Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे क्षुपदधीचिसंवादो नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গ মহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘ক্ষুপ-দধীচি সংবাদ’ নামৰ ছত্ত্ৰিশতম অধ্যায়। সনৎকুমাৰ ক’লে—হে পূজ্য, আপুনি উমাপতি মহাদেৱক কেনেকৈ প্ৰাপ্ত হ’ল? সেই সকলো শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; হে প্ৰভু, অনুগ্ৰহ কৰি কওক।

Verse 2

शैलादिरुवाच प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

শৈলাদি ক’লে—হে মহামুনি, মোৰ পিতা শিলাদ সন্তানকাম আছিল। তেওঁ অন্ধ হৈও দীঘলীয়া সময় ধৰি অতি দুৰূহ তপস্যা কৰিছিল।

Verse 3

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

তেওঁৰ তপস্যাৰ তেজত সন্তুষ্ট হৈ বজ্ৰধাৰী প্ৰভু (ইন্দ্ৰ) শিলাদক ক’লে—“মই প্ৰসন্ন; বৰ বিচাৰা।”

Verse 4

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

তাৰ পাছত দেৱেশ সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰক অমৰসমূহসহ প্ৰণাম কৰি, মুনিশ্ৰেষ্ঠে হাত জোৰি হৰিক নিবেদন কৰিলে। (পাশে আবদ্ধ জীৱেও পতিস্বৰূপ প্ৰভুৰ শৰণ ল’লে, তেওঁৰ অনুগ্ৰহে বন্ধনমোচনৰ পথ প্ৰকাশ পায়।)

Verse 5

शिलाद उवाच भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

শিলাদ ক’লে—হে ভগৱান, দেৱশত্ৰুনাশক, সহস্ৰাক্ষ, বৰপ্ৰদ, সুৱ্ৰত! মই অযোনিজ আৰু মৃত্যুহীন পুত্ৰ বিচাৰোঁ।

Verse 6

शक्र उवाच पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

শক্ৰে ক’লে—হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰহ্মৰ্ষি, মই তোমাক যোনিজ, মৃত্যুবদ্ধ পুত্ৰ দান কৰিম; অন্যথা এই বৰ নেদিম, কিয়নো সত্যই মৃত্যুহীন কোনো নাই।

Verse 7

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

এই বিষয়ত তোমাক মৃত্যুহীন আৰু অযোনিজ পুত্ৰ কোনেও নেদিব; পূজ্য পিতামহ ব্ৰহ্মাও নেদিব—তেন্তে আন কোনে কেনেকৈ দিব, হে মহামুনি।

Verse 8

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

সেই দেৱতা স্বয়ং ব্ৰহ্মাই—মৃত্যুহীন হলেও পৰমেশ্বৰ নহয়; তেওঁ যোনিজো, মহাতেজস্বী, অণ্ডজো আৰু পদ্মসম্ভবো।

Verse 9

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

আৰু প্ৰভু—মহেশ্বৰাংগজ আৰু ভবানীৰ পুত্ৰ—তেওঁৰ আয়ুও দুটা পৰাৰ্ধ পৰিমিত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 10

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

কল্পসমূহৰ যি ‘দিন’ অতীত হৈছে, সেয়া কোটি-কোটি আৰু সহস্ৰ-সহস্ৰ; আৰু আগলৈ অৱশিষ্ট ত্ৰয়তো তেনেকুৱাই দিন পূৰ্ণ হ’বলৈ বাকী।

Verse 11

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

সেয়ে, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! পুত্ৰ যদি অযোনিজ আৰু মৃত্যুহীন হয়, তেন্তে সকলো উদ্বিগ্ন আশা ত্যাগ কৰি, যত্নসহকাৰে আত্মাসম, ধৰ্মধাৰক পুত্ৰক গ্ৰহণ কৰা।

Verse 12

शैलादिरुवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

শৈলাদি ক’লে—সেই বাক্য শুনি মোৰ পিতা, লোকবিশ্ৰুত পুণ্যাত্মা ‘শিলাদ’ পুনৰ শচীপতি (ইন্দ্ৰ)ক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 13

शिलाद उवाच भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

শিলাদ ক’লে—হে ভগৱান! অণ্ডযোনিত্ব, পদ্মযোনিত্ব আৰু মহেশ্বৰৰ অঙ্গযোনিত্ব বিষয়ে মই ব্ৰহ্মাৰ মুখৰ পৰা শুনিছোঁ।

Verse 14

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

পূৰ্বে মহেন্দ্ৰৰ বংশধৰ আৰু ইয়াৰ পূৰ্বজাত জনকৰ পৰা—নাৰদৰ মুখে এই কথা শুনা হৈছিল। হে মহাবাহো! ই কেনেকৈ হ’ল, ইয়াত শীঘ্ৰে কোৱা।

Verse 15

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

তেওঁ দাক্ষায়ণী; আৰু দক্ষো পদ্মোদ্ভৱ (ব্ৰহ্মা)ৰ পুত্ৰ—এজন দিব্য সত্তা। যদি দক্ষ হিৰণ্যগৰ্ভৰ পৌত্ৰ হয়, তেন্তে সৰ্বব্যাপী প্ৰভু (শিৱ)ক তেওঁৰ পুত্ৰ কেনেকৈ কোৱা যায়?

Verse 16

शक्र उवाच स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

শক্ৰে ক’লে—হে বিপ্ৰ, তোমাৰ সংশয় যথাস্থানেই। তাৰ কাৰণ মই ক’ম—তৎপুৰুষ-কল্পত পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাৰ যি বৃত্তান্ত ঘটিছিল।

Verse 17

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

মেঘবাহন-কল্পত জগন্নাথ জনাৰ্দনে ব্ৰহ্মাক ধ্যান কৰি সমগ্ৰ জগতৰ সৃষ্টিক প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 18

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

হাজাৰ দিব্য বছৰ ধৰি নাৰায়ণ মেঘৰূপ ধৰি জলধাৰা বৰষালে; মহাদেৱক ভক্তিসহ মহামানৰে সাদৰে সেৱা কৰিলে।

Verse 19

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

হৰিৰ ভিতৰত নিজৰেই আত্মভাব দেখি মহাদেৱ শংকৰে ব্ৰহ্মাৰ সৈতে সৃষ্টিকাৰ্য কৰিবলৈ সম্পূৰ্ণ সামৰ্থ্য তেওঁক দান কৰিলে।

Verse 20

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

তেতিয়া সেই কল্প ‘মেঘবাহন’ নামে খ্যাত হ’ল। তাক দেখি হিৰণ্যগৰ্ভ (ব্ৰহ্মা) সেই মুহূৰ্ততে প্ৰভুৰ দেহৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ল—সৃষ্টিতত্ত্বৰূপে প্ৰকাশিত হৈ।

Verse 21

जनार्दनसुतः प्राह तपसा प्राप्य शङ्करम् तव वामाङ्गजो विष्णुर् दक्षिणाङ्गभवो ह्यहम्

জনাৰ্দনৰ পুত্ৰে তপস্যাৰে শংকৰক প্ৰাপ্ত হৈ ক’লে— “আপোনাৰ বাম অংগৰ পৰা বিষ্ণু জন্মিলে, আৰু আপোনাৰ দক্ষিণ অংগৰ পৰা মই জন্মিলোঁ।”

Verse 22

मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः जगन्मयो ऽवहद्यस्मान् मेघो भूत्वा दिवानिशम्

মোৰ সৈতে সমগ্ৰ জগত থাকিলেও অচ্যুতেই তাক সৃষ্টি কৰিলে। তেওঁ জগতময় হৈ, দিন-ৰাতি মেঘৰূপে হৈ, আমাক নিৰন্তৰ বহন কৰিলে।

Verse 23

भवन्तमवहद्विष्णुर् देवदेवं जगद्गुरुम् नारायणादपि विभो भक्तो ऽहं तव शङ्कर

বিষ্ণুৱে আপোনাক স্তৱ কৰে— দেৱদেৱ, জগতগুৰু। হে বিভু শংকৰ, নাৰায়ণত্বৰো ওপৰে মই আপোনাৰ ভক্ত।

Verse 24

प्रसीद देहि मे सर्वं सर्वात्मत्वं तव प्रभो तदाथ लब्ध्वा भगवान् भवात्सर्वात्मतां क्षणात्

প্ৰসন্ন হওক, প্ৰভু; মোক সকলো দিয়া— আপোনাৰ সৰ্বাত্মত্বৰ বোধ দিয়া। সেয়া লাভ কৰি, আপোনাৰ কৃপাৰে, সি ক্ষণতে সৰ্বাত্মভাৱত স্থিত হয়।

Verse 25

त्वरमाणो ऽथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् एकार्णवालये शुभ्रे त्व् अन्धकारे सुदारुणे

তাৰ পিছত সি ত্বৰিত হৈ ওচৰলৈ গৈ পুৰুষোত্তমক দেখিলে— একাৰ্ণৱৰ আলয়ত; সেয়া আদিতে শুভ্ৰ আছিল, তথাপি তাত অতি ভয়ংকৰ অন্ধকাৰ আছিল।

Verse 26

हेमरत्नचिते दिव्ये मनसा च विनिर्मिते दुष्प्राप्ये दुर्जनैः पुण्यैः सनकाद्यैरगोचरे

সোণ আৰু ৰত্নেৰে সজ্জিত সেই দিব্য ধাম, যি কেৱল শুদ্ধ মনৰে নিৰ্মিত, দুষ্টলোকৰ বাবে অপ্রাপ্য; পুণ্যৱানৰেই সুলভ আৰু সনকাদি ঋষিসকলৰো অগোচৰ।

Verse 27

जगदावासहृदयं ददर्श पुरुषं त्वजः अनन्तभोगशय्यायां शायिनं पङ्कजेक्षणम्

তেতিয়া অজ (অজন্মা) এ সেই পৰম পুৰুষক দৰ্শন কৰিলে—যি জগতৰ আশ্ৰয়-হৃদয়—অনন্তৰ ভোগৰূপ শয্যাত শায়িত, পদ্মনয়ন আৰু শান্ত।

Verse 28

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं चतुर्भुजम् सर्वाभरणसंयुक्तं शशिमण्डलसन्निभम्

চাৰিভুজ প্ৰভুৰ ধ্যান কৰা—যি শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰে; সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত, চন্দ্ৰমণ্ডলৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 29

श्रीवत्सलक्षणं देवं प्रसन्नास्यं जनार्दनम् रमामृदुकराम्भोजस्पर्शरक्तपदाम्बुजम्

মই শ্ৰীৱৎসচিহ্নধাৰী, প্ৰসন্নমুখ দেৱ জনাৰ্দনৰ ধ্যান কৰোঁ; ৰমাৰ মৃদু পদ্মহস্তৰ স্পৰ্শত যাঁৰ পদ্মপদযুগল ৰক্তিম হৈ উঠিছে।

Verse 30

परमात्मानमीशानं तमसा कालरूपिणम् रजसा सर्वलोकानां सर्गलीलाप्रवर्तकम्

সেই পৰমাত্মা, ঈশান প্ৰভু; তমোগুণে তেওঁ কালৰূপ ধাৰণ কৰে, আৰু ৰজোগুণে সকলো লোকৰ সৃষ্টিলীলা প্ৰৱৰ্তিত কৰে।

Verse 31

सत्त्वेन सर्वभूतानां स्थापकं परमेश्वरम् सर्वात्मानं महात्मानं परमात्मानमीश्वरम्

নিজ সত্ত্ব—শুদ্ধ আলোকময় শক্তি—দ্বাৰা তেওঁ পৰমেশ্বৰ সকলো ভূতক ধৰি স্থাপন কৰে। তেওঁয়েই সৰ্বাত্মা, মহাত্মা, পৰমাত্মা, ঈশ্বৰ।

Verse 32

क्षीरार्णवे ऽमृतमये शायिनं योगनिद्रया तं दृष्ट्वा प्राह वै ब्रह्मा भगवन्तं जनार्दनम्

অমৃতময় ক্ষীৰসাগৰত যোগনিদ্ৰাত শয়ন কৰা জনাৰ্দনক দেখি ব্ৰহ্মাই সেই ভগৱানক সম্বোধন কৰিলে। শৈৱ দৃষ্টিত, পৰম পতি শিৱৰ শৰণ নল’লে দেৱতাও পাশবন্ধনত; মুক্তিদাতা একমাত্ৰ শিৱ।

Verse 33

ग्रसामि त्वां प्रसादेन यथापूर्वं भवानहम् स्मयमानस्तु भगवान् प्रतिबुध्य पितामहम्

“মোৰ প্ৰসাদে মই তোমাক মোৰ ভিতৰত গ্ৰাস কৰোঁ; তুমি যথাপূৰ্ব হ’বা।” এইদৰে কৈ ভগৱানে সোঁমাই হাঁহি দি পিতামহ ব্ৰহ্মাক জগাই তেওঁৰ পূৰ্বাৱস্থা ঘূৰাই দিলে।

Verse 34

उदैक्षत महाबाहुः स्मितमीषच्चकार सः विवेश चाण्डजं तं तु ग्रस्तस्तेन महात्मना

মহাবাহুৱে চাই অলপ হাঁহিলে। তাৰ পাছত তেওঁ সেই অণ্ডজ সত্তাত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু সেই মহাত্মা তেওঁৰ দ্বাৰা গ্ৰাসিত হ’ল।

Verse 35

ततस्तं चासृजद्ब्रह्मा भ्रुवोर्मध्येन चाच्युतम् सृष्टस्तेन हरिः प्रेक्ष्य स्थितस्तस्याथ संनिधौ

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই ভ্ৰূমধ্যৰ পৰা অচ্যুতক সৃষ্টি কৰিলে। তেনে সৃষ্ট হৰিয়ে নিজৰ স্ৰষ্টাক চাই, তাৰ সন্নিধানত সেৱাভাৱে স্থিত হ’ল।

Verse 36

एतस्मिन्नन्तरे रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः विकृतं रूपमास्थाय पुरा दत्तवरस्तयोः

সেই সময়তে সৰ্বদেৱভাবোদ্ভৱ ৰুদ্ৰই, সেই দুজনক পূৰ্বে দিয়া বৰ অনুসাৰে, এক আশ্চৰ্য বিকৃত ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 37

आगच्छद्यत्र वै विष्णुर् विश्वात्मा परमेश्वरः प्रसादमतुलं कर्तुं ब्रह्मणश् च हरेः प्रभुः

সেই ঠাইতে বিশ্বাত্মা পৰমেশ্বৰ বিষ্ণু আহিল; ব্ৰহ্মাৰ ওপৰত অতুল প্ৰসাদ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি, প্ৰভু হৰি প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 38

ततः समेत्य तौ देवौ सर्वदेवभवोद्भवम् अपश्यतां भवं देवं कालाग्निसदृशं प्रभुम्

তাৰ পাছত সেই দুজন দেৱ একেলগে হৈ, সৰ্বদেৱভাবোদ্ভৱ প্ৰভু ভবদেৱ শিৱক দৰ্শন কৰিলে; তেওঁ কালাগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠিছিল।

Verse 39

तौ तं तुष्टुवतुश्चैव शर्वमुग्रं कपर्दिनम् प्रणेमतुश् च वरदं बहुमानेन दूरतः

তেতিয়া তেওঁলোকে উগ্ৰ শৰ্ব কপৰ্দিনক স্তৱ কৰিলে আৰু বৰদ প্ৰভুক দূৰৰ পৰা গভীৰ মানেৰে প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 40

भवो ऽपि भगवान् देवम् अनुगृह्य पितामहम् जनार्दनं जगन्नाथस् तत्रैवान्तरधीयत

তাৰ পাছত জগন্নাথ ভগৱান ভবই পিতামহ ব্ৰহ্মা আৰু জনাৰ্দন বিষ্ণুক অনুগ্ৰহ কৰি, সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান কৰিলে।