Rig Veda 8.102.3 — Mandala 8, Sukta 102, Mantra 3

Sukta 8.102

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

त्वया ह स्विद्युजा वयं चोदिष्ठेन यविष्ठ्य । अभि ष्मो वाजसातये ॥

Transliteration

tváyā ha svíd yujā́ vayáṃ códīṣṭhena yaviṣṭhya | abhí ṣmó vā́ja-sātaye ||

Translation

معك حقًّا، رفيقًا مقرونًا بنيرنا، أيّها الأحدثُ سنًّا، وبقوّتك الأشدِّ دفعًا نندفعُ قُدُمًا نحو نيلِ vāja—فيضِ القوّة والاقتدار.

Word by Word

• त्वया: by you / with you
• त्वया: करण
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed / surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• स्वित्: perhaps / indeed?
• स्वित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वित् (निपात)

• युजा: as a yoked companion / with a yoke-fellow
• युजा: करण
• Type: Noun/Adjective
• Root: युज् (धातु) → युज्- (कृदन्त-प्रातिपदिक) / युज्- (सहचर/युग्मार्थ)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चोदिष्ठेन: with the most impelling (force)
• चोदिष्ठेन: करण
• Type: Adjective
• Root: चोदिष्ठ (प्रातिपदिक; ‘चोद’ < √चुद् ‘प्रेरणे’ + इष्ठ-तम)

• यविष्ठ्य: O youngest (one)!
• यविष्ठ्य: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: यविष्ठ्य (प्रातिपदिक; यविष्ठ = ‘अत्यन्त-युवा/कनिष्ठ’ + -य)

• अभि: towards / unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• ष्मः: we
• ष्मः: कर्तृ
• Type: Pronoun (enclitic)
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनक्लिटिक ‘स्मः/ष्मः’

• वाजसातये: for the winning of the prize / for prize-attainment
• वाजसातये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वाजसाति (प्रातिपदिक; वाज ‘प्राइज/बल/अन्न’ + साति ‘प्राप्ति/विजय’)