Adhyaya 49

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । अन्धकं तु निहत्याथ देवदेवो महेश्वरः । उमया सहितो रुद्रः कैलासमगमन्नगम्

Mārkaṇḍeya thưa: Sau khi diệt Andhaka, Maheśvara—Đấng Thần của các thần—Rudra, cùng với Umā, đã lên núi Kailāsa.

Verse 2

आगताश्च ततो देवा ब्रह्माद्याश्च सवासवाः । हृष्टास्तुष्टाश्च ते सर्वे प्रणेमुः पार्वतीपतिम्

Sau đó, các vị thần gồm Phạm Thiên và Đế Thích đã đến. Tất cả đều vui mừng, mãn nguyện và đảnh lễ Chúa tể của Parvati.

Verse 3

ईश्वर उवाच । उपाविशन्तु ते सर्वे ये केचन समागताः । निहतो दानवो ह्येष गीर्वाणार्थे पितामह

Ishvara phán: "Tất cả những ai đã tụ họp ở đây hãy an tọa. Này Tổ phụ, tên quỷ Danava này thực sự đã bị giết vì lợi ích của các chư thiên."

Verse 4

रक्तेन तस्य मे शूलं निर्मलं नैव जायते । शुभव्रततपोजप्यरतो ब्रह्मन्मया हतः

"Cây đinh ba của ta hoàn toàn không được thanh tịnh bởi máu của hắn. Này Phạm Thiên, dù hắn chuyên tâm vào những lời thề nguyện tốt lành và khổ hạnh, hắn đã bị ta giết."

Verse 5

कर्तुमिच्छाम्यहं सम्यक्तीर्थयानं चतुर्मुख । आगच्छन्तु मया सार्द्धं ये यूयमिह संगताः

"Này Đấng Bốn Mặt, ta muốn thực hiện một chuyến hành hương đúng đắn đến các bến nước thiêng. Tất cả các vị đã tụ họp ở đây hãy đi cùng ta."

Verse 6

इत्युक्त्वा देवदेवेशः प्रभासं प्रतिनिर्ययौ । प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गासागरमध्यतः

Nói xong, Chúa tể của các vị thần khởi hành về phía Prabhasa, và viếng thăm các thánh tích bắt đầu từ Prabhasa, nằm giữa sông Hằng và đại dương.

Verse 7

अवगाह्यापि सर्वाणि नैर्मल्यं नाभवन्नृप । नर्मदायां ततो गत्वा देवो देवैः समन्वितः

Tâu Đại vương, dẫu đã tắm gội ở hết thảy các nơi, sự thanh tịnh vẫn chưa sinh khởi. Bấy giờ, Đấng Chúa tể, cùng chư thiên hộ tùng, đi đến sông Narmadā.

Verse 8

उत्तरं दक्षिणं कूलमवागाहत्प्रियव्रतः । गतस्तु दक्षिणे कूले पर्वते भृगुसंज्ञितम्

Bậc hiền đức Priyavrata đã tắm gội ở cả bờ bắc lẫn bờ nam. Rồi ngài đến bờ nam, lên ngọn núi mang danh Bhṛgu.

Verse 9

तत्र स्थित्वा महादेवो देवैः सह महीपते । भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा चिरं श्रान्तो निर्विण्णो निषसाद ह

Tâu bậc quân vương, tại đó Mahādeva ở cùng chư thiên. Ngài lang thang hết lần này đến lần khác; lâu ngày mỏi mệt, lòng sinh ly tham, bèn ngồi xuống.

Verse 10

मनोहारि यतः स्थानं सर्वेषां वै दिवौकसाम् । तीर्थं विशिष्टं तन्मत्वा स्थितो देवो महेश्वरः

Vì nơi ấy đẹp mê hồn đối với hết thảy cư dân cõi trời, Maheśvara biết đó là một tīrtha thù thắng nên an trụ tại đó.

Verse 11

गिरिं विव्याध शूलेन भिन्नं तेन रसातलम् । निर्मलं चाभवच्छूलं न लेपो दृश्यते क्वचित्

Ngài dùng tam xoa đâm xuyên núi, khiến núi nứt toạc xuống tận Rasātala. Thế nhưng tam xoa vẫn thanh khiết, không hề thấy một vết nhơ nào.

Verse 12

देवैराह्वानिता तत्र महापुण्या च भारती । पर्वतान्निःसृता तत्र महापुण्या सरस्वती

Tại đó, được chư thiên thỉnh mời, Bhāratī chí thánh hiện ra; và từ núi non tuôn chảy dòng Sarasvatī đại phước đức.

Verse 13

द्वितीयः सङ्गमस्तत्र यथा वेण्यां सितासितः । तत्र ब्रह्मा स्वयं देवो ब्रह्मेशं लिङ्गमुत्तमम्

Tại đó có cuộc hội lưu thứ hai—như hai dòng trắng và đen hòa vào nhau nơi Veṇī của Prayāga. Ngay tại chốn ấy, chính Phạm Thiên (Brahmā) đã an lập liṅga tối thượng mang danh Brahmeśa.

Verse 14

संस्थापयामास पुण्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । तस्य याम्ये दिशो भागे स्वयं देवो जनार्दनः

Ngài đã an lập liṅga chí thánh ấy, bậc tối thượng có năng lực diệt trừ mọi khổ đau. Và ở phía nam của đó, chính Janārdana (Viṣṇu) hiện diện.

Verse 15

तिष्ठते च सदा तत्र विष्णुपादाग्रसंस्थिता । अम्भसो न भवेन्मार्गः कुण्डमध्यस्थितस्य च

Ngài hằng trụ tại đó, ở phần trước nơi bàn chân của Viṣṇu. Và đối với người đứng giữa kuṇḍa, nước không còn lối thoát để chảy ra.

Verse 16

शूलाग्रेण कृता रेखा ततस्तोयं वहेन्नृप । तत्तोयं च गतं तत्र यत्र रेवा महानदी

Hỡi Đại vương, bằng mũi đinh ba đã vạch nên một đường rãnh; từ đó nước bắt đầu tuôn chảy. Và dòng nước ấy đã chảy đến nơi đại hà Revā đang lưu hành.

Verse 17

जललिङ्गं महापुण्यं चकतीर्थं नृपोत्तम । शूलभेदे च देवेशः स्नानं कुर्याद्यथाविधि

Hỡi bậc vua tối thượng, Thủy Liṅga là nơi đại phúc—đó chính là Cakatīrtha. Và tại Śūlabheda, hãy phụng thờ Đấng Chúa tể chư thiên, rồi tắm gội theo đúng nghi lễ.

Verse 18

आत्मानं मन्यते शुद्धं न किंचित्कल्मषं कृतम् । तस्यैवोत्तरकाष्ठायां देवदेवो जगद्गुरुः

Người ấy tự cho mình đã thanh tịnh, như thể chẳng hề tạo một mảy tội lỗi nào. Và ở phía bắc của chính tīrtha ấy, Đấng Thần của các thần—Jagad-guru, bậc Thầy của thế gian—ngự trị.

Verse 19

आत्मना देवदेवेशः शूलपाणिः प्रतिष्ठितः । सर्वतीर्थेषु तत्तीर्थं सर्वदेवमयं परम्

Tại đó, Đấng Chúa tể của các thần—Śiva, bậc cầm Tam-xoa—tự dùng thần lực của mình mà an lập thánh hiện. Trong mọi tīrtha, chính tīrtha ấy là tối thượng, vì thấm nhuần trọn vẹn mọi thần linh.

Verse 20

सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । तत्र तीर्थे प्रतिष्ठाप्य देवदेवं जगद्गुरुः

Thánh địa ấy trừ sạch mọi tội lỗi, vô cùng cát tường và tối thắng, diệt tan mọi khổ đau. Tại tīrtha ấy, Jagad-guru đã cử hành nghi lễ an vị Đấng Thần của các thần.

Verse 21

रक्षापालांस्ततो मुक्त्वा शतं साष्टविनायकान् । क्षेत्रपालाः शतं साष्टं तद्रक्षन्ति प्रयत्नतः

Rồi Ngài đặt các vị hộ vệ—một trăm lẻ tám Vināyaka—và một trăm lẻ tám Kṣetrapāla cũng tận tâm, cảnh giác gìn giữ thánh địa ấy.

Verse 22

विघ्नास्तस्योपजायन्ते यस्तत्र स्थातुमिच्छति । केचित्कुटुम्बात्ततासु व्याग्राः केचित्कृषीषु च

Người nào muốn ở lại nơi ấy thì chướng ngại liền phát sinh. Có kẻ gặp khổ từ gia quyến; có kẻ từ bờ sông—như hổ dữ; và có kẻ từ việc canh tác cùng ruộng đồng của mình.

Verse 23

केचित्सभां प्रकुर्वन्ति केचिद्द्रव्यार्जने रताः । परोक्षवादं कुर्वन्ति केऽपि हिंसारताः सदा

Có kẻ đắm chìm trong hội họp và tranh tụng; có kẻ say mê việc gom góp của cải. Có người nói xấu sau lưng, và có kẻ luôn luôn chuyên tâm vào bạo lực.

Verse 24

परदाररताः केचित्केचिद्वृत्तिविहिंसकाः । अन्ये केचिद्वदन्त्येवं कथं तीर्थेषु गम्यते

Có kẻ đắm nhiễm vợ chồng của người khác; có kẻ phá hoại kế sinh nhai chân chánh của chính mình. Lại có người nói như vậy: “Làm sao còn có thể đi hành hương đến các tīrtha?”

Verse 25

क्षुधया पीड्यते भार्या पुत्रभृत्यादयस्तदा । मोहजालेषु योज्यन्ते एवं देवगणैर्नराः

Bấy giờ vợ, con, người hầu và những kẻ khác đều bị cơn đói hành hạ. Như thế con người bị lôi vào lưới mê—đó là điều do các đoàn chúng thiên thần thực hiện (như một sự ngăn giữ).

Verse 26

पापाचाराश्च ये मर्त्याः स्नानं तेषां न जायते । संरक्षन्ति च तत्तीर्थं देवभृत्यगणाः सदा

Đối với phàm nhân có hạnh nghiệp tội lỗi, phước duyên được tắm gội nơi ấy không khởi sinh. Và các đoàn tùy tùng của những vị thần hộ vệ luôn gìn giữ tīrtha ấy.

Verse 27

धन्याः पुण्याश्च ये मर्त्यास्तेषां स्नानं प्रजायते । सरस्वत्या भोगवत्या देवनद्या विशेषतः

Nhưng đối với những phàm nhân có phúc và có công đức, việc tắm gội thanh tịnh nơi ấy quả thật trở nên khả dĩ—đặc biệt tại các dòng sông thiêng Sarasvatī, Bhogavatī và Devā-nadī.

Verse 28

अयं तु सङ्गमः पुण्यो यथा वेण्यां सितासितः । दृष्ट्वा तीर्थं तु ते सर्वे गीर्वाणा हृष्टचेतसः

Hợp lưu này thật linh thiêng—như những sợi trắng và sợi đen đan quyện trong bím tóc. Khi chiêm ngưỡng tīrtha ấy, hết thảy chư thiên (Gīrvāṇa) đều hân hoan trong lòng.

Verse 29

देवस्य सन्निधौ भूत्वा वर्णयामासुरुत्तमम् । इदं तीर्थं तु देवेश गयातीर्थेन ते समम्

Đứng ngay trước thánh nhan của Chúa Tể, họ tán dương vinh quang tối thượng ấy: “Ôi Đấng Chúa của chư thiên, tīrtha này về công đức sánh ngang với Gayā-tīrtha lừng danh.”

Verse 30

गुह्याद्गुह्यतमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । शूलपाणिः समभ्यर्च्य इन्द्राद्यैरप्सरोगणैः

Tīrtha này kín nhiệm hơn mọi điều kín nhiệm; xưa chưa từng có và sau cũng chẳng còn. Tại đó, Śūlapāṇi (Śiva) được Indra cùng các đoàn Apsarā và những bậc khác cung kính thờ phụng đúng nghi lễ.

Verse 31

यक्षकिन्नरगन्धर्वैर्दिक्पालैर्लोकपैरपि । नृत्यगीतैस्तथा स्तोत्रैः सर्वैश्चापि सुरासुरैः

Bởi Yakṣa, Kinnara và Gandharva; bởi các vị hộ phương và các bậc hộ thế nữa—bằng vũ khúc, ca nhạc, và cả những bài thánh tụng—hết thảy, cả chư thiên lẫn asura, đều tôn kính phụng thờ Ngài tại đó.

Verse 32

पूज्यमानो गणैः सर्वैः सिद्धैर्नागैर्महेश्वरः । देवेन भेदितं तत्र शूलाग्रेण नराधिप

Khi Maheśvara đang được tất cả các Gaṇa, các bậc Siddha và các Nāga tôn thờ, hỡi bậc quân vương, ngay tại đó Thần Chủ đã dùng mũi đinh ba của Ngài rẽ tách nơi ấy.

Verse 33

त्रिधा यत्रेक्ष्यतेऽद्यापि ह्यावर्तः सुरपूरितः । कुण्डत्रयं नरव्याघ्र महत्कलकलान्वितम्

Tại đó, cho đến hôm nay vẫn thấy xoáy nước hiện thành ba ngả, tràn đầy sự hiện diện thiêng liêng. Hỡi bậc hùng dũng như hổ giữa loài người, nơi ấy có ba hồ thiêng, vang dội tiếng nước cuồn cuộn lớn lao.

Verse 34

सर्वपापक्षयकरं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नाति उपवासपरायणः

Tīrtha ấy tối thượng, diệt trừ mọi tội lỗi và xua tan mọi khổ đau. Ai tắm tại thánh độ ấy, chuyên tâm trì trai, sẽ đạt được quả phúc ấy.

Verse 35

दीक्षामन्त्रविहीनोऽपि मुच्यते चाब्दिकादघात् । ये पुनर्विधिवत्स्नान्ति मन्त्रैः पञ्चभिरेव च

Dẫu không có dīkṣā và không có thần chú, người ấy vẫn được giải thoát khỏi tội lỗi tích tụ trong một năm. Nhưng ai tắm lại đúng theo pháp nghi, chỉ với đúng năm thần chú, sẽ được quả báo viên mãn hơn của nghi lễ.

Verse 36

वेदोक्तैः पञ्चभिर्मन्त्रैः सहिरण्यघटैः शुभैः । अक्षरैर्दशभिश्चैव षड्भिर्वा त्रिभिरेव वा

Nghi lễ được cử hành với năm thần chú được Veda truyền dạy, cùng những bình vàng cát tường; và cũng với thần chú mười âm, hoặc sáu âm, hay thậm chí ba âm.

Verse 37

पृथग्भूतैर्द्विजातीनां तीर्थे कार्यं नराधिप । ब्रह्मक्षत्रविशां वापि स्त्रीशूद्राणां तथैव च

Tâu Đại vương, tại thánh địa tīrtha, các nghi lễ nên được cử hành riêng biệt cho hàng dvija (nhị sinh); cũng vậy cho Bà-la-môn, Sát-đế-lỵ, Phệ-xá—và tương tự cho phụ nữ cùng Thủ-đà-la.

Verse 38

पुरुषाणां त्रयीं ध्यात्वा स्नानं कुर्याद्यथाविधि । दशाक्षरेण मन्त्रेण ये पिबन्ति जलं नराः

Đối với nam nhân, sau khi quán niệm Tam Veda, hãy tắm theo đúng nghi pháp. Những người uống nước với thần chú mười âm (daśākṣarī) là đang thực hành theo phép được chuẩn thuận.

Verse 39

ते गच्छन्ति परं लोकं यत्र देवो महेश्वरः । केदारे च यथा पीतं रुद्रकुण्डे तथैव च

Họ đi đến cõi tối thượng, nơi Đức Maheśvara ngự trị. Như việc uống nước tại Kedāra đem lại công đức thế nào, thì uống tại Rudrakuṇḍa cũng y như vậy.

Verse 40

पञ्चरेफसमायुक्तं क्षकारं सुरपूजितम् । ओङ्कारेण समायुक्तमेतद्वेद्यं प्रकीर्तितम्

Âm tiết ‘kṣa’, kết hợp với năm chữ ‘ra’, được chư thiên tôn thờ, lại hòa cùng Oṃkāra—được tuyên xưng là mật ngữ thiêng liêng cần phải biết.

Verse 41

यस्तत्र कुरुते स्नानं विधियुक्तो जितेन्द्रियः । तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः

Ai tắm tại đó đúng theo nghi pháp, tự chế các căn, thì nên làm lễ tarpaṇa dâng lên các Pitṛ và chư thiên bằng nước hòa lẫn mè.

Verse 42

कुलानां तारयेद्विंशं दशपूर्वान्दशापरान् । गयादिपञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते नरः

Người nào cử hành lễ śrāddha tại năm thánh địa bắt đầu từ Gayā thì cứu độ hai mươi đời trong dòng tộc—mười đời trước và mười đời sau.

Verse 43

स तत्र फलमाप्नोति शूलभेदे न संशयः । यस्तत्र विधिना युक्तो दद्याद्दानानि भक्तितः

Tại đó, ở Śūlabheda, người ấy chắc chắn đạt được quả báo ấy—không còn nghi ngờ. Và ai theo đúng nghi thức mà bố thí nơi ấy với lòng bhakti, cũng được công đức ấy.

Verse 44

तुदक्षयं फलं तत्र सुकृतं दुष्कृतं तथा । गयाशिरो यथा पुण्यं पितृकार्येषु सर्वदा

Tại đó, quả phúc là bất hoại—dù phát sinh từ thiện nghiệp hay dùng để sám hối, tẩy trừ ác nghiệp. Như Gayāśiras luôn đầy công đức cho mọi nghi lễ tổ tiên, nơi này cũng vậy.

Verse 45

शूलभेदं तथा पुण्यं स्नानदानादितर्पणैः । भक्त्या ददाति यस्तत्र काञ्चनं गां महीं तिलान्

Śūlabheda cũng vô cùng công đức nhờ tắm gội, bố thí và nghi thức tarpaṇa. Ai tại đó dâng cúng với lòng bhakti—vàng, bò, đất đai hay hạt mè—sẽ được phước lớn.

Verse 46

आसनोपानहौ शय्यां वराश्वान् क्षत्रियस्तथा । वस्त्रयुग्मं च धान्यं च गृहं पूर्णं प्रयत्नतः

Với sự nỗ lực chu đáo, cũng nên bố thí chỗ ngồi, dép giày, giường nằm, những con ngựa thượng hạng, thậm chí một người tùy tùng thuộc hàng kṣatriya; lại thêm một đôi y phục, lương thực và một ngôi nhà đầy đủ vật dụng.

Verse 47

सयोक्त्रं लाङ्गलं दद्यात्कृष्टां चैव वसुंधराम् । दानान्येतानि यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे

Nên cúng dường ách kéo kèm dây buộc, cái cày, và cả thửa đất đã canh tác. Ai đem những vật thí này dâng cho Bà-la-môn tinh thông Veda thì được công đức lớn.

Verse 48

श्रोत्रिये कुलसम्पन्ने शुचिष्मति जितेन्द्रिये । श्रुताध्ययनसम्पन्ने दम्भहीने क्रियान्विते । त्रयोदशाहःस्वेकैकं त्रयोदशगुणं भवेत्

Đối với vị śrotriya—người thuộc gia tộc tốt, thanh tịnh, chế ngự các căn, đầy đủ học vấn và sự học kinh Śruti, không giả dối, chuyên cần hành trì—mỗi vật thí trong nghi lễ mười ba ngày sẽ cho quả báo gấp mười ba lần.

Verse 49

। अध्याय

“Adhyāya”—dấu chỉ “Chương”, dùng như lời ghi kết/chuyển chương.