Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् । विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्

Transliteration

tataste maṃtriṇastasya procustaṃ vīkṣya duḥkhitam | vilapaṃtaṃ raghuśreṣṭhaṃ strījanena samanvitam

Translation

Bấy giờ các đại thần của ngài, thấy ngài sầu khổ—bậc ưu tú của dòng Raghu đang than khóc, quanh mình là nữ quyến—liền đến thưa lời khuyên răn.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/काल-देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: तस्मात्/अनन्तरम् (thereafter)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)

• मन्त्रिणः: ministers
• मन्त्रिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular, masc.)

• प्रोचुः: said/spoke
• प्रोचुः: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, masc.)

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having seen

• दुःखितम्: distressed
• दुःखितम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, masc.); विशेषणम् ‘तम्’

• विलपन्तम्: lamenting
• विलपन्तम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: वि + लप् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त/Present active participle), पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘तम्’ विशेषणम्

• रघुश्रेष्ठम्: the best of the Raghu line
• रघुश्रेष्ठम्: Karman (Object/apposition)
• Type: Noun
• Root: रघु + श्रेष्ठ (प्रातिपदिकौ)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: रघोः श्रेष्ठः); पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• स्त्रीजनेन: with the womenfolk
• स्त्रीजनेन: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + जन (प्रातिपदिकौ)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: स्त्रीणां जनः); नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)

• समन्वितम्: accompanied
• समन्वितम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् ‘तम्/रघुश्रेष्ठम्’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: A sorrow-stricken king (Raghu-lineage) sits amid weeping women; ministers approach with composed faces, hands in respectful gesture, beginning counsel.

Characters & Entities

• Ministers (Maṃtriṇaḥ)
• Raghuśreṣṭha (Rāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In dharma literature, wise counsel redirects grief toward righteous action, especially the duties owed to the departed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly prepares for guidance about ūrdhvadaihika (post-death rites), which is stated explicitly in the next verse.