Sukta 28
Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (as typical for AV healing/life rites; specific r̥ṣi assignment depends on the anukramaṇī tradition for 2.28).
Devata: Mitra-Varuṇa; Agni (Hotṛ) as ritual mediator
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable cadence typical of the verse’s structure)
AV 2.28 এটা আয়ুষ্য-ভৈষজ্য সূক্ত; ই উপাসক/ৰোগীক জৰা–মৃত্যু (বৃদ্ধাৱস্থা আৰু মৃত্যু)ৰ পৰা আঁতৰাই, মিত্ৰ–বৰুণৰ যৌথ, নিয়মবদ্ধ সুৰক্ষাৰ অধীনত ৰাখে, আৰু অগ্নিক জ্ঞানী যজ্ঞ-মধ্যস্থ (হোতৃ) হিচাপে স্থাপন কৰে। ই প্ৰাণ আৰু অপানক সুৰক্ষিত কৰে, বন্ধু আৰু শত্রু—দুয়োফালৰ পৰা অহা অনিষ্ট দূৰ কৰে, আৰু শেষত অদিতি আৰু সৰ্বদেৱৰ আশীৰ্বাদত দীঘলীয়া আয়ু, দেহৰ দীপ্তি, আৰু বয়সলৈ পৌঁছাৰ মঙ্গল কামনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुःप्राप्तिः। तुभ्य॑मे॒व ज॑रिमन् वर्धताम॒यं मेमम॒न्ये मृ॒त्यवो॑ हिंसिषुः श॒तं ये॑। मा॒तेव॒ पु॒त्रं प्रम॑ना उ॒पस्थे॑ मि॒त्र ए॑नं मि॒त्रिया॑त् पा॒त्वंह॑सः
তোমাৰেই—হে জৰা (বয়স)—বৃদ্ধি হওক। এই মোৰ মানুহজনক, মোক, শতগুণ অন্য অন্য মৃত্যুবোৰে যেন আঘাত নকৰে। যেন সদয়-মনা মাতৃয়ে পুত্ৰক কোলাত ধৰে, তেনেকৈ মিত্ৰে নিজৰ মিত্ৰীয় শক্তিৰে তাক অংহস্ (দুঃখ-দোষ)ৰ পৰা ৰক্ষা কৰক।
Mantra 2
मि॒त्र एनं॒ वरु॑णो वा रि॒शादा॑ ज॒रामृ॑त्युं कृणुतां संविदा॒नौ। तद॒ग्निर्होता॑ व॒युना॑नि विद्वान् विश्वा॑ दे॒वानां॒ जनि॑मा विवक्ति
মিত্ৰ—অথবা আঘাত-ভক্ষক বৰুণ—উভয়ে একমতে এই মানুহজনৰ বাবে জৰা-মৃত্যুৰ পৰা উভতি অহা (নিবৃত্তি) ঘটাওক। সেই অগ্নি—হোতা—বিধি-ব্যৱস্থা (বয়ুন) জানি, দেৱসকলৰ সকলো জন্ম আৰু কৰ্তব্য-বিভাগ পৃথককৈ প্ৰকাশ কৰে।
Mantra 3
त्वमी॑शिषे पशू॒नां पार्थि॑वानां॒ ये जा॒ता उ॒त वा॒ ये ज॒नित्राः॑ । मेमं प्रा॒णो हा॑सी॒न्मो अ॑पा॒नो मेमं मि॒त्रा व॑धिषु॒र्मो अ॒मित्राः॑
তুমি পাৰ্থিৱ পশুবোৰৰ অধিপতি—যিবোৰ জন্মিছে, আৰু যিবোৰ জননকাৰী। এই মানুহজনক প্ৰাণ যেন ত্যাগ নকৰে; অপানও যেন নাযায়। মিত্ৰসকলে যেন এই মানুহজনক বধ নকৰে; অমিত্ৰসকলেও যেন নকৰে।
Mantra 4
द्यौष्ट्वा॑ पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता ज॒रामृ॑त्युं कृणुतां संविदा॒ने। यथा॒ जीवा॒ अदि॑तेरु॒पस्थे॑ प्राणापा॒नाभ्यां॑ गुपि॒तः श॒तं हिमाः॑
দ্যৌঃ তোমাৰ পিতা, পৃথিৱী তোমাৰ মাতা—দুয়ো একমত হৈ তোমাৰ পৰা জৰা-মৃত্যুক দূৰ কৰক। যেন তুমি জীৱিত অৱস্থাত অদিতিৰ কোলাত, প্ৰাণ-আপানৰ ৰক্ষাত সুৰক্ষিত হৈ, শত শীত (শত বছৰ) লাভ কৰা।
Mantra 5
इ॒मम॑ग्ने॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से नय प्रि॒यं रेतो॑ वरुण मित्रराजन्। मा॒तेवा॑स्मा अदिते॒ शर्म॑ यच्छ॒ विश्वे॑ देवा ज॒रद॑ष्टि॒र्य॑थास॑त्
হে অগ্নি, এই মানুহজনক আয়ুষ (দীৰ্ঘজীৱন) আৰু বৰ্চস (তেজ)লৈ লৈ যোৱা। হে বৰুণ, হে মিত্ৰ-ৰাজন, প্ৰিয় ৰেতস (সন্তান-কাৰক বীজ) দিয়া। হে অদিতি, মাতৃৰ দৰে তাক শৰণ/আশ্ৰয় দিয়া; যাতে সকলো দেৱতাই বিধান কৰে—সেয়া যেন জৰদষ্টিৰ (বৃদ্ধাৱস্থা দেখা) হয়।
Frequently Asked Questions
It is used as a healing and life-prolonging recitation to avert decline and untimely death, stabilize the vital breaths, and place the person under orderly divine protection.
Together they represent concord and sovereign order (ṛta): by mutual agreement they ‘turn away’ jarā-mṛtyu, making protection effective both socially (Mitra) and juridically/apotropaically (Varuṇa).
Not necessarily. The hymn works primarily through prayer and ritual alignment; a fire (or simple flame) is the most natural support because Agni is the mediator who carries and ‘orders’ the rite.
Ask anything about Sukta 28 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.