Adhyaya 208

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एवं शक्रे दिवं प्राप्ते देवेषु सकलेषु च । गौतमः स्वाश्रमं प्रापत्कोपेन महता ज्वलन्

Viśvāmitra nói: Như vậy, khi Śakra đã lên cõi trời, và chư thiên cũng đều rời đi, Gautama trở về am thất của mình, bừng bừng cháy bởi cơn phẫn nộ lớn.

Verse 2

ततः स कथयामास सर्वं देवविचेष्टितम् । वरदानं च शक्राय शता नन्दस्य चाग्रतः

Rồi ông thuật lại mọi việc về hành động của chư thiên, cùng ân huệ đã ban cho Śakra, ngay trước mặt Śatānanda.

Verse 3

तच्छ्रुत्वा पितरं प्राह विनयावनतः स्थितः । तातांबाया न कस्मात्त्वं प्रसादं प्रकरोषि मे

Nghe vậy, người ấy đứng cúi mình cung kính và thưa với cha: “Thưa cha, vì sao cha không ban ân cho con về việc của mẹ con?”

Verse 4

उत्थापने न ते किञ्चिदसाध्यं विद्यते विभो । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यान्मम चांबया

Ôi bậc đại hùng, trong việc phục hồi điều đã sa ngã, đối với Ngài không có gì là bất khả. Vậy xin ban ân sủng cho con, để con được đoàn tụ cùng mẹ của con.

Verse 5

समागमो मुनिश्रेष्ठ दीनस्योत्कण्ठितस्य च । तस्मादुत्थाप्य तां तूर्णं प्रायश्चित्तविधिं ततः । तस्मादादिश मे क्षिप्रं येन शुद्धिः प्रजायते

Ôi bậc hiền triết tối thượng, với kẻ khốn cùng và khắc khoải mong chờ, đoàn tụ chính là sự an ủi duy nhất. Vậy xin mau phục hồi nàng; rồi hãy chỉ dạy nghi thức sám hối (prāyaścitta). Xin hãy truyền dạy ngay cho con con đường để đạt được sự thanh tịnh.

Verse 6

गौतम उवाच । मद्यावलिप्तभांडस्य यदि शुद्धिः प्रजायते । तत्स्त्रीणां जायतेशुद्धिर्योनौ शुक्राभिषेचनात्

Gautama nói: “Nếu một chiếc bình bị bôi rượu còn có thể được thanh tịnh, thì cũng vậy, người nữ vẫn đạt sự thanh tịnh dù tinh dịch đã được phóng vào trong dạ con.”

Verse 7

ब्राह्मणस्तु सुरां पीत्वा मौंजीहोमेन शुध्यति । तिंगिनीं साधयित्वा च न तु नारी विधर्मिता

“Một brāhmaṇa, sau khi uống rượu, được thanh tịnh nhờ nghi lễ Mauñjī-homa; nhưng một người nữ đã sa vào adharma, dù thực hành cả Tiṃginī-sādhana, cũng không vì thế mà được thanh tịnh.”

Verse 8

मद्यभांडमपि प्रायो यथावद्वह्निशोधितम् । विशुध्यति तथा नारी वह्निदग्धा विशुध्यति । यस्या रेतोऽथ संक्रांत मुदरांतेऽन्यसंभवम्

“Ngay cả một chiếc bình đựng rượu, nếu được thanh lọc đúng pháp bằng lửa, cũng trở nên sạch; cũng vậy, người nữ trở nên thanh tịnh khi bị lửa thiêu—người mà tinh dịch đã truyền vào và trong dạ con đã thụ thai một bào thai có nguồn gốc khác.”

Verse 9

एतस्मात्कारणान्माता मया ते पुत्र सा शिला । विहिता न हि तस्याश्च विशुद्धिस्तु कथञ्चन

Vì lý do này, hỡi con trai, ta đã định cho mẹ con phải hóa thành tảng đá đó; bởi vì đối với bà ấy, không có cách nào để thanh tẩy được.

Verse 10

शतानन्द उवाच । यद्येवं साधयिष्यामि तत्कृतेऽहं हुताशनम् । विषं वा भक्षयिष्यामि पतिष्यामि जलाशये

Śatānanda nói: "Nếu đúng như vậy, thì vì mục đích đó, con sẽ nhảy vào lửa; hoặc con sẽ uống thuốc độc; hoặc con sẽ gieo mình xuống hồ."

Verse 11

मातुर्वियोगतस्तात सत्यमेतन्मयोदितम् । धर्मद्रोणाः स्थिताश्चान्ये मन्वाद्या मुनयस्तथा

"Thưa cha, vì sự chia ly với mẹ, những gì con nói là sự thật. Các vị Dharma-droṇa và các hiền nhân bắt đầu từ Manu cũng đứng đó làm chứng."

Verse 12

इतिहासपुराणानि वेदांतानि बहूनि च । संचिंत्य तात सर्वाणि देहि शुद्धिं ममापि ताम् । मम मातुः करिष्यामि नो चेत्प्राणपरिक्षयम्

"Suy ngẫm về tất cả các bộ Itihāsa và Purāṇa, cũng như nhiều giáo lý Vedānta, thưa cha kính yêu, xin hãy ban sự thanh tẩy đó cho con nữa. Con sẽ giành lấy nó cho mẹ con; nếu không, con sẽ từ bỏ mạng sống."

Verse 13

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा गौतमः प्राह तं सुतम् । परिष्वज्य स्वबाहुभ्यां मूर्ध्न्याघ्राय ततः परम्

Viśvāmitra nói: "Nghe vậy, và suy ngẫm một hồi lâu, Gautama nói với con trai mình. Ôm con bằng chính đôi tay của mình và hôn lên đầu con, ông ấy sau đó nói tiếp."

Verse 14

यद्येवं वत्स मा कार्षीः साहसं पापसंभवम् । आत्मदेहविघातेन श्रूयतां वचनं मम

Nếu vậy, con yêu, chớ làm điều liều lĩnh gây nên tội lỗi bằng cách làm hại chính thân mình. Hãy lắng nghe lời ta.

Verse 15

मेध्यत्वे तव मातुश्च शुद्धिर्ज्ञाता मया पुरा । यया सा मम हर्म्यार्हा भविष्यति न संशयः

Từ lâu ta đã biết phép tẩy tịnh dành cho mẹ con; nhờ đó bà sẽ lại trở nên thanh khiết, xứng đáng với sự thánh thiện, và chắc chắn sẽ xứng đáng bước vào gia thất của ta.

Verse 18

उत्पत्स्यते रवेर्वंशे रामरूपी जना र्दनः । रावणस्य वधार्थाय मानुषं रूपमास्थितः । तस्य पादस्य संस्पर्शाद्भूयः शुद्धा भविष्यति । तस्मात्प्रतीक्ष्य तावत्त्वमौत्सुक्यं व्रज पुत्रक । एतत्सम्यङ्मया ज्ञातं वत्स दिव्येन चक्षुषा

Janārdana sẽ sinh trong dòng dõi Mặt Trời, mang hình tướng Rāma, nhận thân người để diệt Rāvaṇa. Chỉ cần được chạm vào bàn chân Ngài, điều này sẽ lại được thanh tịnh. Vậy con hãy đợi đến thời ấy, gác lại nỗi nôn nóng, con yêu. Ta đã biết rõ điều này bằng thiên nhãn, hỡi con.

Verse 19

एतच्छ्रुत्वा तथेत्युक्त्वा शतानन्दः प्रहर्षितः । स्थितः प्रतीक्षमाणस्तु तं कालं मातृवत्सलः

Nghe vậy, Śatānanda hoan hỷ đáp: “Xin vâng.” Rồi ông ở lại đó, chờ đợi thời khắc đã định, với tấm lòng dịu dàng hiếu kính như người hết mực thương mẹ.

Verse 20

ततः कालेन महता रामरूपी जनार्दनः । रावणस्य वधार्थाय जातो दशरथालये

Rồi sau một thời gian dài, Janārdana trong hình tướng Rāma đã giáng sinh nơi cung thất của Daśaratha, nhằm diệt trừ Rāvaṇa.

Verse 21

स मया भगवा विष्णुर्बालभावेन संस्थितः । निजयज्ञस्यरक्षार्थं समानीतः स्वमाश्रमम् । राक्षसानां विनाशाय यज्ञकर्मविनाशिनाम्

Đức Viṣṇu chí phúc ấy, an trú trong dáng một vương tử thiếu niên, đã được chính ta thỉnh về am thất của ta để hộ trì lễ tế yajña của ta, nhằm diệt trừ bọn rākṣasa phá hoại nghi lễ yajña.

Verse 22

हतैस्तै राक्षसै रौद्रैर्मम पूर्णोऽभवन्मखः । अयोध्यायाः समानीतः स मया रघुनंदनः

Khi bọn rākṣasa hung bạo ấy bị diệt, lễ tế của ta được viên mãn. Rồi chính ta hộ tống Rāma—niềm hoan hỷ của dòng Raghu—đến Ayodhyā.

Verse 23

सीतायाश्च विवाहार्थं लक्ष्मणेन समन्वितः । श्रुत्वा स्वयंवरं तस्याः पार्थिवानां समागमम्

Cùng với Lakṣmaṇa, mong cầu hôn phối với Sītā, Ngài nghe tin về lễ svayaṃvara của nàng và cuộc hội tụ của các bậc quân vương đến dự.

Verse 24

ततो मार्गे मया दृष्टा गौतमस्याश्रमे शुभे । अहिल्या सा शिला रूपा प्रमाणेन महत्तमा

Rồi trên đường đi, trong đạo tràng cát tường của Gautama, ta thấy Ahalyā—tồn tại dưới hình tảng đá, lớn lao về kích thước và hình lượng.

Verse 25

ततः प्रोक्तो मया रामः स्पृशेमां वत्स पाणिना । मानुषत्वं लभेद्येन गौतमस्य प्रिया मुनेः । शापदोषेण संजाता शिलेयं तस्य सन्मुनेः

Bấy giờ ta nói với Rāma: “Hỡi con yêu, hãy dùng tay chạm vào đây; nhờ đó, ái thê của hiền thánh Gautama sẽ được trở lại thân người. Vì lỗi do lời nguyền, nàng đã hóa thành tảng đá này—người thuộc về bậc thánh hiền cao quý ấy.”

Verse 26

अविकल्पं ततो रामो मम वाक्येन तां शिलाम् । पस्पर्श पार्थिवश्रेष्ठ कौतू हलसमन्वितः

Bấy giờ Rāma, bậc vương giả tối thượng, không chút do dự theo lời ta, chạm vào tảng đá ấy, lòng tràn đầy niềm kinh ngạc trang nghiêm.

Verse 27

अथ रामेण संस्पृष्टा सहसैवांगना मुनेः । शुशुभे मानुषी जाता दिव्यरूपवपुर्धरा

Rồi khi được Rāma chạm đến, người vợ của vị hiền sĩ lập tức trở lại làm người và rực sáng, mang thân tướng dung nhan thần diệu.

Verse 28

ततः सा लज्जयाऽविष्टा प्रणिपत्य च गौतमम् । स्मरमाणाऽत्मनः कृत्यं यच्छक्रेण समन्वितम्

Bấy giờ nàng bị nỗi hổ thẹn bao trùm, liền phủ phục trước Gautama, nhớ lại việc mình đã làm—một hành vi vướng mắc với Śakra (Indra).

Verse 29

प्रायश्चित्तं मम स्वामिन्देहि सर्वमशेषतः । यन्नरस्य समायोगे परस्याह प्रजापतिः

“Bạch chúa thượng, xin ban cho con phép sám hối (prāyaścitta) trọn vẹn, không sót phần nào—như Prajāpati đã dạy cho kẻ lỡ bước vào sự kết hợp bất chính với vợ người khác.”

Verse 30

अहं दुष्करमप्येतत्करिष्यामि न संशयः । येन शुद्धिर्भवेन्मह्यं पुरश्चरणसेवनात्

“Dẫu khó nhọc, con cũng nhất định làm, không chút nghi ngờ—con sẽ thực hành các pháp kỷ luật đã định (puraścaraṇa) để sự thanh tịnh được sinh khởi trong con.”

Verse 31

ततः संचिंत्य सुचिरं प्रोवाच गौतमस्तदा । कुरु चान्द्रायणशतं कृच्छ्राणां च सहस्रकम्

Bấy giờ hiền thánh Gautama suy niệm rất lâu rồi nói: “Hãy thực hành một trăm pháp trì giới Cāndrāyaṇa và một nghìn khổ hạnh Kṛcchra.”

Verse 32

प्राजापत्यायुतं चापि तीर्थयात्रापरायणा । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु यानि तीर्थानि भूतले । तेषां संदर्शनात्सम्यक्ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

“Lại nữa, hãy chuyên tâm hành hương và thực hành mười nghìn khổ hạnh Prājāpatya. Trên cõi đất có sáu mươi tám thánh địa (tīrtha); chỉ cần chiêm bái đúng pháp các nơi ấy, rồi ngươi sẽ đạt sự thanh tịnh.”

Verse 33

सा तथैति प्रतिज्ञाय नित्यं व्रतपरायणा । अष्टषष्टिसु तीर्थेषु वाराणस्यादिषु क्रमात्

Nàng thuận theo, lập lời thệ nguyện ấy, ngày ngày chuyên tâm trì giới; rồi theo thứ tự, nàng đi đến sáu mươi tám tīrtha—khởi đầu từ Vārāṇasī và các nơi khác nữa.

Verse 34

बभ्राम तानि लिंगानि पूजयन्ती प्रभक्तितः । क्रमेणैव तु संप्राप्ता हाटकेश्वरसंभवम्

Nàng lang thang đến các liṅga ấy, chí thành lễ bái với lòng sùng kính sâu xa; rồi theo tuần tự, nàng đến được thánh địa của Hāṭakeśvara.

Verse 35

यावत्पश्यति सा साध्वी तावन्नागबिलो महान् । पूरितो नागरेणैव मार्गः पातालसंभवः

Vừa khi người phụ nữ hiền đức ấy nhìn thấy, một hang rắn Nāga rộng lớn liền hiện ra; con đường được truyền rằng phát sinh từ Pātāla đã bị chính Nāga ấy lấp đầy.

Verse 36

गच्छंति येन पूर्वं तु तीर्थयात्रापरायणाः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं मुनीश्वराः

Chính theo con đường ấy, thuở trước các bậc đại hiền—chuyên tâm hành hương thánh địa—đã đi, để cầu được darśana (chiêm bái) Đức Hāṭakeśvara.

Verse 37

अथ सा चिन्तयामास न दृष्टे तु सुरेश्वरे । हाटकेश्वरदेवे च न हि यात्राफलं लभेत्

Rồi nàng tự nhủ: “Nếu không được thấy Đấng Chúa tể chư thiên—nếu không được chiêm bái Đức Hāṭakeśvara—thì chẳng thể đạt được quả phúc của cuộc hành hương.”

Verse 38

तस्मात्तपः करि ष्यामि स्थित्वा चैव सुदुष्करम् । येनाहं तत्प्रभावेन तं पश्यामि सुरेश्वरम्

“Vì thế, ta sẽ tu khổ hạnh (tapas), đứng vững trong kỷ luật vô cùng khó nhọc, để nhờ uy lực của khổ hạnh ấy mà ta được chiêm kiến Đấng Chúa tể chư thiên.”

Verse 39

एवं सा निश्चयं कृत्वा तपस्तेपे सुदुष्करम् । दर्शनार्थं हि देवस्य पातालनिलयस्य च

Đã quyết chí như vậy, nàng thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc, chỉ vì mong được darśana của Thần linh—Đấng có nơi cư ngụ tại Pātāla.

Verse 40

पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाश्रया । वर्षास्वाकाशशयना सा बभूव तपस्विनी

Mùa hạ nàng tu pháp “năm ngọn lửa”; mùa đông nàng nương nơi nước; mùa mưa nàng nằm dưới trời trống—như thế nàng trở thành một nữ khổ hạnh chân chính.

Verse 41

हरलिंगं प्रतिष्ठाप्य स्वनाम्ना चांतिके तदा । त्रिकालं पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

Rồi nàng dựng một Hara-liṅga ở gần đó và đặt tên theo chính mình; mỗi ngày ba thời nàng phụng thờ bằng hương thơm, hoa tươi và các thứ dầu xoa cúng dường.

Verse 42

एवं तपसि संस्थायास्तस्याः कालो महान्गतः । न च संदर्शनं जातं हाटकेश्वरसंभवम्

Dẫu nàng chuyên chú trong khổ hạnh như thế, thời gian dài đã trôi qua; nhưng vẫn không có linh kiến—Hāṭakeśvara chẳng hề hiển lộ trước nàng.

Verse 43

कस्यचित्त्वथ कालस्य शतानन्दश्च तत्सुतः । स तामन्वेषमाणस्तु तस्मिन्क्षेत्रे समागतः । मातृस्नेह परीतात्मा तीर्थान्वेषणतत्परः

Sau một thời gian, người con của nàng là Śatānanda đến nơi thánh địa ấy để tìm mẹ; lòng chàng tràn đầy tình mẫu tử và chuyên tâm dò tìm các tīrtha linh thiêng.

Verse 44

अथ तां तत्र संवीक्ष्य दारुणे तपसि स्थिताम् । प्रणिपत्य स्थितो दीनः सदुःखो वाक्यमब्रवीत्

Thấy nàng ở đó, đang an trú trong khổ hạnh khắc nghiệt, chàng cúi lạy rồi đứng buồn bã, đau xót mà thưa những lời này.

Verse 45

किमत्र क्लिश्यते कायस्तपः कृत्वा सुदारुणम् । सप्तषष्टिषु तीर्थेषु यानि लिंगानि तेषु च

Cớ sao ở đây thân xác lại bị hành hạ bởi khổ hạnh ghê gớm như vậy? Trong sáu mươi bảy tīrtha, những liṅga hiện hữu tại đó—

Verse 46

माहेश्वराणि लिंगानि तानि दृष्टानि च त्वया । एतत्पातालसंस्थं च हाटकेश्वरसंज्ञितम्

Những liṅga của Maheśvara ấy quả thật ngươi đã thấy. Còn liṅga này được an lập nơi Pātāla và mang danh Hāṭakeśvara—

Verse 47

न पश्यति नरः कश्चिद्दृष्टं क्षेत्रे न केनचित् । तेन शुद्धिश्च संजाता स्वभर्त्रा विहिता तु या

Không người đàn ông nào thấy được; trong thánh địa này cũng chưa từng ai thấy. Thế nhưng, nhờ chính sự tu trì ấy, sự thanh tịnh mà phu quân của nàng đã truyền dạy quả thật đã thành tựu.

Verse 48

तस्मादागच्छ गच्छामस्ताताश्रामपदे शुभे । त्वन्मार्गं वीक्षते तातः कर्षुको वर्षणं यथा

Vì thế, hãy đến—chúng ta về am thất cát tường. Phụ thân nàng đang dõi theo lối nàng đi, như người nông phu trông đợi mưa rơi.

Verse 49

आहिल्योवाच । यावत्पश्यामि नो देवं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । तावद्गच्छामि नो गेहं यदा पश्यामि तं हरम्

Āhilyā thưa: “Chừng nào con chưa được chiêm bái Thần Chủ mang danh Hāṭakeśvara, con sẽ không về nhà. Chỉ khi thấy được Hara (Śiva) ấy, con mới trở về.”

Verse 50

तदा यास्ये गृहं पुत्र निश्चयोऽयं मया कृतः

“Bấy giờ con sẽ về nhà, hỡi con trai—quyết định này con đã định chắc rồi.”

Verse 51

तच्छ्रुत्वा सोऽपि तां प्राह ह्येष चेन्निश्चयस्तव । मयाऽपि तातपार्श्वे तु प्रगंतव्यं त्वयाप

Nghe vậy, chàng cũng nói với nàng: “Nếu đó thật là quyết tâm kiên cố của nàng, thì ta cũng phải cùng nàng đi đến bên phụ thân của ta.”

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः सोपि स्थापयामास शांभ वम् । लिंगं च पूजयामास त्रिकालं तपसि स्थितः

Nói xong, chàng liền thiết lập một liṅga Śaiva (Śāmbhava), rồi ở trong khổ hạnh, ngày ba thời lễ bái liṅga ấy.

Verse 53

शतानन्दस्तु राजर्षिः गन्धपुष्पानुलेपनैः । नैवेद्यैर्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः पर्यतोषयत्

Còn bậc vương tiên Śatānanda làm đẹp lòng Thượng Đế bằng hương thơm, hoa và dầu xoa, bằng các phẩm vật cúng dường đa dạng, và bằng những thánh tụng (sūkta) đúng như Veda truyền dạy.

Verse 54

षष्ठान्नकालभोज्यस्य व्रतचर्यारतस्य च । एवं तस्याऽपि संस्थस्य गतः कालो महान्मुने । न च तुष्यति देवेश स्ताभ्यां द्वाभ्यां कथञ्चन

Dẫu chỉ ăn vào kỳ bữa thứ sáu và vui thích trong kỷ luật của giới nguyện và hạnh hành—như thế, hỡi bậc đại hiền, thời gian dài đã trôi qua khi chàng vẫn ở trong khổ hạnh; nhưng Đấng Chúa tể chư thiên vẫn chẳng hề thỏa lòng chỉ với hai điều ấy.

Verse 55

ततः कालेन महता गौतमोऽपि महामुनिः । आजगाम स्वयं तत्र पुत्रदर्शनलालसः

Sau một thời gian rất lâu, bậc đại hiền Gautama tự thân đến nơi ấy, lòng khát khao được gặp mặt con trai mình.

Verse 56

स दृष्ट्वा भार्यया सार्धं पुत्रं तपसि संस्थितम् । तुतोष प्रथमं तावत्पश्चादुःखसमन्वितः

Thấy con trai cùng với hiền thê kiên trú trong khổ hạnh, ông trước hết hoan hỷ; rồi sau đó lòng lại tràn đầy sầu muộn.

Verse 57

अहो बत महत्कष्टं पुत्रो मे कृशतां गतः । तपसः संप्रभावेन नयामि स्वगृहं कथम् । भार्येयं च तथा मह्यं विवर्णा तु कृशा स्थिता

“Ôi than, khổ nhọc lớn lao! Con trai ta đã gầy mòn. Do uy lực mạnh mẽ của khổ hạnh, ta làm sao đưa nó về nhà được? Và người vợ của ta nữa, cũng đứng đây—xanh xao, gầy guộc.”

Verse 58

एवं संचिंत्य मनसा तावुभौ प्रत्यभाषत । गम्यतां स्वगृहं कृत्वा तपसः संनिवर्तनम्

Suy nghĩ như vậy trong lòng, ông liền nói với cả hai: “Hãy trở về nhà mình, và khép lại khổ hạnh này cho đúng đạo.”

Verse 59

शतानन्द उवाच । तातांबा बहुधा प्रोक्ता तपसः संनिवर्तने । नो गच्छति तथा हर्म्यमदृष्टे हाटकेश्वरे

Śatānanda thưa: “Kính bạch cha mẹ, dẫu người đã nhiều lần bảo con dừng khổ hạnh, con vẫn chưa trở về nhà, cho đến khi được chiêm bái Hāṭakeśvara.”

Verse 60

अहं तया विहीनस्तु नैव यास्यामि निश्चितम् । एवं ज्ञात्वा महाभाग यद्युक्तं तत्समाचर

“Còn con, nếu phải lìa xa nàng, con nhất quyết sẽ không rời đi. Biết vậy rồi, bậc cao quý ơi, xin hãy làm điều hợp lẽ.”

Verse 61

गौतम उवाच । यद्येवं निश्चयो वत्स तव मातुश्च संस्थितः । अहं ते दर्शयिष्यामि तपसा हाटकेश्वरम्

Gautama nói: “Nếu chí nguyện ấy đã được an lập vững chắc trong con và trong mẹ con, hỡi đứa trẻ yêu dấu, thì nhờ sức khổ hạnh (tapas) của ta, ta sẽ khiến con được chiêm bái Hāṭakeśvara.”

Verse 62

एवमुक्त्वा ततः सोऽपि तपश्चक्रे महामुनिः । एकांतरोपवासस्तु स्थितो वर्षशतं मुनिः । षष्ठान्नकालभोजी च तावत्काले ततोऽभवत्

Nói xong, vị đại hiền ấy liền thực hành khổ hạnh. Suốt một trăm năm, bậc muni giữ phép nhịn ăn cách nhật; rồi trong một thời kỳ tương đương, ngài chỉ thọ thực vào kỳ bữa thứ sáu (tức sau những khoảng cách điều phục kéo dài).

Verse 63

त्रिरात्रभोजी पश्चाच्च स बभूव मुनीश्वरः । तावत्कालं फलैर्निन्ये तावत्कालं जलाशनः । वायुभक्षस्ततो भूयस्तावत्कालमभून्मुनिः

Về sau, bậc tôn chủ của các muni ấy chỉ thọ thực mỗi ba đêm một lần. Trong một thời kỳ tương đương, ngài sống bằng trái cây; trong một thời kỳ tương đương, ngài chỉ dùng nước; rồi lại trong một thời kỳ tương đương, vị hiền giả sống như kẻ “nuôi thân bằng khí” mà thôi.

Verse 64

ततो वर्षसहस्रांते परमे संव्यवस्थिते । प्रभिद्य मेदिनीपृष्ठं निष्क्रांतं लिंगमुत्तमम्

Rồi đến cuối một ngàn năm, khi khổ hạnh đã đạt đến sự viên mãn tối thượng, một liṅga thù thắng bỗng bừng vọt lên, xuyên qua mặt đất và hiện ra trước mắt.

Verse 65

द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम । एतस्मिन्नंतरे देवः शंभुः प्रत्यक्षतां गतः

Nó rực sáng như mười hai mặt trời và mang đủ mọi tướng lành. Ngay trong khoảnh khắc ấy, thần Śambhu hiện bày trực tiếp trước mắt.

Verse 66

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः । तस्य दृष्टिपथं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Ngay lúc ấy, Đấng Thế Tôn—Śaśiśekhara—hiện đến trong tầm mắt của ngài và cất lời như sau.

Verse 67

गौतमाऽहं प्रतुष्टस्ते तपसाऽनेन सुव्रत

“Hỡi Gautama, bậc giữ giới nguyện thù thắng, Ta hoàn toàn hoan hỷ với ngươi nhờ khổ hạnh này.”

Verse 68

एतच्च मामकं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । पातालाच्च विनिष्क्रांतं तव भक्त्या महामुने

“Linhga của Ta, mang danh Hāṭakeśvara, đã từ Pātāla hiển lộ lên nhờ lòng sùng kính của ngươi, hỡi đại hiền.”

Verse 69

एतदर्थं तपस्तप्तं सभार्येण त्वया हि तत् । सपुत्रेणाखिलं जातं फलं तस्य यथेप्सितम्

“Quả thật, ngươi đã tu khổ hạnh vì chính mục đích này, cùng với hiền thê; và cùng với con trai, toàn bộ quả báo của sự khổ hạnh ấy đã thành tựu đúng như điều mong cầu.”

Verse 70

एतत्पश्यतु ते भार्या अहिल्या दिव्यरूपिणी । अष्टषष्ट्युद्भवं येन यात्राफलमवाप्नुयात्

“Hãy để hiền thê Ahalyā của ngươi, người mang dung mạo thần diệu, cũng chiêm bái điều này; nhờ đó, người ta có thể đạt được phước quả hành hương gắn với ‘sáu mươi tám’ sự hiển hiện linh thiêng.”

Verse 71

त्वं चापि प्रार्थय वरं येन सर्वं ददामि ते

“Còn ngươi nữa, hãy cầu xin một ân phúc; nhờ ân phúc ấy, Ta sẽ ban cho ngươi mọi điều.”

Verse 72

गौतम उवाच । हाटकेश्वरसंज्ञे तु सकृद्दृष्टे च यत्फलम् । पातालस्थे च यत्पुण्यं नराणां जायते फलम् । दृष्टेनानेन तत्पुण्यं पूजितेन विशेषतः

Gautama thưa: “Quả phúc chỉ do một lần được chiêm bái Hāṭakeśvara, và công đức phát sinh cho loài người khi Ngài ngự tại Pātāla—chính công đức ấy được đạt nhờ chiêm ngưỡng liṅga hiển lộ này, và lại càng lớn hơn khi phụng thờ.”

Verse 73

अन्येऽपि ये जनास्तच्च पूजयंति प्रभक्तितः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां ते प्रयांतु त्रिविष्टपम्

“Cả những người khác nữa, ai phụng thờ Ngài với lòng sùng kính sâu dày vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng Caitra, nguyện cho họ được vãng sinh về Triviṣṭapa (cõi trời).”

Verse 74

एतल्लिंगं न जानंति नराः सिद्ध्यभिकांक्षिणः । विशंति विवरं तेन हाटकेश्वरकांक्षया

“Những kẻ khao khát siddhi lại không nhận ra liṅga này; vì mong cầu Hāṭakeśvara, họ bước vào một khe/hốc do sự ngộ nhận ấy.”

Verse 76

मुच्यंते मानवास्तद्वच्छतानंदेश्वरादपि । तस्मिन्दिने विहितया ताभ्यां चैव प्रपूजया

“Cũng như thế, con người được giải thoát nhờ Śatānandeśvara nữa—do việc phụng thờ đúng pháp cả hai vị vào chính ngày ấy.”

Verse 77

विश्वामित्र उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु व्याप्तः स्वर्गोऽखिलो नृप । मानुषैरपि पापाढ्यैः सर्वधर्मविवर्जितैः

Viśvāmitra nói: “Ngay vào lúc này, tâu Đại vương, toàn cõi trời đã bị lấp đầy, đến cả bởi loài người chất chứa tội lỗi, lìa bỏ mọi hình thái của dharma.”

Verse 78

न कश्चित्कुरुते यज्ञं तीर्थ यात्रामथापरम् । न व्रतं नियमं चैव दानस्यापि कथामपि

“Không ai cử hành tế lễ; cũng chẳng ai hành hương đến các tīrtha. Không giữ lời nguyện, không tuân kỷ luật—đến cả chuyện bố thí cũng không còn được nhắc tới.”

Verse 79

अपि पापसमोपेता लिंगस्यास्य प्रभावतः । परदारोद्भवा त्पापादहिल्येश्वरदर्शनात्

Ngay cả kẻ mang đầy tội lỗi—nhờ uy lực của liṅga này—cũng được giải thoát khỏi tội do xâm phạm hôn phối của người khác, chỉ bằng việc chiêm bái Ahilyeśvara.

Verse 80

ततो भीताः सुराः सर्वे सस्पर्धैर्मानुषैर्वृताः । प्रोचुः पुरंदरं गत्वा व्यथया प्रया युताः

Bấy giờ, tất cả chư thiên kinh hãi, bị loài người đầy lòng ganh đua vây bủa; họ đến gặp Purandara (Indra) và bày tỏ nỗi khổ, lòng đầy ưu phiền.

Verse 81

मर्त्यलोके सहस्राक्ष सर्वे धर्माः क्षयं गताः । अपि पापसमाचारा अभ्येत्य पुरुषा इह

“Ô Đấng Ngàn Mắt (Indra), nơi cõi người, mọi pháp dharma đều đang suy tàn; đến cả những kẻ sống theo nẻo tội lỗi cũng tìm đến đây (chốn thánh địa này).”

Verse 82

अस्माभिः सह गर्वाढ्याः स्पर्धां कुर्वंति सर्वदा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे लिंगत्रयमनुत्तमम्

Vì ngập tràn kiêu mạn, họ luôn luôn tranh đua cả với chúng ta. Tại thánh địa Hāṭakeśvara có bộ ba liṅga vô song, tối thượng.

Verse 83

यत्स्थितं स्थापितं तत्र गौतमेन महात्मना । सपुत्रेण सदारेण तस्य पूजाप्रभावतः

Điều (liṅga/sự thiết lập thánh) đang đứng vững nơi ấy đã được bậc đại hồn Gautama an vị—cùng với con trai và hiền thê; và nhờ oai lực của sự thờ phụng ấy…

Verse 84

अपि पापसमाचारा इहागच्छंति तेऽखिलाः । यमस्य नरकाः सर्वे सांप्रतं शून्यतां गताः

Ngay cả những kẻ sống trong tội lỗi cũng đều đến đây; vì thế, mọi địa ngục của thần Yama hiện nay đều trở nên trống vắng.

Verse 85

गौतमेन समानीतः पातालाद्धाटकेश्वरः । तपसा तोषयित्वा तु तत्र स्थाने सुरेश्वरः

Hāṭakeśvara đã được Gautama đưa lên từ Pātāla; và được làm hài lòng bởi khổ hạnh, Đấng Chúa của chư thiên ngự ngay tại chốn ấy.

Verse 86

तत्प्रभावादयं जातो व्यवहारो धरातले

Nhờ oai lực của sự hiện diện thánh ấy, tình trạng này đã phát sinh trên cõi đất.

Verse 87

एवं ज्ञात्वा प्रवर्तंते यथा यज्ञास्तथा कुरु । तैर्विना नैव तृप्तिः स्यादस्माकं च कथंचन

Biết như vậy rồi, họ hành xử đúng theo lẽ ấy; vì thế, hãy cử hành các tế lễ (yajña) đúng như nghi pháp. Không có những yajña ấy, chúng ta tuyệt nhiên không thể được thỏa mãn bằng bất cứ cách nào.

Verse 89

गत्वा धरातलं सर्वे ममादेशाद्द्रुतं ततः । स्वशक्त्या वारयध्वं भो गौतमेश्वरपूजकान्

Vì thế, theo lệnh của ta, tất cả các ngươi hãy mau xuống cõi đất; và bằng chính năng lực của mình, hỡi chư thiên, hãy ngăn giữ những người thờ phụng Gautameśvara.

Verse 90

अहिल्येश्वरदेवस्य शतानंदेश्वरस्य च । शक्रादेशं तु संप्राप्य ते गता धरणीतले

Nhận lệnh của Śakra, họ liền xuống cõi đất, đến các thánh điện của Đức Ahilyeśvara và Śatānandeśvara.

Verse 91

कामादिका नरान्भेजुर्गौतमेश्वरपूजकान् । तथाऽहिल्येश्वरस्यापि शतानंदेश्वरस्य च

Kāma và các dục vọng khác đã xông đến quấy nhiễu loài người—cả những kẻ thờ phụng Gautameśvara, và cũng vậy các tín đồ của Ahilyeśvara và Śatānandeśvara.

Verse 92

ततो भूयो मखा जाताः समग्रे धरणीतले । संपूर्णदक्षिणाः सर्वे वतानि नियमास्तथा

Rồi bấy giờ, một lần nữa, các tế lễ (yajña) lại dấy lên khắp toàn cõi đất—tất cả đều đầy đủ lễ vật cúng dường (dakṣiṇā); và các lời nguyện (vrata) cùng kỷ luật tu trì (niyama) cũng được thực hành như vậy.

Verse 93

तीर्थयात्रा जपो होमो याश्चान्याः सुकृतक्रियाः । एतत्सर्वं मया ख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि धराधिप

Việc hành hương đến các bến thánh (tīrtha), tụng japa, cử hành homa, cùng mọi hạnh lành khác—tất cả điều ấy ta đã tuyên bày, vì được ngài hỏi, hỡi bậc chúa tể cõi đất.

Verse 94

गयाकूप्यनुषंगेण शक्रगौतमचेष्टितम् । बालमण्डनमाहात्म्यं शक्रेश्वरसमन्वितम्

Nhân duyên với Gayākūpī, ta đã thuật lại những việc làm của Śakra (Indra) và Gautama; lại nói về đại uy đức của Bālamaṇḍana, cùng câu chuyện về Śakreśvara.

Verse 95

इन्द्रस्य स्थापनं मर्त्ये अहिल्याख्यानमेव च । गौतमेश्वरमाहात्म्यं तथाहिल्येश्वरस्य च

Ta cũng đã kể về sự an lập của Indra giữa cõi người, cùng truyện tích Ahalyā; về đại linh hiển của Gautameśvara, và cũng vậy của Ahilyeśvara.

Verse 96

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं श्रद्धया परया युतः । स मुच्येत्पातकात्सद्यः परदारसमुद्भवात्

Ai hằng ngày nghe điều này, với lòng tín kính tối thượng, liền được giải thoát tức khắc khỏi tội lỗi phát sinh do phạm đến phối ngẫu của người khác.

Verse 98

तच्छ्रुत्वा वासवस्तत्र समाहूय च मन्मथम् । क्रोधं लोभं तथा दंभं मत्सरं द्वेषसंयुतम्

Nghe vậy, Vāsava (Indra) tại đó triệu tập Manmatha (Kāma), cùng với sân hận, tham lam, giả trá, đố kỵ và oán ghét đi kèm.

Verse 208

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वराहिल्येश्वर शतानन्देश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ 208, mang tên “Sự mô tả về đại uy đức của Gautameśvara, Ahilyeśvara và Śatānandeśvara”, thuộc phần Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, trong Nāgara Khaṇḍa thứ sáu của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, trong bộ Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.