Adhyaya 6

Verse 1

देव्युवाच । अत्यद्भुतं महादेव माहात्म्यं कथितं मम । अपूर्वं देवदेवेश कदाचिन्न श्रुतं मया

Devī thưa: “Ôi Mahādeva, Ngài đã kể cho con nghe một sự vĩ đại kỳ diệu khôn cùng—điều chưa từng có, hỡi Chúa tể của chư thần. Trước nay con chưa từng được nghe như vậy.”

Verse 2

ब्रह्मांडे यानि लिंगानि कीर्तितानि त्वया मम । तेषां प्रभावेनाधिक्यं सोमेशे तत्कथं वद

“Trong muôn liṅga khắp toàn cõi vũ trụ mà Ngài đã tán dương cho con, vì sao Somēśvara lại vượt trội về uy lực và sự thù thắng? Xin Ngài nói cho con điều ấy.”

Verse 3

किं प्रभावो महादेव क्षेत्रस्य च सुरेश्वर । तन्मे ब्रूहि सुरेशान याथातथ्यं ममाग्रतः

“Ôi Mahādeva, ô Chúa tể chư thiên, uy lực chân thật của thánh địa (kṣetra) này là gì? Hỡi Sureśāna, xin nói cho con đúng như thật, rõ ràng ngay trước mặt con.”

Verse 4

ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं तव । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं सोमेशस्य वरानने

Īśvara phán: “Từ nay, hỡi người mặt ngọc, Ta sẽ tuyên bày cho nàng bí mật tối thượng—oai đức của Prabhāsakṣetra và của Somēśvara.”

Verse 5

तीर्थानां परमं तीर्थं व्रतानां परमं व्रतम् । जाप्यानां परमं जाप्यं ध्यानानां ध्यानमुत्तमम्

“Trong mọi thánh địa hành hương, đây là tīrtha tối thượng; trong mọi giới nguyện, đây là giới nguyện tối thượng; trong mọi trì tụng, đây là japa cao nhất; trong mọi thiền định, đây là thiền định thù thắng nhất.”

Verse 6

योगानां परमो योगो रहस्यं परमं महत् । तत्तेहं संप्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमना प्रिये

“Đó là yoga tối thượng, là bí mật lớn lao và tối thượng. Nay Ta sẽ giảng cho nàng; hỡi người yêu dấu, hãy lắng nghe với tâm nhất điểm.”

Verse 7

सोमेशं परमं स्थानं पंचवक्त्रसमन्वितम् । एतल्लिंगं न मुंचामि सत्यंसत्यं मयोदितम्

“Somēśvara là chốn ngự tối thượng, đầy đủ năm diện. Ta không rời bỏ liṅga này—đó là chân thật, chân thật, lời Ta đã nói.”

Verse 8

यच्च तत्परमं देवि ध्रुवमक्षयमव्ययम् । सोमेशं तद्विजानीहि मा विकल्पमना भव

“Và điều gì là tối thượng, hỡi Devī—vững bền, bất hoại, không suy tàn—hãy biết đó chính là Somēśvara. Chớ để tâm nàng khởi nghi.”

Verse 9

निर्भयं निर्मलं नित्यं निरपेक्षं निराश्रयम् । निरंजनं निष्प्रपंचं निःसंगं निरुपद्रवम्

Vô úy, vô cấu, thường hằng; không cần gì, không nương tựa gì; vô nhiễm, vượt ngoài mọi phô bày của thế gian; vô chấp, không bị khuấy động.

Verse 10

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे संव्यवस्थितम् । अपवर्गमविज्ञेयं मनोरम्यमनामयम्

Hãy biết đó chính là liṅga, được an lập tại Prabhāsa. Ấy là giải thoát tự thân—vượt ngoài tri kiến thường tình—làm hoan hỷ tâm lòng và không còn khổ bệnh.

Verse 11

नित्यं च कारणं देवं मखघ्नं सर्वतोमुखम् । शिवं सर्वात्मकं सूक्ष्ममनाद्यं यच्च दैवतम्

Hãy biết Thần tính ấy là thường hằng và chính là Nhân tối sơ—Śiva, Đấng diệt trừ tế lễ kiêu mạn, hướng mặt về mọi phương; là Tự ngã của muôn loài, vi tế, vô thủy—Chân Thần được tôn thờ tại Prabhāsa.

Verse 12

आत्मोपलब्धिविज्ञेयं चित्तचिंताविवर्जितम् । गमागमविनिर्मुक्तं बहिरंतश्च केवलम्

Thực tại ấy được biết bằng chứng ngộ Tự ngã trực tiếp; lìa mọi cấu tạo và ưu tư của tâm; vượt ngoài đến và đi; chỉ một mình nó còn lại—thuần tịnh, hiện diện cả ngoài lẫn trong.

Verse 13

आत्मोपलब्धिविषयं स्तुतिगोचरवर्जितम् । निष्कलं विमलात्मानं प्रकटं ज्ञानदीपकम्

Ấy là cảnh giới của chứng ngộ Tự ngã, vượt ngoài tầm lời tán tụng; vô phần, tự tánh thanh tịnh; hiển lộ như ngọn đèn của chân trí.

Verse 14

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे सुरसुंदरि । निरावकाशरहितं शब्दं शब्दांतगोचरम्

Hỡi bậc mỹ lệ giữa chư thiên, hãy biết tại Prabhāsa đó chính là “Liṅga”—vượt ngoài mọi sự trải rộng của không gian, nhưng được nhận biết như ý nghĩa nội mật của âm thanh, chạm đến tận cùng và vượt qua mọi lời nói.

Verse 15

निष्कलं विमलं देवं देवदेवं सुरात्मकम् । हेतुप्रमाणरहितं कल्पनाभाववर्जितम्

Đấng ấy vô phần và thanh tịnh không nhiễm—Thần của các thần, tinh túy của chư thiên—vượt ngoài mọi chứng cứ nhân quả và thước đo, không bị chạm đến bởi tưởng tượng hay cấu tạo khái niệm.

Verse 16

चित्तावलोकविषयं बहिरंतरसंस्थितम् । प्रभासे तं विजानीहि प्रणवं लिंगरूपिणम्

Hãy biết Ngài tại Prabhāsa là đối tượng của quán chiếu nội tâm, an trụ cả ngoài lẫn trong—chính là Pranava (Oṃ), mang hình tướng Liṅga.

Verse 17

अनिष्पंदं महात्मानं निरानंदावलोकनम् । लोकावलोकमार्गस्थं विशुद्धज्ञानकेवलम्

Đại Ngã ấy bất động—được thấy vượt ngoài cuộc chơi của lạc thú; đứng trên con đường nơi các thế giới được chứng kiến, Ngài chỉ là tri kiến thanh tịnh thuần nhất.

Verse 18

विद्याविशेषमार्गस्थमनेकाकारसंज्ञितम् । स्वभावभावनाग्राह्यं भावातीतमलक्षणम्

An trụ trên con đường của minh tri đặc thù, Ngài được xưng tụng bằng nhiều hình tướng; chỉ nắm bắt được nhờ quán niệm về tự tánh của chính Ngài, vượt ngoài mọi trạng thái hữu thành và không có dấu ấn giới hạn.

Verse 19

वाक्प्रपंचादिरहितं निष्प्रपञ्चात्मकं शिवम् । ज्ञानज्ञेयावलोकस्थं हेत्वाभासविवर्जितम्

Śiva lìa xa mọi sự phô bày của lời nói; tự tánh Ngài vượt ngoài mọi sai biệt của thế giới hiện tượng. An trụ như Đấng chứng tri cả tri thức và đối tượng được biết, Ngài không vướng dù chỉ bóng dáng của sự hạn cuộc bởi nhân duyên.

Verse 20

अनाहतं शब्दगतं शब्दादिगणसंभवम् । एवं सोमेश्वरं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम्

Hãy biết Someśvara tại Prabhāsa—hiển lộ dưới hình tướng Liṅga—chính là âm thanh vô kích (anāhata), hiện diện ngay trong âm thanh, là nguồn phát sinh các phạm trù bắt đầu từ thanh (śabda).

Verse 21

शब्दब्रह्मगतं शान्तं स शब्दांतगमास्पदम् । सर्वातिरिक्त विषयं सर्वध्यानपदे स्थितम्

Ngài an tịnh, an trụ trong Brahman được nhận biết qua thánh âm (Śabda-Brahman), là nơi nương tựa tối hậu, nơi mọi lời nói đều dừng. Vượt ngoài mọi đối tượng kinh nghiệm, Ngài là mục tiêu và nền tảng của mọi thiền quán.

Verse 22

अनादिमच्युतं दिव्यं प्रमाणातीत गोचरम् । अधश्चोर्ध्वं गतं नित्यं जीवाख्यं देहसंस्थितम्

Ngài vô thủy, bất hoại, thần diệu, vượt ngoài tầm với của mọi thước đo và chứng cứ. Thường hằng thấm khắp dưới và trên, Ngài là Đấng vĩnh cửu, trong danh xưng “jīva”, an trú trong thân thể.

Verse 23

हृदादिद्वादशांतस्थं प्राणापानोदयास्तगम् । अग्राह्यमिन्द्रियात्मानं निष्कलंकात्मकं विभुम्

An trụ nơi “mười hai điểm tận” vi tế khởi từ tim, Ngài là sự khởi lên và lắng xuống của prāṇa và apāna. Không thể nắm bắt bởi các căn, Ngài là Tự ngã nội tại của mọi năng lực giác quan—thanh tịnh vô cấu và trùm khắp.

Verse 24

स्वरादिव्यंजनातीतं वर्णादिपरिवर्जितम् । वाचामवाच्यविषयमहंकारार्द्धरूपिणम्

Vượt lên trên nguyên âm và phụ âm, vượt ngoài mọi chữ và mọi hình tướng của chữ, Ngài là đối tượng “bất khả ngôn” mà lời nói không thể nắm bắt; nhưng Ngài cũng là nền tảng vi tế nơi ngã chấp chỉ hiện thành một phần.

Verse 25

अप्रतर्क्यमनुच्चार्यं कलनाकालवर्जितम् । निःशब्दं निश्चलं सौम्यं देहातीतं परात्परम्

Vượt ngoài suy luận và vượt ngoài lời xướng, lìa mọi tính toán và thời gian; không âm thanh, bất động, hiền hòa; Ngài siêu việt thân xác và là Đấng Tối Thượng vượt cả tối thượng.

Verse 26

भूतावग्रहरहितं भावाभावविवर्जितम् । अविज्ञेयं परं सूक्ष्मं पञ्चपञ्चादिसंभवम्

Không bị nắm giữ bởi những hình thái giới hạn của các đại, vượt ngoài cả hữu và vô; Ngài là điều không thể biết—cực kỳ vi tế và tối thượng—nhưng lại là nguồn phát sinh của các nhóm năm và những nguyên lý khác.

Verse 27

अप्रमेयमनंताख्यमक्षयं कामरूपिणम् । प्रभवं सर्वभूतानां बीजांकुरसमुद्भवम्

Không thể đo lường, mang danh “Vô tận”, bất hoại, tùy ý mà hiện các hình tướng; Ngài là cội nguồn của mọi loài—như hạt giống và mầm non, từ đó sự sống mở bày.

Verse 28

व्यापकं सर्वकामाख्यमक्षरं परमं महत् । स्थूलसूक्ष्मविभागस्थं व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्

Khắp cùng mọi nơi, được biết là Đấng thành tựu mọi sở nguyện; bất hoại, tối thượng và vĩ đại; Ngài an trụ trong phân biệt thô và tế—vĩnh hằng, vừa hiển lộ vừa ẩn tàng.

Verse 29

कल्पकल्पान्तरहितमनादिनिधनं महत् । महाभूतं महाकायं शिवं निर्वाणभैरवम्

Vượt ngoài mọi chu kỳ của kiếp và sự tận diệt, vô thủy vô chung, bao la; là Đại Nguyên Tố, là Thân Thể Vũ Trụ—chính Śiva, Bhairava có tự tánh là niết-bàn (an lạc giải thoát).

Verse 30

एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम् । योगक्रिया विनिर्मुक्तं मृत्युंजयमनादिमत्

Hãy biết Sadāśiva như vậy: tại Prabhāsa, Ngài an trụ trong hình tướng Liṅga; vượt ngoài mọi pháp hành yoga và mọi nghi lễ tác nghiệp, là Đấng Chiến Thắng Tử Thần, vô thủy.

Verse 31

सर्वोपसर्गरहितं सर्वतोव्यापकं शिवम् । अव्यक्तं परतो नित्यं केवलं द्वैतवर्जितम्

Ngài là Śiva—không vướng mọi tai ách, khắp cùng mọi phương; vô hiển, siêu việt, thường hằng, thanh tịnh, độc nhất, lìa mọi nhị nguyên.

Verse 32

अनन्यतेजसाक्रांतं प्रभासक्षेत्रवासिनम् । भूरिस्वयंप्रभप्रख्यं सर्वतेजोऽधिकं हरम्

Tại Prabhāsa-kṣetra, Hara an trú, tràn ngập quang huy vô song; nổi danh bởi tự quang rực rỡ dồi dào, vượt hơn mọi ánh sáng khác.

Verse 33

शरण्यंदेवमीशानमोंकारं शिवरूपिणम् । देवदेवं महादेवं पंचवक्त्रं वृषध्वजम्

Ngài là Đấng ban nương tựa, Chúa tể Īśāna—Oṃkāra hiện thân trong hình Śiva; Thần của chư thần, Mahādeva, năm mặt, cờ hiệu mang hình bò thiêng.

Verse 34

निर्मलं मानसातीतं भावग्राह्यमनूपमम् । सदा शांतं विरूपाक्षं शूलहस्तं जटाधरम्

Ngài thanh tịnh không vết nhơ, vượt ngoài tâm trí, chỉ nắm bắt bằng lòng sùng kính nội tâm thuần khiết, vô song—thường hằng an tịnh; Đấng mắt rộng, tay cầm Tam Xoa, tóc bện jata.

Verse 35

हृत्पद्मकोशमध्यस्थं शून्यरूपं निरञ्जनम् । एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिङ्गरूपिणम्

Hãy biết Sadāśiva như vậy: an trụ nơi trung tâm đóa sen tim, mang bản tính của sự rỗng rang nội tại (śūnya), thanh tịnh không nhiễm, không chấp trước—hiển lộ tại Prabhāsa dưới hình tướng Liṅga.

Verse 36

योऽसौ परात्परो देवो हंसाख्यः परिकीर्तितः । नादाख्यः सुव्रते देवि सोऽस्मिन्स्थाने स्थितः स्वयम्

Vị Thần ấy, vượt cả cái vượt ngoài, được tán dương là “Haṃsa” và cũng là “Nāda”—hỡi Devī có hạnh nguyện thanh cao—chính Ngài tự thân an trụ tại nơi này.

Verse 37

एतदादिस्वरूपं च मया योगबलेन तु । विज्ञातं देवि गदितं दिव्यमात्मानमात्मना

Bản thể nguyên sơ này ta đã chứng ngộ nhờ sức mạnh yoga; hỡi Devī, ta đã tuyên thuyết điều ấy—khi đã biết Chân Ngã thiêng liêng bằng chính Chân Ngã.

Verse 38

ऋग्वेदस्थस्तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने यजुषि स्थितः । अपराह्णे तु सामस्थो ह्यथर्वस्थो निशागमे

Buổi sáng Ngài an trụ như Ṛgveda; giữa trưa Ngài vững lập trong Yajus; buổi chiều Ngài đứng như Sāma; và khi đêm xuống Ngài hiện diện như Atharva.

Verse 39

वेदाहमेतं पुरुषं महांतमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् । तमेव विदित्वा न भवेत्तु मृत्युर्नान्यः पंथा विद्यते वै जनानाम्

Ta biết Đấng Đại Nhân ấy, rực sáng như mặt trời, vượt khỏi bóng tối. Chỉ cần biết Ngài mà thôi thì tử vong không khởi; đối với loài người, quả thật không có con đường nào khác.

Verse 40

इतीरितस्ते तु महाप्रभावः सोमेशलिंगस्य कृतैकदेशः । वृतं न चाब्दैर्बहुभिः सहस्रैर्वक्तुं च केनापि मुखैर्न शक्यम्

Vì thế, ta chỉ nói với các ngươi một phần rất nhỏ của đại vinh quang Liṅga Someśvara. Dẫu trải qua muôn ngàn năm cũng không thể bao quát trọn vẹn; và không ai có thể diễn tả hết, dù có bao nhiêu miệng đi nữa.

Verse 41

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रोऽपीदं पठेद्यदि । निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Dù là brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya hay cả śūdra—ai tụng đọc bản māhātmya này đều được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt sự viên mãn của mọi ước nguyện chân chánh.