Rig Veda 4.6.10: Mandala 4, Sukta 6, Mantra 10

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (with similes invoking Marut dynamics)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ये ह त्ये ते सहमाना अयासस्त्वेषासो अग्ने अर्चयश्चरन्ति । श्येनासो न दुवसनासो अर्थं तुविष्वणसो मारुतं न शर्धः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.6.10

Transliteration

yé ha tyé té sáhamānā ayā́s tveṣā́so agne arcáyaś cáranti | śyenā́so ná duvasanā́so árthaṃ tuvi-svaṇáso mā́rutaṃ ná śárdhaḥ ||

Translation

أولئكَ—هم لكَ—الصامدونَ بلا كَلَلٍ، يا أَغني؛ الشِّدادُ، يمضونَ كألسنةِ نارِ التَّسبيح. كالصقورِ يندفعونَ نحو الغاية، مُدوِّينَ كحشدِ الماروت (Marut)، يبتغونَ الغُنْمَ المقصود.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्ये: those (very ones)
• त्ये: Kartā (ये इत्यस्य विशेषण/अन्वय) अथवा संबन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā (ये…त्ये…ते = those who…)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहमाना: enduring, withstanding, overcoming
• सहमाना: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सह् (धातु) + शानच् (वर्तमान कृदन्त) → सहमान

• अयासः: unwearied, tireless
• अयासः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयास (प्रातिपदिक; a-yās ‘unwearied/untiring’)

• त्वेषासः: fierce, blazing
• त्वेषासः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वेष (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अर्चयः: flames, rays
• अर्चयः: Kartā (चरन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अर्चि/अर्चय (प्रातिपदिक; ‘flame, ray’; वैदिक बहुवचन)

• चरन्ति: move, roam, go about
• चरन्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• श्येनासः: hawks, falcons
• श्येनासः: Kartā (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• दुवसनासः: worshippers, servers
• दुवसनासः: Kartā (अर्थं… [गच्छन्ति/अन्वेषन्ते] इत्यर्थे) अथवा विशेषण
• Type: Noun
• Root: दुवसन (प्रातिपदिक; ‘worshipper/servant’ < दुवस् ‘worship, service’)

• अर्थम्: goal, purpose, prize
• अर्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तुविष्वणसः: loud-sounding, roaring
• तुविष्वणसः: Kartā (ते/अर्चयः इत्यस्य विशेषण) अथवा उपमान-पक्षे
• Type: Adjective
• Root: तुविष्वण (प्रातिपदिक; ‘loud-roaring, thundering’)

• मारुतम्: Marut-like; (the) Marut host
• मारुतम्: Karma (न…शर्धः इत्यस्य विशेष्य-रूपेण) / उपमान-सम्बन्ध
• Type: Adjective/Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• शर्धः: troop, host, band
• शर्धः: Kartā (अन्तर्निहित ‘(इव) [चरन्ति/गर्जन्ति]’ इत्यर्थे) अथवा उपमान
• Type: Noun
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक)