Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा / ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্বভাগত চতুৰ্দশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। সূত ক’লে—পূৰ্বে স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাৰ “প্ৰজা সৃষ্টি কৰা” আদেশত নিযুক্ত দক্ষে দেৱ, গন্ধৰ্ব, ঋষি আৰু অসুৰ-নাগসকলক সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 2

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः / तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

সৃষ্টি কৰি থাকোঁতেই যেতিয়া সেই প্ৰজাসকল বৃদ্ধি নাপালে, তেতিয়া তেওঁ ধৰ্মানুসাৰে মৈথুনৰ দ্বাৰাই জীৱসৃষ্টি কৰিলে।

Verse 3

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः / सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

প্ৰজাপতি বীৰণৰ ধৰ্মযুক্ত কন্যা অসিক্নীত দক্ষে এক সহস্ৰ পুত্ৰ জন্ম দিলে।

Verse 4

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः / षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

নাৰদৰ মায়াৰ ফলত যেতিয়া সেই পুত্ৰসকল নষ্ট হ’ল, তেতিয়া সেই প্ৰজাপতি দক্ষে বৈৰণ্যাৰ পৰা ষাঠি কন্যা সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 5

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश / विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

তেওঁ দহ কন্যা ধৰ্মক, তেৰ কশ্যপক, সাতাইশ সোমক (চন্দ্ৰক) আৰু চাৰি অৰিষ্টনেমিক দিলে।

Verse 6

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते / द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

বহুপুত্ৰলৈ দুগৰাকী (কন্যা), ধীমান কৃশাশ্বলৈ দুগৰাকী, আৰু তদ্ৰূপ অঙ্গিৰসলৈও দুগৰাকী দিয়া হৈছিল। এতিয়া মই তেওঁলোকৰ বংশধাৰা ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 7

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती / संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

অৰুন্ধতী, বসু, জামী, লম্বা, ভানু, মৰুত্বতী, সংকল্পা, মুহূৰ্তা, সাধ্যা, বিশ্বা আৰু ভামিনী—এইবোৰেই তাইৰ পবিত্ৰ নাম।

Verse 8

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत / विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

এইসকল ধৰ্মৰ দহগৰাকী পত্নী; এতিয়া তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকল জানক। বিশ্বাৰ পৰা বিশ্বদেৱসকল জন্মিল, আৰু সাধ্যাৰ পৰা সাধ্যগণ উৎপন্ন হ’ল।

Verse 9

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः / भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

মৰুত্বতীৰ পৰা মৰুত্বন্তসকল জন্মিল; আৰু বসুৰ পৰা আঠজন বসু পুত্ৰৰূপে উৎপন্ন হ’ল। ভানুৰ পৰা ভানৱসকল, আৰু মুহূৰ্তাৰ পৰা মুহূৰ্তগণ জন্মিল।

Verse 10

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा / पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत / संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

লম্বাৰ পৰা ঘোষ জন্মিল, আৰু জামীজাৰ পৰা নাগবীথী জন্মিল। অৰুন্ধতীৰ পৰা পৃথিৱীৰ বিষয়ৰ সমগ্ৰ বিস্তাৰ উদ্ভৱ হ’ল। সংকল্পাৰ পৰা সংকল্প জন্মিল—এইসকলক ধৰ্মৰ দহ পুত্ৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 11

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

আপ, ধ্ৰুৱ, সোম, ধৰ, অনিল, অনল, প্ৰত্যূষ আৰু প্ৰভাস—এইসকলক অষ্ট বসু বুলি কীৰ্তিত কৰা হৈছে; ইহঁতে জগত ধাৰণ কৰে।

Verse 12

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा / ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

আপৰ পুত্ৰ বৈতণ্ড্য; লগতে শ্রম, শ্ৰান্ত আৰু ধুনি। ধ্ৰুৱৰ পুত্ৰ ভগবান কাল, যিয়ে লোকসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি মাপে।

Verse 13

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः / पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

সোমৰ দিৱ্য নাম ‘ৱৰ্চা’ (তেজ)। ধৰক ‘দ্ৰবিণ-সুত’ বুলি কোৱা হয়। অনিলক ‘পুৰোজৱ’ আৰু ‘অবিজ্ঞাত-গতি’ বুলিও কীৰ্তন কৰা হয়।

Verse 14

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः / देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः / विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

অনলৰ পুত্ৰ কুমাৰ; তেওঁ দেৱসেনাৰ সেনাপতি বুলি স্মৃত। প্ৰত্যূষৰ পুত্ৰ ভগবান যোগী দেৱল। প্ৰভাসৰ পুত্ৰ বিশ্বকৰ্মা—শিল্পকৰ্তা প্ৰজাপতি, দিৱ্য নিৰ্মাতা।

Verse 15

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

অদিতি, দিতি, দনু; তদ্ৰূপে অৰিষ্টা আৰু সুৰসা; সুৰভি আৰু বিনতা; তাম্ৰা, ক্ৰোধবশা, ইৰা আৰু কদ্ৰূ—হে ধৰ্মজ্ঞ মুনি, এতিয়া তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকল জানি লোৱা।

Verse 16

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा / विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

অংশ, ধাতা, ভাগ, ত্বষ্টা, মিত্ৰ, বৰুণ আৰু আৰ্যমা; লগতে বিবস্বান্, সবিতা, পূষা আৰু অংশুমান—এইসকলেই আদিত্য, আৰু তেওঁলোকৰ মাজতে বিষ্ণুও বিদ্যমান।

Verse 17

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

আগতে চাক্ষুষ মনুৰ মন্বন্তৰত সেই দেৱসকল ‘তুষিত’ নামে পৰিচিত আছিল। বৰ্তমান বৈবস্বত মনুৰ মন্বন্তৰত তেওঁলোক অদিতিৰ পুত্ৰ ‘আদিত্য’ বুলি ঘোষিত।

Verse 18

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् / हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

দিতিয়ে কশ্যপৰ পৰা বলসম্পন্ন দুজন পুত্ৰ লাভ কৰিলে—জ্যেষ্ঠ হিৰণ্যকশিপু আৰু আনজন হিৰণ্যাক্ষ।

Verse 19

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः / आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

মহাবল-পরাক্ৰমশালী দৈত্য হিৰণ্যকশিপুৱে তপস্যাৰে পৰমেষ্ঠী দেৱ ব্ৰহ্মাক আৰাধনা কৰিলে। দৰ্শন লাভ কৰি, নানা ধৰণৰ স্তৱেৰে স্তুতি কৰি, সি দিব্য বৰ লাভ কৰিলে।

Verse 20

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः / बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

তাৰ বলেৰে পীড়িত আৰু তাড়িত হৈ, সকলো দেৱতা আৰু দেৱর্ষি—সকলোয়ে—দেৱদেৱ পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 21

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् / ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् / कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

মই সকলোৰে শৰণ্য দেৱ শম্ভুৰ শৰণ লওঁ—যি সমগ্ৰ জগতত ব্যাপ্ত; যি ব্ৰহ্মা ৰূপে লোককৰ্তা, ত্ৰাতা, পৰম পুৰুষ; কূটস্থ, সকলোৰে এক আধাৰ, প্ৰাচীন পুৰুষোত্তম।

Verse 22

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः / सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

দেৱশ্ৰেষ্ঠ আৰু মুনিসকল—হে মুনীশ্বৰসকল—বিনয় কৰাত, সকলো দেৱতাৰ হিতাৰ্থে কমলাসন ব্ৰহ্মা যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 23

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि / क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

প্ৰণত মুনীন্দ্ৰ আৰু দেৱসকলৰ নিৰন্তৰ স্তৱত স্তুত হৈ, তেওঁ ক্ষীৰসাগৰৰ উত্তৰ তীৰলৈ গ’ল; তাত ঈশ্বৰ হৰি অধিষ্ঠিত।

Verse 24

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् / ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

জগত-যোনি দেৱ—বিষ্ণু, যি বিশ্বগুৰু আৰু শিৱস্বরূপ—তাঁক দেখি, সি মূৰ্ধ্নাৰে চৰণ বন্দনা কৰিলে; তাৰপিছত কৰযোৰে কথা ক’লে।

Verse 25

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः / व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: তুমি সকলো ভূতৰ গতি আৰু পৰম আশ্ৰয়—অনন্ত, এই অখিল জগতৰ আত্মস্বরূপ। সৰ্বব্যাপী, সকলো দেৱতাৰ ৰূপধাৰী, তুমি সনাতন মহাযোগী।

Verse 26

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा / वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

তুমিয়েই সকলো ভূতৰ আত্মা; তুমিয়েই প্ৰধান আৰু পৰা প্ৰকৃতি। বৈৰাগ্য আৰু ঐশ্বৰ্যত স্থিত, তুমি ৰাগাতীত আৰু সম্পূৰ্ণ নিৰঞ্জন।

Verse 27

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् / त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

তুমিয়েই কৰ্তা আৰু ভৰ্তা; দেৱদ্বেষীসকলৰ নিহন্তাও তুমিয়েই। হে অনন্তেশ, আমাক ৰক্ষা কৰা; কিয়নো পৰমেশ্বৰেই সত্য ত্ৰাতা।

Verse 28

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

এইদৰে ব্ৰহ্মাই প্ৰবোধিত কৰা ভগৱান বিষ্ণুৱে ক’লে—নিদ্ৰাৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুকুলিত পদ্মনয়ন, পীতবাসধাৰী, অসুৰদ্বেষী।

Verse 29

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः / इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

হে সুমহাবীৰ্য দেৱসকল! প্ৰজাপতিসকলসহ তোমালোকে এই দেশলৈ কিহৰ বাবে আহিছা? আৰু তোমালোকৰ বাবে মই কোন কাৰ্য কৰোঁ?

Verse 30

देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः / बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

দেৱসকলে ক’লে—হে ভগৱন! ব্ৰহ্মাৰ বৰে দৰ্পিত হিৰণ্যকশিপু নামৰ দৈত্যে, ঋষিসকলসহ সকলো দেৱতাক পীড়া দিছে।

Verse 31

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम / हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

হে পুৰুষোত্তম! তোমাক বাদ দি সকলো জীৱৰ মাজত প্ৰকৃততে কোনোও অবধ্য নহয়; কিন্তু সকলোৰে মঙ্গলৰ বাবে দুষ্টক দমন কৰিবলৈ যোগ্য একমাত্ৰ তুমিয়েই, কিয়নো তুমি জগতব্যাপী ৰক্ষক।

Verse 32

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः / वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

দেৱতাসকলৰ কথা শুনি, লোকসমূহৰ পালনকৰ্তা বিষ্ণুৱে দানৱৰ মুখ্যজনক বধ কৰিবলৈ স্বয়ং এক দিৱ্য পুৰুষক সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 33

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् / शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

তেতিয়া শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰা গৰুড়ধ্বজে মেরুপৰ্বতৰ দৰে বিশাল দেহধাৰী, ঘোৰ আৰু ভয়ংকৰ ৰূপৰ সেই পুৰুষক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 34

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः / इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

সেই দানৱৰাজ হিৰণ্যকশিপুক বধ কৰি, তাৰ পাছত তোমাৰ পৌৰুষবলৰে শীঘ্ৰে এই দেশলৈ পুনৰ আহা—ই তোমাৰ বাবে উচিত।

Verse 35

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् / महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

বৈষ্ণৱ বাণী শুনি, সি পুৰুষোত্তম—মহাপুৰুষ, অব্যক্ত—ক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত দানৱসকলৰ মহানগৰলৈ গ’ল।

Verse 36

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः / आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः

ভয়ংকৰ নাদ উচ্চাৰি শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী ভগৱান গৰুড়ত আৰূঢ় হ’ল; তেওঁ যেন আন এক মহামেৰু।

Verse 37

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् / समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्

মহামেঘৰ গর্জনৰ দৰে সেই নাদ শুনি, দৈত্যশ্ৰেষ্ঠসকলে দৈত্যপতিৰ ভয়ত তৎক্ষণাৎ সেই ধ্বনি লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 38

असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः / विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन

অসুৰসকলে ক’লে—দেৱচোদিত এজন মহান পুৰুষ আহি আছে, ভয়ংকৰ নাদ উচ্চাৰি আছে; আমি তেওঁক চিনি—তেওঁ অমৰাৰ্দন।

Verse 39

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ

তাৰ পিছত হিৰণ্যকশিপু নিজে অসুৰশ্ৰেষ্ঠসকলৰ সৈতে, প্ৰহ্লাদ আদি পুত্ৰসকলক লৈ, অস্ত্ৰধাৰী আৰু যুদ্ধসন্নদ্ধ হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 40

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् / पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्

গৰুড়াসীন, কোটি সূৰ্যৰ সম দীপ্তিমান, পৰ্বতাকাৰ সেই মহাপুৰুষক দেখি তেওঁলোকে তেওঁক যেন আন এজন নাৰায়ণ বুলি ভাবিলে।

Verse 41

दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः / अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः

কিছুমান পলাই গ’ল, আৰু কিছুমানে বিভ্ৰান্ত দৃষ্টিৰে আতংকত চিঞৰি উঠিল—“এইজনেই সেই দেৱ—নাৰায়ণ—দেৱতাসকলৰ ৰক্ষক, শত্রুসকলৰ শত্রু।”

Verse 42

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः / इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते / तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया

“নিশ্চয়েই আমাৰ অব্যয়—নহ’লে তেওঁৰ পুত্ৰ—আহি উপস্থিত হৈছে!” বুলি কৈ তেওঁলোকে সেই পৰম পুৰুষৰ ওপৰত অস্ত্ৰবৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে; কিন্তু প্ৰভুৱে লীলামাত্ৰে সকলো নিঃশেষে বিনষ্ট কৰিলে।

Verse 43

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः / पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः / प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च

তেতিয়া হিৰণ্যকশিপুৰ চাৰিজন পুত্ৰ—প্ৰসিদ্ধ বীৰ্যবান—মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ নাদ কৰি, নাৰায়ণোদ্ভূত সেই প্ৰকাশৰূপৰ সৈতে যুদ্ধত নামিল: প্ৰহ্লাদ, অনুহ্লাদ, সংহ্লাদ আৰু হ্লাদ।

Verse 44

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् / संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च

প্ৰহ্লাদে ব্ৰাহ্ম (ব্ৰহ্মাসম্বন্ধীয়) অস্ত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিলে; তাৰপিছত অনুহ্লাদে বৈষ্ণৱ। সংহ্লাদে কৌমাৰ, আৰু হ্লাদে আগ্নেয় অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 45

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् / न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा

সেই পৰম পুৰুষৰ ওচৰলৈ গৈও, সেই চাৰিটা বৈষ্ণৱ অস্ত্ৰ কোনোভাবেই বিষ্ণু—বাসুদেৱ—ক বাধা দিব নোৱাৰিলে।

Verse 46

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः / प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च

তেতিয়া সেই মহাবাহু, মহাবলী জনে নিজৰ চাৰি পুত্ৰক হাতে পা ধৰি দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে আৰু উচ্চস্বৰে গর্জন কৰিলে।

Verse 47

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् / पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली

পুত্ৰসকল মুক্ত হোৱাৰ পাছত, মহাবলী হিৰণ্যকশিপুৱে নিজেই প্ৰচণ্ড বেগে পায়েৰে তাৰ বক্ষত আঘাত কৰিলে।

Verse 48

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः / अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः / गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा

গৰুড়ৰ দ্বাৰা অতিশয় পীড়িত সেই দ্ৰুতগামী জন অদৃশ্য হৈ তৎক্ষণাৎ য’ত প্ৰভু নাৰায়ণ আছিল তাত গ’ল; গৈ ঘটিত সকলো কথা যথাযথভাবে নিবেদন কৰিলে।

Verse 49

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः / नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा

তাৰ পাছত সৰ্বজ্ঞস্বৰূপ নিৰ্মল দেৱে মনত চিন্তা কৰি নিজৰ দেহৰ অর্ধাংশ নৰ আৰু অর্ধাংশ সিংহৰূপে গঢ়িলে।

Verse 50

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे / आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्

হিৰণ্যকশিপুৰ নগৰত, পূৰ্বে অব্যক্ত নৃসিংহ-ৰূপে প্ৰভু হঠাৎ প্ৰকাশিত হৈ দৈত্যশ্ৰেষ্ঠক বিমূঢ় কৰিলে।

Verse 51

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः / समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् / भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः

দাঁত-ভয়ংকৰ, যোগাত্মস্বৰূপ, যুগান্তৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত—নিজৰ সৰ্বসংহাৰকাৰিণী শক্তিত আৰূঢ় অনন্ত নাৰায়ণ মধ্যাহ্ন সূৰ্যৰ দৰে প্ৰকাশিত হয়।

Verse 52

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् / वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः

নৃসিংহভাব-ৱপু ধাৰণ কৰা নিজৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ প্ৰহ্লাদক দেখি, নৃসিংহৰ প্ৰতি বৈৰবশত সেই অসুৰে প্ৰহ্লাদক বধ কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিলে।

Verse 53

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् / सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः

“এই নৃসিংহদেহধাৰী—যি পূৰ্বতকৈ অধিক শক্তিমান—তাক তাৰ সকলো অনুজ সহচৰসহ শীঘ্ৰে নাশ কৰা; এই মোৰ আদেশ।”

Verse 54

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् / युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः

সেই নিয়তি-সংনিয়োগৰ ফলত অসুৰ প্ৰহ্লাদে অব্যয় বিষ্ণুৰ সৈতে সৰ্ব প্ৰচেষ্টাৰে যুদ্ধ কৰিলে; কিন্তু নৃসিংহে তাক পৰাজিত কৰিলে।

Verse 55

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः / ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च

তাৰ পিছত প্ৰেৰিত হৈ দৈত্য হিৰণ্যাক্ষ—তাৰ অনুজসহ—পশুপতি (শিৱ)ৰ অস্ত্ৰ ধ্যান কৰি তাক নিক্ষেপ কৰিলে আৰু উচ্চ গর্জন কৰিলে।

Verse 56

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः

দেৱাদিদেৱ, অপৰিমেয় তেজস্বী বিষ্ণুৰ বিৰুদ্ধে সেই অস্ত্ৰে কোনো ক্ষতি কৰিব নোৱাৰিলে; যেনেকৈ ত্ৰিশূলধাৰী দেৱ শিৱৰ বিৰুদ্ধেও নোৱাৰিলে।

Verse 57

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् / मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्

ত্বষ্টাৰ অস্ত্ৰ নিষ্ফল হোৱা দেখি, নিজৰ সৌভাগ্যৰ গৌৰৱৰ বলত প্ৰহ্লাদে সনাতন বাসুদেৱক সকলো সত্তাৰ অন্তৰাত্মা-স্বৰূপ দেৱ বুলি বুজিলে।

Verse 58

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा / ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्

সকলো শস্ত্ৰ ত্যাগ কৰি, সত্ত্বত স্থিত চিত্তে সি মস্তক নত কৰি সেই দেৱক প্ৰণাম কৰিলে, যি যোগীসকলৰ হৃদয়ত অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 59

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः / निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्

ঋগ্-যজুঃ-সামজাত স্তোত্ৰে নাৰায়ণক স্তৱ কৰি, পিতৃ আৰু ভ্ৰাতৃসকলক নিবাৰণ কৰি, সি তেতিয়া হিৰণ্যাক্ষক ক’লে।

Verse 60

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः / पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः

এই নাৰায়ণ অনন্ত—শাশ্বত, ভগৱান, অজ। এইয়ে পুৰাণপুৰুষ দেৱ, মহাযোগী, সমগ্ৰ জগতত ব্যাপ্ত আৰু জগন্ময়।

Verse 61

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः / प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः

এয়াই ধাতা আৰু বিধাতা; স্বয়ংজ্যোতি আৰু নিৰঞ্জন। প্ৰধান-পুরুষ তত্ত্বৰ পৰম সত্য, অব্যয় মূলপ্ৰকৃতি স্বয়ং।

Verse 62

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः / गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्

সেই ঈশ্বৰ সকলো ভূতৰ অন্তৰ্যামী, গুণাতীত। তেওঁৰেই শৰণ লোৱা—অব্যক্ত আৰু অব্যয় বিষ্ণুৰ শৰণে যোৱা।

Verse 63

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया

এনেদৰে কোৱা হ’লে, অতি দুৰ্বুদ্ধি হিৰণ্যকশিপু নিজে—বিষ্ণুমায়াত মোহিত হৈ—পুত্ৰক দীঘলীয়াকৈ ক’লে।

Verse 64

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः / समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः

‘এই নৃসিংহক সম্পূৰ্ণভাৱে বধ কৰা উচিত; তাৰ পৰাক্ৰম অল্প। কালৰ প্ৰেৰণা লৈ সি এতিয়া আমাৰ ভৱনতেই আহি পৰিছে।’

Verse 65

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः / मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्

পিতাক হাঁহি মাৰি, মহামতি পুত্ৰ ক’লে—‘তাঁক নিন্দা নকৰিবা; তেওঁ ঈশান, সকলো ভূতৰ একমাত্ৰ অব্যয় প্ৰভু।’

Verse 66

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः / कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्

কেনেকৈ দেব মহাদেৱ শাশ্বত আৰু কালাতীত, অথচ কালাত্মা আৰু কালৰূপধাৰী বিষ্ণু কালৰ দ্বাৰা হত হয় বুলি কোৱা হয়?

Verse 67

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः / निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्

তেতিয়া দুষ্টমতি সুবৰ্ণকশিপু বিধিৰ প্ৰেৰণা লৈ, পুত্ৰে নিবাৰণ কৰিলেও অব্যয় হৰিৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 68

संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् / नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः

ধৰ্মক্ৰোধে ৰক্তচক্ষু অন্তঃস্থিত প্ৰভুৱে, প্ৰহ্লাদে চাই থাকোঁতেই, হিৰণ্যনয়নৰ অগ্ৰজক নখে বিদাৰিলে।

Verse 69

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः / विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः

হিৰণ্যকশিপু হত হোৱাত, মহাবলী হিৰণ্যাক্ষ ভয়ত বিহ্বল হৈ পুত্ৰ প্ৰহ্লাদক এৰি পলাই গ’ল।

Verse 70

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः / नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्

অনুহ্ৰাদ আদি পুত্ৰ আৰু আন শ শ অসুৰ, নৃসিংহৰ দেহৰ পৰা উৎপন্ন সিংহসমূহে তাড়ি লৈ যমালয়লৈ নিলে।

Verse 71

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः / स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्

তেতিয়া প্ৰভু হৰি—নাৰায়ণ—এ গ্ৰহণ কৰা সেই ৰূপ সংহৰি, ‘নাৰায়ণ’ নামে খ্যাত নিজৰ পৰম স্বৰূপলৈ পুনৰ গ’ল।

Verse 72

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः / अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्

নাৰায়ণ গ’লত, অসুৰসত্তম দৈত্য প্ৰহ্লাদে বিধিপূৰ্বক অভিষেক সম্পন্ন কৰি হিৰণ্যাক্ষক ৰাজ্যাধিকারত স্থাপন কৰিলে।

Verse 73

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि / लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्

সিয়ে ৰণত দেৱতাক জয় কৰি তেওঁলোকক পীড়া দিলে, মুনিসকলকো উপদ্ৰৱ কৰিলে। আৰু তপস্যাৰে শংকৰক আৰাধনা কৰি মহাপুত্ৰ অন্ধক লাভ কৰিলে।

Verse 74

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् / नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्

ইন্দ্ৰসহ দেৱতাক জয় কৰি সিয়ে এই পৃথিৱীক বান্ধিলে; আৰু তাক ৰসাতললৈ নি, পদ্মপ্ৰভা ধৰণীক যেন বন্দিনী কৰি থ’লে।

Verse 75

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

তেতিয়া ব্ৰহ্মাসহ দেৱসকল, যিসকলৰ মুখশ্ৰী ম্লান হৈছিল, হৰিৰ মন্দিৰলৈ গৈ বিষ্ণুৰ ওচৰত বিনয়পূৰ্বক নিবেদন জনালে।

Verse 76

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः / सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे

তেতিয়া অব্যয় বিশ্বাত্মাই চিন্তা কৰি তাৰ বধৰ উপায় স্থিৰ কৰিলে; আৰু সৰ্বদেৱময়, শুভ্ৰ দীপ্তিমান বৰাহ-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 77

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः / दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

হিৰণ্যনয়নৰ ওচৰলৈ গৈ তাক বধ কৰি, পুৰুষোত্তমে কল্পৰ আদিতে নিজৰ দঁষ্ট্ৰাৰে এই পৃথিৱীকেই উদ্ধাৰ কৰিলে।

Verse 78

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

বৰাহদেহ ত্যাগ কৰি, দেৱ আৰু দ্বিজসকলক যথাক্ৰমে প্ৰতিষ্ঠা কৰি, বিষ্ণু স্বীয় দিব্য প্ৰকৃতিলৈ গৈ পৰম পদ লাভ কৰিলে।

Verse 79

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः / अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

দেৱশত্ৰু নিহত হোৱাত, বিষ্ণুতৎপৰ প্ৰহ্লাদে তেতিয়া আসুৰ ভাব ত্যাগ কৰি নিজৰ ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 80

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः / निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

সেয়ে বিধিমতে দেৱসকলক যজন কৰিছিল আৰু বিষ্ণুৰ আৰাধনাত সদা ৰত আছিল; বিষ্ণুৰ বৈভৱে তেতিয়া তাৰ ৰাজ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বীহীন আৰু নিৰুপদ্ৰৱ হ’ল।

Verse 81

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् / तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

তেতিয়া এবাৰ সেই অসুৰ মায়া-মোহৰ বশত নিজৰ ঘৰলৈ অহা ব্ৰাহ্মণ তপস্বীক সৎকাৰ-পূজা নকৰিলে; সেই ভ্ৰমতে দেৱতাসকলকো অৱমাননা কৰিলে।

Verse 82

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः / शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

সেই অতিমোহিত জনৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে অপমানিত হৈ তপস্বীৰ চকু ক্ৰোধত ৰক্তিম হ’ল; তেতিয়া তেওঁ অসুৰৰাজক শাপ দিলে।

Verse 83

यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे / सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

যি (মাত্ৰ) বলৰ আশ্ৰয় লৈ তুমি ব্ৰাহ্মণসকলক অৱমাননা কৰিছা, সেই দিৱ্য বৈষ্ণৱী ভক্তিয়েই তোমাক বিনাশলৈ লৈ যাব।

Verse 84

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः / मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

এইদৰে কৈ সেই দ্বিজ প্ৰহ্লাদৰ ঘৰ এৰি তৎক্ষণাৎ গ’ল। তাৰ পিছত শাপবলে ৰাজ্যাসক্ত প্ৰহ্লাদো মোহগ্ৰস্ত হ’ল।

Verse 85

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् / पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকলক পীড়া দিবলৈ ধৰিলে আৰু জনাৰ্দন (প্ৰভু) সন্নিহিত বুলি বুজি নাপালে। পিতৃবধ স্মৰণ কৰি হৰিৰ প্ৰতি ক্ৰোধ কৰিলে।

Verse 86

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

সেই দুয়োৰ মাজত অতি ঘোৰ আৰু ৰোমহৰ্ষক যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—দেৱেশ নাৰায়ণ আৰু অমৰসকলৰ শত্রু অসুৰ প্ৰহ্লাদৰ মাজত।

Verse 87

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः / पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ / संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

অতি মহান যুদ্ধ কৰি সি সেই বিষ্ণুৰ দ্বাৰা পৰাজিত হ’ল। কিন্তু পূৰ্বসংস্কাৰৰ মহিমাৰে পৰম পুৰুষ হৰিৰ বিষয়ে তাৰ ভিতৰত বিবেকজ্ঞান জাগিল, আৰু সি শৰণ্য—সেই শৰণ—ৰ শৰণ ল’লে।

Verse 88

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् / नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

সেই সময়ৰ পৰা দৈত্যেন্দ্ৰে অনন্য ভক্তি বহন কৰি পুৰুষোত্তম নাৰায়ণত মহাযোগ লাভ কৰিলে।

Verse 89

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि / अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

হিৰণ্যকশিপুৰ পুত্ৰৰ চিত্ত যেতিয়া যোগত লীন হ’ল, তেতিয়া অসুৰশ্ৰেষ্ঠ অন্ধকে সেই বিশাল ৰাজ্য লাভ কৰিলে।

Verse 90

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः / मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

হিৰণ্যনেত্ৰৰ পুত্ৰ—যি শম্ভুৰ দেহৰ পৰা উদ্ভূত—মন্দৰ পৰ্বতত অধিষ্ঠিতা পৰ্বতাত্মজা দেৱী উমাক কামনা কৰিলে।

Verse 91

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः / ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

প্ৰাচীন কালত পুণ্য দাৰুবনত গৃহস্থ মুনিসকল—সহস্ৰ সংখ্যাত—ঈশ্বৰ-আৰাধনাৰ উদ্দেশ্যে তপস্যা কৰিলে।

Verse 92

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा / अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

তাৰপিছত এক সময় মহৎ কালযোগৰ ফলত অতিক্ৰম কৰাত দুৰূহ, অতি উগ্ৰ অনাবৃষ্টি দেখা দিলে—যি জীৱবিনাশিনী আছিল।

Verse 93

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् / अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

তেতিয়া সকলো মুনি একেলগে মিলি তপস্যাৰ নিধি গৌতমৰ ওচৰলৈ গৈ, ক্ষুধাত কাতৰ হৈ প্ৰাণধাৰণৰ বাবে আহাৰ যাচনা কৰিলে।

Verse 94

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः / सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

তেতিয়া সেই বুদ্ধিমান জনে তেওঁলোকক সুস্বাদু আৰু প্ৰচুৰ অন্ন দিলে; আৰু সকলো ব্ৰাহ্মণ মুনি সন্দেহশূন্য চিত্তে ভোজন কৰিলে।

Verse 95

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी / बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

দ্বাদশ বছৰ পাৰ হোৱাত শঙ্কৰী—কল্পান্তৰ শক্তিৰ দৰে—মহাবৃষ্টি বৰষালে; আৰু জগত পূৰ্ববৎ হৈ উঠিল।

Verse 96

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् / महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

তেতিয়া সকলো মুনিবৰে পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰি মহর্ষি গৌতমক ক’লে— “চল, যাওঁ”; আৰু তেওঁলোকে দ্ৰুতগতিত প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 97

निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् / उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

তেওঁ তেওঁলোকক কিছু সময় স্নেহে নিবৃত্ত কৰিলে, যাতে তেওঁলোকে সুখে থাকে। “মোৰ গৃহত অৱশ্যেই থাকি তাৰ পাছত যোৱা,” বুলি পণ্ডিতসকলক ক’লে।

Verse 98

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते / समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

তাৰ পাছত তেওঁলোকে সকলোৱে মায়াবলে এক কৃশ গাই সৃষ্টি কৰি মহাত্মা গৌতমৰ ওচৰলৈ আনিলে।

Verse 99

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः / गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

তাক পুনৰ দেখি তেওঁ কৰুণাৰে আচ্ছন্ন হৈ ৰক্ষা কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ গোঠত বান্ধিলে; কিন্তু স্পৰ্শমাত্ৰতে তাই মৰিল।

Verse 100

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः / न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

শোকে দগ্ধ সেই মহামুনিয়ে হঠাতে কি কৰা উচিত আৰু কি অনুচিত— সেয়া বুজিব নোৱাৰিলে; তেওঁক তেনে দেখি মুনিসকলে ক’লে।

Verse 101

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा / तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! যেতিয়ালৈকে তোমাৰ দেহত গোবধৰ পাপ নিবিষ্ট থাকে, তেতিয়ালৈকে তুমি অন্ন ভক্ষণ নকৰিবা; আমি নিজেই তোমাক এৰি গুচ্ছোঁ।

Verse 102

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् / जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

সেই কথাত আনন্দিত হৈ সেই সাধুসকল শুভ দেৱদাৰুবনলৈ গ’ল; পাপৰ বশত নীত হৈ, আগৰ দৰে পুনৰ তপস্যা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 103

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः / केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

তেওঁলোকৰ মায়াৰ পৰা জন্মা গোবধৰ কথা কোনো কাৰণত জানি, মুনি গৌতম তীব্ৰ ক্ৰোধে তেওঁলোকক শাপ দিলে।

Verse 104

भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः / बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

তেওঁলোক বেদত্ৰয়ীৰ বাহিৰত পৰি মহাপাতকীৰ সমান হ’ব; আৰু সেই শাপৰ ফলত তেওঁলোক পুনঃ পুনঃ জন্ম ল’লে।

Verse 105

सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् / अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

তেওঁলোক সকলোৱে দেৱেশ—অব্যয় শংকৰ, যি বিষ্ণুৱেই—তাঁৰ ওচৰলৈ গৈ লৌকিক স্তোত্ৰে স্তৱ কৰিলে; যেন সকলো প্ৰকাৰ গোৱে উচ্ছিষ্ট নিবেদন কৰে।

Verse 106

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ / कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

হে দেৱদেৱ, হে দুজন মহাদেৱ—ভক্তৰ আৰ্তি-দুখ নাশকৰ! হে মহাযোগী, কৃপাবশে বৰদান দিবলৈ ইচ্ছা ঘূৰোৱা—আমাক পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা।

Verse 107

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः / किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

তেতিয়া বৃষভধ্বজ (শিৱ) কাষতে থকা বিষ্ণুলৈ চাই ক’লে—“এই পুণ্যপ্ৰার্থীসকলৰ বাবে কি কৰা উচিত?”

Verse 108

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः / गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

তাৰ পিছত শৰণ্য, ভক্তৱৎসল ভগৱান বিষ্ণু—হৰি—প্ৰণত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকলক চাই গোপতিক ক’লে।

Verse 109

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर / संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

হে শংকৰ! যি পুৰুষ বেদবাহ্য, তাৰ ভিতৰত পুণ্যৰ লেশমাত্ৰও স্থিৰ নাথাকে। হে মহাদেৱ! কিয়নো ধৰ্ম নিজেই বেদৰ পৰা উদ্ভূত।

Verse 110

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर / अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

তথাপি, হে মহেশ্বৰ! ভক্তৱাত্সল্যৰ বাবে এই সকলোকে ৰক্ষা কৰা উচিত; নহ’লে ইয়াত থকা আমি সকলোৱে নৰকলৈও গমন কৰিব লাগিব।

Verse 111

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् / विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

সেয়ে বেদৰ বাহিৰত থকা পাপীসকলৰ ৰক্ষাৰ্থে আৰু তেওঁলোকক বেদমাৰ্গৰ পৰা বিমোহিত কৰিবলৈ, হে বৃষধ্বজ (শিৱ)! আমি শাস্ত্ৰ ৰচনা কৰিম।

Verse 112

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा / चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

মাধৱ মুৰাৰিয়ে এইদৰে সম্বোধন কৰাত ৰুদ্ৰে মোহশাস্ত্ৰ ৰচনা কৰিলে; আৰু শিৱৰ প্ৰেৰণা মতে কেশৱেও সেয়া (দৈৱ যোজনাত) প্ৰৱৰ্তিত কৰিলে।

Verse 113

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् / पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

কাপাল, নাকুল, বাম, ভৈৰৱ, পূৰ্ব আৰু পশ্চিম পৰম্পৰা; পাঞ্চৰাত্ৰ আৰু পাশুপত—আৰু এনেদৰে সহস্ৰাধিক অন্য মতও।

Verse 114

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् / पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

সেয়া সৃষ্টি কৰি চাৰি দেৱে ক’লে—“শাস্ত্ৰচোদনাত কৰ্ম কৰিলেও যিসকলে দুষ্কৰ্ম কৰে, তেওঁলোকে ভয়ংকৰ নৰকত পুনঃপুনঃ বহু কল্প পতিত হয়।”

Verse 115

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः / ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् / वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

পুনৰায় মানৱলোকে জন্ম লৈ তোমালোকৰ পাপসঞ্চয় ক্ষয় হ’ব; ঈশ্বৰ-আৰাধনাৰ বলত তোমালোক পুণ্যলব্ধ শুভ গতি লাভ কৰিবা। মোৰ প্ৰসাদত স্থিত থাকা—ইয়াৰ বাহিৰে তোমালোকৰ সত্য নিষ্কৃতি নাই।

Verse 116

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः / आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

এইদৰে ঈশ্বৰ (শিৱ) আৰু বিষ্ণুৰ প্ৰেৰণা পাই সেই মহর্ষিসকলে অসুৰবিদ্বেষীৰ আদেশ শিৰ নত কৰি গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 117

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः / शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

তেওঁলোকে বাৰে বাৰে বিভিন্ন শাস্ত্ৰত ৰত হৈ নানা ঠাইত অন্য গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিলে; আৰু ফল দেখুৱাই শিষ্যসকলক অধ্যাপন কৰিলে।

Verse 118

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले / चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

মহীতলত অৱতৰি এই লোকক মোহিত কৰি শংকৰে এই দ্বিজসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ পৰম হিতাৰ্থে ভিক্ষাবৃত্তি গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 119

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः / विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

কপালমালা ধাৰণ কৰি, প্ৰেতভস্মে আৱৃত হৈ, আৰু জটামণ্ডলেৰে বিভূষিত হৈ, তেওঁ এই সমগ্ৰ লোকক বিমোহিত কৰে।

Verse 120

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि / नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

দেৱী পাৰ্বতীক অমিত তেজস্বী বিষ্ণুৰ ওচৰত অৰ্পণ কৰি, (শিৱে) নিজৰ অঙ্গজাত ৰুদ্র—ভৈৰৱক—দুষ্টনিগ্ৰহাৰ্থে নিয়োজিত কৰিলে।

Verse 121

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् / संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

দেৱীক নাৰায়ণলৈ অৰ্পণ কৰি আৰু কুল-আনন্দ নন্দিনকো দান কৰি, তেওঁ তাত শিৱগণৰ গণপতি আৰু ইন্দ্ৰ-প্ৰমুখ দেৱতাসকলক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 122

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् / स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

তাৰপিছত মহাদেৱ প্ৰস্থান কৰিলে, বিশ্বতনু বিষ্ণু স্বয়ং স্ত্ৰীৰূপ ধৰি, নিয়তভাৱে মহেশ্বৰী দেৱীৰ সেৱা কৰি থাকিল।

Verse 123

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः / सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

ব্ৰহ্মা, হুতাশন (অগ্নি), শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), যম আৰু অন্য শ্ৰেষ্ঠ দেৱসকলে শোভন স্ত্ৰীবেশ ধৰি মহাদেৱীৰ সেৱা কৰিলে।

Verse 124

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः / द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

আৰু শম্ভুৰ অতি প্ৰিয় ভগৱান নন্দীশ্বৰ, দ্বাৰদেশত গণাধ্যক্ষ হৈ, পূৰ্বৰ দৰেেই অৱস্থিত থাকিল।

Verse 125

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः / आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

এই সময়তে, দুৰ্মতি দানৱ অন্ধক—গিৰিজাক হৰণ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি—মন্দৰ পৰ্বতলৈ আহিল।

Verse 126

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः / न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

অন্ধক ওচৰলৈ আহি থকা দেখি শংকৰ—কালভৈৰৱ—অমেয় স্বৰূপ, কালৰূপধাৰী হৰে তাক নিবাৰণ কৰি থমকালে।

Verse 127

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

দুয়োৰ মাজত অতি ঘোৰ, ৰোমহৰ্ষক যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। তেতিয়া বৃষধ্বজ (শিৱ) এ ত্ৰিশূলৰে সেই দৈত্যৰ বক্ষত আঘাত কৰিলে।

Verse 128

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् / नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

তাৰ পিছত সেই দৈত্যই হাজাৰ হাজাৰ ‘অন্ধক’ নামৰ সত্তা সৃষ্টি কৰিলে। নন্দিষেণ আদি সকলক সেই দৈত্য-অন্ধকসকলে সম্পূৰ্ণভাৱে পৰাভূত কৰিলে।

Verse 129

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः / विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

ঘণ্টাকৰ্ণ, মেঘনাদ, চণ্ডেশ, চণ্ডতাপন, বিনায়ক, মেঘবাহ, সোমনন্দী আৰু বৈদ্যুত—এইসকল ৰুদ্ৰৰ উগ্ৰ গণসকলৰ (প্ৰসিদ্ধ) নাম।

Verse 130

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः / युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

সকলোয়ে অতি বলসম্পন্ন হৈ দৈত্যশ্ৰেষ্ঠ অন্ধকৰ ওচৰলৈ আহি, ত্ৰিশূল, শক্তি, ঋষ্টি, পৰ্বতশিখৰ (ক্ষেপণাস্ত্ৰৰূপে) আৰু পৰশুৰে সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 131

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः / दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

তেতিয়া অতিবলৱান দৈত্যেন্দ্ৰে দুয়ো হাতৰে তেওঁলোকৰ দুয়োটা চৰণ ধৰি ঘূৰাই, সম্পূৰ্ণ শত যোজন দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 132

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः / कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

তাৰ পিছত অন্ধকে মুক্ত কৰা সিহঁত শত শত, তাৰ পাছত সহস্ৰ সহস্ৰ হৈ, কালান্তৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ ভৈৰৱৰ ফালে ধাৱিত হ’ল।

Verse 133

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः / युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

‘হা! হা!’ বুলি অতি ভয়ংকৰ এক মহাশব্দ উঠিল। তেতিয়া ভৈৰৱ-ৰুদ্ৰে ভীষণ ত্ৰিশূল ধৰি যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 134

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः / जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

অন্ধকসকলক অতি বলৱান আৰু দুৰ্জয় দেখি, তর্জিত হৰ (শিৱ) অজ আৰু বিভু দেৱ বাসুদেৱৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 135

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् / देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণুৱে অতি উত্তম শত দেৱী সৃষ্টি কৰিলে; আৰু দেৱীৰ কাষত অৱস্থিত দেৱ অমৰসকলৰ শত্রু (অসুৰ)ৰ বিনাশৰ বাবে প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 136

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् / नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

তেনেদৰে ৰণাঙ্গনত দেৱীসকলে কেশৱৰ মাহাত্ম্য-প্ৰভাৱত কেৱল লীলামাত্ৰে অন্ধকৰ সহস্ৰ যোদ্ধাক যমসদনলৈ প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 137

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः / पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

নিজ সেনা সম্পূৰ্ণৰূপে পৰাহত হোৱা দেখি মহাসুৰ অন্ধকো যুদ্ধৰ পৰা মুখ ঘুৰাই মহাবেগে পলাই গ’ল।

Verse 138

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् / हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

তাৰ পাছত মহাদেৱে দ্বাদশ বৰ্ষব্যাপী দিব্য লীলা সম্পন্ন কৰি, লোকহিত আৰু ভক্তানুগ্রহৰ বাবে মন্দৰ পৰ্বতলৈ আগমন কৰিলে।

Verse 139

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः / समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

ঈশ্বৰ আহিছে বুলি জানি সকলো গণেশ্বৰ একেলগে সমবেত হৈ ভক্তিভাৱে তেওঁৰ সেৱাত উপস্থিৰ হ’ল—যেনেকৈ দ্বিজসকলে দীপ্তিমান সূৰ্যৰ ওচৰত গোট খায়।

Verse 140

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् / ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

অসংযমীসকলৰ বাবে দুৰাসদ সেই পৱিত্ৰ ভৱনত প্ৰৱেশ কৰি শিৱে দেৱ নন্দী, ভৈৰৱ আৰু কেশৱৰ দৰ্শন কৰিলে।

Verse 141

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् / आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

তেতিয়া প্ৰণামত সদায় নম্ৰ সেই দেৱ (কেশৱ)ৰ প্ৰতি নন্দিনক অনুগ্ৰহ কৰি ঈশান (শিৱ)য়ে তেওঁৰ মূৰ্ধ্নিত স্নেহচুম্বন কৰি কেশৱক আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 142

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा / ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

মহাদেৱক দেখি দেৱীৰ চকু আনন্দত বিস্তাৰিত হ’ল; তাৰ পাছত তেওঁ মূৰ নত কৰি সেই ঈশ্বৰৰ পদযুগলত প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 143

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी / भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

সেই বিজয়ৰ কথা শংকৰক নিবেদন কৰি, তাৰ পাছত শংকৰী (পাৰ্বতী)ও তাতে থাকিল; ভৈৰৱে প্ৰণাম কৰি কাষতে থিয় হৈ বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্য ক’লে।

Verse 144

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च / समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

সেই বিজয় আৰু কেশৱৰ বিক্ৰম শুনি, ভগৱান ঈশ (শম্ভু) দেৱীৰ সৈতে শ্ৰেষ্ঠ আসনত উপবিষ্ট ৰ’ল।

Verse 145

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः / आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

তাৰ পাছত সকলো দেৱগণ আৰু মৰীচি-প্ৰমুখ দ্বিজ ঋষিসকল, দেৱদেৱ ত্ৰিলোচন (শিৱ)ৰ দৰ্শনৰ বাবে মন্দৰ পৰ্বতলৈ আহিল।

Verse 146

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् / समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

যাৰ দ্বাৰা পূৰ্বতে দেৱীসকলৰ সেই শ্ৰেষ্ঠ শতসমূহ বিজিত হৈছিল, সেই কাৰণেই এতিয়া দৈত্যসেনা ঈশ্বৰদৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে সমাগত হৈছে।

Verse 147

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् / प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

উত্তম আসনত আसीনা, চন্দ্ৰভূষণধাৰিণী দেৱীক দেখি দেৱীসকলে আদৰে প্ৰণাম কৰিলে আৰু ভক্তিলালসাৰে তেওঁৰ স্তুতিগান গাবলৈ ধৰিলে।

Verse 148

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः / देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

তেওঁলোকে পিনাকী (শিৱ)ৰ বামপাৰ্শ্বত অৱস্থিত গিৰিজা দেৱীক প্ৰণাম কৰিলে আৰু দেৱাসনত আसीন, নিৰাময় নাৰায়ণ দেৱকো নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 149

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च / प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

দেৱী আৰু নাৰায়ণৰ সৈতে সিংহাসনত আसीন ঈশান দেৱক দেখি সেই শ্ৰেষ্ঠ নাৰীসকলে প্ৰণাম কৰি পাছত তেওঁৰ ওচৰত প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 150

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

কন্যাসকলে ক’লে—আপুনি কোন, যি এনে কান্তিৰে দীপ্তিমান? এইগৰাকী কোন, যাৰ প্ৰভা নবোদিত সূৰ্যৰ দৰে? আৰু এই পদ্মনয়ন, উজ্জ্বল দেহধাৰী কোন—আপোনালোক কোন বংশৰ?

Verse 151

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः / व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, শ্ৰেষ্ঠ বৃষভবাহন, মহাযোগী, ভূতাধিপতি অব্যয় প্ৰভুৱে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 152

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी / विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

মই নাৰায়ণ; মইয়েই গৌৰী, জগতৰ সনাতনী মাতা। একেই ঈশ্বৰে নিজৰ আত্মাক বিভাজিত কৰি বহুৰূপে অধিষ্ঠিত থাকে।

Verse 153

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः / एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

মোৰ পৰম তত্ত্ব দেৱাদিসকলেও নাজানে, মহর্ষিসকলেও নাজানে। কেৱল এই এক বিশ্বাত্মাই জানে—সেয়েই ভবানী আৰু সেয়েই বিষ্ণুও।

Verse 154

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः / मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

মই নিষ্ক্ৰিয়, শান্ত, একমাত্ৰ (অদ্বিতীয়) আৰু নিৰপৰিগ্ৰহ। মোকেই কেশৱ দেৱ বুলি কয়, আৰু মোকেই দেৱী অম্বিকাও বুলি কয়।

Verse 155

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च / कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

সেয়েই ধাতা আৰু বিধাতা; সেয়েই কাৰণ আৰু কাৰ্যও। বিষ্ণুৱেই কৰ্তা আৰু কৰোৱাইতা, আৰু ভোগ-মোক্ষ—দুয়োটাৰ ফল দান কৰে।

Verse 156

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् / स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

তেওঁ ভোক্তা, অপ্ৰমেয় পুৰুষ; কালৰূপধাৰী সংহাৰক। তেওঁেই স্ৰষ্টা আৰু পালনকৰ্তা—বাসুদেৱ, বিশ্বাত্মা, যাঁৰ মুখ সকলো দিশলৈ।

Verse 157

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् / तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

তেওঁ কূটস্থ, অক্ষৰ আৰু সৰ্বব্যাপী; পৰম যোগী স্বয়ং নাৰায়ণ। তেওঁেই তাৰক, পৰম পুৰুষ, আত্মা—অদ্বিতীয় পৰম পদ।

Verse 158

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना / सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

সেইগৰাকী মাহেশ্বৰী গৌৰী—মোৰ নিৰঞ্জন শক্তি। তেওঁ শান্তা, সত্যা, সদানন্দা; শ্রুতি তেওঁক পৰম পদ বুলি কয়।

Verse 159

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति / एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

তেওঁৰ পৰাই এই সমগ্ৰ জগত জন্মিছে আৰু তেওঁতেই লয় পাব। সকলো ভূতৰ সকলো গতিৰ ভিতৰত তেওঁেই উত্তম গতি।

Verse 160

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः / पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

সেই দেৱীৰ সৈতে একীভূত হৈ মই একাকী, নিষ্কল, পৰাত্পৰ হৈ থাকোঁ; এই সমগ্ৰ বিশ্বক নিঃশেষে দর্শন কৰোঁ। যিয়ে সেই তত্ত্ব জানে, সি মুক্ত হয়।

Verse 161

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् / एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

সেয়ে আদিহীন, অদ্বৈত, পৰমাত্মা আৰু ঈশ্বৰ বিষ্ণুক একমাত্ৰ বুলি জানিবা; সেই জ্ঞানেই তোমালোকে পৰম শান্তি আৰু মোক্ষ লাভ কৰিবা।

Verse 162

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः / ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

যিসকলে শ্ৰদ্ধাসহ বিষ্ণুক অব্যক্ত পৰমাত্মা বুলি মানে, কিন্তু ভেদদৃষ্টিৰে ঈশান (শিৱ)ক পূজা কৰে—সিহঁত মোৰ প্ৰিয় নহয়।

Verse 163

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु / पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

মোহিত হৈ জগতৰ জননী/মূলস্ৰোতক যিসকলে দ্বেষ কৰে, সিহঁতে ৰৌৰৱ আদি নৰকত দগ্ধ হৈও কোটি কোটি কল্পকালেও মুক্ত নহয়।

Verse 164

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः / यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

সেয়ে অব্যয় বিষ্ণুৱেই সকলো ভূতৰ ৰক্ষক। এই কথা ইয়াত যথাৰ্থকৈ জানি, সকলো বিপদত সেই প্ৰভুৰ ধ্যান কৰা উচিত।

Verse 165

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः / नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

ভগৱানৰ বাক্য শুনি দেৱীসকল আৰু সকলো গণৰ অধীশ্বৰসকল—নাৰায়ণ দেৱক আৰু হিমশৈলজা দেৱীকো প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 166

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये / भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

তেওঁ ভক্তজনপ্ৰিয় পৰমেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে—“ভৱানীৰ পাদযুগলত আৰু নাৰায়ণৰ পদ্মপাদত মোক প্ৰেমভক্তি দান কৰক।”

Verse 167

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च / न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

তাৰ পাছত দেৱ নাৰায়ণ, গণেশগণ আৰু মাতৃকাসকলেও জগত্সূতি (জগতজননী)ক দেখা নাপালে; সেয়া অতি আশ্চৰ্য যেন লাগিল।

Verse 168

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः / मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

ইফালে মহাদৈত্য অন্ধক মনমথৰ বেদনাত পীড়িত হৈ মোহিত হল আৰু গিৰিজা দেৱীক হৰণ কৰিবলৈ পৰ্বতৰ ফালে গ’ল।

Verse 169

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः / तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

তাৰ পাছত অনন্তৰূপ, শ্ৰীমন্ত, নিৰ্মল যোগী নাৰায়ণ—পুৰুষোত্তম—দৈত্যসকলৰ সৈতে যুদ্ধৰ বাবে তাতেই আবিৰ্ভূত হল।

Verse 170

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः / शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

তাৰ পাছত ঈশে যুদ্ধৰ বাবে ভগৱান বিষ্ণুক নিজৰ কাষত স্থাপন কৰি, গণদেৱসকলৰ অগ্ৰগণ্য, শিলাদপুত্ৰ আৰু মাতৃকাসকলৰ সৈতে সেই দেৱ কালৰুদ্ৰ আগবাঢ়িল।

Verse 171

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् / तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

অগ্নিসদৃশ দীপ্ত ত্ৰিশূল ধৰি দেৱদেৱ অগ্ৰভাগত আগবাঢ়িল। তেওঁৰ পিছত গণৰ শ্ৰেষ্ঠ নেতাসকল চলিল, সহস্ৰবাহু দেৱো লগে গ’ল।

Verse 172

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः / तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

দেৱসকলৰ মাজত গৰুড়বাহন, বৰষুণ-মেঘবৰ্ণ ভগৱান অতি দীপ্তিময় হৈ উজ্বলিল। তাৰ পিছত সুমেৰুৰ শিখৰাগ্ৰত আৰোহণ কৰি ত্ৰিলোকলৈ দৃষ্টি মেলি, তেওঁ স্বয়ং সূৰ্যৰ ন্যায় জ্বলি উঠিল।

Verse 173

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् / त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

তেতিয়া জগতৰ অনাদি, অপৰিমেয় ভগৱান হৰ সহস্ৰ ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। ত্ৰিশূলধাৰী তেওঁ আকাশত মঙ্গলধ্বনি তুলিলে, আৰু দেৱসকলৰ ওপৰত পুষ্পবৃষ্টি পৰিল।

Verse 174

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः / युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

দেৱশত্ৰুৰ গণেশসকলে ঘেৰাও কৰি অনা গণৰাজক দেখি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) মাতৃকাসকলৰ সৈতে আৰু অমৰসকলৰ নেতৃত্বত সকলো গণ লৈ তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 175

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम / समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

যুদ্ধত বাহুবলে সকলোকে জয় কৰি সি অনন্তধাম শম্ভুৰ ওচৰলৈ আহিল; তাত ধৈৰ্যহীন কালৰুদ্ৰ বিমানে আৰোহণ কৰি আছিল।

Verse 176

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः / व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

অন্ধকৰ বিনাশৰ নিৰ্ধাৰিত সময় ওচৰ চাপি অহা দেখি গৰুড়ধ্বজ ভগৱানে মহাদেৱ—ভৈৰৱ, ভস্মভূষিত—ক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 177

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् / त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

লোকৰ কণ্টক দৈত্যেশ অন্ধকক বধ কৰিবলৈ যোগ্য একমাত্ৰ আপুনিই। আপোনাক বাদ দি, হে ভগৱান, তাক বধ কৰিব পৰা আন কোনো সমৰ্থ নাই।

Verse 178

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

আপুনি সকলো লোকৰ সংহাৰক; আপুনি হে কালাত্মা, ঐশ্বৰ্যময় দিব্য তনু। বিচক্ষণ বেদবিদসকলে নানাবিধ মন্ত্রে আপোনাৰ স্তৱ কৰে।

Verse 179

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः / निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

বাসুদেৱৰ বচন শুনি ভগৱান হৰ (শিৱ) বিষ্ণুলৈ চাই দৈত্যেন্দ্ৰক বধ কৰাৰ দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।

Verse 180

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् / स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

দেৱতাসকলৰ বাহিনী আগবাঢ়িল আৰু গণসকলৰ মাজত পৰম হৰ্ষ উঠিল। অন্তৰীক্ষত বিচৰণ কৰা জনে ভৈৰৱ দেৱৰ স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 181

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन / त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

জয় হওক অনন্ত মহাদেৱ, কালমূৰ্তি সনাতন! তুমি সকলো জীৱৰ অন্তৰত থকা অগ্নি; নিত্যই অন্তৰত বিচৰণ কৰি অধিষ্ঠান কৰিছা।

Verse 182

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

তুমি যজ্ঞক্ষেত্ৰৰ জ্ঞাতা, তুমিয়েই বষট্কাৰ ধ্বনি। তুমিয়েই ধাতা—অব্যয় হৰি। তুমিয়েই ব্ৰহ্মা, তুমিয়েই মহাদেৱ; তুমিয়েই পৰম ধাম, পৰম পদ।

Verse 183

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः / महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

ওঁকাৰমূৰ্তি, যোগাত্মা, বেদত্রয়ক নেত্ৰৰূপে ধাৰণ কৰা ত্ৰিলোচন! মহাবিভূতিধাৰী দেৱেশ, অশেষ জগত্পতে—জয় হওক।

Verse 184

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः / त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

তাৰ পাছত কালাগ্নিৰুদ্ৰ—স্বয়ং ঈশ্বৰ শিৱ—অন্ধকক ধৰি ত্ৰিশূলৰ অগ্ৰত স্থাপন কৰি বিজয়নৃত্য কৰিলে; সেয়াই সৎলোকৰ আশ্ৰয় আৰু পৰম গতি।

Verse 185

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः / प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

অন্ধকক ত্ৰিশূলত বিদ্ধ হোৱা দেখি দেৱগণ আৰু পিতামহ ব্ৰহ্মাই, ভববন্ধনমোচক ভৈৰৱ-স্বৰূপ ঈশ্বৰদেৱক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 186

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः / अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

সিদ্ধ মুনিসকলে স্তৱ গাইলে, গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰসকলে গীত গালে; আৰু অন্তৰীক্ষত মনোৰম অপ্সৰাসকলৰ দল অতি সুন্দৰ নৃত্য কৰিলে।

Verse 187

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः / उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

তাৰ পাছত অন্ধকক ত্ৰিশূলৰ অগ্ৰভাগত স্থাপন কৰা হ’ল; তাৰ পাপ দগ্ধ হ’ল। সম্পূৰ্ণ জ্ঞান উদয় হৈ সি পৰমেশ্বৰক স্তৱ কৰিলে।

Verse 188

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् / पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

অন্ধকে ক’লে—মূৰ নত কৰি মই সেই এক ভগৱানক প্ৰণাম কৰোঁ, যাঁক সমাহিতচিত্তসকলে ঈশ্বৰ-তত্ত্বৰূপে জানে—যিনি পুৰাতন, পুণ্য, অনন্তৰূপ; কালস্বরূপ, কবি-ঋষি, আৰু যোগত সংযোগ-বিয়োগৰ হেতু।

Verse 189

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् / सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

দাঁতৰে ভয়ংকৰ, দিৱিত নৃত্যৰত, অগ্নিমুখ, জ্বলন্ত সূৰ্যসম ৰূপ; সহস্ৰ পদ, চকু আৰু শিৰেৰে যুক্ত—সেই এক ৰুদ্ৰক মই প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 190

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप / त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

জয় হওক, আদিদেৱ! দেৱ আৰু অমৰসকলে পূজা কৰা চৰণযুগলধাৰী! তুমি বিভাগহীন, নিৰ্মল তত্ত্বৰূপ। তুমি এক অগ্নি; তথাপি বায়ু আদি ভেদে অখিলাত্মৰূপ হৈ বহু প্ৰকাৰ পূজিত হওঁ।

Verse 191

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् / त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

তোমাকেই একমাত্ৰ প্ৰাচীন পৰম পুৰুষ বুলি কয়—সূৰ্যবৰ্ণ, তমসৰ ওপৰত। তুমি এই সমগ্ৰ বিশ্বক চাওঁ আৰু নিৰন্তৰ ৰক্ষা কৰাঁ; তুমি অন্তক, যোগীগণৰ দ্বাৰা পূজিত আৰু আশ্ৰিত।

Verse 192

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः / त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

এজনেই অন্তৰাত্মা নানাভাৱে দেহসমূহত নিবিষ্ট, তথাপি দেহাদি ভেদৰহিত। ‘আত্মা’ শব্দে যি পৰমাত্মতত্ত্ব বুজায় সেয়া তুমি; সেয়ে কিছুমানে তোমাকেই শিৱ বুলি কয়।

Verse 193

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् / त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

তুমি অক্ষৰ পৰব্ৰহ্ম—পৰম পবিত্ৰ, আনন্দস্বৰূপ, প্ৰণৱ ‘ওঁ’ নামে অভিহিত। তুমি বেদপদসমূহত সিদ্ধ ঈশ্বৰ; স্বয়ংপ্ৰভু, সকলো উপাধি-ভেদৰহিত।

Verse 194

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

তুমি ইন্দ্ৰৰূপ, বৰুণ আৰু অগ্নিৰূপো। তুমি হংস, প্ৰাণ, মৃত্যু আৰু অন্ত; তুমি যজ্ঞস্বৰূপ। তুমি প্ৰজাপতি; তুমি ভগৱান একৰুদ্ৰ—নীলগ্ৰীৱ—আৰু বেদবিদসকলে তোমাক স্তৱ কৰে।

Verse 195

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च / वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

তুমি নাৰায়ণ, সকলো জগতৰ আদিকাৰণ। তুমি পিতামহ (ব্ৰহ্মা) আৰু প্ৰপিতামহো। বেদান্তৰ গূঢ় হৃদয়—ৰহস্য উপনিষদসমূহত—তোমাৰ গীত গোৱা হয়। তুমি সদাশিৱ; তুমি পৰমেশ্বৰ।

Verse 196

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय / त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

তমসৰ অতীত, পৰমৰো ওপৰত থকা সেই পৰমাত্মালৈ নমস্কাৰ—যি পঞ্চপদ অতিক্ৰমী, ত্ৰিশক্তি (গুণ) অতিক্ৰান্ত, নিৰঞ্জন, সহস্ৰ শক্তিৰ আসনত অধিষ্ঠিত।

Verse 197

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय / नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

ত্ৰিমূৰ্তি, আনন্দপদত আত্মমূৰ্তিৰূপ, জগতৰ নিবাস আৰু জগন্ময় প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ। যাঁৰ চক্ষু ললাটত অৰ্পিত, আৰু যি সকলো জনৰ হৃদয়ত প্রতিষ্ঠিত—তাঁলৈ নমঃ।

Verse 198

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म / ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

ফণীন্দ্ৰক হাৰৰূপে ধাৰণ কৰা, যাঁৰ পদযুগল মুনীন্দ্ৰ আৰু সিদ্ধসকলে অৰ্চনা কৰে—আপোনালৈ নমস্কাৰ। ঐশ্বৰ্য-ধৰ্মাসনত অধিষ্ঠিত পৰাত্পৰ, হে ভবোদ্ভব—আপোনালৈ নমঃ।

Verse 199

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

সহস্ৰ চন্দ্ৰ-সূৰ্য সদৃশ দৃষ্টিযুক্ত, সুমধ্যম হে সোম—আপোনালৈ নমস্কাৰ। হে দেৱ, হিৰণ্যবাহো (সোণালী বাহুযুক্ত)—আপোনালৈ নমস্কাৰ। অম্বিকাৰ পতি মৃড (মঙ্গলময় ৰুদ্ৰ)—আপোনালৈ নমঃ।

Verse 200

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय / त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

অতিগুহ্য, হৃদয়-গুহাৰ অন্তৰ্যামী, বেদান্ত-বিদ্যাৰে সু-নিশ্চিত প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ। ত্ৰিকালাতীত, নিৰ্মল জ্যোতিৰ ধামস্বৰূপলৈ নমঃ। মহেশলৈ নমঃ, শিৱলৈ নমঃ।