰ কৰ্ম নাৰায়ণলৈ অৰ্পণ কৰে—হৰিভক্ত, সদাচাৰ-মাৰ্গত স্থিৰ, গুৰুসেৱক, সৎপাত্ৰত দানত ৰত, সঁচাকৈ দীনৰ পালক আৰু সদায় হৰিনামত আসক্ত—তেওঁলোকক তোমালোকে সদায় এৰি দিয়া।

Verse 78

पाषंडसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोलुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम् ॥ ७८ ॥

হে দূতসকল, যিসকল পাষণ্ড-সঙ্গবিহীন, দ্বিজভক্তিত স্থিৰ, সৎসঙ্গৰ প্ৰতি অতি লোভী, অতিথি-সেৱাত তৎপৰ, আৰু শম্ভু-হৰিক সমবুদ্ধিৰে শ্ৰদ্ধা কৰে—তেওঁলোককেই আশ্ৰয় কৰা; স্বাৰ্থসিদ্ধিৰ ‘উপকাৰ’ত ৰত লোকৰ সঙ্গ ত্যাগ কৰা।

Verse 79

ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च । विप्रेद्रपादजलसेचनतोऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम् ॥ ७९ ॥

মোৰ ভটসকল, যিসকল হৰিকথা-অমৃত সেবনৰ পৰা বঞ্চিত, যিসকলৰ মন নাৰায়ণ-স্মৰণত পৰায়ণ নহয়, আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ পদপ্ৰক্ষালন-জল ছিটালেও আনন্দিত নহয়—সেই পাপীসকলক মোৰ গৃহলৈ লৈ আহা।

Verse 80

ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तॄनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः ॥ ८० ॥

হে দূতসকল, যিসকল মাতৃ-পিতৃক নিত্য অপমান কৰে, যিসকল লোকদ্বেষী হৈ সজ্জনৰ হিতৰ বিপৰীতে কৰ্ম কৰে, যিসকল দেবস্বৰ লোভত ৰত, যিসকল প্ৰাণনাশ কৰে, আৰু যিসকল অপৰাধত নিমগ্ন—তেওঁলোকক বলপূৰ্বক ইয়ালৈ লৈ আহা।

Verse 81

एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिंदकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम् ॥ ८१ ॥

দূতসকলে সেই মানুহজনক উপস্থিত কৰিলে—যি একাদশী-ব্ৰতৰ পৰা বিমুখ; উগ্ৰস্বভাৱী, লোক-অপবাদত ৰত আৰু পৰনিন্দক; নিজৰ গাঁও ধ্বংসকাৰী, তীব্ৰ বৈৰযুক্ত, আৰু ব্ৰাহ্মণধনত লোভী।

Verse 82

ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमंति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्ण्वालयं च नहि यांति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य ॥ ८२ ॥

যিসকল বিষ্ণুভক্তিৰ পৰা বিমুখ, শৰণাগত-পালক নাৰায়ণক প্ৰণাম নকৰে—সেই অতি মূঢ় নৰ বিষ্ণুধামত নাপায়। হে দূতসকল, মহাপাপত ৰত তেওঁলোকক বলপূৰ্বক টানি আনি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।

Verse 83

एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निंदितम् ॥ ८३ ॥

তাত যমে এইদৰে কোৱা কথা শুনি, অনুতাপে দগ্ধ হৈ মই মোৰ সেই নিন্দিত কৰ্ম স্মৰণ কৰিলোঁ।

Verse 84

असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे ॥ ८४ ॥

অসৎকৰ্মৰ অনুতাপ আৰু সদ্ধৰ্ম শ্ৰৱণৰ ফলত, তাতেই মোৰ সকলো পাপ নিঃশেষে দূৰ হ’ল।

Verse 85

पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम् ॥ ८५ ॥

পাপৰ শেষ অৱশেষৰ পৰাো মুক্ত হৈ, হৰিৰ সাৰূপ্য লাভ কৰি, সহস্ৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত সেই মুক্তজনক যমেও প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 86

एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते ॥ ८६ ॥

এনেদৰে দেখি যমদূতসকল ভয়ত আতংকিত আৰু বিস্মিত হ’ল, আৰু যমে কোৱা কথাত পৰম বিশ্বাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 87

ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ८७ ॥

তাৰ পাছত কালে মোক বিধিমতে পূজা কৰি, শত শত বিমানৰ সমাৱেশৰ মাজেৰে, তৎক্ষণাৎ বিষ্ণুৰ সেই পৰম পদলৈ পঠিয়ালে।

Verse 88

विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम् ॥ ८८ ॥

হে বিপ্ৰৰ্ষি, সেই পুণ্যকৰ্মৰ ফলতে মই কোটি কোটি দিব্য বিমানসহ আৰু সকলো ভোগে সমন্বিত হৈ বিষ্ণুলোকত বাস কৰিছিলোঁ।

Verse 89

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिंद्रलोकमुपगमम् ॥ ८९ ॥

হাজাৰ কোটি কল্প আৰু শত কোটি কল্প পৰ্যন্ত বিষ্ণুপদত অৱস্থান কৰি, তাৰ পাছত মই ইন্দ্ৰলোকলৈ গ’লোঁ।

Verse 90

तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः ॥ ९० ॥

তাতোও তেওঁ সকলো ভোগে সমৃদ্ধ আৰু সকলো দেৱতাৰ দ্বাৰা সন্মানিত আছিল। সেই সময়খিনি স্বৰ্গত থাকি পাছত তেওঁ পুনৰ পৃথিৱীলৈ আহিল।

Verse 91

अत्रापि विष्णुभक्तानां जातोऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीश्वर ॥ ९१ ॥

ইয়াতোও মই বিষ্ণুভক্তসকলৰ বংশত জন্ম লৈছোঁ। পূৰ্বজন্মস্মৃতি থকাৰ বাবে, হে মুনীশ্বৰ, এই সকলো মই জানো।

Verse 92

तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा ॥ ९२ ॥

সেয়েহে মই বালকসকলৰ সৈতে মিলি শ্ৰী বিষ্ণুৰ অর্চনাৰ উদ্যোগ কৰোঁ; কিয়নো পূৰ্বে মই নাজানিছিলোঁ যে এইটো একাদশী-ব্ৰত।

Verse 93

जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम् ॥ ९३ ॥

পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি-প্ৰভাৱত এতিয়া মই সেই কথা জানিলোঁ। আৰু এই জন্মত মই কৰা কৰ্মৰ ফল এইয়েই।

Verse 94

एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेंद्र शुभमेकादशीव्रतम् ॥ ९४ ॥

হে প্ৰভু! ভক্তিভাৱে একাদশী-ব্ৰত পালন কৰাসকলৰ বিষয়ে আৰু কি ক’ব? সেয়ে, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মই শুভ একাদশী-ব্ৰত আচৰণ কৰিম।

Verse 95

विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकांक्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वंति श्रद्धया नराः ॥ ९५ ॥

পৰম ধাম লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মানুহে প্ৰতিদিন বিষ্ণুপূজা কৰে; আৰু শ্ৰদ্ধাৰে একাদশী-ব্ৰতও পালন কৰে।

Verse 96

तेषां तु विष्णुभवनं परमानंददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः ॥ ९६ ॥

তেওঁলোকৰ বাবে বিষ্ণুৰ ধামেই পৰমানন্দদায়ক। এইদৰে পুত্ৰৰ বাক্য শুনি গালৱ মুনি সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 97

अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः ॥ ९७ ॥

তেওঁ পৰম তুষ্টি লাভ কৰিলে আৰু মনত অতিশয় হৰ্ষিত হ’ল: “মোৰ জন্ম সাৰ্থক হ’ল, মোৰ বংশ পাৱন হ’ল।”

Verse 98

यतस्त्वं मद्गृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा ॥ ९८ ॥

“তুমি মোৰ ঘৰত জন্ম লৈ বিষ্ণুভক্তিত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ”—এনে ভাবি, সেই পুত্ৰৰ সদাচৰণত সি অন্তৰে সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 99

हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ट यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ९९ ॥

হৰিপূজাৰ বিধানও যথাযথভাৱে বুজোৱা হ’ল। এইদৰে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সংক্ষেপ আৰু বিস্তাৰত মই সকলো ঠিককৈ ক’লোঁ; এতিয়া আৰু কি শুনিব খোজা?