Anuvaka 3
প্ৰত্যাৱৰ্তন-আৰু-ৰক্ষা: বৈৰিতা উলটাই পঠোৱা, দেহগত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা, আৰু দেৱ-তেজ, ঔষধি আৰু ঋত (ধাৰ্মিক-নিয়ম/ব্যৱস্থা)ৰ জৰিয়তে জীৱন, পশুধন আৰু কামনা স্থিৰ কৰা। উপবিষয়সমূহ: (১) প্ৰতিবৈৰিতা আৰু ‘ৰিটাৰ্ন-টু-চেণ্ডাৰ’ যাতু/হেতি-নিবৰ্ত্তন (প্ৰতিযাতু) (২) সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু আপঃৰ দীপ্তিময় ৰক্ষা (তেজস্/হৰস্/অৰ্চিষ্) (৩) ঔষধি, পৃশ্নিপৰ্ণী-কেন্দ্ৰিক অপোত্ৰোপায়িক আৰু চিকিৎসা-অনুষ্ঠান (৪) পশু-সংগ্ৰহ আৰু সমৃদ্ধি-ৰক্ষা (গৰু-ধন একত্ৰ/ধৰি ৰখা) (৫) আয়ুষ্য: দীঘলীয়া আয়ু আৰু জীৱন-স্থিতি।
Suktas in Anuvaka 3
Sukta 21
AVŚ 2.21 এটা সৰু কিন্তু শক্তিশালী প্ৰতি-শত্ৰুতা সূক্ত, য’ত সূৰ্য্যৰ দীপ্তি—হৰস (দাহক বল), অৰ্চিষ (কিৰণ) আৰু শোচিঃ (জ্বালা)—ক অস্ত্ৰ কৰি ঘৃণাক তাৰ উৎসলৈ উভতাই দিয়া হয়। “যি আমাক ঘৃণা কৰে, যাক আমি ঘৃণা কৰোঁ” এই পুনৰাবৃত্ত ধ্বনিৰে সূৰ্য্যতাপক নৈতিক-আচাৰগত প্ৰতিশোধৰ কৰ্তা হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে—ই আক্ৰমণকাৰীক দগ্ধ কৰি আঁতৰাই পঠিয়ায়, আৰু পাঠকৰ পক্ষক ৰক্ষা কৰে।
Sukta 22
এই ছয়-মন্ত্ৰীয়া অথৰ্ববেদীয় মন্ত্রচাৰ্মে চন্দ্ৰ (চাঁদ)ক ‘হৰস’ আৰু ‘তেজস’—দাহক আৰু দীপ্তিমান শক্তি—ৰ বাহক হিচাপে আহ্বান কৰি বৈৰিতা উলটাই আক্রমণকাৰীৰ ওপৰত ঘূৰাই দিবলৈ বিচাৰে। স্তোত্ৰখনত বাৰে বাৰে এই কাৰ্যক “যি আমাক ঘৃণা কৰে” তাৰ বিৰুদ্ধে ন্যায়সঙ্গত প্ৰতিদান বুলি ধৰা হৈছে, আৰু শত্রুৰ দীপ্তি, বল আৰু কাৰ্যকৰী কৰ্তৃত্ব কেঢ়াই ল’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ শক্তিক চন্দ্ৰীয়, স্থানান্তৰযোগ্য বল হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, যাক প্ৰতি-হৰ (prati-hara) ৰূপে পিছুৱাই লক্ষ্য কৰি বৈৰী অভিপ্ৰায় বা অভিচাৰক নিষ্ক্ৰিয় কৰি শাস্তি দিব পাৰি।
Sukta 23
AVŚ 2.23 এটা সংক্ষিপ্ত প্ৰতিমায়া/প্ৰতি-যাদু (অপশক্তি-নিবাৰণ) সূক্ত, য’ত জলসমূহ (আপঃ) ক তেজস্ আৰু ৰক্ষাৰ দ্বাৰা সশক্ত উজ্জ্বল, অগ্নিময় শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে। জলৰ অর্চিষ্ (দীপ্তি), হরঃ (হৰণকাৰী বল) আৰু তেজস্ (কাৰ্যক্ষমতা) আহ্বান কৰি, এই মন্ত্রে বৈৰিতাজনিত অনিষ্টক “উলটাই পঠিয়াই” দিয়ে আৰু আক্রমণকাৰীৰ শক্তি/প্ৰভাৱ কেঢ়ি লয়, লগতে পাঠকৰ পৰিসৰক অন্তৰ্নিহিতভাৱে সুৰক্ষা দিয়ে।
Sukta 24
এই অথৰ্ববেদীয় প্ৰতিসৰ্প-অভিচাৰিক সূক্তই শত্রুৰ দুষ্ট কৰ্মক তাৰ কৰ্তাৰ ওপৰতে উভতাই দিয়ে—যাতু (মায়াবী এজেণ্ট), নিক্ষিপ্ত “মিছাইল” (হেতি) আৰু ভক্ষণকাৰী কীমীদিনীসকলক আদেশ দিয়ে যাতে সিহঁতে নিজৰ মালিকৰ ওচৰলৈ পুনৰ ঘূৰি যায়। ইয়াৰ শক্তি ব্ৰহ্মণৰ বাধ্যকাৰী প্ৰভাৱত—এনে কাৰ্যকৰ বাক্য যিয়ে নাম ধৰে, বান্ধে, আৰু অনিষ্টক পুনৰ-নিৰ্দেশিত কৰি লক্ষ্য ভুক্তভোগীৰ সলনি প্ৰেৰককেই ভক্ষণ কৰায়। পুনৰাবৃত্তিময় আদেশসূচক বাক্য (“পুনঃ…যান্তু…”, “তং অত্ত…”) এক ন্যায়িক, প্ৰায় চুক্তিসদৃশ উলট-পালট সৃষ্টি কৰে—এজেণ্টসকলে যিয়ে সিহঁতক নিযুক্ত কৰিছিল সেই লোককেই খাই পেলাবলৈ বাধ্য।
Sukta 25
AV 2.25 এটা সংক্ষিপ্ত ভৈষজ্য–অপোত্ৰোপৈক সূক্ত, য’ত পৃশ্নিপৰ্ণীক বিজয়ী ঔষধ-দেৱী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে; তেওঁৰ শক্তিয়ে শত্রুভাৱাপন্ন লোক, যাদু-টোনা আৰু গৰ্ভপাত ঘটোৱা শক্তিসমূহক অক্ষম কৰিব পাৰে। ‘কুনামধাৰী’ লোকৰ মূৰ কাটি পেলোৱাৰ দৰে মন্ত্রীয় উচ্চাৰণ আৰু অগ্নিসদৃশভাৱে ধাওঁ খোৱা ঔষধৰ কল্পনাৰ জৰিয়তে, এই সূক্তে এক ঔষধীয় উদ্ভিদক সম্পূৰ্ণ নিষ্ক্ৰিয়কৰণ আৰু সামূহিক সুৰক্ষাৰ অস্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।
Sukta 26
AV 2.26 হৈছে পশু-সংগ্ৰহৰ বাবে এটা পুষ্টিক-ৰক্ষা সূক্ত: ই গৰু-ধনক গোষ্ঠলৈ “ধাৰা”ৰ দৰে বৈ আহিবলৈ, ঠিকমতে ঘৰলৈ লৈ আহিবলৈ, আৰু তাৰ পিছত দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখিবলৈ আহ্বান কৰে—যাতে সিহঁতে ভ্ৰমি নাযায় বা হেৰাই নাযায়। জ্ঞানী পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে বৃহস্পতিকে, আগত শুভ নেত্ৰী হিচাপে সিনীৱালীক, আৰু দান কৰি সুৰক্ষিত কৰা শক্তি হিচাপে অনুমতিক আহ্বান কৰি, এই সূক্তই গৰু-খুঁটি/গো-পেনক সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষাৰ এক ৰীতিগতভাৱে সীল কৰা কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।
Sukta 27
AVŚ 2.27 এটা সুৰক্ষামূলক চিকিৎসা-মন্ত্ৰ; ইয়াত ওষধি (Oṣadhi) ক ব্যক্তিৰূপে ধৰি খোৱাৰ নিৰ্ণায়ক মুহূৰ্তত ঔষধৰূপে প্ৰয়োগ কৰা হয়, যাতে বৈৰী শক্তিয়ে ‘গ্ৰাস’ জিকিব নোৱাৰে। ‘গ্ৰাস আৰু প্ৰতি-গ্ৰাস’ এই সূত্ৰ পুনৰাবৃত্তি কৰি, সূক্তটোৱে আহাৰ গ্ৰহণকেই প্ৰতি-অভিচাৰ কৰ্মত পৰিণত কৰে; আঘাতকাৰী আৰু ৰস-শোষক (arāsaḥ) সকলক নিস্তেজ কৰি, ইন্দ্ৰ-সদৃশ ভাৱে শত্রুসমূহৰ ওপৰত বিজয় নিশ্চিত কৰে।
Sukta 28
AV 2.28 এটা আয়ুষ্য-ভৈষজ্য সূক্ত; ই উপাসক/ৰোগীক জৰা–মৃত্যু (বৃদ্ধাৱস্থা আৰু মৃত্যু)ৰ পৰা আঁতৰাই, মিত্ৰ–বৰুণৰ যৌথ, নিয়মবদ্ধ সুৰক্ষাৰ অধীনত ৰাখে, আৰু অগ্নিক জ্ঞানী যজ্ঞ-মধ্যস্থ (হোতৃ) হিচাপে স্থাপন কৰে। ই প্ৰাণ আৰু অপানক সুৰক্ষিত কৰে, বন্ধু আৰু শত্রু—দুয়োফালৰ পৰা অহা অনিষ্ট দূৰ কৰে, আৰু শেষত অদিতি আৰু সৰ্বদেৱৰ আশীৰ্বাদত দীঘলীয়া আয়ু, দেহৰ দীপ্তি, আৰু বয়সলৈ পৌঁছাৰ মঙ্গল কামনা কৰে।
Sukta 29
AV 2.29 এটা দীৰ্ঘায়ু আৰু সমৃদ্ধিৰ আশীৰ্বাদমূলক মন্ত্র; ই লাভগ্ৰহণকাৰীৰ ভিতৰত দীৰ্ঘ জীৱন “ৰোপণ” কৰি, তাপৰ দেৱীয় শক্তি (অগ্নি), গঠন/সৃষ্টি-কাৰ্য (ত্বষ্টৃ) আৰু শুভ প্ৰেৰণা (সবিতৃ)ৰ জৰিয়তে তাক স্থিৰ কৰে। ইয়াত আয়ুষ্যক প্ৰজা (নিৰাপদ সন্ততি) আৰু ৰায়স্-পোষ (ধন-সম্পদৰ সজীৱ বৃদ্ধি)ৰ সৈতে একেলগে বাঁধি, শেষত পুনৰুদ্ধাৰ হোৱা, ক্ষয় নোহোৱা জীৱনীশক্তি (ঊৰ্জা) আৰু দীপ্তিময় কল্যাণ (বৰ্চস্)ৰ দাবীৰে আশীৰ্বাদ সীল-মোহৰ মাৰে।
Sukta 30
এই পাঁচ-পদীয়া আথৰ্বণিক মন্ত্র-চাৰ্ম উপমামূলক বাধ্যকৰণেৰে কাম কৰে: বায়ুৱে যেনেকৈ পৃথিৱীৰ ওপৰত ঘাঁহক ঘূৰাই-মথে, তেনেকৈ কৰ্তাই লক্ষ্যব্যক্তিৰ মনসক ‘মথি’ নিজৰ ফালে ঘূৰাই আনে—আকুলতা/আকাঙ্ক্ষা জগাই তোলে আৰু সি আঁতৰি যোৱাত বাধা দিয়ে। আকর্ষণ (স্ত্ৰীকৰ্মণী/পৌষ্টিক-অভিচাৰিক)ৰ সৈতে একেলগে, এই সূক্তত বহিষ্কাৰ-ধাৰণাও আছে—যেনেকৈ খোলৰ পৰা কাঁইট টানি উলিয়াই পেলোৱা হয়, তেনেকৈ অনধিকারী ক্ষতি/উপদ্ৰৱক দূৰলৈ পঠাই দিয়া—ই আথৰ্বণিক অভ্যাস অনুসাৰে “টানি-আনা” আৰু “হটাই-দিয়া” ধৰণৰ মন-দেহ প্ৰযুক্তি একেলগে জোৰা লগোৱাৰ কথা দেখুৱায়।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.