Rig Veda 6.69.5: Mandala 6, Sukta 69, Mantra 5
Sukta 6.69
Rishi: Bharadvāja (traditional).
Devata: Indra-Viṣṇu.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥
Transliteration
indrā́viṣṇū tát panayā́yyaṃ vāṃ sómasya máda urú cakramā́the | ákṛṇutam antárikṣaṃ várīyo ’práthataṃ jīvásē no rájāṃsi ||
Translation
يا إندرا وفيشنو، في نشوةِ السُّوما وسُكرِها وسَّعتما ما هو جديرٌ بالعجب؛ وصنعتما الأنتاريكشا (الفضاءَ بين السماء والأرض) أفسحَ وأرحب، وبسطتما العوالمَ (رَجَامْسِي) لأجل حياتِنا.
Word by Word
इन्द्राविष्णूO Indra and Viṣṇu
इन्द्राविष्णू:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + विष्णु (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पनयाय्यम्praiseworthy, to be admired
पनयाय्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपनयाय्य (विशेषण-प्रातिपदिक; *पनय* ‘प्रशंसा/स्तुति’ इत्यादि-भाव)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
मदेin the exhilaration (intoxication)
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
उरुwide, broad
उरु:
Karma
TypeAdjective
Rootउरु (विशेषण-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रमाथेyou two strode forth / stepped out
चक्रमाथे:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-क्रम्’
अकृणुतम्you two made
अकृणुतम्:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वरीयःwider, more spacious
वरीयः:
Karma
TypeAdjective
Rootवरीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; उरु/वर ‘विस्तार’ भाव)
अप्रथतम्you two spread out
अप्रथतम्:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-प्रथ्’
जीवसेfor (our) living, for life
जीवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजीव् (धातु) → जीवस्/जीव (नामधातु-भाव) / ‘जीवसे’ (दातिव्-रूप)
नःfor us / of us
नः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रजांसिthe regions, spaces (realms)
रजांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
