Shloka 75
राजन! भरतश्रेष्ठ! हरिवंशपर्वमें भी प्रत्येक पारणके समय ब्राह्मणोंको यथावत् रूपसे खीर भोजन कराये ।।
rājan bharataśreṣṭha harivaṁśaparvaṇi api pratyeka-pāraṇa-kāle brāhmaṇān yathāvat kṣīra-bhojanaṁ bhojayet. samāpya sarvāḥ prayataḥ saṁhitāḥ śāstra-kovidaḥ śubhe deśe niveśya atha kṣaumavastrābhisaṁvṛtāḥ.
বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! হৰিবংশ-পৰ্বতো প্ৰতিটো পাৰণ-সময়ত ব্ৰাহ্মণসকলক যথাবিধি পায়স (খীৰ) ভোজন কৰাব লাগে। সকলো সংহিতা যত্নসহকাৰে সমাপ্ত কৰি শাস্ত্ৰকুশল পুৰুষে সিহঁতক সূক্ষ্ম ক্ষৌম/ৰেশমী বস্ত্ৰত মেৰিয়াই শুভ স্থানত স্থাপন কৰিব। তাৰ পিছত স্নানাদি কৰি শুচি হৈ, শ্বেত বস্ত্ৰ, পুষ্পমালা আৰু অলংকাৰ ধাৰণ কৰি, চন্দন-মাল্য আদি উপচাৰে সেই সংহিতা-পুথিসকলক পৃথক পৃথককৈ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব। পূজাৰ সময়ত চিত্ত একাগ্ৰ আৰু শুদ্ধ ৰাখি উৎকৃষ্ট ভক্ষ্য, ভোজন, পেয়, মাল্য আৰু অন্যান্য মনোহৰ বস্তু উপহাৰ-ৰূপে অৰ্পণ কৰিব।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dharmic completion of sacred study: conclude recitation with generosity (feeding Brāhmaṇas), preserve the text respectfully (wrapping and placing manuscripts in an auspicious place), and perform worship with personal purity and mental concentration—treating scripture as a sacred trust.
In Vaiśampāyana’s instruction to the king, the focus shifts to proper observances connected with the Mahābhārata/Harivaṁśa textual tradition: how to mark the end of recitations, honour learned guests, and ritually venerate and safeguard the completed saṁhitā-manuscripts with offerings and disciplined conduct.