Rig Veda 4.1.13: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 13

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (as leader of the ancestral quest) with strong Ushas/light-release imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.1.13

Transliteration

asmā́kam átra pitáro manuṣyā́ abhí prá sedur ṛtám āśuṣāṇā́ḥ | aśmá-vrajāḥ su-dúghā vavré ántar úd usrā́ ā́jan uṣáso huvānā́ḥ ||

Translation

هنا تقدّم آباؤنا الأوّلون من البشر نحو Ṛta (الحقّ/النظام الكوني) بسعيٍ سريع. كاسرو الحِصن الحجريّ، فتحوا في داخله مجاريَ الوفرةِ الغزيرةِ الإدرار؛ ودفعوا إلى العلوّ الأضواءَ الحمراءَ اللامعة، منادين أُوشَس Uṣas (الفجرات).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• पितरः: the fathers, ancestors
• पितरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• मनुष्याः: men, human (forefathers)
• मनुष्याः: कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• प्र: forth, forward
• प्र: उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• सेदुः: they sat down / took their seat / approached and sat
• सेदुः: क्रिया (कर्तृ: पितरः/मनुष्याः)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) + उपसर्ग: अभि-प्र-

• ऋतमाः: most true/most righteous (in accord with ṛta)
• ऋतमाः: कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋतमा (प्रातिपदिक; ऋत + -तम)

• आशुषाणाः: hastening, speeding
• आशुषाणाः: कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: आशु (प्रातिपदिक) + √शू/श्वा? (वेद. कृत्: आशुषाण- ‘hastening’)

• अश्मव्रजाः: having a stone-enclosure/stone-pen (epithet)
• अश्मव्रजाः: कर्तृ (उषसः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Adjective/Noun (compound epithet)
• Root: अश्म-व्रज (समास; अश्मन् + व्रज)

• सुदुघाः: well-yielding (richly milking)
• सुदुघाः: कर्तृ (उदुस्राः/उषसः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुघ (समास; सु + दुह्-घञ्/कृत् ‘well-milking’)

• वव्रे: (it) covered/enclosed
• वव्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणोति/वृणुते; ‘to cover/choose’; here ‘to cover/enclose’)

• अन्तर्: within, inside
• अन्तर्: अधिकरण/देशवाचक
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपपद)

• उदुस्राः: the ruddy ones (cows; figuratively dawn-rays)
• उदुस्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उदुस्रा (प्रातिपदिक; ‘ruddy/bright cows’)

• आजन्: they drove/impelled
• आजन्: क्रिया (कर्तृ: उदुस्राः)
• Type: Verb
• Root: √अज् (धातु; ‘to drive’)

• उषसः: the dawns
• उषसः: कर्म
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• हुवानाः: calling, invoking
• हुवानाः: कर्तृ (उदुस्राः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √ह्वे (धातु; ‘to call/invoke’) → हुवान (कृत्, PPP/participle)