Adhyaya 81

Verse 1

। श्रीगरुड उवाच । ममास्ति दयितं मित्रं ब्राह्मणो भृगुवंशजः । तस्यास्ति माधवीनाम कन्या कमललोचना

Śrī Garuḍa thưa: “Con có một người bạn thân yêu, một Bà-la-môn sinh trong dòng dõi Bhṛgu. Ông ấy có một ái nữ tên Mādhavī, đôi mắt như hoa sen.”

Verse 2

न तस्याः सदृशः कांतः प्राप्तस्तेन महात्मना । यतस्ततोऽहमादिष्टः कांतमस्यास्त्वमानय । अनुरूपं द्विजश्रेष्ठ यद्यहं संमतस्तव

Bậc đại nhân ấy không tìm được một người chồng xứng đáng, ngang tầm với nàng. Vì thế, ông truyền cho ta: “Hãy đem về cho thiếu nữ này một phu quân—người tương xứng với nàng, hỡi bậc Bà-la-môn tối thắng—nếu ngươi coi trọng lời thỉnh cầu của ta.”

Verse 3

ततो मयाऽखिला भूमिस्तद्वरार्थं विलोकिता । न तदर्थं वरो लब्धः सर्वैः समुचितो गुणैः

Rồi ta đi khắp cõi đất, tìm kiếm một tân lang như thế. Nhưng vì mục đích ấy, ta vẫn không gặp được người nào thích hợp—một người đầy đủ mọi đức hạnh cần có.

Verse 4

ततस्त्वं पुण्डरीकाक्ष मम चित्ते व्यवस्थितः । अनुरूपः पतिस्तस्याः सर्वैरेव गुणैर्युतः

Vì thế, ô Đấng mắt như hoa sen, Ngài đã an trú vững chắc trong lòng ta như người phu quân hoàn toàn tương xứng cho thiếu nữ ấy—đầy đủ mọi phẩm hạnh cao quý.

Verse 5

तस्मात्पाणिग्रहं तस्याः स्वीकुरुष्व सुरेश्वर । अत्यन्तरूपयुक्ताया मम वाक्यप्रणोदितः

Vậy nên, ô Chúa tể chư thiên, xin Ngài nhận lấy tay nàng trong lễ thành hôn—nàng có dung sắc tuyệt trần—vì lời khẩn cầu của ta.

Verse 6

भगवानुवाच । अत्रानय द्विजश्रेष्ठ तां कन्यां कमलेक्षणाम् । येन दृष्ट्वा स्वयं पश्चात्प्रकरोमि यथोदितम्

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi bậc Nhị sinh tối thắng, hãy đưa thiếu nữ mắt như hoa sen ấy đến đây. Sau khi chính Ta nhìn thấy nàng, Ta sẽ làm đúng như lời đã thỉnh.”

Verse 7

गरुड उवाच । तव तेजोभयादेव सा कन्या जनकान्विता । मया दूरे विनिर्मुक्ता तत्कथं तामिहानये

Garuḍa thưa: “Chỉ vì sợ uy quang của Ngài mà thiếu nữ ấy—cùng với phụ thân—đã được ta thả đi thật xa. Vậy nay làm sao ta có thể đưa nàng trở lại đây?”

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । अत्र तां मम तत्तेजो जनकेन समन्विताम् । न हि धक्ष्यति तस्मात्त्वं शीघ्रं द्विजवराऽनय

Đức Thế Tôn phán: “Hãy mau đưa nàng đến đây, hỡi bậc nhị sinh tối thượng, cùng với phụ thân nàng. Hào quang của Ta sẽ không thiêu đốt nàng; vì thế chớ sợ.”

Verse 9

एवमुक्तस्ततस्तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तां कन्या मानयामास तं च विप्रभृगूद्वहम्

Được Viṣṇu—Đấng Đại Năng—phán dạy như vậy, ông liền kính trọng cả thiếu nữ ấy lẫn vị Brāhmaṇa tối thượng, bậc ưu tú nhất trong dòng Bhṛgu giữa hàng nhị sinh.

Verse 10

अथासौ प्रणिपत्योच्चैर्ब्राह्मणो मधुसूदनम् । लक्ष्मीवन्न्यविशत्पार्श्वे गरुडस्य समीपतः

Rồi vị Brāhmaṇa ấy cúi lạy sâu trước Madhusūdana, và—như chính Lakṣmī—an tọa bên cạnh, gần Garuḍa.

Verse 11

सापि कन्या वरारोहा बाल्यभावादनिन्दिता । शय्यैकांते समाविष्टा दक्षिणे मुरविद्विषः

Thiếu nữ ấy cũng vậy—thân hình mỹ lệ, vô tì vết nhờ sự ngây thơ tuổi nhỏ—ngồi nơi mép giường, bên phải của Đấng diệt Mura (Viṣṇu).

Verse 12

अथ कोपपरीतांगी महिष्याधर्ममाश्रिता । लक्ष्मीः शशाप तां कन्यां सपत्नीति विचिन्त्य च

Bấy giờ, nữ thần Lakṣmī—thân thể bị cơn giận chi phối, như một chính hậu ghen tuông mà rời bỏ chánh pháp—liền nguyền rủa thiếu nữ ấy, nghĩ rằng: “Nó là kẻ đồng thê đối địch.”

Verse 13

यस्मान्मे पुरतः पापे कांतस्य मम हर्षिता । शय्यायां त्वं समाविष्टा लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः । तस्मादश्वमुखी नूनं विकृता त्वं भविष्यसि

“Vì, hỡi con gái tội lỗi, ngay trước mặt ta, ngươi vui thích nơi người yêu dấu của ta, lại ngồi lên giường của chàng, ném bỏ sự thẹn thùng thật xa; bởi thế, chắc chắn ngươi sẽ trở nên dị dạng, mang khuôn mặt ngựa.”

Verse 14

एवं शापे श्रिया दत्ते हाहाकारो महानभूत् । सर्वेषां तत्र संस्थानां कोपश्चापि द्विजन्मनः

Khi Śrī (Lakṣmī) thốt lời nguyền như thế, một tiếng kêu than lớn bùng lên. Tất cả những người tụ hội nơi ấy đều chấn động, và vị nhị sinh (brāhmaṇa) cũng nổi giận.

Verse 16

यावन्नाग्निद्विजातीनां प्रत्यक्षं गुरुसंनिधौ । ससंकल्पं स्वयं दत्ता गृह्योक्तविधिना जनैः

Chừng nào lửa thiêng và các bậc nhị sinh còn hiện diện làm chứng, ngay trước mặt vị guru, thì dân chúng tự tay dâng hiến, với lời phát nguyện (saṅkalpa) trang nghiêm, đúng theo nghi thức được dạy trong Gṛhya-ritual.

Verse 18

एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रस्ततः प्रोवाच केशवम् । आतिथ्यं विहितं ह्येतत्तव पत्न्या यथोचितम् । तस्मात्तत्र प्रयास्यामि यत्र स्यात्तादृशी सुता

Nói xong, vị brāhmaṇa tối thượng ấy liền thưa với Keśava: “Sự tiếp đãi này quả đã được hiền thê của ngài cử hành đúng phép, thật xứng đáng. Vì vậy, tôi sẽ đi đến nơi có thể tìm được một người con gái như thế.”

Verse 19

ब्राह्मण उवाच । सहस्रं याच्यते कन्या करोत्येकः करग्रहम् । वाङ्मात्रेण न तस्याः स्यात्पत्नीभावः कथंचन

Bà-la-môn nói: “Dẫu có ngàn người đến cầu hôn thiếu nữ, chỉ một người thực hiện nghi lễ nắm tay (hôn phối). Chỉ bằng lời nói suông, nàng tuyệt nhiên không thể trở thành vợ được.”

Verse 20

तस्मान्नाश्वमुखी ह्येषा जन्मन्यस्मिन्भविष्यति । गृहीत्वेमां गृहं गच्छ प्रयच्छ स्वेप्सिताय च

“Vì thế, ngay trong kiếp này nàng sẽ không trở thành kẻ mặt ngựa. Hãy đưa nàng về nhà và gả nàng cho người mà ngươi mong muốn.”

Verse 22

सेयं तव सुता विप्र बंधुस्थानं समाश्रिता । भविष्यति ततो जामिः कनिष्ठा मेऽन्यजन्मनि

“Con gái của ngươi, hỡi Bà-la-môn, đã nương tựa vào địa vị thân tộc. Vì vậy, ở một kiếp khác, nàng sẽ trở thành em gái út của ta—một huyết thân gần gũi.”

Verse 23

अवतीर्णस्य भूपृष्ठे देवकार्येण केनचित् । वाजिवक्त्रधरा प्रोक्ता यद्येषा मम कांतया

“Khi ta giáng thế trên mặt đất vì một công việc của chư thiên nào đó, nếu nàng bị gọi là ‘kẻ mang mặt ngựa’ bởi duyên cớ người ái của ta…”

Verse 24

ततोऽहं सुमहत्कृत्वा तपश्चैवानया सह । करिष्यामि शुभास्यां च तथा लक्ष्मीमपि द्विज

“Bấy giờ ta sẽ cùng nàng thực hành khổ hạnh lớn lao; và, hỡi Bà-la-môn, ta cũng sẽ làm cho hiện khởi bậc có dung nhan cát tường—và cả nữ thần Lakṣmī nữa.”

Verse 25

एवं स भगवान्विप्रं तं सन्तोष्य तदा गिरा । गरुडेन समं चक्रे कथाश्चित्रा मनोरमाः

Bấy giờ, Đức Thế Tôn dùng lời từ hòa làm vị Bà-la-môn ấy hoan hỷ, rồi cùng Garuḍa đàm đạo những câu chuyện kỳ diệu, êm đẹp và đầy hoan lạc.

Verse 26

अथ तस्मिन्कथांते स गरुडः पुरुषोत्तमम् । प्रोवाच तां स्त्रियं दृष्ट्वा वृद्धां तेजःसमन्विताम्

Khi cuộc đàm đạo ấy đã kết thúc, Garuḍa bèn thưa với Puruṣottama. Thấy người phụ nữ kia tuy tuổi già mà vẫn rạng ngời uy quang, Ngài liền đề cập đến việc của bà.

Verse 27

अपूर्वेयं सुरश्रेष्ठ स्त्री वृद्धा तव पार्श्वगा । किमर्थं केयमाख्याहि कुतः प्राप्ता जनार्दन

“Ô bậc tối thắng trong chư thiên, người phụ nữ già đứng bên cạnh Ngài thật khác thường. Vì cớ gì bà ở đây? Xin hãy nói cho con biết—bà là ai và từ đâu đến, hỡi Janārdana?”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एषा ख्याता खगश्रेष्ठ लोकेऽस्मिन्वृद्धकन्यका । शांडिलीनाम सर्वज्ञा ब्रह्मचर्यपरायणा

Đức Thế Tôn phán: “Này bậc tối thắng trong loài chim, bà ấy được đời này tôn xưng là ‘Vṛddhakanyakā’—người thiếu nữ đã già. Tên bà là Śāṇḍilī, thông tuệ mọi điều, trọn lòng nương giữ hạnh Phạm hạnh (brahmacarya).”

Verse 29

तपोवीर्यसमोपेता सर्वदेवाभिवंदिता । नास्ति वै चेदृशी नारी खगेन्द्रात्र जगत्त्रये

“Bà được trang nghiêm bởi sức mạnh phát sinh từ khổ hạnh, và được hết thảy chư thiên kính lễ. Này chúa tể loài chim, quả thật trong ba cõi không có người nữ nào sánh bằng bà.”

Verse 30

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विहस्य विहगाधिपः । प्रोवाच वासुदेवं च तां विलोक्य चिरं द्विजाः

Sūta nói: “Nghe những lời ấy, chúa tể loài chim mỉm cười; rồi chăm chú nhìn nàng thật lâu, ngài mới cất lời với Vāsudeva—hỡi các bậc hiền triết song sinh.”

Verse 31

गरुड उवाच । नैतच्चित्रं तपो यच्च क्रियते सुमहत्तरम् । यथा च दीयते दानं यच्च तत्रास्ति चाद्भुतम् । तथा च क्रियते युद्धं संग्रामे युद्धशालिभिः

Garuḍa nói: “Chẳng có gì lạ khi người ta thực hành khổ hạnh lớn lao; cũng chẳng lạ khi bố thí—dẫu kỳ diệu. Cũng vậy, nơi chiến địa, kẻ tinh thông binh pháp vẫn giao chiến.”

Verse 32

नाश्चर्यं चित्रमेतच्च ब्रह्मचर्यं तदद्भुतम् । विशेषाद्यौवनावस्थां संप्राप्य पुरुषोत्तम

“Điều ấy chưa phải kỳ diệu thật. Chính Brahmacarya—hạnh thanh tịnh, tự chế trong độc thân—mới là điều kỳ diệu, nhất là khi bước vào tuổi thanh xuân, hỡi Puruṣottama.”

Verse 33

विशेषेण च नारीभिरत्र न श्रद्दधाम्यहम् । अवश्यं यौवनस्थेन तिर्यग्योनिगतेन च

“Và trong việc này, ta đặc biệt khó tin nơi phụ nữ. Bởi lẽ, người đang ở tuổi thanh xuân—dẫu sinh vào loài súc sinh—ắt cũng bị dục vọng thôi thúc.”

Verse 34

विकारः खलु कर्तव्यो नाधि काराय यौवनम् । यदि न प्राप्नुवंत्येताः पुरुषं योषितः क्वचित्

“Quả thật, tuổi trẻ dễ sinh biến động và xao động; tự nhiên nó không thuận cho sự chế ngự. Nếu những người nữ ấy không gặp được một người nam ở đâu đó…”

Verse 35

अन्योन्यं मैथुनं चक्रुः कामबाणप्रपीडिताः । कुष्ठिनं व्याधितं वापि स्थविरं व्यंगमेव च । अप्येताः पुरुषाभावे मन्यंते पंचसायकम्

Bị những mũi tên của thần Kāma (Đấng Năm Mũi) dày vò, họ còn giao hợp với nhau; hoặc với kẻ mắc phong, người bệnh tật, người già, thậm chí kẻ tàn tật. Quả thật, khi không có người đàn ông xứng hợp, họ vẫn cho rằng Đấng Năm Mũi ấy là không thể cưỡng lại.

Verse 36

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नांतकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना

Lửa chẳng bao giờ no với củi; đại dương chẳng bao giờ no với các dòng sông. Tử thần chẳng bao giờ no với muôn loài—cũng vậy, người nữ mắt đẹp chẳng bao giờ no với đàn ông.

Verse 37

न परत्र भयादेता मर्यादां विदधुः स्त्रियः । मुक्त्वा भूपभयं चैकमथवा गुरुजं भयम्

Những người nữ ấy không đặt ra khuôn phép vì sợ đời sau. Chỉ trừ nỗi sợ duy nhất là hình phạt của vua—hoặc có lẽ nỗi sợ phát sinh từ bậc trưởng thượng và thầy dạy—họ mới lập nên những giới hạn ấy.

Verse 38

सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा शांडिली ब्रह्मचारिणी । मौनव्रतधराऽप्येवं हृदि कोपं दधार सा

Sūta nói: Nghe những lời ấy, Śāṇḍilī—nữ tu giữ hạnh phạm hạnh—dẫu đang trì giới im lặng, vẫn ôm giữ cơn giận trong lòng.

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तस्य पक्षिनाथस्य तत्क्षणात् । उभौ पक्षौ गतौ नाशं रुण्डाकारोऽत्र सोऽभवत्

Ngay lúc ấy, trong khoảnh khắc, chúa tể loài chim mất cả hai cánh; đôi cánh đều bị hủy diệt, và tại đây ông trở nên như thân cây không đầu—không cánh, tàn phế.

Verse 40

मांसपिंडमयो रौद्रः सर्वरोगविवर्जितः । अशक्तश्च तथा गन्तुं पदमात्रमपि क्वचित्

Ngài hiện ra dữ dội, chỉ như một khối thịt, không vướng bệnh tật nào; thế nhưng lại bất lực, không thể bước đi dù chỉ một bước đến bất cứ nơi đâu.