Adhyaya 6

Verse 1

/ न्न् व निज: ।। स्वर्गारोहणपर्व सम्पूर्णम्‌ ।। नी (0) आप आन+- अनुष्टुप्‌ ( अन्य बड़े छन्द ) बड़े छन्दोंको ३२ अक्षरोंके कुल योग अनुष्टप्‌ घानकर गिननेपर उत्तर भारतीय पाठसे लिये गये २१४॥ (३) ४> २१८ ॥० दक्षिण भारतीय पाठसे लिये गये स्वर्गारोहणपर्वकी कुल एलोकसंख्या -- २१८ ।।> श्रीमहाभारतं सम्पूर्णम्‌ - श्रीकृष्णद्वैपायन व्यासके द्वारा प्रकट होनेके कारण “कृष्णादागतः कार्ष्ण:” इस व्युत्पत्तिके अनुसार यह उपाख्यान 'कार्ष्णवेद' के नामसे प्रसिद्ध है। महाभारतश्रवणविधि: माहात्म्य

জনমেজয়ে সুধিলে—ভগৱন, বুধজনৰ বাবে কোন বিধিৰে ভাৰত শ্ৰৱণীয়? ইয়াক শুনিলে কি ফল হয়? আৰু পাৰণাৰ সময়ত ইয়াত কোন কোন দেৱতাৰ পূজা কৰিব লাগে?

Verse 2

देयं समाप्ते भगवन्‌ किं च पर्वणि पर्वणि । वाचक: कीदृशश्षात्र एष्टव्यस्तद्‌ वदस्व मे

জনমেজয়ে সুধিলে—ভগৱন, সমাপ্তিত কি দান দিব লাগে, আৰু পৰ্বে পৰ্বে শেষত কি দিব লাগে? লগতে এই শাস্ত্ৰৰ বাচক কেনেকুৱা হ’ব লাগে—সেয়া মোক কওক।

Verse 3

वैशम्पायन उवाच शृणु राजन्‌ विधिमिमं फलं यच्चापि भारतात्‌ | श्रुताद्‌ भवति राजेन्द्र यत्‌ त्वं मामनुपृच्छसि

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, শুনা; ভাৰত শ্ৰৱণৰ এই বিধি আৰু তাক শুনিলে যি ফল হয়—হে ৰাজেন্দ্ৰ, যি তুমি মোক সুধিছা—সেয়া মই ক’ম।

Verse 4

दिवि देवा महीपाल क्रीडार्थमवनिं गता: । कृत्वा कार्यमिदं चैव ततश्न दिवमागता:

বৈশম্পায়ন ক’লে—হে ৰাজন! ভগৱানৰ লীলাত সহায় কৰিবলৈ স্বৰ্গৰ দেৱসকল পৃথিৱীত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰি তেওঁলোকে পুনৰ স্বৰ্গলৈ উভতি গ’ল।

Verse 5

हन्त यत्‌ ते प्रवक्ष्यामि तच्छुणुष्व समाहित: । ऋषीणां देवतानां च सम्भवं वसुधातले

বৈশম্পায়ন ক’লে—আহা, একাগ্ৰচিত্তে শুনা; এতিয়া মই এই ভূপৃষ্ঠত ঋষি আৰু দেৱসকলৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আৰু উদ্ভৱৰ বৃত্তান্ত স্পষ্টকৈ, সদ্ভাৱে তোমাক ক’ম।

Verse 6

अतन्र रुद्रास्तथा साध्या विश्वेदेवाश्ष शाश्वता: | आदित्यश्षाश्विनौ देवौ लोकपाला महर्षय:

বৈশম্পায়ন ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! তাত ক্লান্তিহীনভাবে একত্ৰ দেখা গ’ল ৰুদ্ৰসকল, সাধ্যসকল, শাশ্বত বিশ্বেদেৱসকল, আদিত্যসকল, অশ্বিনীদেৱদ্বয়, লোকপালসকল আৰু মহর্ষিসকল।

Verse 7

गुहाुका श्व सगन्धर्वा नागा विद्याधरास्तथा | सिद्धा धर्म: स्वयम्भूश्न मुनि: कात्यायनो वर:

বৈশম্পায়ন ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! গুহ্যক, গন্ধৰ্ব, নাগ, বিদ্যাধৰ আৰু সিদ্ধসকল—তেওঁলোকৰ সৈতে স্বয়ং ধৰ্ম, স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) আৰু শ্ৰেষ্ঠ মুনি কাত্যায়নো তাত একত্ৰ দেখা গ’ল।

Verse 8

गिरय: सागरा नद्यस्तथैवाप्सरसां गणा: । ग्रहा: संवत्सराश्वैव अयनान्यूतवस्तथा

বৈশম্পায়ন ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! পৰ্বত, সাগৰ আৰু নদীসমূহ; তদ্ৰূপ অপ্সৰাসকলৰ দল; গ্ৰহ, সংবৎসৰ, অয়ন আৰু ঋতুসকল—এই সকলো তাত একত্ৰ দেখা গ’ল।

Verse 9

स्थावरं जड़म॑ चैव जगत्‌ सर्व सुरासुरम्‌ । भारते भरतश्रेष्ठ एकस्थमिह दृश्यते

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! এই মহাভাৰতত একেটা স্থানতে সমগ্ৰ জগত্ দেখা যায়—স্থাবৰ আৰু জড়ো, আৰু দেৱ-অসুৰ সকলো। ইয়াত ৰুদ্ৰ, সাধ্য, সনাতন বিশ্বেদেৱ, সূৰ্য, অশ্বিনীকুমাৰ, লোকপাল, মহর্ষি, গুহ্যক, গন্ধৰ্ব, নাগ, বিদ্যাধৰ, সিদ্ধ, ধৰ্ম, স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মা, শ্ৰেষ্ঠ মুনি কাত্যায়ন, পৰ্বত, সমুদ্ৰ, নদীসমূহ, অপ্সৰাসকলৰ সমবায়, গ্ৰহ, সংবৎসৰ, অয়ন, ঋতু, সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত্—দেৱতা আৰু অসুৰ—সকলো একত্ৰ সমবেত হৈ দৃষ্টিগোচৰ হয়।

Verse 10

तेषां श्रुत्वा प्रतिष्ठानं नामकर्मानुकीर्तनात्‌ । कृत्वापि पातकं घोरं सद्यो मुच्येत मानव:

তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠা শুনি, আৰু নিত্য তেওঁলোকৰ নাম-কৰ্মৰ কীৰ্তন কৰিলে—মানুহে ঘোৰ পাপ কৰিলেও—তাৰ পৰা তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়।

Verse 11

इतिहासमिमं श्रुत्वा यथावदनुपूर्वश: । संयतात्मा शुचिर्भूत्वा पारं गत्वा च भारते

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভাৰত! মন সংযত ৰাখি, অন্তৰে-বাহিৰে শুচি হৈ, এই ইতিহাস ক্ৰমে ক্ৰমে যথাযথভাৱে শুনি আৰু শেষলৈকে সম্পূৰ্ণ কৰি পাৰ হ’লে—মহাদান দিব লাগে; নানাবিধ ৰত্নও দানীয়। মহাভাৰত শ্রৱণ সমাপ্ত হ’লে, শ্ৰোতাই নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে পতিত প্ৰধান বীৰসকলৰ উদ্দেশে শ্ৰাদ্ধ কৰিব আৰু ভক্তিভাৱে ব্ৰাহ্মণসকলক মহাদান দিব।

Verse 12

तेषां श्राद्धानि देयानि श्रुत्वा भारत भारतम्‌ । ब्राह्मणेभ्यो यथाशक्त्या भक्‍त्या च भरतर्षभ

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভৰতবংশীয়! এই ভাৰতকথা শুনি তেওঁলোকৰ উদ্দেশে শ্ৰাদ্ধ দিব লাগে; আৰু হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভক্তিসহ দান দিব লাগে।

Verse 13

गाव: कांस्योपदोहाश्न कन्याश्वैव स्वलंकृता:

বৈশম্পায়নে ক’লে—কাঁসাৰ দোহন-পাত্ৰসহ গাই আছিল, আৰু সু-অলংকাৰৰে সজোৱা কন্যাসকলও আছিল।

Verse 14

सर्वकामगुणोपेता यानानि विविधानि च । भवनानि विचित्राणि भूमिर्वासांसि काउ्चनम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে—তাত সকলো কাম্য সুখ-সুবিধা আৰু উৎকৃষ্ট গুণেৰে সমৃদ্ধ নানাবিধ যান আছিল; আশ্চৰ্যজনক, বিচিত্ৰ বৰ্ণৰ প্ৰাসাদ আছিল; আৰু ভূমি আৰু বস্ত্ৰো আছিল—সুৱৰ্ণ-প্ৰভাৰে দীপ্ত।

Verse 15

वाहनानि च देयानि हया मत्ताश्ष वारणा: । शयनं शिबिकाश्रैव स्यन्दनाश्च स्वलंकृता:

বৈশম্পায়নে ক’লে—দানত যান-বাহন দিব লাগে—উৎসাহী ঘোঁৰা আৰু মত্ত হাতী; লগতে শয্যা, শিবিকা (পালকি) আৰু সুসজ্জিত ৰথো।

Verse 16

यद्‌ यद्‌ गृहे वरं किंचिद्‌ यद्‌ यदस्ति महद्‌ वसु । तत्‌ तद्‌ देयं द्विजातिभ्य आत्मा दाराश्न सूनव:

বৈশম্পায়নে ক’লে—ঘৰত যি যি শ্ৰেষ্ঠ বস্তু আছে আৰু যি যি মহৎ ধন আছে—সেই সকলো দ্বিজসকলক দান দিব লাগে; তদুপৰি নিজকে, পত্নীক আৰু পুত্ৰসকলকো (সম্পূৰ্ণ ত্যাগ-দানভাৱে) অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 17

गौएँ, काँसीके दुग्धपात्र, वस्त्राभूषणोंसे विभूषित और सम्पूर्ण मनोवाञ्छित गुणोंसे युक्त कन्याएँ, नाना प्रकारके यान, विचित्र भवन, भूमि, वस्त्र, सुवर्ण, वाहन, घोड़े, मतवाले हाथी, शय्या, शिबिकाएँ, सजे-सजाये रथ तथा घरमें जो कोई भी श्रेष्ठ वस्तु और महान्‌ धन हो, वह सब ब्राह्मणोंको देने चाहिये। स्त्री-पुत्रोंसहित अपने शरीरको भी उनकी सेवामें लगा देना चाहिये ।। श्रद्धया परया युक्त क्रमशस्तस्य पारग: । शक्तित: सुमना हृष्ट: शुश्रुषुरविकल्पक:

বৈশম্পায়নে ক’লে—গৰু, কাশীৰ দুগ্ধপাত্ৰ, বস্ত্ৰ-আভৰণেৰে বিভূষিত আৰু সকলো মনোবাঞ্ছিত গুণেৰে যুক্ত কন্যা; নানাবিধ যান, বিচিত্ৰ ভৱন, ভূমি, বস্ত্ৰ, সুৱৰ্ণ, বাহন, ঘোঁৰা, মত্ত হাতী, শয্যা, শিবিকা (পালকি), সুসজ্জিত ৰথ—আৰু ঘৰত যি কোনো শ্ৰেষ্ঠ বস্তু আৰু মহৎ ধন আছে, সেই সকলো ব্রাহ্মণসকলক দান দিব লাগে। পত্নী-পুত্ৰসহ নিজৰ দেহো তেওঁলোকৰ সেৱাত নিয়োজিত কৰিব লাগে। পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ সি ক্ৰমে ক্ৰমে নিজৰ উদ্যোগৰ পাৰ তীৰত উপনীত হয়; যথাশক্তি, প্ৰসন্নচিত্ত, হর্ষিত, সেৱাপৰায়ণ আৰু সন্দেহহীন থাকে।

Verse 18

पूर्ण श्रद्धाकें साथ क्रमश: कथा सुनते हुए उसे अन्ततक पूर्णरूपसे श्रवण करना चाहिये। यथाशक्ति श्रवणके लिये उद्यत रहकर मनको प्रसन्न रखे। हृदयमें हर्षसे उललसित हो मनमें संशय या तर्क-वितर्क न करे ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে—পূৰ্ণ শ্ৰদ্ধাৰে ক্ৰমে ক্ৰমে এই কাহিনী শুনি, একেবাৰে শেষলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে শ্রৱণ কৰিব লাগে। যথাশক্তি শ্রৱণত উদ্যত হৈ মন প্ৰসন্ন ৰাখিব; হৃদয় আনন্দে উল্লসিত থাকি সন্দেহ বা তৰ্ক-বিতৰ্কত লিপ্ত নহ’ব। যি শ্ৰোতা সত্য আৰু সৰলতাৰ ব্ৰতত স্থিত, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী, শুচি আৰু শৌচাচাৰসম্পন্ন, শ্ৰদ্ধাৱান আৰু ক্ৰোধজয়ী—সেই শ্ৰোতাই কেনেকৈ সিদ্ধি লাভ কৰে, সেয়া মই ক’ম; শুনা।

Verse 19

शुचि: शीलान्विताचार: शुक्लवासा जितेन्द्रिय: । संस्कृत: सर्वशास्त्रज्ञ: श्रद्दधानोइनसूयक:

বৈশম্পায়নে ক’লে— যি বাহিৰে-ভিতৰে শুচি, শীলবান আৰু সদাচাৰী; পৰিষ্কাৰ শ্বেত বস্ত্ৰধাৰী; ইন্দ্ৰিয়-সংযমী, সংস্কাৰসম্পন্ন, সকলো শাস্ত্ৰৰ তত্ত্বজ্ঞ, শ্ৰদ্ধাৱান আৰু দোষদৃষ্টিৰহিত— তেনে বিদ্বান পুৰুষক দান আৰু মান দি অনুগৃহীত কৰি বাচক নিযুক্ত কৰিব লাগে, যাতে ধৰ্মৰ মৰ্যাদা অটুট থাকে।

Verse 20

रूपवान्‌ सुभगो दान्त: सत्यवादी जितेन्द्रिय: । दानमानगृहीतश्न कार्यो भवति वाचक:

যি ৰূপবান, সৌভাগ্যবান, দান্ত (সংযমী), সত্যবাদী আৰু জিতেন্দ্ৰিয়— তেনে বিদ্বানক দান আৰু মান দি অনুগৃহীত কৰি বাচক নিযুক্ত কৰিব লাগে।

Verse 21

अविलम्बमनायस्तमद्रुतं धीरमूर्जितम्‌ । असंसक्ताक्षरपदं स्वरभावसमन्वितम्‌

কথাপাঠ ন অতিধিক থমকি থমকি হ’ব, ন অতিশয় তীব্ৰ গতিৰে। ই স্বচ্ছন্দ, ধীৰ আৰু ওজস্বী গতিৰে হ’ব; অক্ষৰ-পদ যেন জড়াই নাযায়, উচ্চাৰণ স্পষ্ট হ’ব; আৰু স্বৰ-ভাব একেলগে মিলিব— তেতিয়াহে অৰ্থ মধুৰভাৱে প্ৰকাশ পায়।

Verse 22

त्रिषष्टिवर्णसंयुक्तमष्टस्थानसमीरितम्‌ । वाचयेद्‌ वाचक: स्वस्थ: स्वासीन: सुसमाहित:

ত্ৰিষষ্টি বৰ্ণে গঠিত পাঠক উচ্চাৰণৰ আঠটা স্থান অনুসৰি যথাযথভাৱে উচ্চাৰণ কৰি বাচকে পাঠ কৰিব লাগে। কাহিনী কওঁতে বাচক সুস্থ, আৰামদায়ক আসনত বহি, গভীৰ একাগ্ৰতাত স্থিত থাকিব লাগে।

Verse 23

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्‌ | देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्‌

নাৰায়ণক নমস্কাৰ কৰি, আৰু নৰশ্ৰেষ্ঠ নৰ (অৰ্জুন)কো; দেৱী সৰস্বতী আৰু ব্যাসক বন্দনা কৰি— তাৰপিছত ‘জয়’ (মহাভাৰত) পাঠ কৰা উচিত।

Verse 24

ईदृशाद्‌ वाचकादू राजन श्रुत्वा भारत भारतम्‌ | नियमस्थ: शुचि: श्रोता शृण्वन्‌ स फलमश्षुते,राजन! भरतनन्दन! नियमपरायण पवित्र श्रोता ऐसे वाचकसे महाभारतकी कथा सुनकर श्रवणका पूरा-पूरा फल पाता है

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, ভৰতবংশৰ নন্দন! এনেধৰণৰ যোগ্য পাঠকৰ মুখে মহাভাৰত শুনিলে নিয়মনিষ্ঠ, শুচি আৰু সংযমী শ্ৰোতা শ্ৰৱণৰ পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 25

पारणं प्रथम प्राप्प द्विजान्‌ कामैश्न तर्पयन्‌ । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं वै लभते नर:

বৈশম্পায়নে ক’লে—প্ৰথম পাৰণৰ সময়ত যি মানুহে দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) কাম্য দান দি তৃপ্ত কৰে, সি নিশ্চয়েই অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 26

अप्सरोगणसंकीर्ण विमानं लभते महत्‌ | प्रहृष्ट: स तु देवैश्व दिवं याति समाहित:

সি অপ্সৰাগণেৰে পৰিপূৰ্ণ এক মহৎ বিমান লাভ কৰে; হৰ্ষিত হৈ, একাগ্ৰচিত্তে, দেৱসকলৰ সৈতে স্বৰ্গলৈ যায়।

Verse 27

द्वितीयं पारणं प्राप्प सो$तिरात्रफलं लभेत्‌ । सर्वरत्नमयं दिव्यं विमानमधिरोहति,जो मनुष्य दूसरा पारण पूरा करता है उसे अतिरात्र यज्ञका फल मिलता है। वह सर्वरत्नमय दिव्य विमानपर आरूढ़ होता है

দ্বিতীয় পাৰণ সম্পূৰ্ণ কৰিলে সি অতিৰাত্ৰ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে আৰু সৰ্বৰত্নময় দিৱ্য বিমানত আৰোহণ কৰে।

Verse 28

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धविभूषित: । दिव्याड्भदधरो नित्यं देवलोके महीयते

সি দিৱ্য মালা আৰু দিৱ্য বস্ত্ৰ ধাৰণ কৰে, দিৱ্য সুগন্ধে বিভূষিত থাকে, দিৱ্য অঙ্গদ পিন্ধে আৰু দেৱলোকত সদায় সন্মানিত হয়।

Verse 29

तृतीयं पारणं प्राप्प द्वादशाहफलं लभेत्‌ । वसत्यमरसंकाशो वर्षाण्ययुतशो दिवि

বৈশম্পায়নে ক’লে— তৃতীয় পাৰণ সম্পূৰ্ণ কৰিলে মানুহে দ্বাদশাহ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে। অমৰসদৃশ দীপ্তিমান হৈ সি স্বৰ্গত অযুত (দশ-হাজাৰসমূহ) বছৰ বাস কৰে।

Verse 30

चतुर्थे वाजपेयस्य पठ्चमे द्विगुणं फलम्‌ । उदितादित्यसंकाशं ज्वलन्तमनलोपमम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— চতুৰ্থ (পাৰণত) বাজপেয় যজ্ঞৰ ফল পোৱা যায়, আৰু পঞ্চমত সেয়া দ্বিগুণ হয়। সি উদিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, জ্বলি থকা অগ্নিৰ তুল্য তেজস্বী হয়।

Verse 31

विमान विबुधै: सार्धमारुह् दिवि गच्छति । वर्षायुतानि भवने शक्रस्य दिवि मोदते

বৈশম্পায়নে ক’লে— দেৱতাসকলৰ সৈতে বিমানে আৰোহণ কৰি সি স্বৰ্গলৈ যায়। তাতে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ ভৱনত অযুত বছৰ আনন্দেৰে মগ্ন থাকে।

Verse 32

चौथे पारणमें वाजपेय-यज्ञका और पाँचवेंमें उससे दूना फल प्राप्त होता है। वह पुरुष उदयकालके सूर्य तथा प्रज्वलित अग्निके समान तेजस्वी विमानपर आरूढ़ हो देवताओंके साथ स्वर्गलोकमें जाता है और वहाँ इन्द्रभवनमें दस हजार वर्षोतक आनन्द भोगता है ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে— ষষ্ঠ (পাৰণত) ফল দ্বিগুণ বুলি কোৱা হৈছে, আৰু সপ্তমত সেয়া ত্ৰিগুণ হয়। (তেতিয়া) কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ এক দিৱ্য আবাস লাভ হয়, বৈদূৰ্য-মণি খচিত বেদিকাৰ ওপৰত স্থিত।

Verse 33

परिक्षिप्तं च बहुधा मणिविद्रुम भूषितम्‌ । विमान समधिष्ठाय कामगं साप्सरोगणम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— সি নানাভাৱে সুশোভিত, মণি আৰু বিদ্ৰুম (প্ৰবাল)ৰে ভূষিত আছিল। অপ্সৰাগণৰ সৈতে তেওঁলোকে ইচ্ছামতে গমনক্ষম সেই বিমানে আৰোহণ কৰিলে।

Verse 34

सर्वाल्लोकान्‌ विचरते द्वितीय इव भास्कर: । छठे पारणमें इससे दूना और सातवेंमें तिगुना फल मिलता है। वह मनुष्य अप्सराओंसे भरे हुए और इच्छानुसार चलनेवाले

বৈশম্পায়নে ক’লে—সেয়া দ্বিতীয় সূৰ্যৰ দৰে সকলো লোকত বিচৰণ কৰে। ষষ্ঠ পাৰণত ফল দ্বিগুণ হয়, সপ্তমত ত্ৰিগুণ; তেতিয়া সি অপ্সৰাগণে পৰিবৃত, ইচ্ছানুসাৰে গমনশীল, কৈলাসশিখৰৰ দৰে দীপ্ত, বৈদূৰ্যমণিৰ বেদীৰে বিভূষিত, নানাবিধ অলংকাৰে সুসজ্জিত আৰু মণি-প্ৰৱালে ভূষিত বিমানে আৰূঢ় হৈ দ্বিতীয় ভাস্কৰৰ দৰে লোকলোকান্তৰত বিচৰণ কৰে। অষ্টম পাৰণত সি ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে; মনোজৱ, চন্দ্ৰকিৰণ-সদৃশ বৰ্ণৰ শ্বেত অশ্বযুক্ত, চন্দ্ৰোদয়-সদৃশ ৰম্য বিমানে আৰোহণ কৰে।

Verse 35

चन्द्रोदयनिभं रम्यं विमानमधिरोहति । चन्द्ररश्मिप्रतीकाशैह्यैर्युक्ते मनोजवै:

সি চন্দ্ৰোদয়-সদৃশ ৰম্য বিমানে আৰোহণ কৰে; মনোজৱ আৰু চন্দ্ৰকিৰণ-সদৃশ বৰ্ণৰ শ্বেত অশ্বে তাত যুক্ত থাকে।

Verse 36

सेव्यमानो वरस्त्रीणां चन्द्रात्‌ कान्ततरैर्मुखै: । मेखलानां निनादेन नूपुराणां च निः:स्वनै:

সি শ্ৰেষ্ঠ নাৰীৰে সেবিত হয়—যিসকলৰ মুখ চন্দ্ৰতকৈও অধিক কান্তিময়; আৰু তেওঁলোকৰ মেখলাৰ ঝংকাৰ আৰু নূপুৰৰ স্পষ্ট ধ্বনিয়ে চাৰিওফালে মুখৰিত কৰে।

Verse 37

नवमे क्रतुराजस्य वाजिमेधस्य भारत

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভাৰত! নবম পাৰণ সম্পূৰ্ণ হ’লে শ্ৰোতাই যজ্ঞৰ ৰজা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। সি সোণৰ স্তম্ভ আৰু ছত্ৰ/ছজ্জাৰে শোভিত, বৈদূৰ্যমণিৰ বেদীৰে বিভূষিত, চাৰিওফালে জাঁবূনদ-সোণৰ দিৱ্য গৱাক্ষেৰে আৱৃত, গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাৰ দ্বাৰা সেবিত দিৱ্য বিমানে আৰোহণ কৰে। নিজৰ উৎকৃষ্ট দীপ্তিৰে প্ৰকাশিত হৈ সি স্বৰ্গত দ্বিতীয় দেৱতাৰ দৰে দেৱগণৰ সৈতে আনন্দ ভোগ কৰে। তাৰ অঙ্গে দিৱ্য মালা আৰু দিৱ্য বস্ত্ৰ শোভা পায়, আৰু সি দিৱ্য চন্দনে অনুলিপ্ত থাকে।

Verse 38

काञ्चनस्तम्भनिर्यूहवैदूर्यकृतवेदिकम्‌ । जाम्बूनदमर्यैर्दिव्यैर्गवाक्षै: सर्वतो वृतम्‌

সেই (বিমান) সোণৰ স্তম্ভ আৰু বাহিৰলৈ ওলাই থকা ছজ্জাৰে শোভিত আছিল, বৈদূৰ্যমণিৰ বেদীৰে বিভূষিত আছিল, আৰু চাৰিওফালে জাঁবূনদ-সোণৰ দিৱ্য গৱাক্ষেৰে আৱৃত আছিল।

Verse 39

सेवितं चाप्सर: सड्घैर्गन्धर्वैर्देविचारिभि: । विमानं समधिष्ठाय श्रिया परमया ज्वलन्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— অপ্সৰাসকলৰ দলে আৰু স্বৰ্গচাৰী গন্ধৰ্বসকলে সেৱা কৰা সেইজন দিৱ্য বিমানত আৰোহণ কৰি আসন গ্ৰহণ কৰিলে; হে ভাৰত, পৰম শ্ৰীয়ে জ্বলি তেওঁ দীপ্তিমান হৈ উঠিল।

Verse 40

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यचन्दनरूषित: । मोदते दैवतै: सार्थ दिवि देव इवापर:

দিব্য মালা আৰু দিব্য বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, দিব্য চন্দনে অনুলিপ্ত হৈ, তেওঁ স্বৰ্গত দেৱতাসকলৰ সৈতে আনন্দ কৰে; হে ভাৰত, যেন আন এজন দেৱতা।

Verse 41

दशमं पारणं प्राप्य द्विजातीनभिवन्द्य च । किंकिणीजालनिर्घोषं पताकाध्वजशोभितम्‌

দশম পাৰণ লাভ কৰি আৰু দ্বিজসকলক অভিবন্দন জনাই, তেওঁলোকে কিঙ্কিণীজালৰ ঝংকাৰধ্বনিত, পতাকা আৰু ধ্বজে শোভিত স্থানত উপস্থিত হ’ল।

Verse 42

रत्नवेदिकसम्बाधं वैदूर्यममणितोरणम्‌ । हेमजालपरिक्षिप्तं प्रवालवलभीमुखम्‌

সেয়া ৰত্নবেদিকাৰে ঘনভাৱে অলংকৃত, বৈদূৰ্যমণিৰ তোৰণে সজ্জিত, স্বৰ্ণজালেৰে পৰিবেষ্টিত, আৰু প্ৰৱালবৰ্ণ দীপ্তিৰে মুখভাগ আৰু ছাদৰেখা উজ্জ্বল আছিল।

Verse 43

गन्धर्वैर्गीतकुशलैरप्सरोभिश्व शोभितम्‌ । विमान॑ सुकृतावासं सुखेनैवोपपद्यते

গীতত কুশলী গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলৰ দ্বাৰা শোভিত সেই বিমান—সুকৃতৰ আবাস—তেওঁৰ ওচৰলৈ সহজেই আহি উপস্থিত হয়।

Verse 44

दसवाँ पारण पूरा होनेपर ब्राह्मणोंको प्रणाम करनेके पश्चात्‌ श्रोताको पुण्यनिकेतन विमान अनायास ही प्राप्त हो जाता है। उसमें छोटी-छोटी घंटियोंसे युक्त झालरें लगी होती हैं और उनसे मधुर ध्वनि फैलती रहती है। बहुत-सी ध्वजा-पताकाएँ उस विमानकी शोभा बढ़ाती हैं। उनमें जगह-जगह रत्नमय चबूतरे बने होते हैं। वैदूर्य-यमणिका बना हुआ फाटक लगा होता है। सब ओरसे सोनेकी जालीद्वारा वह विमान घिरा होता है। उसके छज्जोंके नीचे मूँगे जड़े होते हैं। संगीतकुशल गण्धर्वों और अप्सराओंसे उस विमानकी शोभा और बढ़ जाती है ।। मुकुटेनाग्निवर्णेन जाम्बूनदविभूषिणा । दिव्यचन्दनदिग्धाड़ो दिव्यमाल्यविभूषित:

বৈশম্পায়নে ক’লে— সেই দিব্য বিমানে আসীন পুণ্যবান পুৰুষ অগ্নিবৰ্ণ দীপ্ত মুকুটে শোভিত হয় আৰু শুদ্ধ জাম্বূনদ সোণৰ অলংকাৰৰে বিভূষিত থাকে। তেওঁৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ দিব্য চন্দনে অনুলিপ্ত, আৰু স্বৰ্গীয় মালাৰে অলংকৃত। দিব্য ভোগে সমন্বিত হৈ তেওঁ দিব্য লোকসমূহত বিচৰণ কৰে; আৰু দেৱতাসকলৰ প্ৰসাদে পৰম শ্ৰী আৰু ঐশ্বৰ্য লাভ কৰে—ইয়াক ধৰ্মাচৰণ আৰু বিনয়ৰ ফল বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 45

दिव्यॉल्लोकान्‌ विचरति दिव्यैर्भोगै: समन्वित: । विबुधानां प्रसादेन श्रिया परमया युत:

দিব্য ভোগে সমন্বিত হৈ তেওঁ দিব্য লোকসমূহত বিচৰণ কৰে; আৰু বিবুধসকলৰ প্ৰসাদে পৰম শ্ৰী আৰু ঐশ্বৰ্যৰে যুক্ত হয়।

Verse 46

अथ वर्षगणानेवं स्वर्गलोके महीयते । ततो गन्धर्वसहित: सहस्राण्येकविंशतिम्‌

এইদৰে স্বৰ্গলোকত তেওঁ দেৱগণৰ দ্বাৰা সন্মানিত হয়। তাৰ পাছত গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে তেওঁ আগবাঢ়ে—একবিংশতি সহস্ৰ (সংখ্যা/পৰিমাপ) পৰ্যন্ত।

Verse 47

दिव्ययानविमानेषु लोकेषु विविधेषु च

তেওঁলোক দিব্য যান-বিমানে আৰু বিভিন্ন লোকত (দৃশ্যমান/বিচৰণশীল) হয়।

Verse 48

ततः सूर्यस्य भवने चन्द्रस्य भवने तथा

তাৰ পাছত তেওঁলোক সূৰ্যৰ ভৱনত উপনীত হ’ল, আৰু তদ্ৰূপ চন্দ্ৰৰ ভৱনতো।

Verse 49

एवमेतन्महाराज नात्र कार्या विचारणा

বৈশম্পায়নে ক’লে—“মহাৰাজ, কথাটো তেনেকুৱাই; ইয়াত আৰু বিচাৰ-বিমৰ্শৰ প্ৰয়োজন নাই।”

Verse 50

श्रद्धधानेन वै भाव्यमेवमाह गुरुर्मम । महाराज! ठीक ऐसी ही बात है। इस विषयमें कोई अन्यथा विचार नहीं करना चाहिये। मेरे गुरुका कथन है कि महाभारतकी इस महिमा और फलपर श्रद्धा रखनी चाहिये ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে—“এই বিষয়ত শ্ৰদ্ধা ৰাখিব লাগে—এনেকৈ মোৰ গুৰুৱে কৈছে। মহাৰাজ, কথাটো ঠিক তেনেকুৱাই; ইয়াত বিপৰীত ভাবনা ধৰা উচিত নহয়। মহাভাৰতৰ মহিমা আৰু তাৰ ফলৰ ওপৰত বিশ্বাস স্থাপন কৰা—এইটো মোৰ গুৰুৰ উপদেশ। লগতে, পাঠকৰ মনত যি-যি ইচ্ছা জাগে, সেই সকলো তাক দিব লাগে—বিশেষকৈ হাতী, ঘোঁৰা, ৰথ, পালকি আদি বাহন।”

Verse 51

कटके कुण्डले चैव ब्रह्मुसूत्रं तथा परम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে—“কঁকণ, কুণ্ডল আৰু যজ্ঞোপবীত, লগতে অন্য অলংকাৰ, বিচিত্ৰ বস্ত্ৰ আৰু বিশেষকৈ সুগন্ধি দ্ৰব্য অৰ্পণ কৰি পাঠকক দেৱতাৰ দৰে পূজা কৰিব লাগে। এনেকৈ কৰা শ্ৰোতা ভগৱান বিষ্ণুৰ লোক লাভ কৰে।”

Verse 52

वस्त्र चैव विचित्र च गन्धं चैव विशेषत: । देववत्‌ पूजयेत्‌ तं तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्‌

বিচিত্ৰ বস্ত্ৰ আৰু বিশেষকৈ সুগন্ধি দ্ৰব্য অৰ্পণ কৰি, সেই পাঠকক দেৱতাৰ দৰে পূজা কৰিব লাগে; এনেকৈ কৰা জনে বিষ্ণুলোক লাভ কৰে।

Verse 53

अतः: पर प्रवक्ष्यामि यानि देयानि भारते । वाच्यमाने तु विप्रेभ्यो राजन्‌ पर्वणि पर्वणि

বৈশম্পায়নে ক’লে—“এতিয়া মই ‘ভাৰত’ (মহাভাৰত)ত কোন কোন দান দিবলগীয়া, সেয়া বৰ্ণনা কৰিম। হে ৰাজন, ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে কাহিনী পাঠ চলি থাকোঁতে, প্ৰতিটো পৰ্বতে যথোচিত দান অৰ্পণ কৰা উচিত।”

Verse 54

जातिं देशं च सत्यं च माहात्म्यं भरतर्षभ | धर्म वृत्ति च विज्ञाय क्षत्रियाणां नराधिप

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ ৰাজন! মহাভাৰত-কথা আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত, প্ৰতিটো পৰ্বত ক্ষত্ৰিয়সকলৰ জাতি, দেশ, সত্যনিষ্ঠা, মাহাত্ম্য আৰু ধৰ্ম-আচাৰবৃত্তি বিবেচনা কৰি, ব্ৰাহ্মণসকলক যি যি অৰ্ঘ্য-অৰ্পণ কৰা উচিত, এতিয়া মই তাৰ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 55

स्वस्ति वाच्य द्विजानादौ ततः कार्ये प्रवर्तिते । समाप्ते पर्वणि ततः स्वशकक्‍्त्या पूजयेद्‌ द्विजान्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— প্ৰথমে দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা স্বস্তিবাচন কৰাই, তাৰ পাছত পঠন/কথাৱচনৰ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিব লাগে। পৰ্ব সমাপ্ত হ’লে, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে সেই ব্ৰাহ্মণসকলক পূজা-সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 56

आदी तु वाचकं चैव वस्त्रगन्धसमन्वितम्‌ | विधिवद्‌ भोजयेद्‌ राजन्‌ मधु पायसमुनत्तमम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ৰাজন! আৰম্ভণিতে বাচকক নতুন বস্ত্ৰ আৰু সুগন্ধি অনুলেপনে সুশোভিত কৰি বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰিব লাগে; তাৰ পাছত তেওঁক মধুমিশ্ৰিত উৎকৃষ্ট পায়স (খীৰ) ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 57

ततो मूलफलप्रायं पायसं मधुसर्पिषा । आस्तीके भोजयेदू राजन्‌ दद्याच्चैव गुडौदनम्‌

হে ৰাজন! তাৰ পাছত আস্তীক-পৰ্বৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণসকলক মধু আৰু ঘৃতমিশ্ৰিত পায়স ভোজন কৰাব লাগে, য’ত ফল-মূলৰ প্ৰাধান্য থাকে; আৰু তাৰ পিছত গুড়-ভাত (গুডৌদন) দান কৰিব লাগে।

Verse 58

अपूपैश्नैव पूपैश्न मोदकैश्व समन्वितम्‌ । सभापर्वणि राजेन्द्र हविष्यं भोजयेद्‌ द्विजान्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ৰাজেন্দ্ৰ! সভা-পৰ্বৰ উপলক্ষে অপূপ, পূপ আৰু মোদকসহ হৱিষ্য (শুদ্ধ নৈবেদ্য) দি দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 59

राजेन्द्र! सभापर्व आरम्भ होनेपर ब्राह्मणोंको पूओं, कचौड़ियों और मिठाइयोंके साथ खीर भोजन कराये ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজেন্দ্ৰ! সভাপৰ্ব আৰম্ভ হ’লে ব্ৰাহ্মণসকলক ক্ষীৰৰ সৈতে পুৰি, কচোৰি আৰু মিঠাই খুৱাব লাগে। আৰণ্যক অংশত শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক বনজ মূল-ফলেৰে তৃপ্ত কৰিব লাগে। আৰু অৰণীপৰ্বত উপনীত হৈ পানীৰে ভৰা কুম্ভ দান দিব লাগে।

Verse 60

तर्पणानि च मुख्यानि वन्यमूलफलानि च । सर्वकामगुणोपेतं विप्रेभ्यो$न्नं प्रदापयेत्‌

মুখ্য তৰ্পণসমূহ অৰ্পণ কৰিব, উৎকৃষ্ট বনজ মূল-ফলও দিব; আৰু সকলো কাম্য গুণেৰে সমৃদ্ধ অন্ন ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰিব।

Verse 61

विराटपर्वणि तथा वासांसि विविधानि च । उद्योगे भरतश्रेष्ठ सर्वकामगुणान्वितम्‌

বিৰাটপৰ্বতো নানাবিধ বস্ত্ৰ (দান কৰিব); আৰু হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ, উদ্যোগপৰ্বত (আয়োজন) সকলো কাম্য গুণেৰে সমন্বিত হ’ব লাগে।

Verse 62

भोजनं भोजयेद्‌ विप्रान्‌ गन्धमाल्यैरलंकृतान्‌ । भरतश्रेष्ठ! विराटपर्वमें भाँति-भाँतिके वस्त्र दान करे तथा उद्योगपर्वमें ब्राह्मणोंकी चन्दन और फूलोंकी मालासे अलंकृत करके उन्हें सर्वगुणसम्पन्न अन्न भोजन कराये ॥। ६१ *॥] भीष्मपर्वणि राजेन्द्र दत्त्वा यानमनुत्तमम्‌

ব্ৰাহ্মণসকলক সুগন্ধি আৰু পুষ্পমালাৰে অলংকৃত কৰি ভোজন কৰাব লাগে। বিরাটপৰ্বত নানাবিধ বস্ত্ৰ দান কৰিব; আৰু উদ্যোগপৰ্বত ব্ৰাহ্মণসকলক চন্দন আৰু ফুলৰ মালাৰে সন্মানিত কৰি, সৰ্বগুণসমৃদ্ধ অন্নেৰে ভোজন কৰাব।

Verse 63

द्रोणपर्वणि विप्रेभ्यो भोजनं परमार्चितम्‌

দ্ৰোণপৰ্বত ব্ৰাহ্মণসকলক পৰম আদৰেৰে ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 64

शराक्ष देया राजेन्द्र चापान्यसिवरास्तथा । राजेन्द्र! द्रोणपर्वमें ब्राह्मणोंको परम उत्तम भोजन कराये और उन्हें धनुष, बाण तथा उत्तम खड्ग प्रदान करे ।। ६३ $ ।। कर्णपर्वण्यपि तथा भोजन सार्वकामिकम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজেন্দ্ৰ, ৰক্ষাসামগ্ৰী দান কৰিব লাগে, আৰু তদ্ৰূপ ধনু আৰু উৎকৃষ্ট খড়্গো। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, দ্ৰোণপৰ্বত ব্ৰাহ্মণসকলক পৰম উত্তম ভোজনে তৃপ্ত কৰাই, তেওঁলোকক ধনু, বাণ আৰু শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ প্ৰদান কৰা। কৰ্ণপৰ্বতো তেনেদৰে সকলো কামনা পূৰণকাৰী ভোজনৰ ব্যৱস্থা কৰা।

Verse 65

विप्रेभ्य: संस्कृतं सम्यग्‌ दद्यात्‌ संयतमानस: । कर्णपर्वमें भी ब्राह्मणोंको अच्छे ढंगसे तैयार किया हुआ सबकी रुचिके अनुकूल उत्तम भोजन दे और अपने मनको वशमें रखे ।।

সংযত মনৰে ব্ৰাহ্মণসকলক যথাবিধি সুপ্ৰস্তুত (সংস্কৃত) ভোজন দান কৰিব লাগে। কৰ্ণপৰ্বতো ব্ৰাহ্মণসকলক তেওঁলোকৰ ৰুচি অনুসাৰে ভালদৰে প্ৰস্তুত কৰা উৎকৃষ্ট আহাৰ দিব লাগে। হে ৰাজেন্দ্ৰ, শল্যপৰ্বত মোদক আৰু গুড়মিশ্ৰিত অন্নেৰে তেওঁলোকক আনন্দিত কৰিব লাগে।

Verse 66

गदापर्वण्यपि तथा मुद्गमिश्र॑ प्रदापयेत्‌

গদাপৰ্বতো তেনেদৰে মুদ্গ (মুগ) মিশ্ৰিত অন্ন দান কৰাব লাগে।

Verse 67

स्त्रीपर्वणि तथा र्नैस्तर्पयेत्तु द्विजोत्तमान्‌ । गदापर्वमें भी मूँग मिलाये हुए चावलका दान करे। स्त्रीपर्वमें रत्नोंद्वारा श्रेष्ठ ब्राह्मणोंको तृप्त करे ।। घृतौदनं पुरस्ताच्च ऐषीके दापयेत्‌ पुन:

স্ত্ৰীপৰ্বত ৰত্নেৰে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক তৃপ্ত কৰিব লাগে। আৰু আগতে ঐষীক প্ৰসঙ্গতো পুনৰ ঘৃতৌদন (ঘিউ-ভাত) দান কৰাব লাগে।

Verse 68

शान्तिपर्वण्यपि तथा हविष्यं भोजयेद्‌ द्विजान्‌

শান্তিপৰ্বতো তেনেদৰে দ্বিজসকলক হৱিষ্য (যজ্ঞোপযোগী পবিত্ৰ অন্ন) ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 69

आश्चमेधिकमासाद्य भोजन सार्वकामिकम्‌ | शान्तिपर्वमें भी ब्राह्मणोंको हविष्य भोजन कराये। आश्वमेधिकपर्वमें पहुँचनेपर सबकी रुचिके अनुकूल उत्तम भोजन दे ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে— অশ্বমেধ-পৰ্বত উপনীত হ’লে সকলোৰে ধৰ্মসঙ্গত কামনা তৃপ্ত কৰা ভোজন দান কৰিব লাগে। শান্তি-পৰ্বত ব্ৰাহ্মণসকলক হৱিষ্য—পবিত্ৰ যজ্ঞীয় অন্ন—ভোজন কৰাব লাগে। আৰু অশ্বমেধ-পৰ্বত প্ৰত্যেকৰ ৰুচি অনুসাৰে উৎকৃষ্ট ভোজন দিব লাগে। তদ্ৰূপ শ্ৰমে ক্লান্ত লোকৰ বিশ্ৰামস্থানতো দ্বিজসকলক হৱিষ্য ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 70

महाप्रास्थानिके तद्वत्‌ सर्वकामगुणान्वितम्‌

মহাপ্ৰাস্থানিক অংশতো তদ্ৰূপেই কোৱা হৈছে— ই সকলো কাম্য গুণ আৰু উৎকৰ্ষেৰে সমন্বিত।

Verse 71

हरिवंशसमाप्तौ तु सहस्नं भोजयेद्‌ द्विजान्‌

হৰিবংশৰ সমাপ্তিত এক সহস্ৰ দ্বিজক (ব্ৰাহ্মণক) ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 72

तदर्धेनापि दातव्या दरिद्रेणापि पार्थिव

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে পাৰ্থিৱ, হে পৃথ্বীনাথ! দৰিদ্ৰ লোকেও দান নিশ্চয় কৰিব লাগে—যদি কেৱল অর্ধ দাক্ষিণা দিয়েই হয়। শ্ৰোতা দৰিদ্ৰ হ’লেও অর্ধ দাক্ষিণাসহ গোদান অৱশ্য কৰণীয়। আৰু প্ৰতিটো পৰ্বৰ সমাপ্তিত বিদ্বান পুৰুষে স্বৰ্ণসহিত পুথিখন পাঠকক সমৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 73

प्रतिपर्वसमाप्तौ तु पुस्तकं वै विचक्षण: । सुवर्णेन च संयुक्त वाचकाय निवेदयेत्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে— প্ৰতিটো পৰ্বৰ সমাপ্তিত বিচক্ষণ ব্যক্তিয়ে স্বৰ্ণসহিত পুথিখন পাঠকক নিবেদন কৰিব লাগে। হে পৃথ্বীনাথ! শ্ৰোতা দৰিদ্ৰ হ’লেও অর্ধ দাক্ষিণাসহ গোদান অৱশ্য কৰণীয়।

Verse 74

हरिवंशे पर्वणि च पायसं तत्र भोजयेत्‌ । पारणे पारणे राजन्‌ यथावद्‌ भरतर्षभ

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! হৰিবংশ-পৰ্ব পাঠৰ উপলক্ষতো তাত পায়স (খীৰ) ভোজনৰূপে দান কৰি ভোজ কৰাব লাগে। হে ভৰতবৃষভ! প্ৰতিটো পাৰণ-সময়ত যথাবিধি এই কৰ্ম সম্পন্ন কৰা উচিত।

Verse 75

राजन! भरतश्रेष्ठ! हरिवंशपर्वमें भी प्रत्येक पारणके समय ब्राह्मणोंको यथावत्‌ रूपसे खीर भोजन कराये ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! হৰিবংশ-পৰ্বতো প্ৰতিটো পাৰণ-সময়ত ব্ৰাহ্মণসকলক যথাবিধি পায়স (খীৰ) ভোজন কৰাব লাগে। সকলো সংহিতা যত্নসহকাৰে সমাপ্ত কৰি শাস্ত্ৰকুশল পুৰুষে সিহঁতক সূক্ষ্ম ক্ষৌম/ৰেশমী বস্ত্ৰত মেৰিয়াই শুভ স্থানত স্থাপন কৰিব। তাৰ পিছত স্নানাদি কৰি শুচি হৈ, শ্বেত বস্ত্ৰ, পুষ্পমালা আৰু অলংকাৰ ধাৰণ কৰি, চন্দন-মাল্য আদি উপচাৰে সেই সংহিতা-পুথিসকলক পৃথক পৃথককৈ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব। পূজাৰ সময়ত চিত্ত একাগ্ৰ আৰু শুদ্ধ ৰাখি উৎকৃষ্ট ভক্ষ্য, ভোজন, পেয়, মাল্য আৰু অন্যান্য মনোহৰ বস্তু উপহাৰ-ৰূপে অৰ্পণ কৰিব।

Verse 76

शुक्लाम्बरधर: स्रग्वी शुचिर्भूत्वा स्‍्वलंकृतः । अर्चयेत यथान्यायं गन्धमाल्यै: पृथक्‌ पृथक्‌

শ্বেত বস্ত্ৰধাৰী, মালাধাৰী, শুচি হৈ সুসজ্জিত হৈ, সি যথান্যায় গন্ধ-মাল্যৰে (সংহিতাসকলক) পৃথক পৃথককৈ পূজা কৰিব। একাগ্ৰ আৰু শুদ্ধচিত্তে উৎকৃষ্ট ভক্ষ্য, ভোজন, পেয়, মাল্য আৰু অন্যান্য মনোহৰ বস্তু অৰ্পণ কৰিব।

Verse 77

संहितापुस्तकान्‌ राजन्‌ प्रयतः सुसमाहित:ः । भक्ष्यैमल्यैश्न पेयैश्व कामैश्न विविधै: शुभ:

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন! সংযত আৰু সুসমাহিতচিত্ত হৈ সংহিতা-পুথিসকলক বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰিব। উৎকৃষ্ট ভক্ষ্য, মাল্য, পেয় আৰু নানাবিধ শুভ তথা কাম্য দান-উপহাৰে, শুদ্ধচিত্তে সিহঁতক পূজা কৰিব।

Verse 78

हिरण्यं च सुवर्ण च दक्षिणामथ दापयेत्‌ | सर्वत्र त्रिपलं स्वर्ण दातव्यं प्रयतात्मना,इसके बाद हिरण्य एवं सुवर्णकी दक्षिणा दे। मनको वशमें रखकर सभी पुस्तकोंपर तीन-तीन पल सोना चढ़ाना चाहिये

তাৰ পিছত হিৰণ্য আৰু সুবৰ্ণ দাক্ষিণা দিব লাগে। সংযতচিত্তে সৰ্বত্ৰ (বিধি অনুসাৰে) তিন তিন পল সোণ দান কৰা উচিত।

Verse 79

तदर्थ पादशेषं वा वित्तशाव्यविवर्जितम्‌ । यद्‌ यदेवात्मनो<भीष्टं तत्‌ तद्‌ देयं द्विजातये

যদি সম্পূৰ্ণ পৰিমাণ দিয়া সম্ভৱ নহয়, তেন্তে অৱশিষ্ট অংশটোও দান কৰিব—ধন থাকিও কৃপণতাৰ দোষ যেন নাথাকে। নিজৰ যি যি বস্তু প্ৰিয়, সেই সেই বস্তুই দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক দান কৰা উচিত।

Verse 80

सर्वथा तोषयेद्‌ भक्त्या वाचकं गुरुमात्मन: । देवता: कीर्तयेत्‌ सर्वा नरनारायणौ तथा

কথাৱাচকেই নিজৰ গুৰু; সেয়ে ভক্তিভাৱে সকলো প্ৰকাৰে তেওঁক সন্তুষ্ট কৰা উচিত। সেই সময়ত সকলো দেৱতাৰ লগতে নৰ-নাৰায়ণৰো কীৰ্তন কৰা উচিত।

Verse 81

ततो गन्धैश्न माल्यैश्न स्वलंकृत्य द्विजोत्तमान्‌ | तर्पयेद्‌ विविधै: कामैदनिश्वलोच्चावचैस्तथा

তাৰ পাছত শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক সুগন্ধি আৰু মালাৰে অলংকৃত কৰি, নানাবিধ কাম্য বস্তু আৰু সৰু-ডাঙৰ প্ৰয়োজনীয় দানৰ দ্বাৰা তেওঁলোকক তৃপ্ত কৰা উচিত।

Verse 82

अतितात्रस्य यज्ञस्थ फल प्राप्रोति मानव: । प्राप्तुयाच्च क्रतुफलं तथा पर्वणि पर्वणि

এনেদৰে কৰিলে মানুহে অতিৰাত্ৰ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে; আৰু প্ৰতিটো পৰ্বৰ সমাপ্তিত ব্ৰাহ্মণসকলৰ পূজা কৰিলে শ্ৰৌত যজ্ঞৰ ফলও প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 83

वाचको भरतमश्रेष्ठ व्यक्ताक्षरपदस्वर: | भविष्यं श्रावयेद्‌ विद्वान्‌ भारतं भरतर्षभ

হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! কথাৱাচক বিদ্বান হওক আৰু প্ৰতিটো অক্ষৰ, পদ আৰু স্বৰ স্পষ্টকৈ উচ্চাৰণ কৰি ‘ভাৰত’ শ্ৰৱণ কৰাওক; হে ভৰতবৃষভ! তেওঁ ‘ভৱিষ্যপৰ্ব’ও (হৰিবংশ পৰম্পৰা অনুসাৰে) পাঠ কৰক।

Verse 84

भुक्तवत्सु द्विजेन्द्रेष यथावत्‌ सम्प्रदापयेत्‌ । वाचकं भरतश्रेष्ठ भोजयित्वा स्वलंकृतम्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে—শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে ভোজন সমাপ্ত কৰিলে তেওঁলোকক বিধিপূৰ্বক যথোচিত দান দিব লাগে। তাৰ পাছত, হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ, বস্ত্ৰ-অলংকাৰৰে অলংকৃত কথাবাচকক সন্মান কৰি উৎকৃষ্ট অন্নে ভোজন কৰাব লাগে; আৰু তাৰ পিছত দান-মান দি তেওঁক সন্তুষ্ট কৰাই উচিত।

Verse 85

वाचके परितुष्टे तु शुभा प्रीतिरनुत्तमा । ब्राह्मणेषु तु तुष्टेषु प्रसन्ना: सर्वदेवता:

কথাবাচক সন্তুষ্ট হ’লে পৰম উৎকৃষ্ট আৰু মঙ্গলময় প্ৰীতি উদ্ভৱ হয়। আৰু ব্ৰাহ্মণসকল তুষ্ট হ’লে শ্ৰোতাৰ প্ৰতি সকলো দেৱতাই প্ৰসন্ন হয়।

Verse 86

ततो हि वरणं कार्य द्विजानां भरतर्षभ | सर्वकामैर्यथान्यायं साधुभिश् पृथग्विधै:

সেয়ে, হে ভৰতবৃষভ, সাধুস্বভাৱৰ লোকসকলে ন্যায়ানুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক বৰণ কৰি সন্মান কৰিব লাগে; আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সকলো ইচ্ছা-আৱশ্যকতা পূৰণ কৰি যথোচিত পূজা কৰিব লাগে।

Verse 87

इत्येष विधिरुद्दिष्टो मया ते द्विपदां वर । श्रद्दधानेन वै भाव्यं यन्मां त्वं परिपृच्छसि

হে দ্বিপদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ নৰেশ! তুমি যি সুধিছিলা, তাৰ অনুসাৰে মই মহাভাৰত শ্ৰৱণ আৰু পাৰায়ণৰ এই বিধি তোমাক ক’লোঁ। ইয়াত তোমাৰ শ্ৰদ্ধা থাকিব লাগে।

Verse 88

भारतश्रवणे राजन्‌ पारणे च नृपोत्तम । सदा यत्नवता भाव्यं श्रेयस्तु परमिच्छता

হে ৰাজন, হে নৃপোত্তম! যিয়ে পৰম শ্ৰেয় কামনা কৰে, তেওঁ ভাৰত শ্ৰৱণ আৰু তাৰ পাৰায়ণত সদায় যত্নশীল হৈ থাকিব লাগে।

Verse 89

राजन! नृपश्रेष्ठ अपने परम कल्याणकी इच्छा रखनेवाले श्रोताको महाभारतको सुनने तथा इसका पारायण करनेके लिये सदा प्रयत्नशील रहना चाहिये ।।

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, নৃপশ্ৰেষ্ঠ! যি শ্ৰোতা পৰম কল্যাণ কামনা কৰে, সি সদায় মহাভাৰত শ্ৰৱণ আৰু তাৰ পাৰায়ণ কৰিবলৈ যত্নশীল হোৱা উচিত। প্ৰতিদিন ভাৰত শুনিব লাগে আৰু নিত্যই তাৰ কীৰ্তন কৰিব লাগে। যাৰ গৃহত ভাৰত-গ্ৰন্থ বিদ্যমান, তাৰ জয় যেন তাৰ হাততে থাকে।

Verse 90

भारतं परम पुण्यं भारते विविधा: कथा: । भारतं सेव्यते देवैर्भारतं परमं पदम्‌,महाभारत परम पवित्र ग्रन्थ है। इसमें नाना प्रकारकी कथाएँ हैं। देवता भी महाभारतका सेवन करते हैं। महाभारत परमपदस्वरूप है

বৈশম্পায়নে ক’লে—ভাৰত পৰম পুণ্যময়। ভাৰতত নানাবিধ কাহিনী আছে। দেৱতাসকলেও ভাৰতক সেবন কৰে। ভাৰতেই পৰম পদ—সৰ্বোচ্চ গতি।

Verse 91

भारतं सर्वशास्त्राणामुत्तमं भरतर्षभ | भारतात्‌ प्राप्यते मोक्षस्तत्त्वमेतद्‌ ब्रवीमि तत्‌

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! সকলো শাস্ত্ৰৰ ভিতৰত মহাভাৰতেই উত্তম। ভাৰতৰ পৰা মোক্ষ লাভ হয়—এই তত্ত্ব মই তোমাক সঁচাকৈ কওঁ।

Verse 92

महाभारतमाख्यान क्षितिं गां च सरस्वतीम्‌ । ब्राह्मणान्‌ केशवं चैव कीर्तयन्‌ नावसीदति

বৈশম্পায়নে ক’লে—মহাভাৰত নামৰ এই আখ্যাণ, পৃথিৱী, গাই, সৰস্বতী, ব্ৰাহ্মণসকল আৰু কেশৱ (শ্ৰীকৃষ্ণ)—ইয়াৰ যি কীৰ্তন কৰে, সি কেতিয়াও বিপদত নিমজ্জিত নহয়।

Verse 93

वेदे रामायणे पुण्ये भारते भरतर्षभ । आदी चान्ते च मध्ये च हरि: सर्वत्र गीयते,भरतश्रेष्ठ! वेद, रामायण तथा पवित्र महाभारतके आदि, मध्य एवं अन्तमें सर्वत्र भगवान्‌ श्रीहरिका ही गान किया जाता है

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! বেদত, পুণ্য ৰামায়ণত আৰু মহাভাৰতত—আদি, মধ্য আৰু অন্তত—সৰ্বত্ৰ হৰিৰেই গীত গোৱা হয়।

Verse 94

यत्र विष्णुकथा दिव्या: श्रुतयश्चन सनातना: । तत्‌ श्रोतव्यं मनुष्येण परं पदमिहेच्छता

য’ত ভগৱান বিষ্ণুৰ দিব্য কথা আৰু সনাতন শ্ৰুতিসমূহ একেলগে আছে, এই লোকতেই পৰম পদ লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক মানুহে সেই মহাভাৰত নিশ্চয় শ্ৰৱণ কৰা উচিত।

Verse 95

एतत्‌ पवित्र परममेतद्‌ धर्मनिदर्शनम्‌ । एतत्‌ सर्वगुणोपेतं श्रोतव्यं भूतिमिच्छता

এই মহাভাৰত পৰম পৱিত্ৰ; ই ধৰ্মৰ স্বৰূপৰ সাক্ষাৎকাৰ কৰায় আৰু সকলো উত্তম গুণেৰে সমৃদ্ধ। নিজৰ মঙ্গল কামনা কৰা মানুহে ইয়াক নিশ্চয় শ্ৰৱণ কৰা উচিত।

Verse 96

कायिकं वाचिकं चैव मनसा समुपार्जितम्‌ । तत्‌ सर्व नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा,महाभारतके श्रवणसे शरीर, वाणी और मनके द्वारा सज्चित किये हुए सारे पाप वैसे ही नष्ट हो जाते हैं जैसे सूर्योदय होनेपर अन्धकार

মহাভাৰত শ্ৰৱণ কৰিলে দেহ, বাক্য আৰু মনৰ দ্বাৰা সঞ্চিত সকলো পাপ সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ যেনেকৈ লুপ্ত হয়, তেনেকৈ নাশ হয়।

Verse 97

अष्टादशपुराणानां श्रवणाद्‌ यत्‌ फलं भवेत्‌ | तत्‌ फलं समवाप्रोति वैष्णवो नात्र संशय:

অষ্টাদশ পুৰাণ শ্ৰৱণ কৰিলে যি ফল হয়, সেই একে ফল বৈষ্ণৱ ভক্তে কেৱল মহাভাৰত শ্ৰৱণ কৰিয়েই সম্পূৰ্ণভাবে লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 98

स्त्रियश्न पुरुषाश्वैव वैष्णवं पदमाप्तुयु: । स्त्रीभिश्व पुत्रकामाभि: श्रोतव्यं वैष्णवं यश:

স্ত্ৰী হওক বা পুৰুষ—সকলোয়ে ইয়াৰ শ্ৰৱণৰ দ্বাৰা ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ধাম লাভ কৰে। সেয়ে পুত্ৰকামনা কৰা স্ত্ৰীসকলে বিষ্ণুৰ যশস্বৰূপ এই মহাভাৰত নিশ্চয় শ্ৰৱণ কৰা উচিত।

Verse 99

दक्षिणा चात्र देया वै निष्कपञ्चसुवर्णकम्‌ | वाचकाय यथाशकक्‍त्या यथोक्तं फलमिच्छता

বৈশম্পায়নে ক’লে— ইয়াতো দাক্ষিণা নিশ্চয় দিয়া উচিত—পাঁচটা সোণৰ নিষ্ক। শাস্ত্ৰোক্ত ফল কামনা কৰোঁতাই মহাভাৰত শ্ৰৱণৰ পাছত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে বাচকক সেই দান দিয়া উচিত।

Verse 100

स्वर्णशुद्धीं च कपिलां सवत्सां वस्त्रसंवृताम्‌ | वाचकाय च दद्याद्धि आत्मन: श्रेय इच्छता

বৈশম্পায়নে ক’লে— নিজৰ শ্ৰেয় কামনা কৰোঁতাই বাচকক বাছুৰসহ কপিলা গাই দান কৰক; তাৰ শিঙত শুদ্ধ সোণ মঢ়াই আৰু বস্ত্ৰে আচ্ছাদিত কৰি অৰ্পণ কৰক।

Verse 101

अलड्कार प्रदद्याच्च पाण्योर्वे भरतर्षभ । कर्णस्याभरणं दद्याद्‌ धनं चैव विशेषत:,भरतश्रेष्ठ! इसके सिवा कथावाचकके लिये दोनों हाथोंके कड़े, कानोंके कुण्डल और विशेषत: धन प्रदान करे

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! বাচকক হাতৰ অলংকাৰ দিয়া; কাণৰ আভৰণো দিয়া; আৰু বিশেষকৈ ধন প্ৰদান কৰা।

Verse 102

भूमिदानं समादद्याद्‌ वाचकाय नराधिप । भूमिदानसमं दान॑ न भूतं न भविष्यति,नरेश्वर! वाचकके लिये भूमिदान तो अवश्य ही करना चाहिये; क्योंकि भूमिदानके समान दूसरा कोई दान न हुआ है, न होगा

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে নৰাধিপ! বাচকৰ বাবে ভূমিদান নিশ্চয় কৰা উচিত; কিয়নো ভূমিদানৰ সমান দান অতীতে নাছিল, ভবিষ্যতেও নহ’ব।

Verse 103

शृणोति श्रावयेद्‌ वापि सततं चैव यो नर: । सर्वपापविनिर्मुक्तो वैष्णवं पदमाप्तनुयात्‌,जो मनुष्य सदा महाभारतको सुनता अथवा सुनाता रहता है वह सब पापोंसे मुक्त होकर भगवान्‌ विष्णुके धामको जाता है

বৈশম্পায়নে ক’লে— যি মানুহে সদায় মহাভাৰত শ্ৰৱণ কৰে বা আনক শ্ৰৱণ কৰায়, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ বৈষ্ণৱ পদ—ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ধাম—প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 104

पितृनुद्धरते सवानिकादशसमुद्धवान्‌ | आत्मानं ससुतं चैव स्त्रियं च भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ) वह पुरुष अपनी ग्यारह पीढ़ीमें समस्त पितरोंका, अपना तथा अपनी स्त्री और पुत्रका भी उद्धार कर देता है

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! এনেকুৱা মানুহ নিজৰ বংশৰ ত্ৰাতা হয়; সি একাদশ পুৰুষ পৰ্যন্ত সকলো পিতৃ-পুৰুষক উদ্ধাৰ কৰে আৰু নিজে, নিজৰ পত্নী আৰু পুত্ৰৰো আত্মিক কল্যাণ সাধন কৰে।

Verse 105

दशांशश्रैव होमो5पि कर्तव्यो5त्र नराधिप । इदं मया तवाग्रे च प्रोक्त सर्व नरर्षभ

বৈশম্পায়নে ক’লে— হে নৰাধিপ! এই বিষয়ত ‘দশাংশ-হোম’ও কৰাটো আৱশ্যক। হে নৰশ্ৰেষ্ঠ! কৰণীয় সকলো কথা মই তোমাৰ আগত বিস্তাৰে কৈ দিলোঁ।

Verse 366

अड्के परमनारीणां सुखसुप्तो विबुध्यते । चन्द्रमासे भी अधिक कमनीय मुखोंद्वारा सुशोभित होनेवाली सुन्दरी दिव्याड्रनाएँ उसकी सेवामें रहती हैं तथा सुरसुन्दरियोंके अंकमें सुखसे सोया हुआ वह पुरुष उन्हींकी मेखलाओंके खन-खन शब्दों और नूपुरोंकी मधुर झनकारोंसे जगाया जाता है

বৈশম্পায়নে ক’লে— পৰমসুন্দৰী নাৰীৰ অঙ্কত সি সুখে নিদ্ৰা যায় আৰু পুনৰ জাগে। চন্দ্ৰতকৈও অধিক মনোহৰ মুখে শোভিত দিব্য অপ্সৰাসকলে তাৰ সেৱাত নিয়োজিত থাকে; আৰু সেই স্বৰ্গীয় কন্যাসকলৰ কোলাত সুখে শয়ন কৰা তাক তেওঁলোকৰ মেখলাৰ খণখণনি আৰু নূপুৰৰ মধুৰ ঝংকাৰ জগাই তোলে।

Verse 466

पुरन्दरपुरे रम्ये शक्रेण सह मोदते । इस प्रकार बहुत वर्षोतक वह स्वर्गलोकमें सम्मानपूर्वक रहता है। तदनन्तर इक्‍्कीस हजार वर्षोतक गन्धर्वोंके साथ इन्द्रकी रमणीय नगरीमें रहकर देवेन्द्रके साथ ही वहाँका सुख भोगता है

বৈশম্পায়নে ক’লে— ৰম্য পুরন্দৰপুৰীত সি শক্ৰৰ সৈতে আনন্দ কৰে। এইদৰে সি বহু বছৰ স্বৰ্গলোকত সন্মানসহ বাস কৰে; তাৰপিছত একুশ হাজাৰ বছৰ গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে দেৱেন্দ্ৰৰ মনোহৰ নগৰীত থাকি, ইন্দ্ৰৰ সৈতে একেলগে তাত থকা দিব্য সুখ ভোগ কৰে।

Verse 473

दिव्यनारीगणाकीर्णो निवसत्यमरो यथा । दिव्य रथों और विमानोंपर आरूढ़ हो नाना प्रकारके लोकोंमें विचरता और दिव्य नारियोंसे घिरा हुआ देवताकी भाँति वहाँ निवास करता है

বৈশম্পায়নে ক’লে— দিব্য নাৰীসমূহে আৱৃত হৈ সি তাত অমৰৰ দৰে বাস কৰে। দিব্য ৰথ আৰু বিমানত আৰূঢ় হৈ সি নানা লোকত বিচৰণ কৰে, আৰু দিব্য নাৰীৰে পৰিবেষ্টিত হৈ দেৱতাৰ ন্যায় তাতেই নিবাস কৰে।

Verse 483

शिवस्य भवने राजन्‌ विष्णोर्याति सलोकताम्‌ | राजन्‌! इसके बाद वह सूर्य, चन्द्रमा, शिव तथा भगवान्‌ विष्णुके लोकमें जाता है

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, শিৱৰ দিব্য ভৱনত সি বিষ্ণুৰ সমান লোকপ্ৰাপ্তি (সালোক্য) লাভ কৰে।

Verse 623

ततः सर्वगुणोपेतमन्नं दद्यात्‌ सुसंस्कृतम्‌ । राजेन्द्र! भीष्मपर्वमें उत्तम सवारी देकर अच्छी तरह छौंक-बघारकर तैयार किया हुआ सभी उत्तम गुणोंसे युक्त भोजन दान करे

তাৰ পাছত সকলো সদ্‌গুণেৰে যুত, সুসংস্কৃত (ভালদৰে প্ৰস্তুত কৰা) অন্ন দান কৰিব লাগে।

Verse 656

अपूपैस्तर्पणैश्वैव सर्वमन्नें प्रदापयेत्‌ । राजेन्द्र! शल्यपर्वमें मिठाई, गुड़, भात, पूआ तथा तृप्तिकारक फल आदिके साथ सब प्रकारके उत्तम अन्न दान करे

আপূপ (মিঠা পিঠা) আৰু তৰ্পণ (তৃপ্তিদায়ক পানীয়/প্ৰসাদ) সহ সকলো প্ৰকাৰৰ অন্ন দান কৰি বিতৰণ কৰিব লাগে।

Verse 673

ततः सर्वगुणोपेतमन्नं दद्यात्‌ सुसंस्कृतम्‌ । ऐषीकपर्वमें पहले घी मिलाया हुआ भात जिमाये। फिर अच्छी तरह संस्कार किये हुए सर्वगुणसम्पन्न अन्नका दान करे

তাৰ পাছত সকলো সদ্‌গুণেৰে যুত, সুসংস্কৃত অন্ন দান কৰিব লাগে।

Verse 703

स्वर्गपर्वण्यपि तथा हविष्यं भोजयेद्‌ द्विजान्‌ | इसी प्रकार महाप्रस्थानिकपर्वमें भी समस्त वाउ्छनीय गुणोंसे युक्त अन्न आदिका दान करे। स्वर्गारोहणपर्वमें भी ब्राह्मणोंको हविष्य खिलाये

সেইদৰে স্বৰ্গপৰ্বতো দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) হৱিষ্য—শুদ্ধ, যজ্ঞোপযোগী অন্ন—ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 716

गामेकां निष्कसंयुक्तां ब्राह्मणाय निवेदयेत्‌ । हरिवंशकी समाप्ति होनेपर एक हजार ब्राह्मणोंको भोजन कराये तथा स्वर्णमुद्रासहित एक गौ ब्राह्मणको दान दे

বৈশম্পায়নে ক’লে—হৰিবংশ পাঠ সমাপ্ত হ’লে এক সহস্ৰ ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাব আৰু স্বৰ্ণ-নিষ্কসহ এক গাভী ব্ৰাহ্মণক দান দিব। এই দানধৰ্ম পুণ্যপ্ৰদ—পবিত্ৰ বিদ্যাৰ সন্মান আৰু ব্ৰাহ্মণসমাজৰ পোষণ সাধন কৰে।

Verse 1263

महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च । मनुष्य अपने मनको संयममें रखते हुए बाहर-भीतरसे शुद्ध हो महाभारतमें वर्णित इस इतिहासको क्रमश: यथावत्‌ रूपसे सुनकर इसे समाप्त करनेके पश्चात्‌ इनमें मारे गये प्रमुख वीरोंके लिये श्राद्ध करे। भारत! भरतभूषण! महाभारत सुनकर श्रोता अपनी शक्तिके अनुसार ब्राह्मणोंको भक्तिभावसे नाना प्रकारके रत्न आदि बड़े-बड़े दान दे

বৈশম্পায়নে ক’লে—মহাদান দিব লাগে—বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰত্নাদি। মন সংযমত ৰাখি, বাহিৰে-ভিতৰে শুচি হৈ, মহাভাৰতত বৰ্ণিত এই ইতিহাস ক্ৰমে যথাযথভাৱে শ্ৰৱণ কৰিব লাগে; আৰু সমাপ্তিৰ পাছত, তাত নিহতা প্ৰধান বীৰসকলৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰাদ্ধকৰ্ম কৰিব লাগে। হে ভাৰত, ভৰতভূষণ! মহাভাৰত শুনি শ্ৰোতাই নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ভক্তিভাৱে ব্ৰাহ্মণসকলক ৰত্নাদি মহাদান দিব।

Verse 6963

मौसले सार्वगुणिकं गन्धमाल्यानुलेपनम्‌ । आश्रमवासिकपर्वमें ब्राह्मणोंको हविष्प भोजन कराये। मौसलपर्वमें सर्वगुणसम्पन्न अन्न, चन्दन, माला और अनुलेपनका दान करे

বৈশম্পায়নে ক’লে—মৌসলপৰ্বত সৰ্বগুণসম্পন্ন দান কৰিব লাগে—সুগন্ধি দ্ৰব্য, মালা আৰু অনুলেপন। আশ্ৰমবাসিকপৰ্বত ব্ৰাহ্মণসকলক হৱিষ্যপক্ব ভোজন কৰাব লাগে। এইদৰে মৌসলপৰ্বত উত্তম অন্ন, চন্দন, মালা আৰু লেপন দান কৰাই শুচিতা, শ্ৰদ্ধা আৰু উদাৰতাৰে ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা পায়।