Atharva Veda 7.76.4: Kanda 7, Anuvaka 8, Sukta 76, Mantra 4

Sukta 76

Sanskrit (Devanagari)

प॒क्षी जा॒यान्यः॑ पतति॒ स आ वि॑शति॒ पूरु॑षम्। तदक्षि॑तस्य भेष॒जमु॒भयोः॒ सुक्ष॑तस्य च

Sanskrit recitationAtharva Veda 7.76.4

IAST Transliteration

pakṣī́ jāyānyáḥ patati sá ā́ viśati púruṣam | tád ákṣitasya bheṣajám ubháyoḥ súkṣatasya ca ||

English Translation (Griffith/Whitney)

A winged Jāyānya flieth; it entereth into the man. That is the medicine of the uninjured, and of both—yea, of that which is well-stricken also.

Translation

يطيرُ جَايَانْيَا مُجَنَّحٌ؛ ويدخلُ في الإنسان. فذلك دواءٌ لغيرِ المجروح، ولِكِلَيْهِما—بل ولِمَن أُصيبَ إصابةً مُحكَمةٍ أيضًا.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पक्षी: the bird
• पक्षी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् (प्रातिपदिक) ← पक्ष (पक्ष ‘पंख/पक्ष’)

• जायान्यः: belonging to/going to the wife (homeward, to the spouse)
• जायान्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: जायान्य (प्रातिपदिक; ‘पत्नी/जाया-सम्बन्धी’)

• पतति: flies, falls, alights
• पतति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)

• सः: he/that one
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards, into
• आ: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• विशति: enters
• विशति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)

• पूरुषम्: a man/person
• पूरुषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: (सम्बन्ध/विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अक्षितस्य: of the uninjured/undiminished (one)
• अक्षितस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अक्षित (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; a- + क्षि/क्षय ‘क्षीण होना’ → ‘अक्षीण/अविनष्ट’)

• भेषजम्: remedy, medicine
• भेषजम्: कर्म/विधेय (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: भेषज (प्रातिपदिक)

• उभयोः: of both
• उभयोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुक्षतस्य: of the well-wounded / properly cut (one)
• सुक्षतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: सु-क्षत (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; सु- ‘well’ + क्षत ‘wounded/ cut’)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (attribution uncertain at single-verse level in common indices)

Devata: Bheṣaja / the expelling power against Jāyānya (affliction-personification)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires full hymn metrical audit)

Mantra Rasa

Primary: bhayankara

Secondary: shanta