Atharva Veda 15.18.3: Kanda 15, Anuvaka 2, Sukta 18, Mantra 3

Sukta 18

Sanskrit (Devanagari)

योऽस्य॒ दक्षि॑णः॒ कर्णो॒ऽयं सो अ॒ग्निर्योऽस्य स॒व्यः कर्णो॒ऽयं स पव॑मानः

IAST Transliteration

yó ’sya dákṣiṇaḥ kárṇo ’yáṃ sá agnír yó ’sya savyáḥ kárṇo ’yáṃ sá pavamā́naḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Which is his right ear—this is Agni; and which is his left ear—this is Pavamāna.

Translation

ما كانَ أذنَهُ اليُمنى—فهذا هو «أغني»؛ وما كانَ أذنَهُ اليُسرى—فهذا هو «بافامانا».

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/its
• अस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दक्षिणः: right
• दक्षिणः: Viśeṣaṇa (of कर्णः)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)

• कर्णः: ear
• कर्णः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā (deictic subject) / Apposition
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā (correlative to यः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni; fire
• अग्निः: Kartā / Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/its
• अस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सव्यः: left
• सव्यः: Viśeṣaṇa (of कर्णः)
• Type: Adjective
• Root: सव्य (प्रातिपदिक)

• कर्णः: ear
• कर्णः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā (deictic subject) / Apposition
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā (correlative to यः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पवमानः: Pavamāna (the purifying one; Soma/wind as purifier)
• पवमानः: Kartā / Predicate nominative
• Type: Participle (Adjectival noun)
• Root: पू (धातु, पुनाति) → पवमान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रकृति; ‘purifying, flowing’)

Attribution

Rishi: Anonymous Vratya tradition

Devata: Agni; Pavamāna

Chandas: Prose-like identificatory style

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta