Adhyaya 100

Verse 1

सूत उवाच । एवं भुक्त्वा स विप्रर्षिर्वांछया राममंदिरे । दत्ताशीर्निर्गतः पश्चादामंत्र्य रघुनंदनम्

Sūta nói: Như vậy, sau khi dùng bữa thỏa lòng trong đền thờ Rāma, vị hiền sĩ Bà-la-môn ấy ban phúc lành rồi cáo từ mà đi, kính cẩn từ biệt Raghunandana (Rāma).

Verse 2

अथ याते मुनौ तस्मिन्दुर्वाससि तदंतिकात् । लक्ष्मणः खङ्गमादाय रामदेवमुवाच ह

Khi hiền sĩ Durvāsā đã rời khỏi nơi ấy, Lakṣmaṇa cầm lấy thanh gươm và thưa với Đức Chúa Rāma.

Verse 3

एतत्खङ्गं गृहीत्वाशु मां प्रभो विनिपातय । येन ते स्यादृतं वाक्यं प्रतिज्ञातं च यत्पुरा

“Xin Chúa thượng cầm lấy thanh gươm này mà mau chém hạ con—để lời của Ngài vẫn là chân thật, và để lời thệ nguyện Ngài đã lập thuở trước được viên mãn.”

Verse 4

ततो रामश्चिरात्स्मृत्वा तां प्रतिज्ञां स्वयं कृताम् । वधार्थं संप्रविष्टस्य समीपे पुरुषस्य च

Bấy giờ, sau một thời gian, Rāma nhớ lại lời thệ nguyện chính mình đã lập: rằng bất cứ ai bước vào trước mặt Ngài với ý định bị giết, người ấy nhất định sẽ bị xử tử.

Verse 5

ततोऽतिचिंतयामास व्याकुलेनांतरात्मना । बाष्पव्याकुलनेत्रश्च निःष्वसन्पन्नगो यथा

Rồi Ngài chìm vào suy tư sâu thẳm, lòng dạ rối bời; mắt nhòa lệ, và Ngài thở dài như rắn.

Verse 6

तं दीनवदनं दृष्ट्वा निःष्वसंतं मुहुर्मुहुः । भूयः प्रोवाच सौमित्रिर्विनयावनतः स्थितः

Thấy Ngài mặt buồn rầu, liên tiếp thở dài, Saumitrī (Lakṣmaṇa) đứng cúi mình cung kính, lại cất lời lần nữa.

Verse 7

एष एव परो धर्मो भूपतीनां विशेषतः । यथात्मीयं वचस्तथ्यं क्रियते निर्विकल्पितम्

Đây chính là dharma tối thượng, nhất là đối với bậc quân vương: lời mình đã nói như chân thật thì phải thực hiện trọn vẹn, không do dự, không lựa chọn khác.

Verse 9

तस्मात्त्वया प्रभो प्रोक्तं स्वयमेव ममाग्रतः । तस्यैव देवदूतस्य तारनादेन कोपतः

Vì thế, bạch Chúa thượng, chính Ngài đã nói ngay trước mặt con—về vị sứ giả của chư thiên ấy—mà tiếng kêu sắc lạnh trong cơn phẫn nộ đã khơi dậy những việc này.

Verse 10

तदहं चागतस्तात भयाद्दुर्वाससो मुनेः । निषिद्धोऽपि त्वयातीव तस्माच्छीघ्रं तु घातय

Vì thế, hỡi người thân yêu, ta đã đến đây do sợ hiền thánh Durvāsas. Dẫu ngươi đã nghiêm cấm, vậy nên hãy đánh (ta) thật mau.

Verse 11

ततः संमंत्र्य सुचिरं मंत्रिभिः सहितो नृपः । ब्राह्मणैर्धर्मशास्त्रज्ञैस्तथान्यैर्वेदपारगैः

Rồi nhà vua, cùng các đại thần, bàn nghị rất lâu với các bà-la-môn tinh thông Dharmaśāstra, và với những người khác đã thông suốt các Veda.

Verse 12

प्रोवाच लक्ष्मणं पश्चाद्विनयावनतं स्थितम् । वाष्पक्लिन्नमुखो रामो गद्गदं निःश्वसन्मुहुः

Sau đó, Rāma nói với Lakṣmaṇa đang đứng cúi mình khiêm cung. Mặt Rāma đẫm lệ, tiếng nghẹn ngào, và Người thở dài hết lần này đến lần khác.

Verse 13

व्रज लक्ष्मण मुक्तस्त्वं मया देशातरं द्रुतम् । त्यागो वाथ वधो वाथ साधूनामुभयं समम्

Hãy đi đi, Lakṣmaṇa—ta đã giải thoát ngươi—mau sang xứ khác. Với bậc hiền thiện, dù bị bỏ rơi hay phải chết, cả hai đều như nhau khi vì dharma.

Verse 14

न मया दर्शनं भूयस्तव कार्यं कथंचन । न स्थातव्यं च देशेऽपि यदि मे वांछसि प्रियम्

Ngươi chớ tìm cách để ta còn thấy ngươi lần nữa, bằng bất cứ cách nào. Và ngươi cũng chớ ở lại ngay trên đất này—nếu ngươi muốn điều làm ta vừa lòng.

Verse 15

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य ततः परम् । निर्ययौ नगरात्तस्मात्तत्क्षणादेव लक्ष्मणः

Nghe lời ấy xong, Lakṣmaṇa liền cúi mình đảnh lễ, rồi ngay tức khắc rời khỏi thành ấy.

Verse 16

अकृत्वापि समालापं केनचिन्निजमंदिरे । मात्रा वा भार्यया वाथ सुतेन सुहृदाथवा

Không hề trò chuyện với bất kỳ ai trong nhà mình—dù là mẹ, hay vợ, hay con trai, hay thậm chí bạn hữu—

Verse 17

ततोऽसौ सरयूं गत्वाऽवगाह्याथ च तज्जलम् । शुचिर्भूत्वा निविष्टोथ तत्तीरे विजने शुभे

Rồi ông đến sông Sarayū, tắm gội trong dòng nước ấy; thân tâm thanh tịnh xong, ông ngồi xuống trên bờ sông tốt lành, vắng lặng.

Verse 18

पद्मासनं विधायाथ न्यस्यात्मानं तथात्मनि । ब्रह्मद्वारेण तं पश्चात्तेजोरूपं व्यसर्जयत्

Bấy giờ, ông kết già kiết tường (padmāsana), an trú tự ngã trong Đại Ngã; rồi ông phóng xả luồng sinh khí rực sáng ấy qua Brahma-dvāra nơi đỉnh đầu.

Verse 19

अथ तद्राघवो दृष्ट्वा महत्तेजो वियद्गतम् । विस्मयेन समायुक्तोऽचिन्तयत्किमिदं ततः

Thấy luồng hào quang lớn ấy bay lên trời, Rāghava tràn đầy kinh ngạc và tự hỏi: “Đây rốt cuộc là gì?”

Verse 20

अथ मर्त्ये परित्यक्ते तेजसा तेन तत्क्षणात् । वैष्णवेन तुरीयेण भागेन द्विजसत्तमाः

Ngay trong khoảnh khắc ấy, khi trạng thái phàm nhân được ánh quang kia rũ bỏ tức thì—hỡi các bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh—nhờ phần tư thuộc về Viṣṇu (phần thần tính của Ngài), người ấy đã vượt qua cõi phàm.

Verse 21

पपात भूतले कायं काष्ठलोष्टोपमं द्रुतम् । लक्ष्मणस्य गतश्रीकं सरय्वाः पुलिने शुभे

Thật mau chóng, thân thể của Lakṣmaṇa—đã lìa mất vẻ huy hoàng—rơi xuống mặt đất như khúc gỗ hay cục đất, trên bãi cát cát tường của sông Sarayū.

Verse 22

ततस्तु राघवः श्रुत्वा लक्ष्मणं गतजीवितम् । पतितं सरितस्तीरे विललाप सुदुःखितः

Bấy giờ Rāghava, nghe tin Lakṣmaṇa đã lìa sinh mệnh và ngã xuống nơi bờ sông, liền than khóc trong nỗi sầu đau thẳm sâu.

Verse 23

स्वयं गत्वा तमुद्देशं सामात्यः ससुहृज्जनः । लक्ष्मणं पतितं दृष्ट्वा करुणं पर्यदेवयत्

Tự thân đến nơi ấy, cùng các đại thần và bằng hữu, Ngài thấy Lakṣmaṇa ngã xuống, liền than khóc với lòng bi mẫn.

Verse 24

हा वत्स मां परित्यज्य किं त्वं संप्रस्थितो दिवम् । प्राणेष्टं भ्रातरं श्रेष्ठं सदा तव मते स्थितम्

“Ôi, người thân yêu! Bỏ ta lại, sao em lên đường về cõi trời? Hỡi người anh em tối thượng—yêu quý như chính sinh mệnh ta—luôn kiên định trong chí nguyện của mình!”

Verse 25

तस्मिन्नपि महारण्ये गच्छमानः पुरादहम् । । अपि संधार्यमाणेन अनुयातस्त्वया तदा

Ngay cả trong đại lâm ấy, khi ta rời khỏi thành, khi ấy ngươi vẫn theo ta—chịu đựng gian lao và nâng đỡ ta.

Verse 26

संप्राप्तेऽपि कबंधाख्ये राक्षसे बलवत्तरे । त्वया रात्रिमुखे घोरे सभार्योऽहं प्ररक्षितः

Dẫu khi rākṣasa hùng mạnh tên Kabandha ập đến, trong lúc đêm vừa buông đầy kinh hãi, ngươi đã che chở ta—cùng với thê tử của ta.

Verse 28

येन शूर्पणखा ध्वस्ता राक्षसी सा च दारुणा । लीलयापि ममादेशात्सोयमेवंविधः स्थितः

Nhờ uy lực của người ấy mà Śūrpaṇakhā—nữ rākṣasī hung tợn—đã bị diệt; nay người ấy nằm ra như thế này, dẫu việc ấy tựa trò đùa, chỉ theo mệnh lệnh của ta.

Verse 29

यद्बाहुबलमाश्रित्य मया ध्वस्ता निशाचराः । सोऽयं निपतितः शेते मम भ्राता ह्यनाथवत् ।

Nương vào sức mạnh cánh tay của người ấy mà ta đã diệt bọn kẻ thù lang thang trong đêm; chính người anh em của ta đây nay ngã xuống nằm, như kẻ không nơi nương tựa.

Verse 30

हा वत्स क्व गतो मां त्वं विमुच्य भ्रातरं निजम् । ज्येष्ठं प्राणसमं किं ते स्नेहोऽद्य विगतः क्वचित्

Than ôi, con yêu dấu! Ngươi đã đi đâu, bỏ lại ta—người anh ruột của ngươi, bậc huynh trưởng thân như mạng sống? Tình thương của ngươi hôm nay đã tan biến về nơi nào?

Verse 31

सूत उवाच । एवं बहुविधान्कृत्वा प्रलापान्रघुनन्दनः । मातृभिः सहितो दीनः शोकेन महतान्वितः

Sūta nói: “Sau khi thốt ra bao lời than khóc như thế, Raghunandana—khốn khổ vì sầu não—ở lại cùng các bà mẹ, bị nỗi bi thương lớn lao bao phủ.”

Verse 32

ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् । विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्

Bấy giờ các đại thần của ngài, thấy ngài sầu khổ—bậc ưu tú của dòng Raghu đang than khóc, quanh mình là nữ quyến—liền đến thưa lời khuyên răn.

Verse 33

मंत्रिण ऊचुः । मा शोकं कुरु राजेन्द्र यथान्यः प्राकृतः स्थितः । कुरुष्व च यथेदं स्यात्सांप्रतं चौर्ध्वदैहिकम्

Các đại thần thưa: “Muôn tâu bậc chúa tể các vua, xin đừng sầu não như người phàm. Xin hãy hành động ngay để các nghi lễ hậu sự (ūrdhvadaihika) được cử hành đúng pháp.”

Verse 34

नष्टं मृतमतीतं च ये शोचन्ति कुबुद्धयः । धीराणां तु पुरा राजन्नष्टं नष्टं मृतं मृतम्

“Kẻ trí kém thì than khóc cho điều đã mất, đã chết, đã qua. Còn bậc kiên định, tâu Đại vương, mất thì đã mất, chết thì đã chết.”

Verse 35

एवं ते मन्त्रिणः प्रोच्य ततस्तस्य कलेवरम् । लक्ष्मणस्य विलप्यौच्चैश्चन्दनोशीरकुंकुमैः

Nói vậy xong, các đại thần vừa than khóc lớn tiếng vừa chăm lo thân thể Lakṣmaṇa, xức lên đó đàn hương, uśīra và kuṅkuma.

Verse 36

कर्पूरागुरुमिश्रैश्च तथान्यैः सुसुगन्धिभिः । परिवेष्ट्य शुभैर्वस्त्रैः पुष्पैः संभूष्य शोभनैः

Họ hòa long não và trầm hương (aguru) cùng các hương thơm ngọt lành khác, rồi quấn (thân thể) bằng y phục cát tường và trang nghiêm bằng những đóa hoa đẹp đẽ.

Verse 37

चन्दनागुरुकाष्ठैश्च चितिं कृत्वा सुविस्तराम् । न्यदधुस्तस्य तद्गात्रं तत्र दक्षिणदिङ्मुखम्

Họ dựng một giàn hỏa táng rộng rãi bằng gỗ đàn hương và gỗ trầm (aguru), rồi đặt thân ông lên đó, cho mặt quay về phương Nam.

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे जातं तत्राश्चर्यं द्विजोत्तमाः । तन्मे निगदतः सर्वं शृण्वंतु सकलं द्विजाः

Trong lúc ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, tại đó đã xảy ra một điều kỳ diệu. Nay, hỡi các Bà-la-môn, hãy nghe từ ta trọn vẹn câu chuyện khi ta thuật lại.

Verse 39

यावत्तेंऽतः समारोप्य चितां तस्य कलेवरम् । प्रयच्छंति हविर्वाहं तावन्नष्टं कलेवरम्

Ngay khi họ đang nâng thân ông đặt lên giàn hỏa táng và sắp dâng lên lửa—đấng mang lễ phẩm—thì đúng khoảnh khắc ấy, thân xác bỗng biến mất.

Verse 40

एतस्मिन्नंतरे वाणी निर्गता गगनांगणात् । नादयंती दिशः सर्वाः पुष्पवर्षादनंतरम्

Ngay trong khoảnh khắc ấy, một thiên âm vang lên từ khoảng trời bao la, dội khắp mười phương, liền sau trận mưa hoa rơi xuống.

Verse 41

रामराम महाबाहो मा त्वं शोकपरो भव । न चास्य युज्यते वह्निर्दातुं चैव कथंचन

“Rāma, Rāma, hỡi bậc dũng lực—chớ để sầu bi lấn át. Tuyệt chẳng hợp lẽ nào đem người ấy phó vào lửa hỏa táng.”

Verse 42

ब्रह्मज्ञानप्रयुक्तस्य संन्यस्तस्य विशेषतः । अग्निदानं न युक्तं स्यात्सर्वेषामपि योगिनाम्

“Đặc biệt đối với người an trú trong tri kiến Brahman, nhất là bậc xuất gia (saṃnyāsin), việc ‘dâng vào lửa’ là không thích hợp; thật vậy, đối với hàng yogin nói chung cũng không được xem là xứng đáng.”

Verse 43

तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः । ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः

“Hỡi Rāma, người thân của ngài đây đã đến nơi cư ngụ của Phạm Thiên (Brahmā). Bậc lừng danh ấy đã ra đi, tự giải thoát qua ‘cửa Brahman’.”

Verse 44

अथ ते मंत्रिणः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वाऽकाशगं वचः । अशोच्यो यं महाराज संसिद्धिं परमां गतः । लक्ष्मणो गम्यतां शीघ्रं तस्मात्स्वभवने विभो

Bấy giờ các đại thần, nghe lời phán từ hư không, liền thưa: “Tâu Đại vương, người ấy không đáng để than khóc—đã đạt thành tựu tối thượng. Vậy xin mau đưa Lakṣmaṇa rời nơi này về bản cung của ngài, bậc Chúa tể.”

Verse 45

चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम् । कुरु स्नेहोचितं तस्य पृष्ट्वा ब्राह्मणसत्तमान्

“Hãy lo liệu việc triều chính, và cả những điều cần thiết cho các nghi lễ hậu sự. Sau khi thỉnh ý các bậc brāhmaṇa tối thượng, hãy làm cho người ấy những việc hợp với tình thâm và bổn phận.”

Verse 46

राम उवाच । नाहं गृहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन विनाऽधुना । प्राणानत्र विहास्यामि यथा तेन महात्मना

Rāma nói: “Nay ta sẽ không về nhà nếu thiếu Lakṣmaṇa. Ta sẽ xả bỏ mạng sống tại đây, như bậc đại tâm kia đã làm.”

Verse 47

एष पुत्रो मया दत्तः कुशाख्यो मम संमतः । युष्मभ्यं क्रियतां राज्ये मदीये यदि रोचते

“Đứa con này—tên Kuśa, được ta ưng thuận—nay ta phó thác cho các ngươi. Nếu các ngươi đồng ý, hãy lập nó lên ngôi trong vương quốc của ta.”

Verse 48

एवमुक्त्वा ततो रामो गन्तुकामो दिवालयम् । चिन्तयामास भूयोऽपि स्मृत्वा मित्रं विभीषणम्

Nói xong, Rāma—mong rời đi đến cõi trời của chư thiên—lại suy niệm lần nữa, nhớ đến người bạn Vibhīṣaṇa.

Verse 49

मया तस्य तदा दत्तं लंकायां राज्यमक्षयम् । बहुभक्तिप्रतुष्टेन यावच्चन्द्रार्कतारकाः

“Khi ấy ta đã ban cho người ấy vương quyền bất hoại tại Laṅkā; vì ta vô cùng hoan hỷ trước lòng sùng kính dồi dào của người ấy—cho đến khi trăng, mặt trời và muôn sao còn tồn tại.”

Verse 50

अतिक्रूरतरा जाती राक्षसानां यतः स्मृता । विशेषाद्वरपुष्टानां जायतेऽत्र धरातले

Vì dòng giống Rākṣasa được ghi nhớ là cực kỳ hung bạo; và nhất là những kẻ được boons (ân ban) bồi dưỡng, lại sinh khởi nơi cõi đất này.

Verse 51

तच्चेद्राक्षसभावेन स महात्मा विभीषणः । करिष्यति सुरैः सार्धं विरोधं रावणो यथा

Nhưng nếu bậc đại tâm Vibhīṣaṇa, do khuynh hướng Rākṣasa, lại cùng chư sura mà khởi lòng đối địch với chư thiên—như Rāvaṇa đã từng làm—

Verse 52

तं देवाः सूदयिष्यंति उपायैः सामपूर्वकैः । त्रैलोक्यकण्टको यद्वत्तस्य भ्राता दशाननः

Chư thiên sẽ diệt trừ người ấy bằng những phương kế khởi đầu từ hòa giải—như họ đã diệt người anh của ông, Daśānana, kẻ gai nhọn của ba cõi.

Verse 53

ततो मे स्यान्मृषा वाणी तस्माद्गत्वा तदंतिकम् । शिक्षां ददामि तस्याहं यथा देवान्न दूषयेत्

Khi ấy lời ta sẽ thành hư vọng. Vì vậy, ta sẽ đích thân đến gần người ấy mà ban lời giáo huấn, để người ấy không làm tổn hại chư thiên.

Verse 54

तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः । सुग्रीवाख्यो महाभागो जांबवांश्च तथाऽपरः

Cũng vậy, người bạn tối thượng thứ hai của ta ở giữa loài Vānara là Sugrīva, bậc đại phúc; và Jāmbavān nữa, một người bạn kiên trụ khác.

Verse 55

सभृत्यो वायुपुत्रश्च वालिपुत्रसमन्वितः । कुमुदाख्यश्च तारश्च तथान्येऽपि च वानराः

Lại có con của thần Gió (Vāyuputra) cùng tùy tùng, đi kèm với con của Vāli; có Kumuda và Tārā, cùng các Vānara khác nữa.

Verse 56

तस्मात्तानपि संभाष्य सर्वान्संमंत्र्य सादरम् । ततो गच्छामि देवानां कृतकृत्यो गृहं प्रति

Vì vậy, sau khi cũng đã trò chuyện với họ và kính cẩn bàn định cùng tất cả, ta sẽ đi đến ngôi nhà của chư Thiên, khi công việc đã viên mãn.

Verse 57

एवं संचिन्त्य सुचिरं समाहूय च पुष्पकम् । तत्रारुह्य ययौ तूर्णं किष्किन्धाख्यां पुरीं प्रति

Suy niệm như thế hồi lâu, ngài cho gọi cỗ xe bay Puṣpaka; rồi lên ngự trên đó, ngài mau chóng hướng về thành Kiṣkindhā.

Verse 58

अथ ते वानरा दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । विज्ञाय राघवं प्राप्तं सत्वरं सम्मुखा ययुः

Bấy giờ các dũng sĩ Vānara thấy cỗ xe bay Puṣpaka rực sáng, liền biết Rāghava (Rāma) đã đến; tức thì họ vội vàng tiến ra nghênh đón, đối diện tận mặt.

Verse 59

ततः प्रणम्य ते दूराज्जानुभ्यामवनिं गताः । जयेति शब्दमादाय मुहुर्मुहुरितस्ततः

Rồi họ từ xa cúi lạy, quỳ gối phủ phục xuống đất; và hết lần này đến lần khác cất tiếng hô: “Chiến thắng!”

Verse 60

ततस्तेनैव संयुक्ताः किष्किन्धां तां महापुरीम् । विविशुः सत्पताकाभिः समंतात्समलंकृताम्

Sau đó, cùng đi với ngài, họ tiến vào đại thành Kiṣkindhā, được trang hoàng khắp bốn phía bằng những cờ phướn cao quý.

Verse 61

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्सुग्रीवभवने शुभे । प्रविवेश द्रुतं रामः सर्वतः सुविभूषिते

Bấy giờ, từ cỗ xa bay tối thượng bước xuống, Đức Rāma mau chóng vào dinh thất cát tường của Sugrīva, nơi được trang hoàng mỹ lệ khắp bốn phía.

Verse 62

तत्र रामं निविष्टं ते विश्रांतं वीक्ष्य वानराः । अर्घ्यादिभिश्च संपूज्य पप्रच्छुस्तदनन्तरम्

Tại đó, thấy Đức Rāma đã ngồi an nghỉ, các Vānara liền kính lễ cúng dường bằng arghya và các phẩm vật khác; ngay sau đó họ thưa hỏi Ngài.

Verse 63

वानरा ऊचुः । तेजसा त्वं विनिर्मुक्तो दृश्यसे रघुनन्दन । कृशोऽस्यतीव चोद्विग्नः कच्चित्क्षेमं गृहे तव

Các Vānara thưa rằng: “Ôi đấng làm rạng danh dòng Raghu, Ngài dường như đã vơi mất hào quang xưa; thân hình gầy gò, lòng lại bồn chồn. Ở nhà và trong gia quyến của Ngài có được bình an chăng?”

Verse 64

काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः । न दृश्यते समीपस्थः किमद्य तव राघव

“Lại nữa, người em Lakṣmaṇa—vốn luôn theo Ngài như chính thân thể—nay chẳng thấy ở gần. Hôm nay vì cớ gì, hỡi Rāghava?”

Verse 65

तथा प्राणसमाऽभीष्टा सीता तव प्रभो । दृश्यते किं न पार्श्वस्था एतन्नः कौतुकं परम्

“Cũng vậy, Sītā—người Ngài yêu quý hơn cả sinh mệnh, bạch Chúa thượng—cớ sao chẳng thấy đứng bên Ngài? Điều ấy khiến chúng tôi lấy làm kinh ngạc nhất.”

Verse 66

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं निःश्वस्य राघवः । वाष्पपूर्णेक्षणो भूत्वा सर्वं तेषां न्यवेदयत्

Sūta nói: Nghe lời họ, Rāghava thở dài thật lâu; rồi với đôi mắt đẫm lệ, ngài thuật lại mọi điều cho họ.

Verse 67

अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः । यदर्थं तत्र संप्राप्तः स्वयमेव द्विजोत्तमाः

“Vì thế Sītā đã bị ruồng bỏ, và em ta là Lakṣmaṇa cũng vậy. Chính vì việc ấy mà ta tự thân đến đây, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh.”

Verse 68

तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः । रुरुदुस्ते सुदुःखार्ताः समालिंग्य ततः परम्

Nghe vậy, toàn thể loài Vānara do Sugrīva dẫn đầu đều chìm trong nỗi sầu khổ tột cùng. Họ òa khóc, rồi ôm lấy (ngài/nhau) mà vẫn ngập trong bi ai.

Verse 69

एवं चिरं प्रलप्योच्चैस्ततः प्रोचू रघूत्तमम् । आदेशो दीयतां राजन्योऽस्माभिरिह सिध्यति

Sau khi than khóc lớn tiếng thật lâu, họ bèn thưa với Raghūttama: “Muôn tâu Đại vương, xin ban mệnh lệnh; mọi việc cần thành tựu nơi đây sẽ do chúng thần hoàn thành.”

Verse 70

धन्या वयं धरापृष्ठे येषां त्वं रघुसत्तम । ईदृक्स्नेहसमायुक्तः समागच्छसि मंदिरे

Ô bậc tối thượng dòng Raghu, chúng tôi thật phước lành trên mặt đất này, vì ngài—tràn đầy tình thâm—đã đến tận nơi cư ngụ của chúng tôi.

Verse 71

राम उवाच । उषित्वा रजनीमेकां सुग्रीव तव मंदिरे । प्रातर्लंकां गमिष्यामि यत्रास्ते स विभीषणः

Rāma nói: “Hỡi Sugrīva, sau khi lưu lại một đêm trong cung thất của ngươi, sáng mai ta sẽ đến Laṅkā, nơi Vibhīṣaṇa đang cư ngụ.”

Verse 72

प्रधानामात्ययुक्तेन त्वयापि कपिसत्तम । आगंतव्यं मया सार्धं विभीषणगृहं प्रति

“Hỡi bậc tối thượng trong loài khỉ, ngươi cũng hãy cùng các đại thần chủ chốt đi với ta, hướng về tư gia của Vibhīṣaṇa.”

Verse 97

येनेन्द्रजिद्धतो युद्धे तादृग्रूपो निशाचरः । स एष पतितः शेते गतासुर्धरणीतले

Tên dạ-xoa đi lại trong đêm, hình tướng đáng sợ như thế, kẻ đã giết Indrajit trong chiến trận—nay đã ngã xuống, nằm trên mặt đất, sinh khí đã lìa thân.