Rig Veda 8.96.21: Mandala 8, Sukta 96, Mantra 21

Sukta 8.96

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

स वृत्रहेन्द्र ऋभुक्षाः सद्यो जज्ञानो हव्यो बभूव । कृण्वन्नपांसि नर्या पुरूणि सोमो न पीतो हव्यः सखिभ्यः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.96.21

Transliteration

sa vṛtra-héndra ṛbhukṣā́ḥ sadyó jajñānó havyo babhūva | kṛṇván apā́ṃsi naryā̀ purū́ṇi sómo na pītó havyáḥ sakhíbhyāḥ ||

Translation

هو—إندرا قاتل ڤِرترا، رِبهُكشا ذو مهارة التشكيل—وُلد في الحال، فصار جديرًا بأن يُدعى في اليَجْنَا. يُنجز أعمالًا كثيرة نافعة للبشر؛ وكالسُّوما إذا شُرِب، يغدو قُربانَ بهجةٍ للرفاق (القوى الباطنة التي تصاحب السالك).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वृत्रहा: Vṛtra-slayer
• वृत्रहा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Noun/Epithet
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऋभुक्षाः: R̥bhukṣā (an epithet of Indra)
• ऋभुक्षाः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Noun/Epithet
• Root: ऋभुक्षन्/ऋभुक्ष (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: अधिकारण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• जज्ञानः: newly born; having been born
• जज्ञानः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जनि) → जज्ञान (कृदन्त: क्त/क्वसु-सम्भवः; परिपूर्ण-भूतार्थे)

• हव्यः: to be invoked; worthy of oblation
• हव्यः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: हव्य (प्रातिपदिक; √हू ‘आह्वाने’/यज्ञ-सम्बन्धः)

• बभूव: became
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• कृण्वन्: doing, performing
• कृण्वन्: कर्तृ (सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: √कृ (करोति) → कृण्वत् (वर्तमान-कृदन्तः, शतृ)

• अपांसि: deeds, works
• अपांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक; ‘कार्य/कर्म’)

• नर्या: manly, heroic
• नर्या: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धि/वीर्यवत्’)

• पुरूणि: many
• पुरूणि: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• पीतः: drunk, having been drunk
• पीतः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: √पा (पिबति) → पीत (कृदन्त: क्त)

• हव्यः: to be invoked; worthy of offering
• हव्यः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• सखिभ्यः: for (his) friends
• सखिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)