Valmiki Ramayana 2.95.1: Ayodhya Kanda, Sarga 95, Shloka 1

मन्दाकिनीनदीदर्शनम्

The Vision of the Mandākinī at Citrakūṭa

Devanagari script

अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः ।

अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम् ॥१॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.95.1

Transliteration

atha śailādviniṣkramya maithilīṃ kosaleśvaraḥ |

adarśayacchubhajalāṃ ramyāṃ mandākinīṃ nadīm ||1||

Translation

ثمّ، بعدما نزل من الجبل، أرى سيّدُ كوسالا ميثيلي النهرَ الماندَاكيني البهيّ، ذا المياه المباركة الطاهرة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha-marker (सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: काल/अनन्तर-अव्यय (then/thereupon)

• शैलात्: from the mountain
• शैलात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• विनिष्क्रम्य: having come out/descended
• विनिष्क्रम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-निस्-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive); अव्ययभाव

• मैथिलीम्: to Maithili (Sita)
• मैथिलीम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कोसलेश्वरः: lord of Kosala (Rama)
• कोसलेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोसल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (lord of Kosala)

• अदर्शयत्: showed
• अदर्शयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) sense: 'caused to see/showed'

• शुभ-जलाम्: having pure/auspicious water
• शुभ-जलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः; विशेषण (qualifying नदीम्)

• रम्याम्: charming
• रम्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying नदीम्)

• मन्दाकिनीम्: Mandakini
• मन्दाकिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नदीम्: river
• नदीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Then Rama, the lord of Kosala, descended from the mountain and showed Sita the charming river Mandakini of sacred waters.

Characters & Entities

• Rama
• Sita
• Mandakini River

FAQs

Why is Rama referred to as 'Kosalesvara' in the forest?

The epithet 'Kosalesvara' (Lord of Kosala) reaffirms Rama's inherent sovereignty and royal status, emphasizing that his dignity remains intact even while living as an ascetic in exile.

What is the significance of the river Mandakini in this context?

The Mandakini river at Chitrakuta serves as a setting of serene beauty and purity, providing solace and a picturesque environment for Rama and Sita during their forest stay.