Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 89

Devanagari script

गत्वा धरातलं सर्वे ममादेशाद्द्रुतं ततः । स्वशक्त्या वारयध्वं भो गौतमेश्वरपूजकान्

Transliteration

gatvā dharātalaṃ sarve mamādeśāddrutaṃ tataḥ | svaśaktyā vārayadhvaṃ bho gautameśvarapūjakān

Translation

Vì thế, theo lệnh của ta, tất cả các ngươi hãy mau xuống cõi đất; và bằng chính năng lực của mình, hỡi chư thiên, hãy ngăn giữ những người thờ phụng Gautameśvara.

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया/absolutive)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: गम्; अर्थे: पूर्वकर्म (having gone)

• धरातलम्: the earth’s surface
• धरातलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; समास: धरा+तल (षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध)

• सर्वे: all (of you/they)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणप्रयोगः

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• आदेशात्: from (my) command; by order
• आदेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-viseshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb/क्रियाविशेषण)

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-viseshana (sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• स्वशक्त्या: by (your) own power
• स्वशक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वशक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समास: स्वा च सा शक्तिः (कर्मधारय)

• वारयध्वम्: restrain; stop (you all)
• वारयध्वम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वारय् (धातु) [वृ/वार् causative]
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; णिजन्त (causative) धातु: वारय् = निवारयति

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle)

• गौतमेश्वरपूजकान्: worshippers of Gautameśvara
• गौतमेश्वरपूजकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गौतम-ईश्वर-पूजक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: गौतमेश्वरस्य पूजकाः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Indra (Purandara) (deduced: command issued after devas report to him)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (धराधिप) implied by surrounding context

Visual Art Cues

Scene: Śakra/Indra issuing a swift command to divine agents to descend to earth and restrain the worshippers at Gautameśvara; a charged, martial-celestial moment before intervention.

Characters & Entities

• Indra (implied as commander)
• Gautameśvara
• Worshippers (pūjakas)
• Earth (Dharātala)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas dramatize how divine systems react when grace becomes abundant, urging balance between devotion, pilgrimage, and ritual order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautameśvara (within the Hāṭakeśvara-kṣetra complex) whose worship draws devotees in great numbers.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription for devotees; it records Indra’s directive to the devas to obstruct/limit Gautameśvara worshippers.