Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

आत्मानं मन्यते शुद्धं न किंचित्कल्मषं कृतम् । तस्यैवोत्तरकाष्ठायां देवदेवो जगद्गुरुः

Transliteration

ātmānaṃ manyate śuddhaṃ na kiṃcitkalmaṣaṃ kṛtam | tasyaivottarakāṣṭhāyāṃ devadevo jagadguruḥ

Translation

Người ấy tự cho mình đã thanh tịnh, như thể chẳng hề tạo một mảy tội lỗi nào. Và ở phía bắc của chính tīrtha ấy, Đấng Thần của các thần—Jagad-guru, bậc Thầy của thế gian—ngự trị.

Word by Word

• आत्मानम्: oneself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• मन्यते: considers
• मन्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शुद्धम्: pure
• शुद्धम्: Karma-pravacaniya/Visheshana (Object complement/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘आत्मानम्’ इति विशेषणम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (something/any)

• कल्मषम्: sin, impurity
• कल्मषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कल्मष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘किंचित्’ इति विशेष्य/विशेषणभावः

• कृतम्: committed/done
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘कल्मषम्’ इति विशेषणम् (done/committed)

• तस्य: of that (place/person)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• उत्तरकाष्ठायाम्: in the northern quarter/direction
• उत्तरकाष्ठायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर + काष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारयः (उत्तरा काष्ठा)

• देवदेवः: God of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् देवः)

• जगद्गुरुः: the teacher of the world
• जगद्गुरुः: Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Uttara-kāṣṭhā of Cakatīrtha/Śūlabheda complex

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpottama

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, freshly bathed, stands serene on the north bank, hands folded, gazing toward a subtle shrine-marker where Devadeva as Jagadguru is envisioned; the river behind glows softly, suggesting inner purification.

Characters & Entities

• Devadeva (Śiva)
• Jagadguru (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper engagement with a tīrtha yields inner cleansing—pilgrimage is presented as a dharmic means of kalmaṣa-kṣaya (removal of moral taint).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Śūlabheda/Cakatīrtha sacred complex, now further mapped by its ‘northern side’ where Devadeva is said to abide.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified in this half-verse; it states the fruit (purification) associated with the tīrtha, complementing the prior snāna-vidhi.