Varaha Purana 152.63: Adhyaya 152, Shloka 63

Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Devanagari script

द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 152.63

Transliteration

dvādaśaitāni tīrthāni devānāṃ durlabhāni ca || snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ sahasraguṇitaṃ bhavet ||

Translation

تُذكر هذه التيـرثات الاثنا عشر (tīrtha) أنها عسيرة المنال حتى للآلهة. فالاغتسال، والعطاء، والتلاوة التعبدية (japa)، والقربان في النار (homa) إذا أُدّيت هناك تضاعفت ألفَ ضعف.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; (here) नपुंसकलिङ्ग बहुवचन-विशेषणार्थे ‘twelve’ (qualifies एतानि/तीर्थानि)

• एतानि: these
• एतानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणम्

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन

• दुर्लभानि: rare/difficult to obtain
• दुर्लभानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies तीर्थानि)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma/Topic (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• दानम्: charity
• दानम्: Karma/Topic (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• जपम्: recitation (japa)
• जपम्: Karma/Topic (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• होमम्: fire-offering (homa)
• होमम्: Karma/Topic (कर्म/विषय)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• सहस्र-गुणितम्: multiplied a thousandfold
• सहस्र-गुणितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) + गुणित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गुण्/गण्?)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सहस्रेण गुणितम् = multiplied by a thousand)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Varāha (default)

Tags

• Classical Literature
• Ancient Geography
• Ritual Studies
• Indic Cosmology

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The verse preserves a common Purāṇic rhetorical device: enumerating tīrthas and presenting intensified ritual efficacy to encourage pilgrimage and patronage.

Which geographic location is identified?

No single site is named here; it refers collectively to a set of twelve tīrthas introduced in the surrounding passage.

What is the primary ethical instruction?

It promotes disciplined ritual conduct—charity, recitation, and offerings—presented as culturally constructive practices tied to recognized sacred landscapes.