Rig Veda 10.45.3: Mandala 10, Sukta 45, Mantra 3
Sukta 10.45
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन् ॥
Transliteration
samudré tvā nṛmánā apsv àntar nṛcákṣā īdhe divó agna ū́dhan | tṛtī́ye tvā rájasi tasthivā́ṃsam apā́m upásthe mahiṣā́ avardhan ||
Translation
في مياه المحيط تُوقدك إرادةُ البشر في الداخل؛ يا أغني، أنتَ ضرعُ السماء، تُرى ببصيرة الرائي. وفي الحيّز الثالث من الفضاء الأوسط، قائماً ثابتاً، في حِجرِ المياه يزيدك العِظامُ نماءً.
Word by Word
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (Agni)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृमणाःmen (the man-minded/heroic ones)
नृमणाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनृमणा (प्रातिपदिक; नृ + मना)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
नृचक्षाःmen-seeing ones (seers/men with vision)
नृचक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनृचक्षा (प्रातिपदिक; नृ + चक्षस्/चक्षा)
ईधेis kindled / is kindled for
ईधे:
—
TypeVerb
Rootइध् (धातु)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky, heaven’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऊधन्udder; swelling source (of nourishment)
ऊधन्:
कर्म (उपमान/विशेष्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootऊधन् (प्रातिपदिक)
तृतीयेin the third
तृतीये:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रजसिin the region/space (rajas)
रजसि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
तस्थिवांसम्standing / having stood
तस्थिवांसम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootस्था (धातु) → तस्थिवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/परफेक्ट्-भागवत्)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
महिषाःbuffaloes; mighty ones
महिषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
अवर्धन्they increased / made grow
अवर्धन्:
—
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.