Adhyaya 5

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गोमतीं कृष्णसंश्रयाम् । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः । सर्वपापविनिर्मुक्तः कृष्णसायुज्यमाप्नुयात्

Prahlāda thưa: Bấy giờ, hỡi các Bà-la-môn tối thượng, hãy đến sông Gomātī, nơi nương dưới sự che chở của Kṛṣṇa. Chỉ cần chiêm ngưỡng thôi cũng được giải thoát khỏi mọi trọng tội; sạch hết mọi lỗi lầm, liền chứng sāyujya—hợp nhất với Kṛṣṇa.

Verse 2

दुरितौघक्षयकरममंगल्यविनाशनम् । सर्वकामप्रदं नॄणां प्रणमेद्गोमतीजलम्

Hãy cúi lạy nước sông Gomātī, vì nước ấy diệt trừ dòng thác tội lỗi, xóa tan điều bất tường, và ban cho con người mọi ước nguyện chính đáng.

Verse 3

महापापक्षयकरमगतीनांगतिप्रदम् । पूर्वपुण्यवशात्प्राप्तं प्रणमेद्गोमतीजलम्

Hãy cúi lạy nước sông Gomātī, nước có thể tiêu trừ cả đại tội, ban chốn nương tựa cho kẻ không nơi nương tựa; và chỉ nhờ sức phước đức đời trước mà mới được gặp nước ấy.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । दैत्येन्द्र संशयोऽस्माकं तं त्वं छेत्तुमिहार्हसि । इयं का गोमती तत्र केनानीता महामते

Các hiền triết thưa: Hỡi chúa tể loài Daitya, chúng tôi có một điều nghi hoặc—xin ngài hãy đoạn trừ tại đây. Gomātī ấy là gì, và do ai đã đưa đến đó, bậc đại trí?

Verse 5

केन कार्यवशेनेह संप्राप्ता वरुणालयम् । सर्वं भागवतश्रेष्ठ ह्येतद्विस्तरतो वद

Vì mục đích gì mà nàng đến đây, đến nơi ngự của thần Varuṇa? Ôi bậc tối thắng trong hàng người sùng kính, xin hãy thuật lại tất cả điều ấy một cách tường tận.

Verse 6

प्रह्लाद उवाच । एकार्णवे पुरा भूते नष्टे स्थावर जंगमे । तदा ब्रह्मा समभवद्विष्णोर्नाभिसरोरुहात्

Prahlāda thưa rằng: Thuở xưa, khi chỉ còn một đại dương vũ trụ duy nhất và mọi loài hữu tình cùng vô tình đều tiêu mất, bấy giờ Brahmā đã hiện khởi từ đóa sen nơi rốn của Viṣṇu.

Verse 7

आदिष्टः प्रभुणा ब्रह्मा सृजस्व विविधाः प्रजाः । इति धाता समादिष्टो हरिणा सृष्टि कारणे

Brahmā được Đấng Chúa Tể truyền dạy: “Hãy tạo dựng muôn loài sai khác.” Như vậy, Đấng Tạo Hóa đã được Hari chỉ thị cho công việc kiến lập thế gian.

Verse 8

उक्त्वा बाढमिति ब्रह्मा ततः सृष्टौ मनो दधे । ससर्ज मानसात्सद्यः सनकाद्यान्कुमारकान् । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रजाः सृजत पुत्रकाः

Nói: “Được vậy,” Brahmā liền hướng tâm vào việc sáng tạo. Từ ý niệm của mình, Ngài tức khắc hóa hiện các hiền triết đồng tử, bắt đầu từ Sanaka; rồi Brahmā bảo họ: “Hỡi các con, hãy tạo dựng muôn loài.”

Verse 9

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा ते कृतांजलयोऽब्रुवन् । भगवन्भगवद्रूपं द्रष्टुकामा वयं प्रभो

Nghe lời Brahmā, họ chắp tay cung kính mà thưa: “Bạch Ngài, chúng con khát nguyện được chiêm bái thánh tướng của Bhagavān, ôi Đấng Chủ Tể.”

Verse 10

न बन्धमनुवर्त्तामः सृष्टिरूपं दुरासदम् । इत्युक्त्वा ते ययुः सर्वे सनकाद्या कुमारकाः

“Chúng ta sẽ không theo sự trói buộc phát sinh từ trạng thái tạo hóa khó vượt qua.” Nói vậy xong, các bậc hiền giả trẻ tuổi, đứng đầu là Sanaka, đều rời đi.

Verse 11

पश्चिमां दिशमास्थाय तीरे नदनदीपतेः । तेजोमयस्य रूपस्य द्रष्टुकामा महात्मनः । तस्मिन्मानसमाधाय तेपिरे परमं तपः

Họ hướng về phương tây, đến bờ của vị Chúa tể các dòng sông. Mong được chiêm ngưỡng hình tướng rực sáng của Đại Ngã ấy, họ an trú tâm nơi Ngài và tu hành khổ hạnh tối thượng.

Verse 12

बहुवर्षसहस्रैस्तु प्रसन्ने धरणीधरे । भित्त्वा जलं समुत्तस्थौ तेजोरूपं दुरासदम्

Sau nhiều ngàn năm, khi Đấng Nâng Đỡ Địa Cầu hoan hỷ, một hình tướng thuần quang rực rỡ, uy nghi khó đến gần, đã trỗi dậy xuyên qua làn nước.

Verse 13

अनेकदैत्यदमनं बहुयंत्रविदारणम् । सूर्यकोटिप्रभाभासं सहस्रारं सुदर्शनम्

Đó chính là Sudarśana—đấng khuất phục vô số loài quỷ, phá tan bao cơ quan và chiến cụ—rực sáng như mười triệu mặt trời, với ngàn nan hoa.

Verse 14

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे ब्रह्मपुत्राः परस्परम् । वीक्षमाणा भगवतः परमायुधमुत्तमम्

Thấy vậy, tất cả các con của Phạm Thiên đều kinh ngạc, nhìn nhau, trong khi chiêm ngưỡng vũ khí tối thượng và thù thắng của Đức Thế Tôn.

Verse 15

तान्विलोक्य तथाभूतान्वागुवाचाशरीरिणी । भो ब्रह्मपुत्रा भगवाञ्छ्रीघ्रमाविर्भविष्यति

Thấy họ ở trong trạng thái ấy, một tiếng nói vô hình cất lên: “Hỡi các con của Phạm Thiên, Đấng Thế Tôn sẽ sớm hiển lộ.”

Verse 16

अर्हणार्थं भगवतः शीघ्रमर्घ्यं प्रकल्प्यताम् । आयुधं लोकनाथस्य द्विजाः शीघ्रं प्रसाद्यताम्

“Hãy mau chuẩn bị lễ vật arghya để tôn kính Thế Tôn. Và hỡi các bậc nhị sinh, hãy mau làm cho vũ khí của Đấng Chúa Tể muôn loài được hoan hỷ.”

Verse 18

ऋषय उचुः । ज्योतिर्मय नमस्तेऽस्तु नमस्ते हरिवल्लभ । सुदर्शन नमस्तेऽस्तु सहस्राराऽक्षराऽव्यय

Các hiền triết thưa rằng: “Ôi Đấng rực sáng, xin đảnh lễ Ngài; xin đảnh lễ Ngài, người được Hari yêu quý. Ôi Sudarśana, xin đảnh lễ Ngài—ngàn nan hoa, bất hoại, không suy tàn.”

Verse 19

नमस्ते सूर्यरूपाय ब्रह्म रूपाय ते नमः । अमोघाय नमस्तुभ्यं रथांगाय नमोनमः

“Đảnh lễ Ngài, Đấng mang hình thái mặt trời; đảnh lễ Ngài, Đấng mang hình thái Brahman. Đảnh lễ Ngài, bậc không bao giờ sai lạc; đảnh lễ mãi mãi, ô Đĩa Luân (Rathāṅga).”

Verse 20

एवं ते पूजयामासुः सुमनोभिस्तथाऽक्षतैः

Thế rồi họ thờ phụng Ngài bằng những đóa hoa thơm và bằng akṣata—những hạt gạo nguyên vẹn không sứt vỡ.

Verse 21

अस्मरन्मनसा देवं ब्रह्माणं पितरं स्वकम् । तेषां तु चिंतितं ज्ञात्वा ब्रह्मा गंगामथाब्रवीत्

Họ nhớ trong tâm đến chính phụ thân của mình, thần Brahmā. Biết rõ điều họ đang nghĩ, Brahmā liền cất lời với nữ thần Gaṅgā.

Verse 22

याहि शीघ्रं सरिच्छ्रेष्ठे पृथिव्यां हरिकारणात् । गां गता त्वं महाभागे ततो बहुमताऽसि मे

“Hãy đi mau, hỡi bậc tối thượng trong các dòng sông, xuống cõi đất vì việc của Hari. Khi đã đến trần gian, hỡi người hữu phúc, nàng sẽ được Ta tôn vinh trọng hậu.”

Verse 23

उर्व्यां ते गोमती नाम सुप्रसिद्धं भविष्यति

Trên cõi đất, nàng sẽ được biết đến rộng khắp với danh xưng “Gomatī”.

Verse 24

वसिष्ठस्यानुगा भूत्वा याहि शीघ्रं धरातलम् । तातं पुत्रीवानुयाता वसिष्ठतनया भव

Hãy trở thành người tùy tùng của Vasiṣṭha mà mau xuống trần gian. Theo bậc tôn kính ấy như con gái theo cha, và hãy được biết đến như ái nữ của Vasiṣṭha.

Verse 25

बाढमित्येव सा देवी प्रस्थिता वरुणालयम् । वसिष्ठस्त्वग्रतो याति तं गंगा पृष्ठतोऽन्वगात्

Nữ thần ấy thưa: “Xin vâng,” rồi lên đường đến nơi ngự của Varuṇa. Vasiṣṭha đi trước, và Gaṅgā theo sau.

Verse 26

तां दृष्ट्वा मनुजाः सर्वे वसिष्ठेन समन्विताम् । नमश्चक्रुर्महाभागां गच्छतो पश्चिमार्णवम्

Thấy vị Nữ Thần rạng ngời ấy, được hiền thánh Vasiṣṭha tháp tùng, đang tiến về đại dương phương Tây, mọi người đều cúi đầu đảnh lễ Ngài.

Verse 27

आविर्बभूव तत्रैव यत्र ते मुनयः स्थिताः । द्रष्टुकामा हरे रूपं श्रिया जुष्टं चतुर्भुजम्

Ngay tại nơi các hiền thánh đang trú ngụ, Ngài liền hiển hiện, vì khát ngưỡng được chiêm bái hình tướng của Hari—bốn tay, rực rỡ bởi ân phúc của Śrī.

Verse 28

दृष्ट्वा वसिष्ठमनुगामायान्तीं सुरपावनीम् । अवाकिरन्महाभागां सुमनोभिश्च सर्वशः

Thấy bậc Đại Cát Tường, Đấng thanh tịnh hóa chư thiên, đang theo sau hiền thánh Vasiṣṭha mà tiến đến, họ liền rải hoa cúng dường Ngài từ khắp bốn phía.

Verse 29

दिव्यैर्माल्यैः सुगन्धैश्च गन्धधूपैस्तथाऽक्षतैः । संपूज्य हृष्टमनसः साधुसाध्विति चाब्रुवन्

Với vòng hoa cõi trời, hương thơm, trầm hương nghi ngút và hạt gạo nguyên (akṣata), họ phụng thờ Ngài trọn vẹn; lòng hoan hỷ, họ đồng thanh: “Lành thay! Lành thay!”

Verse 30

वसिष्ठं तेऽग्रगं दृष्ट्वा ह्युदतिष्ठंस्ततो द्विजाः । अर्घ्यादिसत्क्रियां कृत्वा प्रहृष्टा इदमब्रुवन्

Thấy hiền thánh Vasiṣṭha đi đầu, các vị brāhmaṇa liền đứng dậy. Sau khi cử hành nghi lễ tiếp đón cung kính, bắt đầu bằng lễ dâng arghya, họ hoan hỷ thốt lên những lời sau đây.

Verse 31

यस्मात्त्वया समानीता ह्यस्मिंल्लोके सरिद्वरा । तस्मात्तव सुतेत्येवं ख्यातिं लोके गमिष्यति

Vì chính ngươi đã đưa dòng sông tối thượng này vào cõi đời, nên nàng sẽ được người đời tôn xưng và nổi danh là “con gái của ngươi”.

Verse 32

गोः स्वर्गादागता यस्मादिदं स्थानं मती मता । तस्माद्धि गोमतीनाम ख्यातिं लोके गमिष्यति

Vì nàng được tôn nhận là từ cõi trời giáng xuống dưới danh xưng “Go” (bò thiêng), nên nơi chốn này cũng được kính trọng như vậy; do đó danh hiệu “Gomatī” quả thật sẽ vang danh khắp thế gian.

Verse 33

अस्या दर्शनमात्रेण मुक्तिं यास्यंति मानवाः । किं पुनः स्नान दानादि कृत्वा यांति हरेः पदम्

Chỉ cần được chiêm ngưỡng thánh địa này, con người đã đạt giải thoát. Huống chi khi tắm gội, bố thí và thực hành các nghi lễ đã dạy, họ sẽ đến được cảnh giới của Hari.

Verse 34

तामेव चार्घ्यं दत्त्वा ते योगींद्रा ईडिरे हरिम् । परं पुरुषसूक्तेन पुरुषं शेषशायिनम्

Dâng chính nước ấy làm lễ arghya, các bậc đại du-gi đã ca ngợi Hari—Đấng Tối Thượng—bằng Puruṣa Sūkta, tán thán Đấng Nhân Thần nằm trên Śeṣa.

Verse 35

इति संस्तुवतां तेषां हरिराविर्बभूव ह । पीतकौशेयवसनो वनमालाविभूषितः । दिव्यमाल्यानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः

Khi họ đang tán tụng như thế, Hari quả thật hiện ra trước mặt—mặc lụa vàng, trang nghiêm bằng vòng hoa rừng; thân thể được xức hương thơm và kết hoa trời, lại điểm tô bằng châu báu thiên giới.

Verse 36

शेषासनगतं देवं दिव्यानेकोद्यतायुधम् । ज्वलत्किरीटमुकुटं स्फुरन्मकरकुंडलम्

Họ chiêm ngưỡng Thần linh ngự trên tòa của Śeṣa, uy nghi giương lên vô số vũ khí thiêng—mão miện rực cháy, đôi khuyên tai makara lóe sáng.

Verse 37

भक्ताभयप्रदं शांतं श्रीवत्सांकं महाभुजम् । सदा प्रसन्नवदनं घनश्यामं चतुर्भुजम्

Ngài là Đấng ban vô úy cho người sùng kính—an tịnh, mang dấu Śrīvatsa trên ngực, cánh tay hùng vĩ; dung nhan luôn hoan hỷ, sẫm màu như mây mưa, và có bốn tay.

Verse 38

पादसंवाहनासक्तलक्ष्म्या जुष्टं मनोहरम् । तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे हर्षोत्कर्षसमन्विताः । विष्णुं ते विष्णुसूक्तैश्च तुष्टुवुर्वेदसंभवैः

Ngài khả ái, rạng ngời, được Lakṣmī ân cần hầu cận, chuyên tâm xoa bóp đôi chân Ngài. Thấy Ngài, hết thảy các bậc hiền triết trào dâng hoan hỷ, liền tán thán Viṣṇu bằng những thánh ca Viṣṇu phát sinh từ Veda.

Verse 39

एवं संस्तुवता तेषां विष्णुर्दीनानुकंपकः । उवाच सुप्रसन्नेन मनसा द्विजसत्तमान्

Khi họ tán tụng như thế, Viṣṇu—Đấng thương xót kẻ khốn cùng—đã dùng tâm ý vô cùng hoan hỷ mà phán bảo các bậc thượng thủ trong hàng lưỡng sinh.

Verse 40

श्रीभगवानुवाच । भोभोः कुमारास्तुष्टोऽहं प्रदास्यामि यथेप्सितम् । भविष्यथ ज्ञानयुता अस्पृष्टा मम मायया

Đức Thế Tôn phán: “Này các hiền giả trẻ, Ta đã hoan hỷ. Ta sẽ ban cho các ông điều các ông mong cầu. Các ông sẽ được đầy đủ chân trí, không bị māyā của Ta chạm đến.”

Verse 41

यस्मान्मोक्षार्थिभिर्विप्रा जलेनाहं प्रसादितः । तस्मादिदं परं तीर्थं सर्वकामप्रदं परम्

Vì Ta đã được các vị Bà-la-môn cầu giải thoát làm cho hoan hỷ bằng chính dòng nước này—nên nơi đây là thánh địa (tīrtha) tối thượng, cao quý bậc nhất, ban mọi ước nguyện chân chính.

Verse 42

अनुग्रहाय भवतां यत्र चक्रं सुदर्शनम् । निःसृतं प्रथमं विप्रा जलं भित्त्वा ममाग्रतः

Để ban ân cho các vị, hỡi các Bà-la-môn, chính tại đây bánh xe Sudarśana đã lần đầu xuất hiện—xé nước vọt ra trước mặt Ta.

Verse 43

चक्रतीर्थमिति ख्यातं तस्मादेतद्भविष्यति । ममापि नियतं वासो भविष्यति महार्णवे

Vì thế nơi này sẽ được tôn xưng là Cakratīrtha. Và ngay giữa đại dương bao la, chỗ ngự của Ta cũng sẽ được an lập tại đây như một trú xứ cố định.

Verse 44

येऽत्र स्नानं प्रकुर्वंति प्रसंगेनापि मानवाः । चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठास्तेषां मुक्तिः करे स्थिता

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, ngay cả những người chỉ tình cờ tắm tại đây, ở Cakratīrtha này—giải thoát đã ở ngay trong tay họ.

Verse 45

भवतोऽपि सदा ह्यत्र तिष्ठध्वं च द्विजर्षभाः । वायुभूतांतरिक्षस्थाः सर्वकामस्य दायकाः

Và các vị nữa, hỡi những bậc hiền thánh như bò mộng trong hàng nhị sinh, hãy ở lại đây mãi. Hóa thành như những hữu thể của gió, an trú giữa trung không, và hãy ban phát mọi ước nguyện chân chính.

Verse 46

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसः कृत्वार्घ्यं सुरपावनीम् । अवनिज्य हरेः पादौ मूर्ध्नाऽपश्चाप्यधारयन्

Prahlāda nói: Nghe vậy, lòng họ hân hoan, liền dâng arghya bằng dòng nước thanh tẩy thiêng liêng; rồi rửa chân của Hari, và đội chính nước ấy lên đầu như một sự tôn kính.

Verse 47

प्रक्षाल्य सा हरेः पादौ प्रविष्टा वरुणालयम् । तस्मिन्महापापहरा गोमती सागरं गता

Sau khi rửa chân của Hari, nàng đi vào nơi cư ngụ của Varuṇa, tức đại dương. Tại đó, sông Gomati—đấng diệt trừ trọng tội—tiếp tục chảy và hòa vào biển cả.

Verse 48

वरं दत्त्वा ततो विष्णुस्तत्रैवान्तर धीयत । सनकाद्या ब्रह्मसुतास्तस्थुस्तत्र समाहिताः

Rồi Viṣṇu, sau khi ban ân phúc, liền ẩn mất ngay tại đó. Còn Sanaka cùng các vị con của Brahmā vẫn ở lại, tâm an định, chuyên chú trong thiền quán.

Verse 49

एवं सा गोमती तत्र संजाता सागरंगमा । सर्वपापहरा प्रोक्ता पूर्वगंगेति या श्रुता

Như thế, sông Gomati phát sinh tại đó và trở thành dòng sông chảy ra biển. Nàng được tôn xưng là đấng trừ diệt mọi tội lỗi, và nổi danh với danh hiệu “Gaṅgā phương Đông”.