Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः । ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः

Transliteration

tavāyaṃ bāṃdhavo rāma brahmaṇaḥ sadanaṃ gataḥ | brahmadvāreṇa cātmānaṃ niṣkramya sumahāyaśāḥ

Translation

“Hỡi Rāma, người thân của ngài đây đã đến nơi cư ngụ của Phạm Thiên (Brahmā). Bậc lừng danh ấy đã ra đi, tự giải thoát qua ‘cửa Brahman’.”

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• बांधवः: kinsman, relative
• बांधवः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• राम: O Rama
• राम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• ब्रह्मणः: of Brahman / of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• सदनम्: abode, dwelling
• सदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• गतः: has gone
• गतः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (कृदन्त, √गम् (धातु), भूतकर्मणि कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे भूतकृदन्तः (past participle used as finite)

• ब्रह्मद्वारेण: through the Brahma-gate
• ब्रह्मद्वारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—ब्रह्म-द्वार (तत्पुरुषः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• आत्मानम्: self
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• निष्क्रम्य: having departed/come out
• निष्क्रम्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: निṣ् + √क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• सुमहायशाः: very illustrious
• सुमहायशाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—सु-महा-यशस् (कर्मधारयः; ‘अत्यन्तं महायशाः’)

Speaker

Ākāśavāṇī (celestial voice)

Skanda Dialogue

Listener: Rāma

Visual Art Cues

Scene: A luminous figure (the departed kinsman) rising upward in a subtle body, a beam of light emerging from the crown (brahma-randhra), while Rāma stands below in awe; celestial path leading to Brahmā’s loka.

Characters & Entities

• Rāma
• Brahmā
• Brahmadvāra (Brahmarandhra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A perfected being may depart consciously through the brahmarandhra, indicating mastery of yoga and a higher post-mortem state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is embedded in a tīrtha-māhātmya narrative, but it does not specify the tīrtha name in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it explains the yogic mode of departure as the reason ordinary cremation is unsuitable.